

D4092

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷརྨ་ཀོ་ཥ་ཊཱི་ཀ་།བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་དང་བཅས་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སྟོབས་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ཏིང་འཛིན་མཆེ་བ་ཅན། །གང་གིས་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་གཟེབ་དྲལ་ནས། །མྱ་ངན་འདས་ཞི་འབྲོག་དགོན་ཞུགས་གྱུར་པ། །སྟོན་པ་གླང་པོ་དེ་ ལ་མགོས་ཕྱག་འཚལ།།མངོན་པའི་ཆོས་ནི་མདོར་བསྡུས་པ། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི། །དོན་དམ་བསྟན་བཅོས་མཛད་སྒོ་ནས། །སྟོན་པའི་མཛད་པ་འདྲ་མཛད་པ། །བློ་ལྡན་རྣམས་མཆོག་ འཇིག་རྟེན་གྱིས།།སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་ལྟར་བརྗོད་གང་། །འགྲོ་བའི་ཡང་དག་གཉེན་གྱུར་པ། །དབྱིག་གཉེན་ཞེས་བྱ་དེས་མཛད་དོ། །བསྟན་བཅོས་རིན་ཆེན་ཆོས་མངོན་པའི། །བྱེ་བྲག་ བཤད་མཚོ་ལས་བཏུས་པའི།།རྣམ་བཤད་དོན་གསལ་ཞེས་བྱའི་མིང་། །དོན་བཞིན་འདི་ནི་བདག་གིས་བྱས། །བཤད་བྱེད་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་དང་། །དབྱིག་བཤེས་སོགས་པས་ཚིག་དོན་འགྲེལ། །ལེགས་ བྱས་གང་ཡིན་དེ་བདག་དང་།།དོན་འདི་ཡིན་ཞེས་དེ་བཞིན་བྲིས། །ཁ་ཅིག་གང་དུ་དེ་དག་གིས། །རྣམ་བཤད་གྲུབ་མཐའ་འགལ་བྱས་ལ། །དེ་དག་ཇི་བཞིན་བརྗོད་ནས་འདིར། །བདག་གིས་གཞན་དུ་རྣམ་བཤད་ བྱས།།གང་དག་ཆོས་མངོན་རྣམ་བཤད་པའམ། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ལ་གོམས་བྱས་པ། །དེ་དག་གིས་ནི་རྣམ་བཤད་འདི། །རིགས་སམ་མི་རིགས་རབ་དཔྱོད་ཅིག་།གལ་ཏེ་རིགས་པ་ལྟ་ན་བླང་། །དོན་དཀའ་བ་ལ་བདག་འདྲའི་བློ། །འཕྲུལ་ མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པས།།ཇི་སྟེ་མིན་ན་གཞན་དུ་གྱིས། །གང་ཞིག་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་ཞིང་། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ རབ་བཤད་བྱ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་དོན་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་རང་གི་སྟོན་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱག་ འཚལ་བ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དེ།བསྟན་བཅོས་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་དོ། །བྱེད་པར་འདོད་པ་ནི་བྱེད་འདོད་པའོ། །རང་གི་སྟོན་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྟོན་པ་དེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་ཀྱིར་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཡང་རང་གི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་བསྙད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་ པ་ནི་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདས་པའི་དུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྩམས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་བ་ནི་ད་དུང་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རམ། སློབ་མ་བརྒྱུད་པས་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲའི་ བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་སྒྲ་སྦྱོར་བ་ནི་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་སྣང་སྟེ།དེ་ནས་སྒྲ་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་ཕྱག་འཚལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཕྱག་འཚལ་བས་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ཁོ་ནས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་པ་ནི་རང་གི་བསོད་ནམས་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

梵语：阿毗达磨俱舍释论
藏语：阿毗达磨藏释论
顶礼一切佛菩萨及声闻众。
大力智慧三昧具牙者，彼破生性之罗网，入涅槃寂静旷野者，顶礼彼等大师象。
阿毗达磨略说法，名为阿毗达磨藏，从胜义论著门中，如同佛陀事业者。具慧众中最殊胜，世人称为第二佛，成为众生真实友，世亲论师所造也。
论典珍宝阿毗达磨，从毗婆沙大海中，摘取名为显明义释，如实此论我所作。释论功德智慧及，世亲友等释文义，善说何者即我与，此义如是而书写。
于某处彼等所作，释论宗义相违者，如实宣说彼等已，我于此处另作释。若有通达阿毗达磨，或于俱舍已熟习，彼等于此释论中，请善观察是与非。
若是正理则应取，于难义处如我智，未必不会有错谬，若非如此请更改。
彼于一切永断暗，从轮回泥拔济众，如实开示彼大师，顶礼已释阿毗达磨。
为开显此偈颂义，论师欲造论典故，为知自师殊胜性，先以赞德而顶礼。
论典即阿毗达磨藏，欲造即是欲作，自师即是自己的导师。世尊是论师自己的导师，因为已入其教法故。
另一方面，彼导师以大悲他缘而摄受一切世间为己有。因此，世尊为己所摄受的论师之自师。
为知殊胜性者，殊胜性即圆满成就自他二利。为知即为了解。赞德为先即以赞叹功德为先。向彼顶礼即作礼敬之意。
因为是过去时，应说'已作'，而用现在时词，是因为仍在继续顶礼之故，或因弟子相续不断作礼之故。
如声明论中亦见此类词用法，如说'此后随显声'中，'此后'二字是依上下文义而配释。
若谓仅以赞德能知殊胜性而非以顶礼，则不然。因为彼是所说故，以顶礼能善说殊胜性。另一方面，唯以赞德即能知殊胜性，作礼是为增长自己福德故。

།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དམ་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་ལྷ་ལ་མཆོད་པ་དང་བསྟོད་པ་དང་ཕྱག་བྱས་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ཅི་དགོས་ཤེ་ན་སྨྲས་པ། དེ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གུས་པ་བསྐྱེད་ པ་ཡང་གུས་པར་བྱས་ཏེ་དེའི་གསུང་རབ་མཉན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་མཉན་པ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བསྐྱེད་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དགོས་པ་ནི་དེར་ཟད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་དངོས་སུ་དགོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་དགོས་པར་བཤད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་དཔག་པར་ནུས་པས་མ་བཤད་དོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྤྱིའི་སྒྲ་ཡིན་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དཀར་ཤམ་པོ་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷ་སྐྱིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། གང་ཞིག་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་ཞིང་། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཞེས་བྱ་བའི་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་ཡོན་ ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་ཅན་མི་སྲིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཏེ་དཔེར་ན་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་རྣམ་པར་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མ་ རིག་པའི་གཉིད་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཏེ།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གཉིད་སད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་རབ་ཏུ་སད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གཉིས་པ་སྨོས་པ་ནི་མ་གུས་པར་དོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉེ་བའི་ཚིག་ མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་གུས་པར་སྣང་སྟེ།ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདུལ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་མུ་བཞི་པར་བྱེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་རང་བྱུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡེ་ཤེས ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉི་ག་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྟ་བུའོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་ཁྱད་པར་གཉི་ག་སྨོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདིའི་འམ་འདིས་མུན་པ་བཅོམ་པས་མུན་པ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དྲུག་པའི་འབྲུ་མང་པོར་སྦྱར་ན་ནི་ལམ་གྱིས་བཅོམ་པའོ་ཞེས་ལམ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་ཁོང་ནས་དྲང་ངོ་། །གསུམ་པའི་འབྲུ་མང་པོར་སྦྱར་ན་ནི་ ལམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་ནས་དྲང་ངོ་།།གཞན་དག་རེ་ཞིག་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་གཉིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི། བཅོམ་པ་ནི་གནོད་པ་དང་བྲལ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་པའི་དོན་གཉིས་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདིའི་མུན་པ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱོར་བ་ དེའི་ཚེ་ནི་བཅོམ་པ་བྲལ་བའི་དོན་ཡིན་པར་གཟུང་སྟེ།འདིའི་མུན་པ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

从一个方面来说，是为了显示随顺圣者们的行为，因为圣者们的行为是对所欲求的本尊作供养、赞颂和顶礼后才开始做事。
如果问：为什么需要了知其殊胜性质？答：为了生起恭敬心。
生起恭敬心是为了恭敬地听闻其教法。
恭敬地听闻也是为了逐渐生起闻思修所生的智慧。
生起智慧是为了断除烦恼，而断除烦恼则是为了获得息灭一切痛苦的涅槃，其目的仅此而已。
论师直接说明了解其殊胜性质这一需要，而其他需要因为可以推知，所以未说。
'某者'是就佛世尊而言。'某者'这个词虽是普遍之词，但因特别指明而成为特称，如说'在这些婆罗门中，穿白衣的那位就是天授'一样。
同样在这里，'某者永断一切暗，从轮回泥中度众生，如实开示者，我向彼顶礼'中的'某者'一词，只能与佛世尊相连，因为除佛之外不可能有如此功德殊胜者。
因此解释说'某者'是就佛世尊而言。
'佛'是因智慧开敷而称为佛，如说'莲花开放'一样，意为'圆满'。
从另一方面说，因远离无明睡眠二者而称为佛，如说'人已觉醒'一样，意为'完全觉醒'。
说'世尊'这第二个词是为了遣除不恭敬的疑虑，因为在世间上，称呼时没有尊称的显得不恭敬，如单说'天授'一样。
律典解释者们作四句分别：有是佛而非世尊，独觉因为是自然觉悟故不能称为佛，因布施等资粮未圆满故非世尊，因为具有殊胜性质者才称为世尊。
有是世尊而非佛，如最后有者菩萨，因为智慧等波罗蜜多已圆满，但尚未现证圆满菩提。
有是二者俱是，如佛世尊。
有是二者俱非，即除去上述情况者。因此说'佛世尊'两个殊胜称号。
关于'此或由此断除黑暗'，若用第六格连接，则应理解为'由道断除'，表示道是能作者。
若用第三格连接，则应理解为'以道'，表示道是工具。
其他人首先说明两种语法关系是：'断除'即是离开损害，这是为了总摄断除的两种含义。
当说'此之黑暗已断'这种语法关系时，应理解断除是离开的意思，意为'此已离开黑暗'。

།གང་གི་ཚེ་གསུམ་པའི་འབྲུ་མང་པོར་སྦྱར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་བཅོམ་པ་གནོད་པའི་དོན་ཡིན་པར་གཟུང་སྟེ། འདིའི་མུན་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་འོག་མ་ གཉིས་ཀྱང་ཚིག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་མཇུག་ཏུ།ཐམས་ཅད་ལ་མུན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་པས་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ལ་སྟེ། མདོ་ལས་བྲམ་ཟེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་ མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཇི་སྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་པའི་རྣམ་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་འདིར་མཚན་མོའི་མུན་པ་ལ་མུན་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དམ་ཞེ་ན། སྨས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་ མཐོང་བ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།མུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཚན་མོའི་མུན་པ་ཡིན་པར་གྲགས་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་མཐོང་བའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བོ་ལོང་བ་དང་འདྲ་བར་བྱེད་པས་མུན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཡང་དག་པའི་དོན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དེའོ། །གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བརྙེས་ནས་ཏེ། མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དེ་བརྙེས་ནས། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཏན་ནས་ཡེ་བཅོམ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བར་སྤང་བར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གོང་དུ་སྨོས་སོ། །འདོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་ལེན་མོད་ཀྱིའོ། །གཏན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་གཏན་དུ་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་སྟེ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཁོ་ན་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདི་བརྗོད།འདི་ལྟར་ང་ནི་ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ང་ནི་ཆོས་གཅིག་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཤིང་མ་སྤངས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་དེ་སྤངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་བདེན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡང་སྤངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན།དེ་ནི་སྤངས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་གི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ནི་སྤངས་ཟིན་ཕན་ཆད་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་པའོ་ ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ལོག་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་པ་དེ་དག་གི་ནི། ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ དང་སྦྱར་ན་མི་རུང་བས་དོར་རོ།

当第三个字多次连用时，应当理解为'摧毁'、'损害'之意，即'对此黑暗造成损害'的意思。同样，后面两个词也合为一句，最后连接为'由于在一切方面完全摧毁黑暗，故而永断一切黑暗'。
'一切'是指十二处性质的所知，因为经中说：'婆罗门，所谓一切一切即是十二处。'
'一切方面'是指远离有烦恼和无烦恼的黑暗形态。
若问：此处是否将夜晚的黑暗称为黑暗？答：不是。应当理解为无明是障碍见到真实义理的黑暗。
'黑暗'一词通常指夜晚的黑暗，因为它障碍见到瓶子、毛毯等色法。由于使人如同盲人一般，故称为黑暗。
无明与此相似，因为障碍见到苦等真实义谛，故得'黑暗'之名。
'彼亦'是指那个无明。'获得对治'是指获得圣道，因为烦恼是违品，而能摧破违品的是对治。
另一方面，无漏智慧是无明的对治，获得此智慧后，由于对一切所知成为不再生起之法，故'永断'意为完全断除不再生起。
'是故此'是指世尊。'以及独觉与声闻等'是为了表示尊敬而先说'独觉'。
'虽然承认'是指虽然接受。'但非永断'是指未完全远离无烦恼的愚痴。
若问：声闻和独觉不是也像佛陀一样断除了一切有漏事物吗？为何说他们只是永远远离有烦恼的愚痴？
如是说道：'我不说未能证知、遍知一法而能作苦边际'，同样也说：'我不说未遍知、未断一法而能作苦边际'。
因此，声闻和独觉虽然由断除贪欲而断除了如眼等的无烦恼无明，若非如此，声闻和独觉就不能作苦边际。
这确实如此，他们确实像断除烦恼一样断除了无烦恼的无明，但即使断除，对他们而言仍如眼等一样会生起，而世尊断除后则永不生起，正因为此，特别说明'成为不再生起之法故为断'。
若非如此，就只会说'一切永断'而已。
对于那些解释说声闻和独觉远离烦恼故烦恼永灭的人，若对照所说经文则不相应，故应舍弃。

།འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་ཡེ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡུལ་དང་དུས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་དང་དུས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤཱ་ རིའི་བུ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ཤེས་སམ་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་འཚལ་ཏོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་ བ་ལྟ་བུའོ།།དོན་གཞན་གཟུགས་ཅན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བརྩམས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གལ་ཏེ་རྟེན་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་དུ་མས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་མི་ཤེས་ཏེ།གནས་བརྟན་མཽད་གལ་གྱི་བུས་རང་གི་མ་ཡུལ་དུ་ཤིན་དུ་བསྐལ་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འོད་ཟེར་ཅན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །དུས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་ནི་འདས་པའམ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བསྐལ་ པ་གཞན་དུ་མས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་མི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་མཐོང་ནས་བསྐྲད་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གཟིགས་ཏེ། ངས་ནི་འདི་ཡི་ཐར་པ་ཡི། ། ས་བོན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། །ཚོན་དང་རྡོ་ཡི་གསེབ་ན་གསེར། །བག་ལ་ཞ་ལ་ལྟ་བུ་གཟིགས། །ཞེས་གསུངས་ནས་ནི་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ངོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྟོགས པར་དཀའ་བ་རྣམས་ལ་སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་གིས་མི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། རྨ་བྱའི་མདོངས་ནི་གཅིག་པུ་ཡང་། །རྒྱུ་ཡི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །ཀུན་མཁྱེན་མིན་པའི་ཤེས་བྱ་མིན། །དེ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་སྟོབས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ནི་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ བཞི་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཅིག་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཉིས་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གསུམ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བཞི་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་ནི་ བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའོ།།བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ལ་ ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་བདག་ལ་ཕན་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་སྟེ།གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།

对于'如是彼等'等广说中，'如是'是'为何'的同义词。另一方面，'如是'即是'如何不是那样'。'彼等'是指声闻和独觉。'佛法'是指不共法等。'极远处与时'是指极远处和极远时。'无边差别'是指非佛法自性的色等诸义。'有非烦恼性无知'即是'唯是集'的同义词。
其中，十八不共佛法，因为自性极其微细深奥，故除佛陀外其他人不能了知。如世尊问舍利子：'你知道如来的戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴吗？'长老舍利子回答世尊说：'不知。'
其他有形色的微尘所成之法，若是极远处；无表色和无形色之法，若是所依处极远，因为是极远处，由于为多世界所隔，故彼等不能了知。如传说：长老目犍连不能完全了知其母转生于极远世界光明天中的境况。极远时即是过去或未来，由于为多劫生灭所隔，故彼等确实不能了知。
如传说：长老舍利子因未见一人欲出家的解脱分善根而将其驱逐，世尊见其解脱分而说：'我见此人解脱种，极其微细如染料，如石中金及潜能。'之后便令其出家。
'于无边差别'是指难以了知的界、趣、生处、生等差别。彼等确实不能了知这些，如说：'即便孔雀羽毛一，一切因相悉难知，非遍智者所能知，此智乃是遍智力。'
这些是四种不知的原因。对某些是一种，某些是二种，某些是三种，某些是四种，应当如理配合。
如是，对于'以圆满利己行'等广说中，为自利而修行即是利己行。圆满利己行即是利己行圆满，意为果位成就。应知此圆满即是智慧和断除的圆满。利他行圆满也应作同样解释。
其他人说：利己行即是行持利己，意为摄持利己。其圆满即是利己行圆满；利他行圆满也应如是解释。

།དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའོ། ། འོང་ཞིང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་བརྒྱུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བས་ན་འཁོར་བ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདམ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་འདམ་དང་འདྲ་བས་འཁོར་བའི་འདམ་མོ། །དེ་ཉིད ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རྒལ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་དེ།འདམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བྱིང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རྒལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་བརྒལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རྒལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་ཡང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བརླན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཙོམ་གྱིས་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རྒལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ལ བརྟེན་ནས་བརྒལ་དགོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།འགྲོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེར་བྱིང་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའམ་ཀུན་འབྱུང་གི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱབས་མེད་པ་ནི་མགོན་མེད་པའོ། །ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱག་བརྐྱང་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཉིད་ཕྱག་ཡིན་ལ་དེ་དག་བརྐྱང་བ་སྟེ་བསྒྲལ་བར་བྱ་བ་མང་བའི་ཕྱིར་མང་པོའི་ཚིག་སྨོས་སོ། །དེ་དག་གི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་མ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མངོན་ཏེ།དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་རྣམས་སྟོན་མོ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ཟན་སྦྱིན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། གང་དག་གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་དེར་ཉེ་བ་ཟན་སྦྱིན་པར་ནུས་པ་ དེ་དག་ཁོ་ན་སྟོན་མོ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྐྱེ་བོ་གང་ཞིག་དྲང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དེ་ཁོ་ན་དྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་དོ།།དོན་བཞིན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་དོན་བཞིན་ མ་ཡིན་པ་ནི་གང་པོ་ལ་སོགས་པའོ།།དོན་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པས་དོན་བཞིན་སྟོན་པའོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །ཁྱད་པར་འདི་ཡང་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིའི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ།།རྫུ་འཕྲུལ་དང་། དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་འམ་དམ་པའི་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ཞེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་ནི་དཔེར་ན་ཁྱབ་འཇུག་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ།།དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུ་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་ཆེན་པོ་དམ་པ་སྦྱིན་པར་གྲགས་པ་ལྟ་བུའོ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྫུ་འཕྲུལ་དང་དམ་པ་སྦྱིན་པ་དང་མཐུ་ཞེས་ཚིག་གསུམ་དུ་ཟླས་དབྱེ་སྟེ་མཐུ་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་ པར་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་རེས་འགའ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་དད་པར་བྱ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོས་བཏུད་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བཏུད་པའི་དོན་ཡིན་ལ་བཏུད་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་མགོས་བྱ་བར་གྲགས་པས་ མགོས་ཞེས་བཤད་དོ།

而且那就是息灭一切痛苦而获得涅槃的本性。'从轮回泥中拔济众生'这句话中的轮回是指在轮回中流转。
来去往返，即所谓的生死相续的意思。从另一个角度来说，此处众生轮回即是三界。由于与泥相似的缘故，轮回如同泥沼，故称轮回泥。
因此，轮回由于是众生执著之处且难以超越，故如泥沼。如经中所说，泥沼在世间本性是令人陷溺的缘故是执著之处，正因如此或因动摇的缘故难以超越。
或者说因为需要依靠他人才能超越，所以难以超越。轮回也因为被贪爱等浸润的缘故是执著之处，正因如此或因见解和疑惑的动摇，故难以超越。
或者说正因为需要依靠佛陀才能超越，所以难以超越。众生是指有情世间。陷入其中是指成为其本性或成为集谛支分的本体的缘故。
无救护是指无依怙。具大悲心是指具有慈悲。
'世尊伸出教导正法之手'这句话中，教导正法本身就是手，伸出这些手是因为需要度化的众生众多，故用复数词。
'随其根机而度化'这句话虽然没有明确说'随其根机'，但在世间可见此类情况，故显而易见。比如说'供养婆罗门们'时，因为无法供养世间所有的婆罗门，
所以显然是指只供养那些在该村或城市附近能够接受供养的人。同样在这里也是指只度化那些有缘分可度化的众生，因此解释为'随其根机'。
'如实开示'中的开示有两种：不如实的是如象等，如实的是如来，因此以'如实开示'即不颠倒地如实宣说而作为特征。
这个特征也是为了显示利他的方法，正因如此，所以解释说'此乃开示利他之方法'等。
关于'非以神通及胜施之力'，'力'字应分别与神通和胜施连用，即神通力如毗湿奴显现各种形象，胜施力如大自在天所谓的胜施。
另一种解释是将神通、胜施、力分为三个词，其中力是指特殊能力。
虽然诸佛有时也向所化众生显现神变神通，但那只是为了令他们生起信心而已，从轮回中解脱是通过随教神变之门，以修习贪欲等对治的次第而成就的。
'向彼顶礼'即是以头低下。'顶礼'一词是作为动作的所依，因此'顶礼'一词表示礼拜之义，而礼拜在世间是以头部来做的，所以解释为'以头'。

།ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཕྱག་བྱ་བ་ཡང་འདིར་མ་སྨོས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་སྨོས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་དྲིས་སོ།།བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མིང་གི་ཚོགས་ནི་བསྟན་བཅོས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བློའི་ངོ་བོས་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྟན་བཅོས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་འདིའི་ངེས་པའི་ཚིག་འོག་ནས་འཆད་པས་འདི་ནི་རེ་ཞིག་གཞག་གོ། །སྤྱིའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་གི་དོན་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་རེ་ཞིག་ཆོས་མངོན་པ ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཡན་ལག་གི་དོན་འདྲིའོ།།ཆོས་མངོན་ཤེས་རབ་དྲི་མེད་རྗེས་འབྲང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དུས་ན་ཤེས་རབ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་གཙོ་བོའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་སྨོས་སོ། །དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཟག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་ རྣམས་ནི་ཟག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་འབྲང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་ རྣམས་དུས་མཉམ་པར་རྒྱུ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཁོ་ནས་བརྗོད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་པས་སེམས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདི་དག་སེམས་ལ་ཡོད་པ་འམ་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་ཤེས་རབ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་འཁོར་ཡིན་པར་འོས་ཀྱི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་རབ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཆོས་རབ་ཏུ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དུས་ན་ཤེས་རབ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་འགའ་ཞིག་ལ་ལར་དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཏེ་དཔེར་ན་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་དུས་ན་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པ་དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལ་སོགས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་སྟོན་པའོ། །དོན་དམ་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའམ་དོན་དམ་པ་ལས་བྱུང་བས་དོན་དམ་པ་པའོ། །རྣམ་པ གཅིག་ཏུ་དོན་དམ་པས་རོལ་ཅིང་སྤྱོད་པས་ན་དོན་དམ་པ་པའོ།།བརྡར་བཏགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་པའོ། །དེ་ཐོབ་བྱ་ཕྱིར་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཤེས་རབ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ་མངོན་སུམ་མམ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཟག་ པ་མེད་པ་དེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བརྡར་བརྟགས་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོས་ པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཐོས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ།།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསམས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྒོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། འདི་ལ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

虽然此处未说明语言和意念的礼敬，但也已经成立，因为是以宣说功德为先导，而且身语的业也是以意业为先导的。
'礼敬之后'这是依赖于其他行为，因此问'要做什么'。'将详说论典'是指能明显表达特殊义理的名词集合即是论典。如果说因为是刹那性的所以集合不合理，那是因为以执持它的心识本性而假立为集合。
问'是什么论典'是想着问什么名字。这个'阿毗达磨俱舍论'的确切词义下文将解释，所以这里暂且搁置。因为了解总义是以了解支分义为先导，所以暂且问'什么是阿毗达磨'这个支分义。
'阿毗达磨无垢慧及随行'是说在抉择诸法时慧为主要，所以以主要方式说慧。'无垢'即'无漏'是因为垢染是漏的异名。'及随行'即'及眷属'是说如同虽与国王同行也随顺于他故称随从国王一样，
此处也是虽与它同时生起的诸法同时为因，但仅以随行来表述。那些是什么呢？即是心、心所、无漏律仪以及生等不相应行。
既然是心所，心不是主要吗？这样说，这些心所是依于心或从心而生故称心所。因此慧应当是心的眷属而不是心，因为慧是心所。
虽然这是事实，但在抉择诸法时，虽然慧是心所，却成为一切聚合的主要。某些法在某些时候成为主要，例如在生起胜解时的信等。
'于五无漏蕴'是说在那个聚合中，无漏律仪是色蕴，凡是受即是受蕴，凡是想即是想蕴，心等和生等是行蕴，
其中识是识蕴。'这是'中的'是'字表示次第。'胜义'是指即是胜义或从胜义而生故为胜义，
或一向以胜义行持故为胜义。假立名言即是世俗。'为得彼'是指此处也是阿毗达磨即是慧及随行，应结合上下文，为了直接或间接获得那无漏慧而从闻所生、思所生、修所生的有漏慧，以及生得慧及其随行，也都是假立的阿毗达磨。
其中闻所生是从闻的加行而生。思所生是从思的加行而生。修所生是从修的加行而生。生得是从获得生而生，因为这里有生得。

། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཕུང་པོ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ ཡིན་ནོ།།བསྟན་བཅོས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། །དེ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནམ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་མི་མཐུན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་ཏེ་ཆོས་མངོན་པ་འདི་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་པའམ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་ཕུང་པོ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསྟན་བཅོས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཡན་ལག་དྲུག་ཡོད་དེ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་གཞི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་བཏགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེའི་ ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བརྒྱུད་ནས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་བརྡར་བཏགས་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་གནས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བསྟན་བཅོས་མཉན་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། ། དེ་ལས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལས་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལས་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་རིམ་པ་ནི་དེ་ལྟའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་གཟུགས་དེ་ལྟ་བས ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ།།འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཤད་པ་དོན་དམ་པ་པ་དང་བརྡར་བཏགས་པའི་ཆོས་མངོན་པའོ། །དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ།།འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་སའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པ་མངོན་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་མངོན་པའོ།།ཆོས་མངོན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་ཏེ་ཡན་ལག་གི་དོན་རྟོགས་ཟིན་ཏོ། །སྤྱིའི་དོན་ད་དུང་མ་རྟོགས་པས་ དེའི་ཕྱིར།བསྟན་བཅོས་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ཞེས་སྤྱིའི་དོན་འདྲིའོ། །འདིར་དེ་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་གཟུང་ངོ་། །དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཆུད་ཀྱི་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཅེས་གཅེས་རྣམས་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཆུད་པ་ནི་ནང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཅག་གི་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་དོན་དེའི་མཛོད་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་མཛོད་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ལ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ནི་ཆོས་ མངོན་པའི་མཛོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུ་སྟེ་རལ་གྱི་གང་དུ་གཞུག་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤུབས་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་ཆོས་མངོན་པའི་གཙུག་ལག་དེ་ལས་བདག་ཅག་གི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཕྱུང་བས་ཆོས་མངོན་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བདག་ཅག་གི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་ གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།

从闻思修所生以及生而获得的无色界所行，是随顺无色界的缘故，是四蕴的对法。色界所行由于有禅定律仪的缘故是五蕴的对法。
所谓'何论'是指对法论。'此是否有随顺及无随顺'的解释不同。有些人说因为不是心和心所的自性，所以不应配合'有随顺'之说。
有些人说由于有生等，所以可以配合，此对法是一蕴或因有生等故是二蕴。其他人说'论'是指趣入智慧。
其体有六支分，即分别之基、识蕴、法蕴、假立论、界蕴和正行品类。
因此该论确实是有随顺的，因为间接获得胜义对法，故称为假立对法。其中，以生处所得慧通过听闻论典而随顺其义。
由此生闻所生慧，由闻所生慧生思所生慧，由思所生慧生有漏修所生慧，由此生无漏慧，次第如是。
因此，'如是'是语助词。'此'是指执持自相而确定解释的胜义对法和假立对法。
'胜义法'是指因为是殊胜智慧的对象故为胜义。或者说因为是一切法中最殊胜故为胜义。
此既是胜义又是法，故为胜义法。'法相'是指自相和共相，如地界的相是坚性、无常性和苦性。
如是等应现证、应了悟、应通达而趣向现前的法即是对法。
'对法已说'是指已经通过自性、分类和词义解释而了知支分义。总义尚未了知，
因此问总义:'此论如何是对法藏？'此中'为此义'的'此'是指刚说的对法论。
'为义'是指不是从文字方面，而是从义理方面通达，但不是全部。因此说'精要'。
'通达'是指内在通达，因此我们这部论如同彼义的藏，与藏相似。
对此义，'对法藏'即是对法藏，如同剑入之处即是剑鞘。
或者说从对法教典中抽出我们这部论，因此对法智慧趣入等是我们这部论的处所，配合'为义'。

།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་མཛོད་ཡིན་ཏེ་དོན་འདི་ལ་ནི་འདི་ལ་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡོད་པས་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུས་ཏེ། རལ་གྲི་ནང་ནས་འབྱིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཤུབས་ཡིན་པ་ལྟ་ བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་དོན་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་བསྡུ་བ་ལེགས་པར་ འགྱུར་གྱི་དགོས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དང་པོ་ཉིད་དུ་སུས་བསྟན་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་འདི་དང་པོ་ཉིད་དུ་སུ་ཞིག་གིས་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་བསྡུ་བར་འོས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དང་པོ་ ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་པ་ནི་བཙུན་པ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིས་བསྡུ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི།གྲུབ་པས་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་རྩོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའི་སློབ་དཔོན་མདོར་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པའི་ མཛོད་འཆད་ཅིང་བྱེད་པར་གུས་ཤིང་འབད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་དྲི་བ་གཉིས་བྱས་པ་ལས་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་དེ། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་གྱིས་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཟས་མ་གཏོགས་པར་སྲོག་འཛིན་པའི་ཐབས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ཟས་དེ་ཁོ་ན་སྲོག་འཛིན་པའི་ཐབས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་དོན་གྱིས་གོ་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན་ཅིར་འགྱུར་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྲིད་མཚོ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདིས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བ་དགོངས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །སྲིད་པ་དང་འཁོར་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །འབྱིང་བའི་གནས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཉིད་མཚོ་ཡིན་ པས་སྲིད་མཚོ་སྟེ་སྲིད་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་འདིར་རོ།།སྲིད་མཚོ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྲིད་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ། །འདིར་འཇིག་རྟེན་འཁྱམས་པ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡང་གཞིར་སྟོན་པ་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་གཞན་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ཤིང་པ་ལ་ཤ་དག་ལ་ཀུན་དགའི་ར་བ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འདིར་འཁྱམ་པར་བྱེད་པས་དེའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་འབྲེལ་ པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་པས་དེའི་དོན་དུ་སྟེ་དེའི་དོན་ནམ་དེའི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་པའི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། སྟོན་པ་སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་པ་མེད་པ་ནི་སློབ་མས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

因此，这阿毗达磨就是它的藏，在这个意义上，因为这里有阿毗达磨藏，所以简称为阿毗达磨藏，就像从中抽出宝剑的剑鞘一样。如此，这论典是阿毗达磨藏，这也表明了总义已经理解了。
又为何说要宣说阿毗达磨呢？这是在问有何必要的意思。有必要性的论典才适合结集，无必要的则不然。
若问这最初是由谁宣说的？是在问这阿毗达磨最初是由谁解说的，认为由可信者所说的论典才适合结集。特别提到'最初'是因为迦多衍尼子等人后来结集宣说的已经成立，为了避免与最初说法者产生争议。
'如是'等广说，是指论典作者对简要论典阿毗达磨藏解说时恭敬精进的意思。
如此提出两个问题后，为了显示阿毗达磨论典具有必要性且为可信者所说，而说'若无诸法极分别'等广说。因为若无色、受等诸法及无常、苦等行相的详细分别，就没有息灭烦恼的方法。'其他'是剩余的词。
由此可以理解其义为：这才是息灭烦恼的方法。比如说'除了食物之外没有维持生命的方法'，就可以理解其义为：食物才是维持生命的方法，这里也是同样的道理。
如果烦恼没有平息会如何呢？为此说'由诸烦恼令世间漂流于此有海'，这表明必须息灭烦恼的意趣。有与轮回是同义词。
因为与沉溺处相顺，所以有即是海，称为有海，即如大海般的轮回中。关于'此有海中'，'此'字是为了遮遣除五取蕴相现前之外的有而说的。
世间在此漂流是因为以此为自性而住。以此为自性而住也显示为基础，如说'无其他树的沙罗树园中有精舍'一样。
由诸烦恼令世间在此轮回大海中漂流，所以'为此'是表示说明原因。
因为如此，所以宣说阿毗达磨，这是说明息灭烦恼的方法是诸法的详细分别，而非其他法，这是解释宣说阿毗达磨的关联。
'为此'即是为了这个缘故，是为了这个目的或为了这件事的意思。
为了诸法详细分别，即从阿毗达磨教法中所生的诸法详细分别，佛陀思维如何能详细分别诸法而宣说阿毗达磨。
正因为如此，说'若无阿毗达磨教法，弟子们就无法详细分别诸法'。

།གསུངས་པ་དང་། བཤད་པ་དང་། བསྟན་པ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་གྱི་མདོ་སྡེ་པ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕ་རོལ་ཀྱི་འདོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་བྱེད་པ་ནི་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྲགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཡེ་ཤེས ལ་འཇུག་པ་ནི་འཕགས་པ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུས་བྱས།རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞི་ནི་གནས་བརྟན་དབྱིག་གི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བྱས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ནི་བཙུན་པ་ལྷ་སྐྱིད་ཀྱིས་བྱས། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བྱས། བཏགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་འཕགས་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུས་ བྱས།ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་གང་པོས་བྱས། ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ནི་གསུས་པོ་ཆེས་བྱས་པར་གྲགས་སོ། །མདོ་སྡེ་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་དག་མདོ་ཚད་མར་བྱས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་མི་ བྱེད་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང་།ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་རྣམ་པར་འཇོག། མདོ་ལས་ཀྱང་དགེ་སློང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ་དོན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེའི་ ཁྱད་པར་གང་དག་ལས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ཉིད་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱའོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སིལ་བུར་བཤད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དཔེར་ན་གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོབས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ། ཀྱེ་མ་ འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བའི་དབང་གིས་མདོ་སྡེ་དང་དེ་ལས་བཤད་པ་སྡེ་ཚན་དུ་བྱས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་འདུག་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བའི་དབང་དུ་དེ་དང་དེ་ལས་ཆོས་མངོན་པ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་ཡང་། གནས་བརྟན་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པར་བསྡུས་ནས་བཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པས་རྩེ་ཞིང་སྤྱོད་པས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །ཡང་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་རིག་པས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །ཟག་བཅས་ཟག་པ མེད་ཆོས་རྣམས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་དང་བཅས་པས་ན་ཟག་བཅས་སོ། །འདི་དག་ལ་ཟག་པ་མེད་པས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་སོ། ། འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འདི་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། རྒྱས་པར བསྟན་པ་ནི་འོག་ནས་བསྟན་བཅོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དང་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་འདི་ཁོ་ན་བཤད་ཅེ་ན། གང་ཞིག་བཤད་ན་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་མི་འགྱུར། ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་ནི་དེ་དག་གི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱོགས་དེ་གཉིས་རྟོགས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བོར་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་ལེགས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། ཟག་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དག་ཁོ་ན་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་ འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ།།ཅི་ཐམས་ཅད་དམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་མ་གཏོགས་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པའོ།

'说'、'讲'、'示'是同一个意思。关于'说'这个词，是表明对方认为这是诸阿毗达磨论师的论典，而不是我们经部宗的。
据说有许多造阿毗达磨论的人，如：《入智论》是圣迦旃延子所造，《发智论》是大德世友所造，《识身足论》是尊者提多所造，《法蕴足论》是圣舍利子所造，《施设论》是圣目犍连子所造，《界身足论》是象贤所造，《品类足论》是大腹所造。
什么是经部宗的宗义呢？凡是以经为量而不以论为量的，就是经部宗。
如果不以论为量，那么他们如何安立三藏：经藏、律藏和阿毗达磨藏？经中也说'比丘三藏'，出现阿毗达磨藏的说法。对此回答说：这没有过失，为了遣除'认为从诸经的差别中抉择义理等，凡是宣说法的性相者即是阿毗达磨'这种怀疑，所以说'世尊零散地说'。
毗婆沙师们说：例如大德法护将《自说经》中'呜呼，诸行无常'等，依律而归类为经藏并集为一部，同样，世尊也依所化机在此处彼处宣说阿毗达磨法相的内容，由大德迦旃延子等集为《入智论》等。
'毗婆沙师'是指以分别解说为乐行者，或通达分别解说之理者。
'有漏无漏诸法'是指：有诸漏故为有漏，无诸漏故为无漏，简言之即是有漏法和无漏法。因为能持自相和共相，所以称为诸法。
'这是略说一切法'是指：仅此有漏和无漏而已，除此之外再无其他法。因此说'诸法'。'略说'即是简略而说，广说则在后面直至论典圆满为止。
虽然还有其他略说如：有为法和无为法、有色法和无色法、有示法和无示法等，为什么只说这个略说呢？因为说此则不会有诤论。或者因为论典是为了阐明这些义理，为了显示染污分和清净分，通达这两分后，便能通过舍弃染污分、依止清净分而获得决定善。
'除道之外的有为法是有漏'是指：唯有为法，即由因缘所生的色等，是否一切呢？答：不是，除道，即除道谛。

།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་སྐད་ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་འདུས་ བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཁོ་ན་ཟག་པ་ དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་ཟག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཅི་རིགས་པར་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ ལ་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་ པ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ལ།ས་འོག་མ་ཡང་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། ཟག་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཞིག་ལྟག་ནས་སམ་ཁོང་ནས་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གམ་གནས་ཐོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྒྱས་པ་ཐོབ་པའམ་གནས་ཐོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུན་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་དཔེར་ན་བདག་གི་ཟས་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འཕྲོད་ཅིང་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་དེ་དག་ལས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ སྐྱེས།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བརླན་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་རྣམས་དང་མཐུན་པར་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་རྒྱས་པར་འཐོབ་པས་ན་ཕྲ་རྒྱས་དག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་དག་ལ་རྐྱེན་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་ མཐུན་པར་འགྱུར་བས་ན་ཕྲ་རྒྱས་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ན་རེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་དག་གིས་དམིགས་པ་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་ བྱས་དག་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་ཟག་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་ རྒྱས་དྲུག་པོ་ཁོ་ན་ཞིག་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་།འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ལྡན་མང་འབའ་ཞིག་མ་རིག་དང་། །དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ལེགས་པར་བྲིས་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །འདོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་ལེན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པས་ཀྱང་ཟག་པ་སྐྱེ་བར་ནི་ཁས་ ལེན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་གོ།

由于道谛也是有为法，所以会有过失，因此特别作此说明。这里说，除了道谛以外的一切有为法都是有漏的。那么，这些法为什么是有漏的呢？
如果说是因为与漏相应的缘故，那么就只有烦恼性的心和心所是有漏，其他则不是。如果说是因为与漏同时生起的缘故，那么在同一相续中，随其所应，只有众生烦恼活动时的五取蕴是有漏，而不是不行烦恼时的五蕴，外在的诸法也不是。
如果说是因为它们是诸漏的所依，那么就只有内六处是有漏。如果说凡是诸漏所缘的都是有漏，那么灭谛和道谛也会成为有漏，而且下地也会因为上地所缘的诸漏而成为有漏。对此回答说：
'因为诸漏于彼等，能够增长'。这里'因为'这个词是从上文或者隐含而来。'增长'是指获得增长或者安住的意思，即贪等烦恼通过获得增长或安住而相续。
有些人说，就像'我的食物会增长'是指适合且相应的意思一样，贪等也会从这些法中增长并相应。由于经中说'从业生种种世间'，所以有漏法是由贪等浸润的业所成就。
随顺诸缘而增长并获得增长，所以是随眠。或者说，因为诸缘于这些法能增长并相应，所以是随眠。这些也应当从所缘和相应的角度来看待增长。
功德慧论师说：如果一切法都是诸漏的所缘，为什么说只有除道谛以外的有为法是有漏呢？说一切法都是诸漏的所缘这种说法不是对法论者的观点，因为虚空和非择灭不是漏的所缘。
只有六种随眠缘无漏而生起，如说'见所断中缘灭道谛，邪见及疑相应等，唯有无明共六种，是缘无漏境随眠'，所以只缘灭谛和道谛。因此，这不应视为善说。
'虽然承许'的意思是'虽然如此'。或者说，'虽然承许'表示接受的意思，即是说虽然接受缘灭谛和道谛也会生起漏。'于彼二'是指灭谛和道谛。

།ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་མེད་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན། །བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཏེ་དངོས་པོ་ གང་ཞིག་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་བྱས་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་ནུས་ཏེ་རས་གཤེར་བ་ལ་རྡུལ་འཆགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ལ་ས་གོང་མ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་དེ་དག་ལ་རྒྱས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་དག་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ས་གོང་མ་ཡང་ས་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་ལ་གནས་མི་ཐོད་དེ་རྡོ་ལེབ་བསྲེགས་པ་ལ་རྐང་པ་དག་གི་མཐིལ་བཞིན་ ནོ།།ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་གསུམ་ཡང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་དོན་གྱིས་གོ་བས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མདོར་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་བ་ལ་རེ་ཞིག་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ན་རེ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན་ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།།དེ་བས་ན་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །གྲགས་པ་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བར་འགྱུར་གྱི་མ་གྲགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་གྲགས་ སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་དོན་གྱིས་གོ་ཡང་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཡོད་པར་དོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡང་བརྗོད་དོ། །དཔེར་ན་ཚོར་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ རྣམས་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའམ།ཡང་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེས་ན་གང་དག་དོན་གྱིས་གོ་བས་བསྩལ་བ་དེ་དག་ ཅི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་གམ།འོན་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཅེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལྟར་ན། ཉོན་མོངས་ཕྲ་རྒྱས་བཅས་རྣམ་གཉིས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་རྒྱས་འགྱུར་གྱི། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱས་པར འགྱུར་བའི་ཟག་པ་དག་ཁོ་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཟག་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་སྤངས་པ་དག་གིས་ནི་ཐ་ན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དཔེས་སྟོན་པའི་ལུགས་ལྟར་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པས་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་རོ།།ཐེ་ཚོམ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམ་ གསུམ་ཡང་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། །འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཡང་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་ པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཕྱོགས་གང་གིས་ནང་དུ་བརླན་པར་བྱ་ཅི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱོགས་སུའམ་འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུ་ཞེ་ན།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

将要宣说烦恼随眠的道理，即'无漏上地境，非我所对治'这句话的意思是：任何事物被我见和贪爱执为我所，其他随眠就能增长，就像湿布沾染尘埃一样。而无漏法和上地法则不是这样，因此缘于它们的烦恼不会增长。
涅槃和道法是缘于它们的烦恼的对治。上地也是下地的对治。因此烦恼不能在它们上面安住，就像烧热的石板不能踩上去一样。
'无漏道谛和三种无为法'这句话，虽然意思可以推知，但有人争论说不需要简说。对此，首先阿阇黎功德慧说这是应该说明的。为什么呢？因为道有两种：世间道和出世间道。为了区分特点所以要说明。因此这里说'道谛'。
有名的可以从意义推知，但不知名的则不行，而无为法也是不知名的。
其他人说，虽然这个意思可以推知，但为了遣除可能有第三蕴的疑惑也要说明。比如说'受有三种：乐受、苦受、不苦不乐受'，同样，法也可能被认为是有漏法、无漏法、亦有漏亦无漏法，或者非有漏非无漏法。
因此对于那些可以推知的意思会产生疑惑：到底是纯无漏的呢？还是亦有漏亦无漏的呢？还是两者都不是呢？
也有可能认为是亦有漏亦无漏。怎么说呢？首先按照毗婆沙师的观点，由于经中说'烦恼随眠有二，非烦恼随增'，所以眼等根和外色等非烦恼性的法，只是由能增长的漏而成为有漏，而不是由不能增长的漏。
已断的不能增长的漏不使其成为有漏。未断的漏，即使是在他人相续中的，也使其成为有漏。
按照譬喻师的观点，阿罗汉相续中的眼等根和外色等，因为不是诸漏的所依而是无漏，又因为不是诸漏的对治而是有漏。这样对眼等假名有漏无漏会产生疑惑。
为了遣除这种疑惑，所以说'无漏道谛和三种无为法'。这些是真实无漏，不是如前所说的亦有漏亦无漏，也不是非有漏非无漏，所以说'也'字。
如果问毗婆沙师们将阿罗汉的眼等归入哪一类，是归入有漏类还是无漏类？他们说归入有漏类。

།དེ་དག་ཟག་པ་སྤངས་ཟིན་པ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་ རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།གང་དག་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པ་དང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དུས་གསུམ་པའི་དོན་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་བ་སྣང་སྟེ། གང་ཞིག་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་དགའ་ བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱལ་པོའོ་ཞེས་བྱས་ནས་གང་གིས་དགའ་བར་བྱས་པ་དང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་གང་ཞིག་དགའ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །ཡང་ན་ཟག་པ་སྤངས་ཟིན་པ་དེ་དག་གིས་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟག་པ་མ་སྤངས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་ནི་ཐ་ན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ཞེས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།།དེ་ལ་ལྷག་མ་གཅིག་ཡོད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་ལྷག་མ་ གཅིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ངོ་བོ་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལྷག་མ་གཅིག་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོས་ཏེ་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གྲགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདྲི་བའོ། །རྣམ་གསུམ་སྨོས་པ་ནི་འདི་ཙམ་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་འདུས་མ་བྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པར་སྨྲ་བར་ཡང་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་ པ་མང་དུ་བརྗོད་དེ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་དགག་པའི་ཕྱིར་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་འདྲི་བ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ནམ་མཁའི་མི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བའམ་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་གོ་འབྱེད་པས་ན་ནམ་མཁའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདིའི་ནང་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྣང་བས་ནམ་མཁའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། །བྱེད་པ་པོར་ བསྒྲུབ་པའམ་ལས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་གང་ཞིག་གཞན་དག་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པའམ་གཞན་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གཞན་ལ་མི་སྒྲིབ་པས་རྗེས་སུ་དཔག་གི་ སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ན་གཟུགས་ཀྱི་གོ་ཡོད་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་གང་ཞིག་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པའམ་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནམ་མཁའ་ཡིན་ན་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ ནམ་མཁའ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།གཞན་དག་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མཐུས་གཞན་དག་གི་འགྲོ་བའམ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གེགས་བྱེད་དོ། །འོ་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་ པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་གགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ལྡན་པའི་རྫས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་འགོག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ པ་གཅིག་ཏུ་ན་གང་གིས་མཚན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་འགོག་པས་དེ་དག་ནམ་མཁའ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།

有人问：'那些已经断除烦恼的人们，怎么会被安立为有漏呢？'回答：'凡是烦恼增长、已经增长和将要增长的，那些就称为有漏。'在世间上，想要表达三时的意义时，也会用现在时的语词来表达。比如说'凡是使众生欢喜的人就是国王'，这句话包含了过去使人欢喜的、现在使人欢喜的和将来使人欢喜的人都是国王的含义。因此这样解释。
或者，虽然那些已断除烦恼的人自身已无漏，但是由于无量未断除烦恼的人，乃至其他相续中的烦恼，所以仍然是有漏性。
问：'仅仅以简略宣说有漏无漏诸法，岂不会导致有第三蕴的过失吗？'答：'不会，因为这里可能有一个余类。有漏法、无漏法，以及既是有漏又是无漏的法，这些就是有漏无漏法。'这样就会有一个余类，在性质不相同的法中也承许有一个余类。
其他人说：'这是通过意义已经成立的，为了明显起见才详细说明。'
问：'什么是三种无为法？'这是因为不了解而提问。说'三种'是为了确定就是这么多。有些人只承认涅槃一种无为法，比如大众部。胜论派则说有许多无为法，如极微等，为了破除他们的宗义才作此确定。
问：'什么是两种？'是指择灭和非择灭。虚空因为世间共知所以没有提问。关于'虚空无障'，其中'关于'是分别词或连词。从词源学来说，因为开显所以叫虚空。其他人说：'因为诸法在其中极为显现，所以叫虚空。'无障是指没有障碍。
可以解释为作者或业，即某法不障碍他法，或不被他法所障碍，这就是虚空无障的本质。因为它不是现量所缘，所以是通过不障碍其他法而推理，而不仅仅是无障碍性。因此解释说'凡是有色法的空间'。
如果说凡是不障碍或不被障碍的就是虚空，那么心等无碍的行法也应该同样是虚空。答：不会，因为它们对他法有障碍，比如具神通者能以心心所的力量阻碍他人的行动或心等。
问：'那么择灭和非择灭因为没有障碍作用，应该是虚空？'答：'不是，因为它们是遮止相应的实法和不生法相应的确定遮遣，以及成为生起的障碍，所以具有障碍的本质。'
另一方面，如果仅以无障为特征就是虚空，而这两种灭有其他特征，所以它们不会成为虚空。

།འོ་ན་ནི་ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་པ་མེད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡོད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ ཅད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་གཞན་གྱིས་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པས་དེ་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེ་ན།དེ་ན་ཡང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། གལ་ཏེ་དེ་ན་ནམ་མཁའ་མེད་པར་གྱུར་ན་གོ་འབྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ན་གཟུགས་གཞན་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྩིག་པ་ལ་སོགས་ པས་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་ནམ་མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ས་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་ས་ནི་ཆུ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ཆུ་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། བྲམ་ཟེ་ཆུ་ནི་རླུང་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་རླུང་ནི་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། ། བྲམ་ཟེ་རླུང་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ནམ་མཁའ་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། བྲམ་ཟེ་ཧ་ཅང་ཐལ་ཏེ་བྲམ་ཟེ་ནམ་མཁའ་ནི་རྟེན་མེད་པར་སྣང་བ་མེད་པ་དམིགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་ལྟ་བས་ན་ནམ་མཁའ་ཡོད་དོ་ཞེས ཟེར་རོ།།གང་འབྲལ་བའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོགས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དེ་དག་ནི་འབྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་འབྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་འགོག་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར བརྟགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གཟུང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་ལ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་བྱེ་བྲག་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལོ་མ་ལ་དགའ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ལོ་མའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་ཚིག་ བར་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཟུང་ནས། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པ་མ་བསྡུས་པས་མ་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་ མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འགོག་པ་ཐོབ་པོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་འབའ་ཞིག་གིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་ཟག་པ་མེད་པས་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཅི་དགོས་ཏེ། འགོག་པ་འགའ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་པ་གང་མིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་འཐོབ་པས། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཤེས་རབ་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་སོ་སོར་བཏགས་པས་འགོག་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་བསྟན པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྡན་པའི་རྫས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པ་ནི་ལྡན་པ་སྟེ་ལྡན་པར་བྱེད་པའི་རྫས་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ ཏུ་ན་དེ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བས་ན་ལྡན་པ་དག་གོ།།དེ་དག་ནི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྫས་ཀྱང་ཡིན་པས་ལྡན་པའི་རྫས་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་ནི་འགྱིང་ཕུར་ལྟ་བུའོ།

那么，如果虚空没有遮蔽就存在，有遮蔽就不存在，就会变成不是一切处都存在或是无常的。因为墙壁等其他色法有遮蔽，所以在那里没有虚空的特征，因此会导致虚空不存在的过失。而在没有墙壁等处又会存在，所以会成为无常。
如果有人这样说，那么即使在那里，由于能开辟墙壁等的空间，所以虚空是存在的。如果那里没有虚空，由于没有开辟空间，那些墙壁等就不能存在。在那里其他色法不能存在，是因为被墙壁等遮蔽的缘故，而不是因为没有虚空。
世尊也说：'婆罗门啊，大地依靠什么？''乔达摩啊，大地依靠水。''婆罗门啊，水依靠什么？''乔达摩啊，水依靠风。''婆罗门啊，风依靠什么？''乔达摩啊，风依靠虚空。''婆罗门啊，虚空依靠什么？''乔达摩啊，太过分了，婆罗门，虚空是无所依、无显现、无所缘的。'如是广说。毗婆沙师们说，因此虚空是存在的。
由于特别说明'是离系'，所以以无常性排除灭和非择灭，因为这些灭不仅仅是离系的特征。不相应是离系，是不与烦恼相应的特征。或者说，任何决定遮止相应的法，就是择灭。
由于特别提到'对苦等圣谛'，所以应当理解择灭唯是无漏智慧，因为世间智慧不具有苦谛等行相。那么是什么呢？是具有上地和下地的寂静等和粗重行相。
关于'智慧的差别'，提到差别是为了理解是断除烦恼的无间道智慧。由该智慧差别所获得的灭是择灭，就像喜欢树叶的国王被称为树叶王一样，是省略了中间词的缘故。
如果说择灭唯是无漏智慧，不包括以世间道所获得的灭，会成为定义不周遍的过失。这不是不周遍，因为无漏智慧能获得三界一切有漏事物的灭。
不存在仅由世间智慧获得而不是由无漏获得的灭，那还需要世间智慧做什么？任何不是由世间道获得的灭，就是由出世间道获得的，对此唯有出世间智慧，而不是世间智慧。
毗婆沙师们说，择灭是实有，因为宣说了四谛，如同道谛。'各各'是指差别的意思。'诸相应事'是指相应，即相应的事物。或者说，由于与它们相应，所以是相应。它们既是相应又是事物，所以是相应事，即有漏事物的意思。世尊也说有漏事物如同钉子。

།ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཐག་པ་ལྟ་ བུའོ།།གང་ཟག་ནི་གླང་པོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཅིག་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ འགོག་པ་ཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷག་མའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལམ་བསྐྱེད་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འོ་ན་འགོག་པ་ནི་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལས་བཤད་ཅེ་ན། མདོ་ལས། འཕགས་མ་ཅི་འགོག་པ་འདྲ་བར་ལགས་སམ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་ག་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་ཁྱོ་ཁྱིམ་བདག་ས་གས་དྲིས་པ་དང་། དགེ་སློང་མ་ཆོས་བྱིན་གྱིས་བཤད་དེ་འགོག་པ ནི་འདྲ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་དག་པར་བརྟགས་ནས་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་པ་ནི་མང་པོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ གཅིག་སྟེ།རྒྱུའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་དག་ལ་ཡང་ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་སྦྱོར་བ་དང་། ངག་དག་ལ་ཡང་ངག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་སྦྱོར་བ་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་བདེན་ཁྲོ་ལ་ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷས་བྱིན་ལ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཟན་ལ་ནང་དུ་ཞུགས་སྐྱོ་ མ་ལ་ནང་དུ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་དགོས་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མེད་པས་ན་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མེད་པས་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་འབྲུ་མང་ པོ་པར་ཚིག་བསྡུའོ།།འདི་ཡང་གང་གི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འདི་ཡང་ཆོས་གཞན་གང་གི་ཡང་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་འདྲ་ བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལ་འགོག་པ་འདྲ་བ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེ་ལ་གཏན་དུ་བགེགས་བྱེད་པ། །འགོག་གཞན་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་ བགེགས་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བགེགས་བྱེད་པ་སྟེ།གཏན་ཏུ་ངེས་པར་འགོག་པའོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་མིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་མེད་ པར་དགག་པ་སྟེ།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་སྟེ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་གཞན་པ་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ་དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་ འགོག་པ་སྟེ།བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་མེད་པས་འགོག་པ་དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ།འདི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཙམ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱི། རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་ལ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ཀྱི་འགོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་ནི་ཆོས་གནས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

说'烦恼系缚如绳索，补特伽罗如大象'。'不是这样'是指'如果是一个'的意思。'现证一切烦恼灭'是指通过见道和修道断除烦恼而获得烦恼灭的意思。'其余对治修习将成无义'是指其余烦恼即见道和修道所断的烦恼的对治道不需要修习的意思。
那么'灭谛是不相似的'这句话出自何处呢？经中说：'圣者，灭是相似的吗？'具寿沙迦问，比丘尼法授回答说'灭是不相似的'的意思。仔细观察此义是什么意思呢？对方的想法是如果是一个就应该相似。
'此不是相似因'中相似因与相似是同义，因为省略了'因'字。在词语中也有词语的一部分相连，在语句中也有语句的一部分相连，例如'真实忿怒'说'忿怒'，'天授'说'授'，'饭入内'、'汤入内'等。
以择灭来说是常法，它何需相似因？因此无相似因故非相似因。此处由于无相似因故非相似因，这是多义简略语。'此亦非任何相似因'是指此择灭也不是其他任何法的相似因，这要结合上下文理解。为什么呢？因为认为唯有有为法才是相似因。
'此中无任何相似'的'非'是指灭中没有其他任何相似的灭的意思。'永远遮障生，灭他非择灭'是指永远遮障未来诸法生起，即完全遮障、永远灭除。'他'是指非择灭，即不同于刚说的择灭。
'非择'中的'非'是无遮，意为无择而得。或者是别遮，即择的他者缘不具足即是非择，由此所得的灭是非择灭，因为省略了中间词。这是不合理的，因为缘不具足是无，无怎能获得灭呢？因为是假立，所以无过失。
另一种解释，'非择灭'是指非择灭即不是择灭，这只是表明它异于择灭，并非说它是缘不具足所作。说'生'是为了遮除无常性的灭，因为无常性的灭是对法住极为遮障，而不是对法生遮障。

།གཏན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་པ་མེད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་བགེགས་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དུས་རེ་ཞིག་པ་ཡིན་པས་ཕྱིར་གཏན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་མིག་དང་ཡིད་གཟུགས་གཅིག་ལ་ཡེངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དཔེར་བརྗོད་པ་སྟེ།གང་ལ་འདིར་གཟུགས་སྔོན་པོ་གཅིག་ལ་མིག་དང་ཡིད་ཡེངས་པ་ཡོད་པ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་གཅིག་ལ་ཡེངས་པའོ། །དེའི་གཟུང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་གཞན་ཁ་དོག་གིས་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལས་གཞན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་ པོ་དག་དང་།དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་དག་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་འདས་པར་འགྱུར་ཞིང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདས་པའི་དུས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་ དག་ནི་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་སྔོན་པོའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ་གང་དག་ཅེ་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའོ། །དེ་དག་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་འདས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་རང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཡང་འདས་པའི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ལ་དམིགས་པའི་ཚོགས སོ།།ཇི་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྔོན་པོའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ལ་དམིགས་ནས་ད་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་གཞི་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་ནི་མི་ནུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སྐྱེའོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར།རྐྱེན་མ་ཚང་བས་འཐོབ་སྟེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ན། རྐྱེན་བཞི་པོ་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དག་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ གྱི་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་ཡང་མི་སྐྱེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེའི་ གོ་འབྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདིར་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ངན་སོང་བའི་ཕུང་པོ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་རྐྱེན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན།རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་བོ་ཞེས་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཁོ་ན་ལས་དགོངས་ནས་གང་ཟག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ།འདིའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དག་འགགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པར་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་ངེས་པར་འགོག་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ ཡིན་པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ།

说'永远'这个词是为了排除无想定和灭尽定以及无想天，因为虽然它们也会阻碍未来心和心所的生起，但这种阻碍只是暂时的，并非永远。
关于'如眼和意专注于一色'的比喻，'如'是用来举例说明。此处是指眼和意专注于一个蓝色。
其他应该被认知的色法，如与蓝色不同的其他颜色差别、黄色、红色、白色等，以及形状、声音、香、味、触等一切都已经过去，超越了现在时，成为过去时。
缘于这些境的五识身也不能再生起，这是指缘于刚才所说的蓝色等差别的五识身。'不能生起'是在说明其本质。
详细解释'因为它们没有缘过去境的能力'是说，这五识身虽然是它们的所缘，但不能缘取过去的境，因为五识身只缘现在的境。
如果问为什么缘取了蓝色等差别的现在境后就不生起了？因为一切法都是依靠因、果、所依、所缘和基础而存在的，所以不能生起。某个识所缘的对象只能是它的所缘，而不是其他的。
因此，由于这五识身缺少所缘缘，所以不会生起。因此，'它们的非择灭'这个详细的说法是指，由于这五识身缺少所缘缘，通过缘不具足而获得。心和心所生起时，必须具足四缘：因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘，如果其中任何一个缺少就不会生起。
其他人说是因为缺少等无间缘，因为具有心和心所特征的等无间缘，只能生起单独的蓝色识，不可能同时生起两个能了别的识，所以不是其他蓝色差别等的识。
这里只是举例说明而已。同样地，对于获得忍等时，未来的恶趣蕴，当与它们生起相违的缘现前时，由于缘不具足而获得非择灭，应当这样举例说明。
世尊也只是针对非择灭而说，就预流果补特伽罗而言：'此人的地狱、畜生、饿鬼已灭。'
因此，由于缺少缘而不经择灭，必定阻碍这样的未来法生起，这就称为非择灭。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གྱུར་ན་དེ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་དེ་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་སུ་ཞིག་གེགས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་མུ་ བཞིར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་དྲི་བ་དང་ལན་གདབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་ཀྱི།འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སོ་ སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ནི་མི་འཐོབ་སྟེ།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་འདུས་བྱས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ ཅན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ནི་མི་འཐོབ་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་ཟད་པ་མེད་པའི་འདུས་བྱས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་ བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་སྐྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འཐོབ་པོ།།དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ས་དྲུག་པོ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བསམ་གཏན་ གྱི་ས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ལྷག་མ་ལྔའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་བོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་སྤང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་དུ་འགྱུར་དུ་འོང་བ་དེ་སྐད་ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འདོན་ཏེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ བསྡུས་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན་མི་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་གང་དག་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའམ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྲིད་པ་དེ་དག་གི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་ནི་འགོག་པ་དེ་དག་མི་སྲིད་དེ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་ པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ན།འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པར་ཚིག་བསྡུ་སྟེ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དག་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་དེ་དང་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ སོ།།དེ་དང་འདྲ་བ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་འདུས་བྱས་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་པས་འདུས་མ་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ཐར་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་དག་གི་གཉི་ག་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ པས་འགོག་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཐོབ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཡང་འཐོབ་བོ།

毗婆沙师们说道：'如果遇到类似的缘，就会导致它生起，因此仅仅是缘不具足并不合理地成为它永远不生起的原因。那时谁能阻碍它的生起呢？'
此处分为四种情况，即详细阐述各自观察和非各自观察的灭尽之相的问答四种。为什么要阐述这四种呢？为了详细了解。
比如，对于有漏的过去、现在和将来的诸法，由于是有漏的缘故，只能获得择灭，而过去和现在的诸法因为已经生起，将来的诸法因为必定会生起，所以不能获得非择灭，因为非择灭的特征是永远阻碍生起。
比如，对于无漏有为法中不生起的诸法，这些是具有生起性质的，因此不能获得非择灭，因为择灭的特征是永远阻碍生起。
比如，对于无漏尽的有为法中不生起的诸法，这些因为对生起有极大障碍，所以是不生起的性质，因此能获得择灭。
信随行者的六地道，即未至定地、殊胜禅定地和四禅地中任何一地现前时，能获得其余五地的非择灭。因为是无漏的缘故，不是择灭，因为无过失的不应该被断除。
说'不生起的诸法'是为了排除过去、现在和将来的诸法。说'无漏'是为了排除有漏。说'有为'是为了排除无为。
无为法也是本性不生起的，因此为了避免这种过失而作此特别说明。有些人读作'比如无漏不生起的诸法'，按照他们的说法，如何避免包含无为法的过失呢？不会有过失，因为这是讨论可能有择灭或非择灭的诸法。无为法不可能有这些灭，因为非择灭是永远阻碍生起，而无为法本来就无生。
另外，'不生起的诸法'是遮遣词，即与具有生起性质的诸法相异的诸法就是不生起的诸法。与之相似的是什么呢？只是有为法，而不是无为法，所以无为法不会有此过失。
有些能同时获得两者，即择灭和非择灭。比如有漏法等，因为是有漏的缘故能获得择灭，因为是不生起的性质也能获得非择灭。

།འདི་དག་ནི་ ནམ་ཡང་རུང་བ་ན་འཐོབ་པར་འདོད་ཀྱི་འདི་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་ཅིག་ཅར་འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྔར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འཐོབ་ལ་ཕྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འཐོབ་སྟེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་གཟུགས་གཅིག་ལ་མིག་དང་ཡིད་ཡེངས་པའི་ དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་ལྟ་བུའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྔར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་ལ་ཕྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འཐོབ་སྟེ། དཔེར་ན་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་ རྣམས་ལྟ་བུའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཅིག་ཅར་ཏེ་དཔེར་ན་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་མ་འོངས་པ་དེ་དག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཅིག་ཅར་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་ གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མི་འཐོབ་བོ། ། འདི་དག་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་མི་འཐོབ་བོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མེད་དེ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དྲི་བ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་འདུས་བྱས་རྣམས་བསྟན་པར་འདོད་ནས། ལམ་མ་གཏོགས་པས་འདུས་བྱས་རྣམས། ཟག་བཅས་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་འདུས་བྱས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གླེང་སློང་བ་བརྗོད་དོ། །འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གོང་དུ། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཅེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏེ་འདི་ནི་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ དབྱེ་བ་གཞན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་མ་བྱས་བསྟན་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་། འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བབ་པ་གོང་མ་དང་སྦྱར་རོ། །སྐབས་སུ་བབ་པ་གོང་མ་ཡང་གང་དག་ཅེ་ན་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་གཏོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།མ་གཏོགས་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་གཉིས་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གང་དག་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་པའི། །ཕུང་པོའང་དེ་དག་ཅེས། ཟག་པ་མེད་པ་དག་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པར་བལྟ་སྟེ་འདི་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་སོ། །ཕུང་པོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་ཤིང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདུས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་ནས་ཏེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་ནས་ཏེ་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ ནི་དེ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏོ།།རྐྱེན་གཅིག་གིས་བསྐྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ནང་ན་ཉུང་ཡང་རྐྱེན་གཉིས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དེ། བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是希望在任何适当时机获得的，而不是必定要同时获得。
有些是先以分别观察而获得灭，后以非分别观察而获得，比如阿罗汉对一色境目意散乱时，缘其他色等境的五识身。
有些是先以非分别观察而获得灭，后以分别观察而获得灭，比如获得忍位的诸恶趣众生。
有些是同时获得，比如见道所断的上上品烦恼的上上品对治生起时，对于未来的那些大烦恼，以分别观察所得灭和非分别观察所得灭是同时获得的。
如是其他诸法也应当随理配合。
比如无漏过去、现在、未来诸法，因为不能障碍这些过去等的生起，所以不得非择灭。
因为这些是无漏，所以也不得择灭。
对于诸无为法，因为无生，所以没有非择灭，因为前已说过非择灭是永远障碍生起的。
因为是无漏，所以也没有择灭。
如是无为法因为所说内容少，所以完成了这些问题后，为了说明诸有为法而说'除了道以外的诸有为法是有漏'，那些有为法是什么呢？
'又彼诸有为法'中，'又'字是表示上文已说过'有漏无漏'的区分，这又是另一种区分。
因为被无为法的阐述所间隔，所以又说'有为'是为了除去无为法。
'彼等'是指代上文所说的内容。上文所说的是什么呢？即是有漏所摄和非所摄的道谛两者。
如何知道？因为'彼等有漏取蕴'等，从无漏法中生起有漏法。
色等五蕴的性相将在下文出现。这些应当视为有为法，这些也是互相摄属的。
说'色等'是为了除去戒等蕴。因为还有戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴等其他蕴。
说'蕴'是为了除去色等境。
'和合聚集'这些是同义词。或者说，'和合'即是'聚集'，意思是互相依存。
'聚集'是指真实生起，'聚'字的含义就是如此表示。
没有任何法是由单一缘所生，这是说在诸缘中即使最少也必定有两缘，因为经中说：'四缘生心心所法，三缘生二等至，其余由二缘生。'

།འོ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་དཔེར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། འོ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནུ་མ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་འོ་མ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི་འབྱིན་པར་འགྱུར་ བ་གང་ཡིན་པ་དང་འབྱིན་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཉིད་ལ་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འཇིག་རྟེན་ན་འོ་མ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་ཞིང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བའི་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་དུས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དོན་དང་མདོ་གཏན་ ལ་འབེབས་པ་དང་མདོ་རྣམ་པར་འཆད་པ་ཡིན་པས་འདིར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་དུས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོ་དག་བརྗོད་དོ།།སོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ལམ་ལ་ ལྟོས་ཏེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལམ་འདི་གྲོང་དུ་སོང་ངོ་ལམ་འདི་འགྲོའོ་ལམ་འདི་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སོང་བའི་དུས་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གང་ཡིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་ ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་ཞིང་འཇོམས་པས་ན་དུས་དག་གོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་དག་ཉིད་དུས་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །འདུས་བྱས་ དེ་དག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཏམ་གྱི་གཞིའི་སྒྲར་ཡང་བསྟན་ཏེ།དགེ་སློང་དག་འཕགས་པ་རྣམས་གཏམ་བརྗོད་པ་ན་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གཏམ་བརྗོད་པའི་བྱེད་པའི་གཏམ་གྱི་གཞི་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བཞི་པ་ཡང་དེ་མེད་ལ་ལྔ་པ་ཡང་མེད་དོ། །གསུམ་ གང་ཞེ་ན།གཏམ་གྱི་གཞི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཏམ་ནི་ངག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཏམ་ནི་ངག་སྟེ་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་གཞི་ནི་མིང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།མིང་གི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ངག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་གོ། །མིང་གིས་ནི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཏམ་གྱི་གཞི་མིང་ཁོ་ན་ཡིན་ན་མིང་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་དག་ཉིད་གཏམ་གྱི་ གཞིའི་སྒྲར་བཤད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དོན་དང་བཅས་པའི་གཞི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དང་བཅས་པའི་གཞི་མ་བཟུང་ན། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་གཏམ་གྱི་གཞི་རྣམས་ནི་ ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་གཞུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་རིགས་པ་གང་གིས་དོན་དང་བཅས་པའི་གཞི་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། གཏམ་གྱི་ཡུལ་ནི་མངོན་སུམ་དང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་ ཡུལ་ནི་མིང་ངོ་།།བརྒྱུད་པ་ནི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མིང་གི་ཡུལ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཡུལ་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་གཏམ་གྱི་གཞི་ཉིད་དུ་མ་བཤད་ཅེ་ན། དུས་སུ་གཏོགས་པའི་མིང་དང་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་དོན་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡུལ་དང་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཉིས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གཏམ་གྱི་ཡུལ་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཡིན་ན་འདུས་མ་བྱས་གཏམ་གྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པས་གཏམ་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ།

'如牛乳'这句话是'有为法'这个词的究竟义，因此以究竟义的词来作为比喻。'如牛乳'是指从乳房中产生的牛乳，那个才应该称为牛乳。正如将要流出和不会流出以及停留的状态，那些都不能称为牛乳，但在世间也称之为牛乳。
同样地，在这里也是因为与彼相类似且自相相同的缘故，未来将生起的有为法和不会生起的有为法，这些也称为有为法。
关于'时'的广说，是一切阿毗达磨的经义、经典抉择和经典解释，因此这里说明经中所说的时等蕴的异名体性。
'已去、正去和将去'的意思是，这个'时'的含义是依世间共许的道路来解释的。比如世间说'这条路已去'、'这条路正在去'、'这条路将要去'，同样地，在这里过去即是已去时，现在即是正去，未来即是将去。
'因为被无常性所吞噬'是指诸时，应结合上下文。因为被无常性吞噬摧毁故称为时，世尊以时的名词来说明有为法。
世尊也以言说事的名词来说明这些有为法：'诸比丘，圣者们言说时所依止的言说事只有这三种，没有第四种，也没有第五种。三种是什么？过去、未来、现在的言说事。'
'言说即是语言'的广说是指言说即是语言，也就是以字为体性的声音的意思。'其事即是名'是指境的意思。
名所诠表的是义，如此语言趣入名，名诠表义。如果言说事仅仅是名，而名只是有为蕴的一部分，那么怎么说有为法即是言说事呢？
因此说'因为说含义的事，所以有为法称为言说事'。若不如此，则与《品类足论》中'言说事为十八界所摄'的论文相违。
又以何理趣应当摄受含义之事呢？言说的对境有现前和间接两种：现前对境是名，间接是义。因为它是名的对境，所以也安立为对境。
为什么无为法不说为言说事呢？因为属于时的名与不属于时的义不能相互关联。
或者，'事'这个词包含对境和因两种意思，凡是言说的对境、因和缘的即是言说事，而无为法不是言说的因和缘，所以不是言说事。

།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ འདུས་བྱས་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ནི་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱམས་པ་ནི་འདི་ལྟ་འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཀ་བི་ན་ནི་འདི་ལྟ་འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ འདུས་བྱས་དག་ཁོ་ན་གཏམ་གྱི་གཞི་ཉིད་དུ་བཤད་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དེ་ཡོད་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ངེས་ པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཟིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་འབྱུང་བས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རུང་བ་ཉིད་པས་འདུས་ བྱས་ཐམས་ཅད་ངེས་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གཞི་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་སྔར་འབྲས་བུ་རྣམས་གནས་ལ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཞི་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་དག་ལ་ཡོད་པས་གཞི་དང་བཅས་པའོ། །གསུང་རབ་ལས་ནི་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ངོ་བོ་ཉིད་ དང་དམིགས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་དང་རྒྱུ་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་[(]དན་[,]དོན་[)]ལྔ་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ།རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་གཞི་གང་ཞིག་ཐོབ་པའི་གཞི་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་གང་དག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་ པས་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ལ་ནི་གཞི་གང་ཞིག་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ཡང་ལྡན་པ་དེ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ནི་གཞི་དང་ བཅས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཅེ་ན།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི་ཞིང་གི་གཞི་དང་ཚོང་དུས་ཀྱི་གཞི་དང་ནོར་གྱི་གཞི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སྤངས་ཏེ་དེ་ལས་ཕྱིར་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ནི་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།རྒྱུའི་ཚིག་ཡིན་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་གཞི་དང་བཅས་ཤིང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ གཞི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།ཡང་འདུས་བྱས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་པ། །ཕུང་པོའང་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདིར། དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་།།ཅི་ཞིག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡོད་ཀྱི་གོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མདོ་དག་ལས་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་འདིར་དེ་དག་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ མདོའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སོ།།དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྩཝ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ལ་རྩཝའི་མེ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་སོག་མ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ལ་སོག་མའི་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།གཞན་དག་ནི་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་མ་བྱས་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་གོ་ཞེས་དྲུག་པར་ཚིག་སྡུད་པ་ཁོ་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་དཔེ་ཡང་འདི་ སྐད་དུ་དཔེར་ན་རྩཝ་དག་གི་མེ་ནི་རྩཝའི་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

从一个方面来说，由于有为法过去等极其众多，如来燃灯佛是如是如是出现的。如来弥勒佛将如是如是出现。国王迦毗那如是如是出现，因为是这样的缘故。因此，唯说有为法是言说的所依，而非无为法。'一切有为法是涅槃'是指无余依涅槃。如果这样的话，由于有漏法中有此，有漏法应当具有出离性，那么对于道谛如何理解呢？经中说：'知法如筏喻者，法尚应舍，何况非法'，因此道谛也应当有出离，所以一切有为法都具有出离性。
'具有所依'是指此中先有诸果安住，后来出现的缘故。所依即是因的异名。由于彼等具有此故称为具有所依。在经典中，'所依'这一词显现为自性、所缘、结合、因缘和执取五种含义。首先，自性即如说'彼所依何者，即具有彼所依自性'，显然是指彼自性。所缘即如说'何等是所知法？答：一切智所依如实了知'，意思是如实了知所缘。
关于结合，如说'某所依具有贪结，彼亦具有嗔结'。因缘即如说'何等是具有所依之法？一切有为法'。执取即如说'舍离田地所依、市场所依、财物所依，从彼退转'。此处应知'所依'一词是指因。
关于'是因的词'中，'是'字表示他宗的观点。此自宗的观点显然是：有为法具有所依和自性，无为法因是假有故无所依。'即彼等有为'是指上文所说的有漏法。'彼等中有漏取蕴，亦称为彼等'，此中应补充'从彼等之中'。
'将成就什么'是在考察有何意义。由于诸经中说取蕴等，因此这里解释它们，如说'一切阿毗达磨是经义'等广说。'由彼等生故为取蕴'是指从取生的蕴即是取蕴，因为省略了中间词，如同从草生的火称为草火，从稻草生的火称为稻草火。
其他人不省略中间词，仅以第六格结合而成立：'诸取的蕴即是取蕴'，并举例说：'譬如诸草的火即是草火'。

།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་བརླན་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡིན་པར་རིགས་ན། ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀོ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་མི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ལ་རག་ལས་པའི་མི་ལ་རྒྱལ་པོའི་ མི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དམིགས་པ་དང་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དེ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་ཙམ་བརྗོད་པར་ ཟད་དེ།ཚིག་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་གོ། །མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་མེ་ཏོག་དག་གམ་འབྲས་བུ་དག་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཤིང་ལྗོན་པ་ནི་མེ་ཏོག་གི་ ཤིང་ལྗོན་པ་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་ལྗོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་དག་ཀྱང་གནོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་རྒྱུ་ལ་ཡོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འབྱུང་བས་འདི་དག་ཉེ་ བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་དོ།།འཐབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ་བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་བདག་དང་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་འཐབ་པ་དག་ཡིན་ཏེ་གཡུལ་འགྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བས་འཐབ་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་ཤིང་ཉེ་བར་བསྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཅན་དུ་བྱས་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་ བྱས་པ་དེ་ཉིད་དེ་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་དག་ལ་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཐབ་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདི་ལ་ཡང་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་འཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བས་ན་ཀུན་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། འབྲས་ བུར་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་རྟ་དམར་ཅན་ལུས་འདོམ་གང་ཙམ་འདི་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་འདོགས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ཀུན་འབྱུང་བར་ཡང་འདོགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་ཅིང་རབ་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ།འཇིག་ཅིང་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་ལྟ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་གནས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་གང་ཁ་ཅིག་བདག་ དང་བདག་གིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ལྟ་བའི་གནས་སོ།།འབྱུང་བས་ནི་སྲིད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་ པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་སྒྲར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་འདི་དག་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ ཡང་ལྡན་ནོ།

所谓众生，由于是以烦恼浸润的业为因，所以应当是取蕴，那么外在的事物如何是取蕴呢？那些也是由取而成就的。如《成实论》中说：'由业生种种世间。'因为依赖于它们，如同王臣一样。譬如依赖于国王的人称为王臣，同样，依赖于诸取的蕴即是取蕴，因为由它们的力量而有所缘及趣入其他趣处。
或者说，从它们生起诸取，这只是说明大意而已。文句应当这样说：诸取生起之因的蕴即是取蕴。如花果树一样。譬如生起花朵或果实之因的树，称为花树或果树，与此相同。
阿罗汉的诸蕴也因为能生起损害，依赖于他相续中的取，也从它们生起他相续中的诸取，所以这些作为取蕴并无相违。所谓斗争即是诸烦恼，因为损害自他的缘故。凡是损害自他的即是斗争，意思是战斗。诸烦恼也与此相同，所以称为斗争。
所谓由它们增长的缘故，意思是被它们增长并依止。另一种解释是，增长即是成为随眠。其本性即是被它们增长，因为是被它们增长的缘故。另一种解释是，对它们增长，因此是有斗争的，如同有漏一样。对有漏性的解释，也应当用于此处。
所谓因为与圣者不相顺故是苦，是说以行苦性而与诸圣者不相顺。所谓从此生起苦故是集，是说作为因的诸蕴是集，作为果的诸蕴是苦。
所谓因为毁坏故是世间，如经中说：'此身长一寻的赤马，即名为世间，也名为世间集。'世尊自己也说：'因为毁坏且将毁坏，所以称为世间。'意思是毁坏且衰败。
所谓因为是见增长的所依而住，如说：'诸比丘，若有一些人观察我与我所，那些正观察者即是对这五取蕴观察我与我所。'因此诸取蕴是见的所依。
所谓因为生起故是有，是说唯有漏法被解释为有的名称，如说：'什么是有？即五取蕴。'道谛也会有苦等这些名称的过失，因为道谛也具有行苦。

།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོས་འདི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །འཇིག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་སོ། །འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་གྲགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་འགལ་བ་དང་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་གྲགས་པ་དང་ལྟ་བ་ རྒྱས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་།འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་བརྡར་བཏགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བས་ན་བ་ལང་ངོ་ཞེས་བྱས་ནས་འགྲོ་བ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ནི་ཡུལ་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཡུལ་ཆོས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་ ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་རྣམས་དང་སྦྱར་རོ།།དོན་དེ་དེ་དག་ལའམ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན་ཏོ། །གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གཟུགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་དང་བ་ཡང་ཡིན་པས་གཟུགས་དང་བའོ། ། ཁྱད་པར་འདིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ལྔ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཡིད་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཞེས་སྨོས་པ ནི་འདིར་དད་པའི་དང་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་འདིས་དད་པ་ལ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འབྲུ་མང་པོ་པར་བརྟགས་ན་དེར་ཐལ་བར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་སྨོས་ན་ནི་འབྲུ་མང་པོ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ ཏེ།གང་ལ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དང་བ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མེད་དོ། །དང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་དང་བའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་དབང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གསུང་རབ་ལས་ནི་དེ་སྐད་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དང་བ་དབང་པོས་མི་བསོད་པ་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། གང་དག་ གི་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་སྣང་བའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གལ་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ན་ནི་མིག་ཀྱང་རྣ་བ་ལ་སོགས་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྣ་བའམ་དབང་པོ་གཞན་ ཡང་རུང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རེག་བྱའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་མདོ་སྡེ་དང་མཐུན་ ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

由等无间缘等事物，从此有漏事物也生起。也会灭尽。见也缘于彼。也会生起，即是说会产生的意思。若问：这没有过失，因为语言的运用是依赖于共识的，所以圣者们的那些法，以行苦性而与圣者们不相顺，与苦不相违，且被认为是能生起彼等，能生起广大见解，以及从无始轮回以来所生起的那些，唯于彼等假立这些苦等名言，而于道谛则不然。因此，唯有漏法当说为苦等，无漏法则不然。譬如说'由于行走故为牛'，并非一切行走者都称为牛。因此，'苦集世间'等说法是善说。
'色'是指色蕴。'五'是为了排除意根。'境'是指对境，即是说应了知、应认识的意思。又说'五'是为了排除法境。'彼等之识依'中，'彼等'一词是与境结合。彼等境的识，或者说彼等之识即是彼等之识。彼等之所依即是彼等之识依。'净色'是指既是色又是净，故为净色。
以此差别排除意根，如意成就论中说：'与彼五者俱生'，虽是彼等之识依，但意不是色的本性，因此被排除。说'色'是为了在此排除信净。若问：以'彼等之识依'这一差别不会导致信的过失吗？答：不然，因为若观察为多义，则有此过失之可能。若说'色'则能遮止多义的分别，因为凡是彼等识之所依的净色本性是不存在的。说'净'是为了了知除所取事物之外的净色差别。
毗婆沙师说诸根唯是大种差别。经典中并未如是说。那么如何？诸根是除色等境之外的净色，不为根所损害，由自识所推度，即是说显现为眼等所依。'彼等之识依'这一差别也是为了遮止相互特征混淆，因为若仅说'眼等净色'，则眼也会成为耳等，耳等也会成为眼，然而由于这样说：'凡是色识之所依的净色即是眼'而作差别，因此不会特征混淆，因为耳或其他根都不是色识之所依。
同样，应当说乃至'凡是触识之所依的净色即是身根'。'世尊如何说'是想到此解释与经典相顺。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སེམས་ལ་ནང་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་སོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ནང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ནང་གི་དབང་། ནང་གི་ཉིད་ནང་གི་སྟེ་ སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དོན་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣ་མང་ གཅིག་ཏུ་ན་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དབང་པོ་རྣམས་དང་སྦྱར་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གསུང་རབ་ལས་གྲགས་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྒྲའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་ན་ནི་རེས་འགའ་དེ་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཤོས་འདི་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །འདིར་ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་མིག་ ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་གྲུབ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདིར་དེས་དེའི་རྟེན་ཉིད་དུ་སྦྱར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་འདི་དག་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་དེ་ཕན་ཚུན་གྱི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོས་མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གིས་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་ བྱེད་པ་སྟོན་པར་ཟད་དེ།འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རང་རིག་པ་དང་པོ་གཅིག་པུ་འདིའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་རང་རིག་པ་ལྔ་པ་གཅིག་པུའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ།མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དོན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་པར་ཁ་དོག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་སྔོན་ པོ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ན་བརྗོད་དེ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དག་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ནི་དེའི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གཞན་དག་ནི་དེའི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་བཞི་ཕྲད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཁ་དོག་ལྗང་གུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འབྱུང་བས་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དབྱིབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཡང་དེ་དག་ཉིད་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་ པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱ་ལེ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དབྱིབས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྷག་མ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཐག་རིང་པོ་ནས་ བཻ་ཌཱུརྱའི་རྩིག་པ་ལྟར་སྣང་བའོ།།ལྷམ་པ་ནི་རིལ་རིལ་པོའོ། །ཟླུམ་པོ་ནི་ལེབ་ལེབ་པོའོ། །མཐོན་པོ་ནི་གཟུགས་རགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དམའ་བ་ནི་གཟུགས་དམའ་བའོ། །གང་ན་གཟུགས་རྣམས་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་གྲིབ་མ་དང་མུན་པ་དག་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་དུ་མ་ཕྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་གལ་ཏེ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ལ་ཁ་དོག་ལྗང་གུ་ལ་ སོགས་པ་མ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་མ་དཔྱད་དོ།

怎么说呢？说'内'这个词，是'识的所依'的同义语。'内'这个词，将在后面解释为'对心称为内'。以内为主导的是内根，内的本身即是内，由于是心的特征的内在之因，对于这样的意义称为'内'这个词，将解释到'识的所依'为止。
或者，'这些眼等'这广泛出现的词是复数，总之，'彼等'这个词与诸根相连，即是'眼识、耳识等'。这是经典中所说的，而不是'色识、声识'等。在世间有时也这样说，因此应当依止于另一识。所以这样解释时，详细说明了'从论中'等。
在此，如何以未成立来成立未成立呢？眼本身就是未成立的。如果它未成立，眼识也是未成立的，那么在此如何以它来配合作为彼之所依呢？这些识的差别是成立的，为了相互标示差别，我只是用这些眼等来显示它们的差别而已。
这是说，识的差别中第一个自证的所依净色，即是眼根，同样，识的差别中第五个自证的所依净色，即是身根，将解释到此。并非以未成立来成立未成立。
'二种色'是指眼的对象中颜色和形状的差别而有两种。因为是世间共知，所以不解释其自相而只说'颜色有四种，即青等'这样的分类，颜色是青、黄、红、白等。
'其他是它的差别'中的'其他'是指云等。有人说：'其他是它的差别'不仅仅指云等，因为青等四种颜色相互结合的差别也会产生绿等颜色。
'形状'是指形状的差别。又由于它们本身所含摄的聚集差别而有二十种差别，即长等直到不平等为止的八种形状，以及其余青等十二种颜色，共二十种。
'虚空一色'是指从远处看起来如同琉璃墙一样的显现。'方'是圆形的。'圆'是扁平的。'高'是粗大的形状等。'低'是低矮的形状。
说'于何处显现诸色'是为了明确区分影子和黑暗。'未分别'意思是未详细分别的意思。
这里应当考察：如果云等仅仅是青等四种颜色的差别，而没有不属于它们的，那么就像这里没有说明绿等颜色一样，也不应该说云等。这一点诸解释者未加考察。

།འདི་སྐད་དུ་བཤད་པར་མི་ནུས་ཏེ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་དོ།།འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐག་རིང་པོ་ནས་ནི་རྩིག་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ལ་བསྙེན་ན་ནི་མི་སྣང་སྟེ། ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཅུང་ཟད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཅི་འདི་ཡོད་པ་ཞིག་གམ་འོན་ཏེ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ བས།དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་བཤད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱ་ལེ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐུག་པའི་ ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྱོགས་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རེས་འགའ་ནི་ཐུང་ངུ་ཡིན་ལ་རེས་འགའ་ནི་ཕྱ་ལེ་མ་ཡིན་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱ་ལེ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐུག་པ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་བརྩལ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གཉི་གར་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།སྤྲིན་དང་དུ་བ་དང་རྡུལ་དང་ཁུག་རྣ་དག་གོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། གྲིབ་མ་དང་མུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་རིང་པོ་ལ་ སོགས་པར་འཛིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་དག་ཀྱང་མུ་གསུམ་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྫས་གཅིག་ལ་གཉི་གར་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྫས་གཅིག་གི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ་དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་ལས་རྫས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་གཉི་ག་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་འདི་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་ཡོད་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱེ་བྲག་དུ་སྨྲ་བ་དག་དེ་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉི་གར་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་རྫས་གཅིག་ལ་མཚན་ཉིད་གཉི་ག་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་འཛིན་པ་ན་ཁ་དོག་འཛིན་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་འམ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་འཛིན་པ་དེ་ནི་དབྱིབས་ལ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུང་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འཛིན་པ་ནི་ཁ་དོག་ལ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུང་གི་གཟུགས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་འཛིན་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་པའི་ཕྱོགས་པའི་སློབ་དཔོན་འདི་ནི་དོན་འདི་མི་ལེན་ཏེ། དབྱིབས་འཛིན་པ་འདི་ནི་མིག་གིས་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་དོག་མ་བཟུང་བར་དབྱིབས་འཛིན་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་གནས་པ་དག་ཁོ་ན་དབྱིབས་ཡིན་གྱི་དབྱིབས་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ།འདི་ནི་ལས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དང་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་བགྲང་བ་ཞེས་འདོན་ཏེ་འདིར་ཡང་དོན་ནི་འདི་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་པའོ། །གལ་ཏེ་དོན་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་པར་འདོད་པར་གྱུར། དེ་ནི་འོག་ནས་འབྲེལ་པས་འདི་ སྐད་དུ།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའོ།

这样说是不可能的，因为虽然云等这些成为蓝色等的差别，但由于如幻影般的形象，所以另外解说。如是，这些从远处看似墙壁，靠近则不显现。
有些人认为'毫无所有'，有些人怀疑'这是存在的还是仅仅是错觉'，这是不对的。为了遮止对此的颠倒和怀疑，所以解说云等这些，说明这些色处的自性确实存在。
'长等方面'是指从长等到不平滑为止的方面的意思。那些方面是什么呢？说是身表的自性。身表有时是短的，有时是不平滑的。
应当如何理解它呢？应当了知，缘于彼的心所发起的身业，从长等到不平滑为止的身业的自性，不是非身业的自性。
二者俱有也存在，即其余色处，是指除去长等的那些以及云、烟、尘、雾等。'青等显现为长等的周遍'是指青、黄、红、白、影子和黑暗等的形状被执为长等。
因此，认为这些也包含在第三类中。若问'如何在一事物中二者俱有'，是指如何一个事物成为颜色和形状的自性。因为在宗义中说：'形色异于显色事物'。
'由于二者显现的缘故'是指在其中执取颜色和形状的缘故。'此有是了知的对境，而非有的对境'是说毗婆沙师们回答说：在彼处知识以二种行相转起，而非一事物具有二种特征。
说'那么身表也应如此'是论师所说，因为执取身表时不是不生起执取颜色。
毗婆沙师们的想法是：仅仅执取青等或光明等时不依赖形状而生起，执取身表时不依赖颜色而生起，而执取其余色处时则依赖颜色和形状而生起。
持经部宗的这位论师不接受这个道理，认为执取形状不是由眼识，而是由意识遍计。因为没有不执取颜色而执取形状的，所以唯有颜色的安立才是形状，根本没有所谓形状的实体。这将在业品中阐述。
'显示有情和非有情'是指语表的声音和除此之外的意思。有些人读作'计数有情和非有情'，认为这里的意思也是一样的。
如果认为意思是'从有情和非有情相续中产生的对境'，那么下文就会这样说：'显示有情的是语表的声音。'

།གཞན་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གདོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གསལ་བར་གདོན་པར་བྱའོ། །ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པ་དག་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་ལ་གཞན་དག་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་རྒྱུ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཡོད་པས་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲ་ལྟ་ བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་སྤྲུལ་པ་མི་དང་འདྲ་བ་ཡང་ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲ་འབྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཡང་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ནི་སྤྲུལ་པ་པོའི་དབང་གིས་མིའི་ཚིག་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། གཅིག་པོ་སྨྲ་བར་བྱེད་ན་ནི། །སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་འགྱུར། །གཅིག་པོ་མི་སྨྲར་གྱུར་ན་ནི། །སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྨྲར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ་ཕྱིའི་སྤྲུལ་པའི་སྒྲ་དེ་ཡང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་མི་གཟུང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ་རླུང་དང་ནགས ཚལ་དང་ཆུའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའོ། །གཞན་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ སྟེ་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྒྲ་གཞན་ནི་ལག་པའི་སྒྲའི་བར་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུད་ ལས་སྐྱེས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཟིན་པའི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྒྲ་ངག་གི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ལག་པའི་སྒྲ་དང་རླུང་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པས་སྒྲ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་ དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་བཞིན་མཚན་ཉིད་རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།རོ་ནི་རྣམ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞིའི་རིགས་དྲུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི་རོ་ དྲུག་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་རོའི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ།སྨན་དཔྱད་ཙ་ར་ཀ་ལས། གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་དང་དྲུག་ཕྲད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་རོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །དྲི་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ཤས་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པ་ དང་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་དྲི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་དྲི་ང་བ་དང་། དྲི་མཉམ་པའོ་ཞེས་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མཉམ་པ་ནི་གཞན་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ ན་རེ་དྲི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པས་དོན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སྒྲ་ཙམ་ཞིག་ཐ་དད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གྲང་བ་ནི་དྲོ་བ་འདོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་སྐད་དུ་ཆོས་གང་ཞིག་དྲོ་བ་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གྲང་བ་ཞེས་བྱ་ བར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི།སོས་ཀ་དེས་དེ་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གྲང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

说'其他不是显示为有情'这句话是没有必要的。因此应当明确地说'显示为有情和非有情'。
'所执四大种所生'是指现在的四大种与根不相离的是所执，其他的是非所执。由于此处有所执四大种的因，所以称为所执四大种所生。
比如手和语言的声音，外在幻化虽然与人相似也发出手和语言的声音，但由于与根相离而生，应当了知是非所执四大种所生的本性。
它依幻化者的力量也说人的语言。如说：'若一说话时，一切幻化皆会说；若一不说时，一切幻化皆不说。'所以外在幻化的声音也是非所执四大种所生，不应执取。
比如风、森林和水的声音等，'比如'这个词是用来举例的。显示为有情的是语表业的声音。
'其他不是显示为有情'是指显示为有情的是显示有情，即通过语表业的声音使人了知'这是有情'。除了语表业的声音以外的其他声音，乃至手的声音也不是显示为有情，更何况是从非有情相续所生的声音，这将详细解释。
如是，所执大种所生的有显示为有情的，也有不显示为有情的。非所执大种所生的，幻化的语表业声音本性是显示为有情的，而其手的声音以及风、森林等的声音是不显示为有情的，所以声音有四种。
又由悦意与不悦意的差别而成八种。
'如同一个色尘'是说声音是因所成色，所以不像大种那样是相因所成，而如同色尘，这是所思。
'味有六种'是依据基本种类六种而如此说，若由六味相互和合的差别则有众多味的种类。如医典《遮罗迦》中说：由一、二、三、四、五、六味相合的组合而说有六十三种味。
'由香平等与不平等的缘故'是指香的强度大与不大的缘故，这是词义。在这种观点中认为香有两种。
论中说香有悦意、不悦意和平等三种，这是说平等是第三种的意思。
其他人说'平等香'是那些香的一部分，意义是相同的，只是名称不同而已。
'冷是希求暖的'是就世间而言，凡是希求暖的法即称为冷的因所成色。虽然在春季它不会这样做，但由于与此类同，应当了知就是冷的。

།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པ་ནི་ཟས་འདོད་པ་སྟེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ ལ་དེའི་རྒྱུ་ལྟོའི་ནང་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་རེག་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཀྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་སྐོམ་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བསྩགས་པ་དག་ལ་ནི་འཇལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕི་བ་ཉིད་ཕྲ་མོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གོས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ དང་བརྟེན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྕི་བ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་རྫ་མ་དང་རྒྱ་ཤུག་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ།།ཕན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་དོ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་དེ་ན་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཁོ་ན་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ན་གྲང་བ་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་མཚན་མ་ལ་གཏོད་པ་ནའོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདི་སྒྲ་རྣམ་པ་མང་པོ་བཤད་པ་དེ་ལ་རེས་འགའ་ནི་རྫས་གཅིག་གིས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དེ།གང་གི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་མང་པོ་སྟེ་གང་གི་ཚེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་གཅོད་པ་ན་སྟེ་དཔེར་ ན་རྔའི་སྒྲའི་ཚོགས་དང་སྒྲ་ཆེན་པོ་དང་སྒྲ་གདངས་སྙན་པ་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་རང་གི་ཡུལ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་མང་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ཀྱང་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཅིག་དང་ རེག་བྱ་ལྔས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།རེས་འགའ་རྫས་གཅིག་གིས་བསྐྱེད་དེ་གང་གི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་གཉིས་ནས་ལྔའི་བར་གྱིས་ཏེ་གང་གི་ཚེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་གཅོད་པ་ནའོ། །འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་རྩུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སྤྱི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དག་ ཕྱིར་བསྡུས་ཏེ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་དེ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ།སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་ལ་དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་དམིགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་ཆེས་མང་ པོ་དག་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།།འདིའི་དམིགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ཡུལ་དག་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའམ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །གསུང་རབ་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས ལྔ་པོ་དག་ནི་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་བཞེད་དོ།།རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་བཞེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།

所谓'因上安立果'是指饥饿是想要食物，是心所法，而其因是身根所触的腹中之物，这就是以饥饿为因的色法。
例如说'诸佛出世安乐'，因为佛陀出世是增上和善妙的因，所以称为安乐，这个也是同样的道理，对于口渴也应当如此说。
'称量积聚'是指认为有微细的重性。此处，色界所用的衣服等物因为有能依所依关系，所以具有重性，如同陶罐和篮子一样，这是推理所得。
关于'有所利益'中的'所'字，是为了表明说一切有部的宗义，因为按照自宗，彼处唯有禅定才是利益，所以说在彼处观察冷有何用。
所谓'当分别其相时'是指当专注于青等相的特征时。
'耳等识也应如是了知'是指对于所说的诸多声音，有时由一事物生起耳识，即当分别其相时；有时由多种，即当不分别时，如同听到鼓声集合、大声和众多悦耳声音的本质。
同样，鼻识和舌识也应当与各自的境配合。
关于'最多四大种也由一滑性等和五触生'是什么意思呢？有时由一事物生起，即当分别其相时；有时由二至五种生起，即当不分别时。
对于'一滑性等'有何理由呢？因为粗糙性等是依托于其他四大种的。
如是广说'缘总相故'是指如同意识摄取眼、耳、鼻、舌、身识的所缘而执取，故安立为总相境，同样地，
缘取青、黄、赤、白的四种眼识也由一个眼识总摄这四种所缘及更多所缘而执取，因此成为总相境，因为其所缘色处是总相。
耳、鼻、舌、身识也应当与各自的境配合。
'处自相'是指诸处的自相即是处自相，即是眼识所知性等，或者色处性等。
经中说五识身是彼等自相境，并非许为事物自相境，应当结合上下文理解。

།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྫས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དམ་སྔོན་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཅིག་ཅར་དུ་ཡུལ་དང་ཕྲད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ལྕེའི་དབང་ པོ་དག་ཅིག་ཅར་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་སྔར་སྐྱེ་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཡུལ་ཤས་ཆེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཤས་ཆེ་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔར་སྐྱེའོ། ། ཇི་སྟེ་ལྕེའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཤས་ཆེ་ན་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔར་སྐྱེའོ། །ཡུལ་མཉམ་པ་དང་ཕྲད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འདྲ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔར་སྐྱེ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟ་བར་འདོད་པས་རྒྱུད་གཏད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལུས་ཟས་ཟ་བར་འདོད་པའི་གཞོལ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔར་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨོས་པས་དོན་གྱིས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིས་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ནི་འདིར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ལུས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལྕེའི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་ པ་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཞིག་ལ་སྐྱེ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་གཞན་ལའོ། །ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ངེས་པ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ་ཡུལ་དེ་ལས་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་ནི་སྐྱེའོ།།དེའི་ཕྱིར་རིགས་མཐུན་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་གཏམ་སྤྲོས་པ་ རྣམ་པ་དུ་མ་ཞིག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པས་བརྗེད་པ་བཞིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན་ལྔ་དང་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་དེ། རེས་འགའ་ནི་རྫས་གཅིག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བསྙད་པར་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལུས་ཏེ།དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་ལ་བབ་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འགྲེལ་པ་སེམས་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདོན་ཏེ། འདོན་པ་འདི་ལ་ནི་མདོའི་ཚིག་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ལ་སེམས་གཡེངས་པ་འམ་སེམས་མེད་པ་ཡོད་ པས་ན།གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་ཅིག་ཏུ་ན་འདི་ལ་སེམས་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་ཡོད་པས་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་སྟེ་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཅིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཡེངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བར་འདོན་ཏེ། འདོན་ པ་འདི་ལ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་གཉིས་འབྲུ་མང་པོ་བར་བྱས་ལ་མཇུག་ཏུ་འདི་སྐད་ཅེས་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་ནི་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པའོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།།གཡེངས་པ་ནི་གང་ཟག་སྟེ་སེམས་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ གཞན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ནི་མི་ དགེ་བའི་སེམས་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཡིན་ཏེ་འདིར་སེམས་གཡེངས་པ་ནི་དེ་ཡིན་པར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

蓝等诸事物的自相，是以眼识等具有蓝等行相的识所了知的本性，或者说是蓝性等，因为不承认五识聚是以彼等自相为境，故无过失。
'若同时与境相遇'是说，若身根和舌根同时与境相遇时，两个识不可能同时生起，因此问'哪个识先生起'。
'以境较强者为先'是说，若身根的境较强则身识先生，若舌根的境较强则舌识先生。'若遇同等境时'即是说'若境相等'之意。
为何舌识先生？因为由欲食而专注之故，即是说由身体倾向于想要吃食之故。
说'舌识先生'，意味着身识后生。
对此应当观察：是对与舌根境同时的已灭身根境生起身识，还是对其他刹那的境生起身识？答：对其他刹那。
问：如何不违背所缘的决定性？答：此无过失，因为缘彼境的识是无分别的，故生起与彼相似的另一身识。因此，由于同类而假立为一，故说'后生'。
由于无表色章中以多种论述而间断，如同忘失一般，因此安立'已说五根、五境及彼等如何执取'这一内容。即如'有时一事物生起眼识'等。'彼等如何执取'是业格第六。
现在应当宣说无表色，即'色谓五根及五境，以及无表性'中所说的无表色。由于到了说其相的时机，故当宣说。
有些人读作'心散乱'。依此读法，应如是配合经文：由于此中有心散乱或无心，故称'散乱及无心'。或者说，由于此中有心散乱和无心，故称'散乱及无心'，是省略了一个'心'字。
有些人读作'散乱及'。依此读法，后两个词中间加入多音节，最后配合为'散乱及无心即是散乱及无心'。散乱是补特伽罗，即是说心散乱。
'心散乱'是说'异于彼之心所有'，即是说异于无表色之心所有的意思。即如善无表色是由善心所发，异于彼之心是不善心和无记心，此处所说的心散乱即是指此。

།མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཡིན་ ལ་འདིར་ཡང་སེམས་གཡེངས་པ་ནི་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དེའི་ཡང་ཡིན་ནོ།།སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཡང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་གཡེངས་པ་སེམས་དང་བཅས་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་འདི་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྟེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིས་ནི་མིག་ལ་ སོགས་པ་ཡང་གསལ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།རྗེས་འབྲེལ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་རྒྱུན་གྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་ཅན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བས་རྗེས་འབྲེལ་ ལོ།།རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ནི་འབྲུ་མང་པོ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་རྒྱུན་འབྱུང་བའམ་མཆོག་ཡོད་པས་དེ་ཉིད་རྒྱུན་གྱི་ཆོས་སུ་བསྟན་གྱི་དེའི་རྒྱུན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པའི་རྒྱུན་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་ཡང་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་ པ་ལས་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ལ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་བུད་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་མེ་འབྱུང་ངོ་ ཞེས་བྱས་ན་བུད་ཤིང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ཞེས་བྱ་བར་གོ་བ་དང་འདྲའོ།།བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེད་དང་རྟེན་དང་གནས་པ་དང་། །རྟོན་པ་དང་ནི་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ གྱི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པ་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལྟ་བུའོ། །གནས་པའི་རྒྱུ་ནི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རི་མོའི་རྩིག་པ་ལྟ་བུའོ། །རྟོན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ནི་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན། ཅི་གཞིའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གམ་འོན་ཏེ་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞིའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །དེའི་མིང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་གཉི་ག་སྨོས་ཤེ་ན། དངོས་པོ་གང་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་གོ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཞིག་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་གོ་བར་མི་བྱེད་པ ཡང་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་སེམས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཞིག་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ་ངེས་པའམ་ཁྲོ་ བའམ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་ཞེས་བཟློག་པའི་དཔེ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

引发不善的无表色的心是不善的，除此之外的心是善的和无记的心，在此也应当了知散乱心就是这个，除此之外的心也是如此。
'无心的也'是指无想定和灭尽定的也是。
'也'字表示不散乱的有心的也是，这表示除了这些补特伽罗之外的第三者也是的意思。
'善与不善'是专指善与不善，是限定词，意思是没有无记。
由此也应当清楚了知眼等。
'随系何'是指何法常具相续的意思，因为是以相续来表示，所以以相续显示具相续者。
或者说，由于随后相系故称随系。
'相续'这个解释的词是多音节组成的，在此有相续生起或有最胜，故说此即是相续法，而非其相续。
'得的相续也是如此'是说其得也是从散乱和无心而相续的，也是善与不善性，为了区别于彼故说'以大种为因'，意思是以大种为因所生。
譬如说'以薪为因而生火'，就理解为从薪因所生之火一样。
因为生起等是因的体性，即'生、依、住、持及增长故'，生因是从彼等生起故。
依因是随顺已生的大种故，如依止师长等。
住因是作为基础事物故，如绘画的墙壁。
持因是相续不断的因故。
增长因是增长的因故。
是以何大种为因？是以所依大种为因还是能依大种为因？
答：是以所依大种为因。
'为了了知其名故'是说虽然是色和作用的自性，但不像表业那样令他人了知，所以称为无表。
为何要说'虽然是色和作用的自性'这两种差别呢？有些事物唯是色的自性而非作用的自性，也不令他人了知，如眼等。
有些唯是作用的自性而非色的自性，也不令他人了知，如思心所。
有些是二者的自性且令他人了知，如表业。
表业能令他人了知自己所发起的善、不善或无记，或决定，或忿怒，或非二者，所以说'如表业'是作反面的比喻。

།མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིག་མདོར་བསྡུས་པས་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དགེ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་སོ་སོར་ཐར་ པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་སྡོམ་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།མི་དགེ་བ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་དེ་ཡང་ཕྱི་མའི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་ བཟུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི། འདི་ལ་མ་ཚང་བསྟན་བཅོས་འགལ། །ཉམས་དང་དེ་མིན་དེ་ཉིད་ཐལ། །ཡང་སྒྲ་ལྷག་བརྗོད་ཁྱད་པར་དུ། །བྱ་བ་ཁྱབ་པར་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ ནི་རྒྱུན་ཡིན་པར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་དེ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་རྒྱུན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་མཚན་ཉིད་འདིར་བསྡུས་པ་མེད་པས་མ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ཡང་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྫས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་བས་བསྟན་ བཅོས་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ནི་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་མེད་པས་དེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་གཡེངས་པ་དང་སེམས་དང་བཅས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉེས་པ་ མེད་དོ་ཞེ་ན།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གོང་མ་ཁོ་ནས་ཆོག་པའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་གཡེངས་པའི་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཟིན་ན་གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་པས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད།དེ་བས་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་དགོས་པ་ལས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

简而言之，这里详细阐述的是：上师为了让弟子容易理解，用简略的语言来阐述无表色。
应当根据情况理解'表业和定生色中的善与不善即是无表色'这句话。
善的无表色包括从身语表业所生的别解脱戒所摄的，以及非戒非不戒所摄的。
不善的无表色包括不律仪所摄的，以及非戒非不戒所摄的。
定生色唯是善性，分为两种：有漏定所生的是禅定戒的自性，无漏定所生的是无漏戒的自性。应当了解这是以因缘所生的色法自性，而非心、心所等的自性。
如此，表业是否也会成为无表色呢？因为它也是由前表业所生的后续相似因。
由于明确限定'唯善与不善'，因此表业不会有此过失，因为表业也有无记性。
正因如此，天眼、天耳等定所生的和表业所生的异熟色也不会有成为无表色的过失。
法称论师说：'此中有不周遍、违教证、有退失、非彼性过失、多余之词、未作应作区分等过失。'以此来破斥无表色的定义。
他自己解释说相续即是随转，但这会导致过度扩大，因为第一刹那并非相续。
因此，由于此定义未涵盖第一刹那，故有不周遍过失。
又因相续无实体性，无表色将成为无实体，这与论典相违。
入定者的无表色在散乱和无心位时无相续，将导致其非无表色的过失，故有退失过失。
若说因为有不散乱和有心位的相续故无过失，则善不善表业也将成为无表色的定义，这就有非彼性的过失。
仅以前者即可完成，故'及无心'中的'及'字成为无义。因为'心散乱及'已经涵盖了一切有心位，那么第二个'及'字还能涵盖什么其他状态？因此'及'字是多余的。
对于无心位的善无表色的相续应当作出区分，但在解释中未作区分，故有未作应作区分的过失。

།ཐོག་མ་མེད་པའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པ་གཞན་འདི་ ཡང་ཡོད་དེ།།ཉེས་པ་དག་གི་སྐྱོན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྒྱུན་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བས་མ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཇེ་ཁྱོད་ཉིད་ལ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན།།སྐད་ཅིག་མ་མང་པོ་ལ་རྒྱུན་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མང་པོ་ལ་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཡང་རྒྱུན་ཡིན་པར་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་འབབ་ཆུའི་དངོ་དང་ མཚེའུ་ལས་འབབ་པའི་ཆུ་དག་གི་ཆུའི་ཡན་ལག་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བས་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པ་ཉིད་མེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའོ་ཞེས་རྫས་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དེའི་ཚེ་ན་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྟེ་ཡང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུན་ཡིན་པར་བརྗོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་གྱི་སྒྲར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པའི་རྒྱུན་གྱིས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི་མ་གཡེངས་པ་དང་སེམས་དང་བཅས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་ནི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་རིགས་མཐུན་ པའི་ཕྱིར་ནི།གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་མ་གཡེངས་པ་དང་སེམས་དང་བཅས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སེམས་མ་ གཡེངས་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཐལ་ བར་མི་འགྱུར་ཏེ།གང་ཞིག་མཆོག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་འགགས་ཀྱང་དེ་འགགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་མཆོག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མདོ་ལས་ནི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་། །འབྲེལ་པ་ལས་ནི་དེའི་དོན་གང་ཟག་དེ་གཉི་ག་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་གཉིས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཡང་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་གཅིག་པུ་དེས་གཡེངས་པ་ལས་བཟློག་པ་མ་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་ལས་བཟློག་པ་དེ་ཉིད་སེམས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་གང་ཟག་གསུམ་པ་བརྗོད་ཅིང་རང་གི་མིང་བརྗོད་པས་རིགས་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན པའི་རྟེན་གང་ཟག་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་གཉིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འཆད་དོ།

有人说：'无始的色'这一特殊限定词未加限定的其他情况也存在。由于过失等的缺陷，这个定义并不完善。对此回答：首先，为了说明无表色是相续，而说第一刹那不成为无表色，因此是不完备的。对此我要反问你：所谓'相续'是什么？
相续是指多个刹那。如果这样的话，由于第一刹那等多个刹那称为相续，第一刹那也成立为相续。就像河流的水沟和池塘流出的水，其第一水分等也称为相续，因此定义并非不周遍。
当说明随转是实体性时，也没有不完备的过失。因此也完全避免了与论典相违的过失。即使说关联就是相续，由于是在色法的语境中，也没有过失，因为是相续不断生起，所以用相续一词来表示。
等持的无表色也并非未包含在内。虽然它不随转于散乱和无心的相续，但确实随转于不散乱和有心的相续。由于无表色性质相同，所以随转于散乱和无心的也称为无表色。
有人说：'如果说由于随转于不散乱和有心就没有过失'，那么如果仅随转于心不散乱的也是无表色，则未排除等持的无表色。对此回答：善和不善的表业也是如此，按照你的观点就会成为无表色。
由于明确限定为'唯善与不善'，因此也没有过失。因为表业也可以是无记性，所以不会导致成为无表色的过失。另一方面，由于是最胜，所以不会有这样的过失。因为只有最胜随转才是无表色，而表业即使无表色未灭也见到它灭，所以表业不像无表色那样最胜随转。
有人说'又'字是多余的，这种说法不合理。因为在经中只出现一个'又'字。在注释中，由于要将其意义与两种补特伽罗相连，所以出现两次。论师用经中出现的单个'又'字来说明：从散乱的对立面即不散乱，从无心的对立面即有心，说明无表色所依的第三种补特伽罗，并通过说明自身名称，从类同的角度显示无表色所依的散乱和无心两种补特伽罗时，解释无表色与表色、心和心所是不同的事物。

།གང་ཟག་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སེམས་དང་མི་འདྲ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་ པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སེམས་དང་འདྲ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།སེམས་མེད་པ་དང་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སེམས་དང་མི་འདྲ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་འདིར་སེམས་གཡེངས་པ་ཡིན་པར་བསམས་པ་སྟེ། དེའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་དེ་ནི་འགགས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་མེད་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་འགགས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་འདི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་མ་གཡེངས་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ཡོད་དོ།།སེམས་གཡེངས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་བཅས་པ་ལ་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་མེད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་འགགས་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཤེས་བྱའི་སྒྲ་གཅིག་པུས་ཀྱང་ཆོས་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པའི་གསུམ་པར་གྱུར་སེམས་མ་གཡེངས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་གསུམ་ པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་གཡེངས་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་གཡེངས་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནའམ་སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་མི་གསུམ་ཞིག་ཡོད་པ་གཅིག་ནི་ནོར་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་གཞན་གཉིས་ཀྱང་ནོར་ཙམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་ལས། གཅིག་གཅིག་གིས་དེ་དག་ལ་བརྟགས་ནས་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་ལ་ནི་ནོར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། སྨྲ་བ་པོ་གཉིས་པ་ཞིག་གིས་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན དག་ལ་ཡང་ནོར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་ལ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་དག་ལ་ཡོད་པ་གཉིས་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་དེ་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ན་འདི་ལ་ཡང་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལྷག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་སེམས་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་དགོས་པ་ལས་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་གྱི་ན་སྟེ་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པའི་རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རིགས་དེ་ཡང་སེམས་མེད་པ་ལ་ཡོད་དེ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ན་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་འདིས་གོ་ཅི་ཞིག་བྱ།ཁྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད། བྱས་པ་དང་ཡང་མི་ ལྡན་པའི།།སེམས་ལའང་སེམས་མེད་པ་ལ་གང་། །ལུང་བསྟན་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་སེམས་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་ཏེ། སེམས་མེད་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྲིད་དོ་ཞེས་མཛོད་ཀྱི་གནས་བཞི་པ་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།

补特伽罗有三种：一是与表色心不相应的心，二是与表色心相应的心，三是无心。其中，与表色心不相应的心，在此是指散乱心，其身语表色已灭。无心是指心和心所都已灭，因此无表色是这样随顺于彼等，以此差别而成为异于表色、心和心所的其他法。为了说明此义，说'散乱及无心者亦有'。对于心不散乱者有无表色，这不是差别，因为他也有表色。对于散乱心者也有，这是差别，因为他没有表色而有无表色随顺，这是与表色的差别。
同样，说有心者有无表色，这是差别，因为他也有心和心所。无心者也有，这是差别，因为他的心和心所已灭而无表色随顺，这是与心和心所的差别。如是，即使仅以所知声也能与其他法作差别。散乱和无心的第三种是显示不散乱心。因为是第三种，所以论师以'亦'字说明不散乱有心者亦是。
若不如此，'亦'字仅表示散乱心亦有，或仅表示无心亦有。譬如世间有三个人，一个有财富，另两个也有些财富，其中一人观察他们后说'毗瑟奴友有财富'，第二个说话者说'提婆达多和耶若达多也有财富'，则'亦'字如同提婆达多和耶若达多二人有财富一样，表示毗瑟奴友也有，即是联系的意思。
因此，这里的'亦'字并非多余，此处也是如此。若有人说'依无心而言，应当差别善无表色的随顺'，这也不对，因为此定义是就无表色类而说，而无表色类也存在于无心中，所要表达的仅此而已，此差别有何用？你的无表色定义：'非作及无碍，有心无心中，无记无对色，是为无表色。'也未就无心而作善无表色的差别，因为在无心中也可能有从表色所生的善无表色，这将在俱舍论第四品中说明。

།གང་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་ འདིར་ཁམས་བཅུ་ཁོ་ན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་པར་འབྱུང་བས་དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ དེ་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་ཉེས་པ་སྐྱོན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་བཞག་སླའོ།།འབྱུང་བ་དག་ནི་སའི་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཁམས་སྨོས་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དག་ཡིན་ནོ།།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རམ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ ནས་རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ།།ཁམས་དྲུག་བསྟན་པ་ལ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་ས་བོན་གྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ་སྲིད་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གཟུགས་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་རགས་པའི་ཕྱིར་ན་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་ཞིང་གསལ་བས་འདི་དག་ནི་དེ་དག་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་སྟེ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཕུང་པོ་དག་ཡིན་ ནོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་ཆེན་པོར་གནས་ཤིང་ཆེན་པོར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ན་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པ་ལ་སོགས་ལས་སུ་གྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ལ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་མ་ རྣམས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སའི་རྫས་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དཔག་གོ།།ཆུ་ལ་ཡང་གྲུ་འདེགས་པ་དང་དྲོ་བ་ཉིད་དང་གཡོ་བའི་ལས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་མེ་དང་ཆུ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །མེ་ལ་ཡང་བརྟན་པ་ དང་གོང་བུར་འདུག་པ་དང་གཡོ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།།རླུང་ལ་ཡང་འདེགས་པ་དང་གྲང་བ་དང་དྲོ་བའི་རེག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་འཕེལ་བ་ནི་ལུས་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་འབྲེལ་པ་ལྷག་པར་སྐྱེ་བའོ།།རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དྲོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་དྲོ་བ་ཁོ་ན་དྲོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། འབྱུང་བའི་རྒྱུན་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བར་བྱེད་དེ་སྒྲོན་མ་གཡོ་བ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་དེ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་ཡུལ གཞན་དུ་སྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཡོ་བ་ཡིན་ཏེ།སྒྲོན་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲོན་མ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲོན་མ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པས་དཔེར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་རང་བཞིན་ལས་ཀྱིས་བསལ་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཡང་བ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།རླུང་གི་ཁམས་ནི་ཡང་ཞིང་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་ཡིན་ནོ།

所说'无碍'这一未加区分的说法，下文将会说明。'有碍者为十种色'，这里明确规定唯有十界是有碍的，因为无表色是法界所摄，所以它是无碍的。因此，我们对无表色的这一定义并非有过失或缺陷，故可以成立。
所说'大种是地界'等详细内容中提到界，是为了排除颜色和形状等性质。由于执持自相和所造色，故称为界。即由于执持坚性等自相和眼等所造色，故为界。
十八界由于执持自相和共相，或者依据这些而言，类的含义就是界的含义。在六界的教说中，界的含义是再有的种子义，因为能令有增长。
所说'由于它们是一切其他色法的所依而显得粗大'，意思是因为是一切所造色的所依而显得广大。
所说'它们在作用上显著'，是指这些大种在坚性等果的作用上显著且明显，因此它们在作用上显著，即地、水、火、风蕴。因为这些大种安住广大且布设广大。由于能令诸界增长，故称为界。
'由执持等业而成就'，毗婆沙师们说：在说明执持等时，是由地等推知其余的，因为见到地的实质如石等有聚集等作用，由此推知余下的水、火、风的存在。
在水中见到能载舟、暖性和流动的作用，由此知道地、火、风的存在。在火中见到稳固、成团和动摇，由此知道地、水、风的存在。在风中见到举升、冷暖触，由此知道地、水、火的存在。
增长即应知为增长和广大，其中增长是指身体和芽等肢节相连而增上生。广大是指身体等相续不断地在其他处所生起。
所说'暖性'是说明自性，也说明性的词缀，即暖即是暖性。
所说'由于能在其他处所产生界的相续故能动摇，如灯动摇般动摇'，是说刹那法无法去往他处，在何处生即在何处灭。因此说由于是刹那性，在他处产生界的相续的体性即是动摇，如灯一样。
诸界也是刹那性的，因为是色法，如灯一样。灯也是众所周知的刹那性，故举为例。
这里说'由业排除自性'，是指凡是动摇性的轻性即是风界，以动摇业来区别轻性，即风界是轻且能动摇。单纯的轻性是所造色。

།གསུང་རབ་ལས་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསུངས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། ས་ལ་སོགས་པ་དང་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་ཐ་སྙད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ པའོ།།རླུང་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རླུང་ཚོགས་ནི་རླུང་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །འདི་ལྟར་དོན་གྱི་སྡེ་ཚན་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་སྡེ་ཚན་གྱི་མདོ་གང་དག་ཕྲན་ཚེགས་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཚོལ་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་།འདུན་པ་སྐྱེད་པའི་ལུས་ཅན་ཏེ། འདོད་པའི་ཡུལ་དག་མ་འབྱོར་ཅིང་ཕུན་སུམ་ལྡན་པར་མ་གྱུར་ན་དེ་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་སུ་ཡོད་ཅིང་གཟུགས་སུ་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་ལས་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་བཅད་དོ།།འདོད་པ་ཚོལ་ བ་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རིགས་ན།གཟུགས་ལ་གོ་ཇི་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་འདི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་། ཟུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བ་འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་དོན་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་ན་དོན་ཤིན་ཏུ་ཡང་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཞན་འབྱུང་ བའམ་གནས་པའོ།།འོ་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གཟུགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །[(]གླན་[,]ཀླན་[)]ཀ་འདི་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་བྱེད་པའི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་སུ་རུང་བས་ཀྱང་གཟུགས་སུ་རུང་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་གཅིག་པུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འདུས་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་དེ་འདྲ་བ་དེ་ནི་མེད་ཀྱི། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འདུས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།འདུས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་འདུས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་གནོད་པ་བྱར་ཡོད་ཅིང་ ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་བྱར་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།དེ་ཡང་གཟུགས་སུ་ཡོད་ཟིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་སྟེ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་ཐོགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནི་མ་འོངས་པ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ་དོན་དེ་གཉིས་ཁོ་ནས་སོ། །དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་ བའི་ཆོས་ཅན་དང་རིགས་མཐུན་པ་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།།བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུས་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་འབུད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་དེ་ཡང་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ།

经典中说到地界等和地等，因此，问地等和地界等有何差别。'世间的言说'是指在世间言说中安立。'风聚'中的风聚是指诸风的聚集。'如是义品中'是指从义品经中的杂事所说的。'若求欲'等广说，是指若寻求欲望，具有生起希求的身体，若未获得欲望对境且未具足圆满，则如被刺所刺般造成损害，即会造成伤害的意思。
'造成损害'一词确定为有损害之义，由此确定，在'诸比丘，有形且适于成形'这一经文中出现的'适于成形'一词也确定就是造成损害的意思。寻求欲望被刺所刺是感受痛苦，因此也会造成伤害是合理的，但对色法如何造成伤害呢？因此说'生起变异'，即产生变化的意思。
若此义如是，'如被刺所刺般造成损害'这句话中，如果理解为'使义变异'的意思，则义理也非常合适。'障碍'是指在自己的境域中其他生起或安住。那么，'极微'是指若物质极微的色法就不成为色法了。为什么呢？因为无形，即无分故而无形的缘故，这是考虑。
这个质难是说，由于物质极微是无分的缘故，既不能成为有损害性的适于成形，也不能成为无障碍的适于成形，这是对两方面都提出的质难。'单独的极微色法是不存在的'中，说'单独'是为了显示物质极微色法。'单独'是指不住于和合，即这样的情况是不存在的，而是如'欲界无根及无声，极微物质八事成'等所说，恒时安住于和合。
对于住于和合的情况，'即是适于成形'意思是说，物质极微色法住于和合时即成为适于成形，即承认有损害性且有障碍。那么，'过去和未来'等广说，是指过去和未来因不住于境中故不适于成形，既无损害性也无障碍。
'彼亦'等广说中，'彼亦已成色'是指过去，即以损害性和障碍的意义。'将成为色'是指未来有生起法性，即仅以这两种意义。'与彼类同'是指与有生起法性类同的未来无生起法性。'如薪'是指已烧的、将要烧的以及与之类同的也都是薪。

།དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་བུད་ཤིང་ནི་བུད་ཤིང་གི་དོན་དུ་བརྟགས་པ་གང་ཞིག་ མེ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ནར་བར་མ་དོར་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། །ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་གནོད་པར་བྱར་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་སུ་ཡོད་ པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་གྲིབ་མ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་གཡོས་པར་གྲིབ་མ་གཡོ་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། ཕ་རོལ་པོས་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་ནས་བསླང་ བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་དེ།ཤིང་ལྗོན་པ་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་སོ། །དམ་བཅས་པ་འདི་ནི་སྔར་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཁས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གྱུར་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་འགྱུར་བར་བླངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཤིག་སྟེ་ཐལ་མོ་ཁོང་སྟོང་དུ་སྦྱར་བའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལོག་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དམ་བཅས་པ་འདིའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ།གལ་ཏེ་གྲིབ་མ་ཤིང་གི་ཆོས་ཡིན་པར་འདོད་ན་ཤིང་ལོག་ན་གྲིབ་མ་ཡང་ལྡོག་པ་མཐོང་བས་དེ་དང་འདྲའོ། །འདིར་ལ་ལ་དག་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གྱུར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་འདི་ལྟར་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་སྐྱེས་པ་ཡང་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ལ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་སྔ་མའོ།།འབྱུང་བ་སྨོས་པ་ནི་གཞིའི་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཞན་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉེ་བར་བཀོད་པ་འདི་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་སྔ་མའི་ཕྱོགས་པ་འགའ་ཞིག་ ལན་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གྲིབ་མ་ཡང་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་འབྱར་བར་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ལ། འོན་ཀྱང་ནོར་བུ་ལ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱར་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་འདི་ནི་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་མ་ཡིན་ནོ།

与此类似的燃料，是为了作为燃料而观察的某物，仅是未遇到火就在中途毁坏的。那么，无表色就不成为色法了。为什么呢？因为无碍。正因为无碍，它既不能被损害，也不会成为有碍。
其中广说'彼于表色中有色性故'是指表色能引发无表色。由于有碍的表色中有色性，所以无表色中也应当有色性。譬如能引发影子的树动时影子也随之而动。
'非以无变故'这句话是指执著所立的过失。对方如是说：由于无表色是所引发的，故随能引发自身者而转，如树与影子。这是他的主张。
此立宗与前所许相违，因为前已许可表色变化而无表色不变化，如是承许'合掌分开而作空掌合掌的身表变化'，而无表色则不然。因此，此证明不应理。
'若表色灭时无表色亦应灭'，这是从所立的有法差别而遮破，若许影子是树的性质，则见到树灭时影子也随之而灭，与此相似。
对此，有些人破斥说'非以无变故'这句话说得不好。表色若变化，无表色也必定变化，因为表色若是小中大性，无表色也应成为小中大性。这是不合理的。
无表色生起时虽然是小中大性，但并非变化。法生起后转为他相是变化，这是就色性而言。
其他人说'由依处大种有色性故'，这是前世亲论师的观点。说'大种'是为了显示所依的大种。
因此，为了说明对他也有过失，所以广说'若尔，则眼识等'。由于所依眼等有色性，则彼等诸识也应成为色性。
有人说'此比喻不相应'，这是前世亲论师某一派的回答。
广说'无表色'等是指虽然影子依附树而生起，但如同宝石一样。彼等仅是彼等生起的因缘，意思是说没有依附。
对此，另一方说'此暂非毗婆沙师'等广说，这不是毗婆沙师的宗义。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ནི་རྫས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གྲིབ་མའི་ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་རང་གི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལ་བརྟེན་ ཏེ་འབྱུང་གི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་འོད་ཀྱང་རང་གི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་གི་ནོར་བུ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ནོར་བུ་དང་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་བཞིའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལྟར་གྲིབ་མ་དང་འོད་དག་འབྲེལ་པ་མེད་ པས་དཔེ་དང་དངོས་གཉིས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།གྲིབ་མ་དང་འོད་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་དེ་དག་གིས་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲིབ་མ་ནི་རང་གི་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་བརྟེན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རང་གི་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ནོར་ བུ་ལ་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་མི་མཐུན་ཏེ།གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། འདོད་གཏོགས་རྣམ་རིག་མིན་སྐད་ཅིག་།ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་དག་འགགས་ཀྱང་དེ་མི་ འགག་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་དག་ནི་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་གྲིབ་མ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཞུང་གཟུགས་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ནི་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལ་ནི་གཟུགས་སུ་མི་རུང་བ་སྟེ་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ བས་ན་འདྲ་བར་ཐལ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གཟུགས་སུ་ཡོད་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།གཟུགས་སུ་ཡོད་པས་ན་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟར་འབད་འབད་དེ་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཡིན་དུ་ཟད་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་གོ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་ན། དེ་ལ་ཡང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་རིགས་མཐུན་ པ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་འདུལ་བའི་ དབང་གིས་གསུམ་སྟེ།ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་བསྟན་པའོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཆོས་གང་དག་ཕུང་པོ་དག་གི་ནང་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་ནང་དུ་ཡང་བསྟན་ཏེ། འདིས་ནི་འདུས་མ་བྱས་འབའ་ཞིག་ལྷག་པར་ཟད་དོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོ་རྣམ་པར་ འཆད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།དབང་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་འདི་ནི་ཟོར་ཡང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་པ་ཉིད་དུ། ཟོར་ཡང་བར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ ཁམས་དག་གི་ནང་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དབང་པོ་དེ་དག་དང་དོན་དེ་དག་ནི་དབང་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་དབང་པོ་གཞན་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དོན་གཞན་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་སྟེ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ གཟུགས་ཀྱི་[(]སྐྱ་[,]སྐྱེ་[)]མཆེད་ནས་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ཡིན་ནོ།།ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཁམས་བཅུ་སྟེ་མིག་གི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནས། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱི་བར་ཡིན་ནོ།

毗婆沙宗的教义认为，由于实体各异，影子的色尘也依靠自身的四大种而生起，而不是依靠树木而生；同样，光也依靠自身的四大种而生起，而不是依靠宝石而生。如此，由于宝石和树木不是四大种的因，所以影子和光就像大种和无表色一样没有关联，因此比喻与事实不相符。
虽然影子和光依靠这些，是说如果由于它们随之而行，影子依靠自身的大种，而那些大种依靠树木。然而，虽然承认依靠自身大种而生起的那些依靠宝石，这种间接依靠的说法也不相符。因为根据《成实论》说：'欲界无表刹那，从已过去大种生。'所以虽然无表色的所依已灭，但承认它不灭，因此这不能作为答案。
其他人对此，是指这位论师自己，为了解释'无表色如树上的影子'等详细内容的论述，说'所依有差别'，意思是有两种。有些是色处，即眼等，因为有碍。有些是非色处，即意，因为是相反的缘故。因此不会有相同的过失，意思是虽然所依是色法，但眼识等不会成为色法。
'由于是色法故为色'，意思是由于基础是色法的意思。这样，从表业生起的无表色即使勉强成为色法也就罢了，但有人质疑：定生的无表色怎么会是色法呢？对此，由于与彼同类故为色法。与彼同类是什么呢？是以大种为因。因为它们是能生色法等的因。
'唯于根境彼等'中，世尊的教法依调伏而有三种：蕴、处、界的教法。其中，凡是在蕴中所说的法，也在界和处中说，这里只是多出无为法而已。一切阿毗达磨都是解释经典的，因此详细说明'唯于根境彼等'。这位论师善于简略，在不解释受蕴等性质的情况下，简要地在处界中说明色蕴自性诸法。
根和境即是根境。'唯于彼等'的特点是为了遮除其他根和其他境。处的建立是按次第十处，即从眼处和色处到身处和触处。界的建立即是彼等十界，即从眼界和色界到身界和触界。

།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་ དང་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་བཤད་ན།ཅི་སྟེ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་འདི་སྐད་བརྗོད་ཅེ་ན། བསྟན་པ་འདི་ནི་ ཕལ་ཆེ་བ་བཙན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཕལ་ཆེར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མོན་སྲན་སྡེའུ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ཀྱང་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ། །མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ན་མྱོང་བའོ།།གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་སམ་གང་ཟག་གི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དངོས་པོའི་སེམས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་དེ་གཉིས་ཀ་ལས་མ་གཏོགས་ པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དེས་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་མྱོང་བའོ། །ཡང་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་མྱོང་བའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་རེག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལུས་དང་སེམས་རྒྱས་པ་དང་འགྲིབ་པ་དང་ དེ་གཉི་ག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཉམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་རེག་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །རེག་པའི་མཚན་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚན་མ་ནི་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འཛིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །དེའི་བདག་ཉིད་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་ བསྡུ་སྟེ་འདི་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་གོ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་མཚན་མ་ལ་འཛིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་འདུ་ཤེས་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་གསལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ་ཚོར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བཞི་ལས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པ་གསུམ་བཤད་པ་དག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལས་ཏེ་བསྟན་ཟིན་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་།བཞི་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས། སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན།སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་དག་ ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདུན་པ་དང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་རྣམ་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འདུ་བྱེད་པར་ཞུགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།

说完了色蕴及其处界建立，这是说将要解说无表色，因为色蕴的处界建立还没有全部说完，为什么说'已经说完'这样的话呢？这个教说是以多数为准的。意思是说色蕴的处界建立大部分已经说完了，就像虽然只有少许豌豆，也可以称之为豌豆堆一样。
'三种感受'是指由于经历而感受。是谁的呢？是心或者补特伽罗的。这又分为乐、苦、不苦不乐三种，即是事物的思维、完全痛苦、以及不属于这两者的自性现前的体性。或者说由于经历境界而成为感受，或者说由于能够经历而成为感受。
其他人说：是心所的差别触受用，身心处于增长、衰减以及不属于这两种状态的阶段。'经历'是特征，是触的标志。触的相是经历感受的意思，这就是受蕴。
'相的执取自性'中，相是事物状态的差别，如青等。执取是遍计。其自性是其体性。'苦等'中的'等'字包含红等，这是想蕴。
如果想是遍计的自性，那么与之相应的五识身由于执取相而成为有分别，这样说是不对的。因为与五识相应的想不明显。与意识相应的想是明显的，所以只说那个是有分别的。
'想的六聚如受'是指如同详细解说'眼触所生受'那样，也应当详细说'眼触所生想'等。
'除四之外'是因为是蕴的语境，所以是除四蕴之外。除了已经解说的色蕴等三种和识蕴（已说的和将说的）四蕴之外的诸行即是行蕴。
'世尊在经中说有六思聚'是指当问什么是行蕴时，说是六思聚。在现行造作中是主要的，意思是要造作如是如是，因为经中说'业因缘生'的缘故。欲、得等是随顺思的缘故，应当知道由于随顺其行相因的事物而成为行蕴。如是，进入造作的法蕴即是行蕴，这将要解说。

།གཞན་དག་ན་རེ་འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་སེམས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་སེམས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕུང་པོ་འདི་ཉིད་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བཤད་དེ།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འདུས་བྱས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་འབའ་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འདོད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ན་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷག་མ་རྣམས་དང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ཏུ་ཡང་གཟུགས སུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འདུས་ལ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་ཡང་དེ་ལྟར་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱ་ན་དེར་བསྡུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མ་འདུས་པས། ཕུང་པོར་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤང་བར་ཡང་མི་ འགྱུར་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྤང་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །མངོན་པར་མ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མངོན་པར་མ་ཤེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ སོ།།ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་སྤངས་པར་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཅིག་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཤིང་མ་སྤངས་པར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་མདོ་སྡེ་པའི་ལྟ་ བ་ལྟར་ན་ཡང་བཏགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ།དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ན་འདི་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། འོ་ན་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པར་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་གཉིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་འདིའི་འགོག་པ་ནི་གང་ཡིན་ཐབས་གང་ཞིག་གིས་ནི་ འགོག་པ་དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པས་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱི།ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་སོ། །སྦྱོར་བའི་གནས་ སྐབས་ན་ནི་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་སྤྱིའི་ངོ་བོར་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བཅས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་ཤིང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་ མ་བྱས་རྣམས་དང་བཅས་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་སོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་སོ། །འདི་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་ བྱ་བ་ཡོད་པས་ན་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཞེས་བྱའོ།།གང་དག་ཅེ་ན། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པར་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ།

其他人说，由于解释说在有为法的造作中思心所是主要的，因此经中提到思心所。此蕴通过摄集有为法的相应和不相应法而成为主要，所以解释为行蕴，因为是有为蕴。
'造作有为'这个词，是以将要生起的名称来解释未来的五蕴为有为法。
如果不是这样的话，广说为：如果按照经中所说那样，认为仅仅思心所才是行蕴，而其他的不是的话，那么欲等其余心所法和得等不相应法，既不能归入色等蕴中，因为没有色等性质，又按照经义不能归入行蕴中，因此不能归摄。由于不能归入蕴中，就不会成为苦谛和集谛，因此也就不能遍知和断除。
遍知是苦谛，断除是集谛。未现证是世间道，未遍知是出世间道。或者说，未现证是见道，未遍知是修道。
同样说'未断'是另一部经，其含义是：'我不说未遍知、未断除一法而能作苦边际。'
虽然以出世间道未遍知虚空和非择灭，但不是也承许作苦边际吗？因为是就杂染事而说，且依经部见也是假有，所以无过。如果这两者不是杂染事，那遍知它们有什么用？
那么灭谛和道谛也不是杂染事，应该不成为所遍知？这两者因为与苦谛和集谛有关联，所以安立为所遍知。也就是说，瑜伽师如是观察：'这苦的灭是什么？以什么方法能获得彼灭？'所以也遍知灭谛和道谛。而虚空和非择灭与苦无关联，所以不遍知它们。
在加行位时，也以世间道修习'一切法无我'的总相。
'无表及诸无为法'是说包括无表色和虚空等无为法。
'名法处界'是说处和界即是处界。这既是法又是处界，所以叫法处界。因为这些有此名称，所以称为法处界。
是哪些呢？即受蕴、想蕴和行蕴。在处的建立中称为法处，在界的建立中称为法界。

།རྫས་བདུན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའོ། །རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་སྐབས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཏེ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཙམ་འཛིན་པའོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་དག་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཡིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་ནི་གྲངས་བཞིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་ཞིང་དེ་དྲུག་སྤྱིར་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པོ་དག་ནི་ནང་ནས་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདས་མ་ཐག་པ་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་དེ་མ་ཐག་པ་གང་ཞིག་རྣམ པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྟེན་ཡིན་གྱི།བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་དེའི་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་གཞན་གང་ཞིག་དེས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་འདས་ནས་ཡུན་རིང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ།།འདས་པ་སྨོས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ་དེ་ཉིད་འདི་སྐད་དུ། དྲུག་པའི་ རྟེན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་སྨོས་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟློས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་པ་ལས་ནི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གང་དང་གང་འགགས་མ་ཐག་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་ཟློས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་བུ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བུ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་ཕ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པོ། །བཅུ་བདུན་ནམ་བཅུ་གཉིས་སུ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་ཡིན་པས་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཅིག་འདུས་ཏེ།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་ཡིན་པར་བཟུང་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དོན་མེད་པས་ཁམས་བཅུ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་པར་བཟུང་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་དྲུག་དོན་མེད་པས་ཁམས་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།དྲུག་པའི་རྟེན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རྟེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་མི་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མེད་པས་དེའི་རྟེན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ ཡིད་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རྟེན་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཚན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་བར་རོ། །རྟེན་དྲུག་ཚན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་རོ།

所谓'七事'，是指无表色、受蕴、想蕴、行蕴、虚空、择灭、非择灭。
'识各别了别'，由于是蕴的场合，识蕴是各别了别的意思。
'各别'是重复的意思，即对境和境各别的意思。
所缘是执取事物本身。
受等心所的差别是执取差别的体性。
'六识聚'即是六识聚。
关于'六识及意'，六识界是按次第。
凡是眼识，即是眼识界，如是乃至凡是意识，即是意识界，应知这六总称为意界。
关于'六识无间，彼识即是意'中，'六'是确定的六。
是指内六，而非其他的意思。
说'无间'是为了遮除被其他识间隔。
某识无间，即是未被其他识间隔者是彼识的所依，被间隔者非彼识的所依，此即是未被他识间隔的所依。
因此，在无心位时，虽然入定心灭已久，但因未被其他识间隔，所以是出定心的所依。
说'过去'是为了遮除现在。
现在意识是依于彼位。
因此认为它是过去，这就是所说的'为成第六依'。
说'识'是为了遮除无间的受等。
'彼即是意'是为了显示类别而有重复。
在注释中，为了说明事物的实质，说'任何识灭无间即是意界'，是有重复的。
譬如说'即彼子'，譬如彼子得他人之父的名称，彼果得他人之种子的名称，此处亦如是。
眼识等彼即是他识的所依，故得意界之名。
关于'成十七或十二'，六识界即是意界，意界即是六识界，一摄于一中。
若执为六识界，则意界无义，成为十七界。
若执为意界，则六识界无义，成为十二界。
'为成第六依'，五识的所依是眼等自所依故不须成立。
因意识无所依，为成立彼所依故安立意界。
所依等六组，是色等乃至法。
六所依，是眼等乃至意。

།བརྟེན་པ་དྲུག་ཚན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་རོ།།དམིགས་པ་དྲུག་ཚན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་བར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལྟ་བ་ལྟར་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གོས་དམར་བའི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྟེན་སྙིང་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པར་འདོད་དེ་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཡོད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། སེམས་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ཀྱིའོ། །ཡིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོར ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཐ་མ་མེད་དེ་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོར་རྟེན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གཞན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་མི་ སྐྱེ་བར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།འདིར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་འདི་སྐད་དུ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་དྲུག་ཚན་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ། བརྟེན་པ་དྲུག་ ཚན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་ཡིན་ན།བརྟེན་པ་དྲུག་ཚན་འདིའི་རྟེན་དྲུག་ཚན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གོ་ཅི་གྲངས་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མིག་གི་ཁམས་ཡིན་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་དེ་ལྟ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་གི་ཚེ་མིག་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པ་དེ་གང་གི་རྟེན་ཡིན་གང་གི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་སྟེ་འདི་སྐད་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་མིག་གི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་བཤད་ཅེ་ན།མིག་གི་རྟེན་ཡིན་པ་ཁོ་ན་འོ། །དེ་དང་མཚུངས་པའི་མིག་གང་ཅུང་ཟད་རྟེན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཁམས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ནའོ། །ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའི་རྟེན་ཡིན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར། ཐ་མའི་རྟེན་འདས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི། །དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའང་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་ཅི་སྟེ་འདི་སྐད་དུ། དྲུག་པའི་རྟེན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བཤད་ཅེ་ན། དེ་གཞན་དག་གི་རྟེན་ཡིན་ཞེས་ཏེ་དྲུག་པའི་རྟེན་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་མི་འགྲུབ་པར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་དྲུག་པའི་རྟེན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དྲུག་ཚན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཟུགས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་ ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་གྱི་དམིགས་པ་རེག་བྱ་ཇི་སྙེད་པར་རེག་བྱའི་ཁམས་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་གྱི་དམིགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་གནས་བརྟན་ན་རེ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓六能依，是从眼识乃至意识。六所缘，是从色乃至法。若依瑜伽行派的观点，意界不仅仅包含在六识之中。
红衣部诸师也说意识所依是心脏实体，并说无色界中也有此心脏。他们认为无色界中也有色法，'无色'一词是指'微细'之义，如同说'少许'一样。
'最后心'是指无余涅槃时的心。'非意'是指'非意界'的意思。'彼无'是指'不生'的意思。
所说'彼亦以意为体性'等广说，此非如是。何以故？无最后心，彼亦住于意体性所依故。'其他因不具足'是指无后有之业及烦恼不具足故。'后识不生'是指无结生后有之识的意思。
此处应当观察，如说由安立六种能依、所依及所缘而成十八界。六种能依的安立是从眼识界乃至意识界，那么此六种能依的六种所依安立是否相应地从眼识之所依眼界乃至意识界之所依意界？
答：是如此。那么，当与眼相似时，彼为谁之所依？答：都不是所依。那为何说'眼识界之所依是眼界'等？答：唯是眼之所依。与彼相似之眼虽非所依，但由与彼同类故，唯安立为眼界。乃至身界亦当如是说。
问：意界是否唯是意识界之所依？答：不是。认为彼是眼识等之所依。如说：'最后所依是前五，彼等亦是俱生者。'
问：为何说'为成立第六所依，安立十八界'？答：彼是其他诸识之所依，并非不成立为第六所依，此是从有为角度而言亦是第六所依。
六种所缘，从眼识之所缘是色界，乃至意识之所缘是法界，此应当观察：如眼识所缘之一切色即是色界，如是乃至身识界之所缘一切触即是触界，如是意识界之所缘一切是否皆是法界？
对此，上座说法界是一切法之体性，即是说是十八界之体性。

།འདིའི་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། མིག་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་ནང་གི་ཡིན་པར་འདོད་ལ་དྲུག་ནི་ཕྱིའི་ཡིན་པར་ འདོད་ན་གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུ་ན་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།གནས་བརྟན་ན་རེ་འདི་དག་ནང་དང་ཕྱི་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མིག་ལ་ སོགས་པ་ཡིན་པས་ནང་གི་ཡིན་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ཕྱིའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་མདོ་དང་འགལ་བས་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ། །མདོ་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་ཆོས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་གིས་མ་བསྡུས་པ་ བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་བདུན་པར་འདོད་པར་བྱའོ།།འོ་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་དམིགས་པ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཚང་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་[(]དམིག་[,]དམིགས་[)]པ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཚང་བ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མིག་ ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་རྟེན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་དམིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ ཡིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མ་བཞག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།མདོར་བསྡུ་ན། ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཁམས་གཅིག་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་བསྡུས་མོད་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་རོ། །འདི་ནི་བསྟན་པ་གསུམ་ལས་བཀར་ཏེ་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བཤད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་བཅུ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བསྡུས སོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཕུང་པོ་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་བསྡུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བསྡུ་སྟེ་ འདིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལན་གཉིས་བསྡུས་སོ།།དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། མིག་གི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་གིས་བསྡུས་ཏེ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ངོ་བོ་དང་མི་བདེན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་མ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།འདིར་ནི་མང་པོས་ཉུང་ངུ་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི་ཉུང་ངུས་མང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མང་པོ་ཡིན་ཞིང་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཉུང་ངུ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་མིག་གི་དབང་པོ་བསྡུས་ཀྱི། མིག་གི་དབང་པོས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ཀྱིས་བྱའི་རྗེས་བསྡུས་ཀྱི། བྱའི་རྗེས་ཀྱིས་ནི་ གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་མ་བསྡུས་པ་དེ་དང་འདྲའོ།

如此这般，如何成立外界和内在诸界的安立？认为眼等十二为内，六为外，若这些也摄入法界中，则会混乱。上座部说，这些内外性是假名安立，凡是作为眼识等所依的，即是眼等，故为内；又因是意识所缘，故为外。
毗婆沙师因与经典相违而不如此承许。经中说：'比丘，法是外处，不为十一处所摄，无见无对。'因此，法界应当承许为七事：无表色、受、想、行蕴、虚空、择灭、非择灭。
若说意识界的所缘不完整，而不承认眼识等的所缘不完整。虽然如此，但因为六根是作为所依而说，眼识等是作为能依而说，色等五境是作为五识聚的所缘而说，所以虽然它们是意识的对境，但不立为法界。
总之，'蕴及处与界，一界摄一切'，虽然处等也摄一切，但非简略，而是广说。这是从三种教法中摘出而说'总之'。色蕴摄色蕴、根境性的处界十处及法界一分即无表色。
意处摄识蕴、意处本身及七识界。法界摄受、想、行蕴及法处、法界，此中无表色被摄两次。
例如眼根，眼根不具足受等蕴、耳等处界、灭谛、道谛的体性。因此说：眼根为色蕴、眼处、眼界及苦集二谛所摄，因为是它们的体性。因为不是其他蕴等的体性，所以不为其他蕴等所摄。
此中是以多摄少，而非以少摄多。如何？色蕴因摄一切色法故为多，眼根因是色蕴一分故为少，色蕴摄眼根，而眼根不摄色蕴，因为有不属于眼根的色法。如同大象足迹摄鸟足迹，而鸟足迹不摄大象足迹。

།མཉམ་པས་མཉམ་པ་ཕན་ཚུན་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་མིག་གི་དབང་པོས་བསྡུས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དཔེར་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དག་གིས་འཁོར་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་། དོན་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །འཁོར་བཞི་ནི་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དག་གོ། ། དེ་དག་གིས་དེ་དག་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་རེས་འགའ་བ་སྟེ་རེས་འགའ་ཞིག་འདི་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་སྙན་པར་ཡང་སྨྲ་བར་བྱེད་ཀྱི་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བརྡར་བཏགས་པ་ནི་ཐ སྙད་པ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་གཉིས་མོད་ཀྱི། །རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་ཤེས། །འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་གཅིག་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་ པར་ཁམས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གི་རྟེན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་དང་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྣ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ འདྲ་བ་ནི་གཉི་ག་རྣ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱོད་ཡུལ་འདྲ་བ་ནི་གཉི་གའི་ཡུལ་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདྲ་བ་ནི་གཉི་ག་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣ་བའི་ཁམས་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ བཞིན་དུ་སྣ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འོ་ན་འདི་དགོས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མི་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་རོ། །མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མིག་དང་རྣ་བའི་རྟེན་གཅིག་དང་སྣའི་བུ་ག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་ཤིན་ཏུ་མི་ མཛེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་རྣ་བའི་རྟེན་གཅིག་དང་སྣའི་བུ་ག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་ཤིན་ཏུ་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་རོ།།རྔ་མོ་དང་བྱི་ལ་དང་འུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་གཉིས་འབྱུང་ཡང་རྟེན་མི་མཛེས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རིགས་གཞན་ལ་ལྟོས་ ན་ནི་དེ་དག་རྟེན་མཛེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་རིགས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་གང་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཡོད་པ་དེའི་རྟེན་རང་གི་རིགས་དེའི་ནང་ན་མཛེས་པ་ཡིན་གྱི་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་མི་སྡུག་པ་ཡིན་པས་སུན་འབྱིན་པ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་མདོ་འདིའི་ དོན་འགྲེལ་པ་ནི།མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་དབང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མཛེས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དབང་པོ་གང་དག་རྟེན་མ་ཚང་བ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་སྣོམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པས་ བདག་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་མིག་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ལྟར་གཅིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་གི་དབང་པོ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་དོན་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་ བར་འགྱུར་ཏེ།གསལ་བར་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་དམིགས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་སྐྱེད་འདོད་ཅིག་།རྟེན་རྣམ་པར་ཆད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ བརྗོད་པར་ནི་ནུས་སོ།

相等之间相互摄持，例如眼根被眼处所摄，眼处也被眼根所摄，这是应当了知的阿毗达磨的观点。例如以四摄事摄受眷属，四摄事是布施、爱语、利行、同事。四众是比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷。以此摄受彼等，这是有时性的。有时性是指有时出现，即有时对他们行布施和说爱语，但并非摄受。言说施设是世俗谛，自性摄持是胜义谛。
虽有眼等二种，种类、行境、识，由于相同故为一界。这是说明：由于种类等差别，随应安立为不同界，而非由于所依差别。其中眼界等相互间种类、行境和识是不同的。色界等是种类和识不同。诸识界是种类和行境不同。法界是意识的不共行境。同样也应当配合耳鼻等。
种类相同是指二者都是耳的自性。行境相同是指二者的对境都是声音。识相同是指二者都是一个耳识的所依。因此耳界唯一。同样也应当配合鼻。
若问：既然没有其他必要，应成不生二种？为此说：为庄严故生二种。眼耳若成一所依，鼻孔若成一，将极不庄严，即极不悦意。
虽然骆驼、猫头鹰等的眼等也生二种，所依不也是不庄严吗？相对其他种类而言，它们的所依确实不庄严。但相对自类而言，凡是有二种眼等者，其所依在自类中是庄严的，若无则是不悦意的，因此此破斥不应理。
论师善聚解释此经义：'为庄严'即是'为自在'之意，世间上说具足诸根为庄严。诸根若所依不全，则见闻嗅不圆满，将成非自在。如同二眼见为圆满，一眼则不然。同样也应当配合其他二种。如是则这些根性将衰损，其义应当如是说：为明了所缘故。对此也可以这样说：业欲生起一个广大的明了所缘之所依，何须断绝的所依？

། །།བམ་པོ་བཞི་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་ན་རེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་འདི་གཉི་ག་བྲིས་སོ། ། ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལས་ཀྱི་དབང་གིས་དབང་པོ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ། མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ཉིད་བརྗོད་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། འདིར་ལས་ཀྱི་དབང་ཁོ་ནས་དབང་པོ་གཉིས་འབྱུང་བར་བཤད་པ་ཡིན ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་མཛེས་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་གསལ་བར་དམིགས་པའི་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དེ་ གཉིས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ལས་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་སྤུངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྒོ་དང་ རིགས་ཡོད་པས་ན་འདི་དག་ནི།སྤུངས་པ་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན་དག་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྤུངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྒོ་དང་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དག་ཡིན་ཏེ། གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དག་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏེ་དེ་ནི་མདོ་ལས། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་། །འདས་པ་འམ། མ་འོངས་པ་འམ། ད་ལྟར་བྱུང བའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་སྨོས་པ་ནི་འགོག་པ་ གཞན་བསལ་བའི་ཕྱིར།འགོག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པ་དང་། སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་འགོག་པ་དང་། སྐྱེ་བས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་འདས་ པ་ནི་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ནི་འདས་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པས་འགོག་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་མ་འོངས་པ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ལ་སྐྱེ་བས་འགོག་པ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཡང་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་འདི་སྨོས་སོ།།མ་འོངས་པ་ནི་མ་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་བྱུང་ལ་མ་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱུང་བ་སྨོས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ ཕྱིར་ལ།མ་འགགས་པ་སྨོས་པ་ནི་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་མ་འགགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ཡང་བྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་མ་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ།།གཞན་གྱི་ཕྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ། །གཞན་ གྱི་ཕྱི་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

第四品。从《毗婆沙论》中说：'有人说为了美观而生起二者'，其他人说'为了明显而生起'，这两种观点都已记录下来。附带内容已完毕。
若问：难道不是由业力而生起诸根吗？为何还要说'为了美观'和'为了明显'这些其他原因呢？这里是说明仅仅由业力而生起二根。
如何理解呢？众生从无始以来，由于身体部分如此分别而产生美好的我慢习气。因此，以追求美好为先导和以追求明显为先导的业力，成就这两种根，所以说是为了美观和为了明显而生起。
'蕴与生门及种类，即是蕴处界诸法'，这是说这些具有积聚、生门和种类的含义，所以这些就是积聚、生门和种类的意义。是哪些呢？就是蕴、处、界。
另一种解释是：这些是积聚、生门和种类的意义。是哪些呢？就是蕴、处、界。
经中说：'由于积聚的缘故，积聚的含义就是蕴的含义'，这是说积聚的含义就是蕴的含义，这在经中广说为：'任何色，无论是过去的、未来的还是现在的'等。
'一者'的含义是：'一者'即是'一种'。'由无常性而灭'是指由有为法的特征无常性而灭的意思。
提到无常性是为了排除其他灭。灭有五种：即特征灭、定中灭、生灭、择灭和非择灭。
如果仅仅说'过去色是灭'，因为没有特别说明，就会导致定中灭等也成为过去，这是不应该的。定中灭和生灭仅属于未来的心心所法。择灭仅属于有漏法。非择灭仅属于不生法的未来法。因此，为了表明是特征灭而说此无常性。
'未来是未生'是指尚未成为现在。'现在是已生未灭'中，说'已生'是为了区别于未来，说'未灭'是为了区别于过去。未来虽然未灭但未生，过去虽然已生但已灭。
'内'是指存在于自相续中的，如眼等和色等。'他者为外'是指那些存在于他相续中的和非有情数法。
或者从处的角度来说，'内'是指眼等五根，存在于自他相续中。'他者为外'是指色等五境，存在于自他相续中的和非有情数法，以及因为是外处的本质，所以也包括无表色。

།རགས་པ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསྩགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲ་བ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །ཡང་ན་ལྟོས་པ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་ལྟོས་པས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྲོ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤིག་རགས་པ་ཡིན་ལ་ཤིག་ལ་ལྟོས་ནས་སྲོ་མ་ ཕྲ་བ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་རགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕྲ་བ་ཡང་ཡིན་གྱི། ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་བསྩགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོ་མ་ཕྲ་མོ་དེ་ཉིད་ཉི་ཟེར་ གྱི་རྡུལ་ལ་ལྟོས་ནས་རགས་པ་ཡིན་ལ་རགས་པ་དེ་ཉིད་ཤིག་དང་ནས་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲ་བ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་བཞིན་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་རྣམ་པར་མི་གནས་ན་ཇི་ལྟར་ན་རགས་པ་ཡང་ཕྲ་བ་ཡིན་ལ་ཕྲ་བ་ཡང་རགས་པ་ཡིན།མ་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོས་པས་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ནི་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ཏེ་རགས་པ་ཡང་ཕྲ་བ་ཡིན་པ་ནི་ནམ་དུ་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕ་དང་བུ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་བུ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་ཡིན་ལ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བུ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་ཡིན་ན། མཆོད་སྦྱིན་དེ་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེ་ནི་ཕ་ཡིན་ལ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་ལྟོས་ཏེ་དེ་ནི་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ འདི་ཕའི་ངོ་བོར་མི་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོད་སྦྱིན་དེ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་བཤེས་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ལྷ་སྦྱིན་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ངན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ ཀྱིས་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གྱ་ནོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་སུན་མ་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིང་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་དེར་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཉེ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བའམ་ནང་གིའམ་ཕྱིའི་འམ་རགས་པའམ་ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་པོ་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་ཉེ་བ་ན་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདི་དག་གིས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ལ་ཡོད་པའི་རགས་པ་ ཉིད་ནི་མེད་དོ།།ཕྲ་བ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། རྟེན་ཀྱང་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་སྟེ། རགས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཚོར་བའོ། །ཕྲ་བ་ནི་[(]དཔེ་གཉིས་ལའང་འདི་བཞིན།[)]བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའོ། །རགས་པ་ནི་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པའོ།།ཕྲ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་རགས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།བཙུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་གནས་བརྟན་འགའ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་མིང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རེ་དེ་ནི་གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'粗'是有碍的，因为是极微积聚的缘故。所谓'细'是无碍的，是指无表色。或者说是相对的，即由相对而成粗细，譬如相对于虮子而言虱子是粗的，相对于虱子而言虮子是细的。因此如是，有碍性既是粗也是细，而无碍则因为非积聚故唯是细。
所谓'由于是相对的故不成立'是说，那虮子相对于阳光尘埃是粗的，而这粗相对于虱子和谷粒又是细的，如此彼此间粗细不定，怎么能说既是粗又是细呢？
'不是的，因为相对差别的缘故'是说，由相对而有差别即是相对差别，因此并非不成立。凡是相对某物而成粗的，对于该物而言永远不会成为细的，对其他物也不会成为细的，这是词义。
'如父与子'是说，譬如提婆之子是耶若，耶若之子是毗湿奴友，那么耶若相对于毗湿奴友是父，相对于提婆是子。由于是相对的，这并不妨碍其成立为父的本性，因为有相对差别的缘故。耶若对于毗湿奴友既不是子，对于提婆也不是父，与此相似。
所谓'劣'是有烦恼的，因为为圣者所呵责。所谓'胜'是无烦恼的，因为未被烦恼所损害。所谓'远'是过去和未来的，因为相续已坏及尚未至故。所谓'近'是现在的，因为相续邻近的缘故。
'乃至识蕴亦复如是'是说，凡是受，无论是过去的、未来的、现在的，或内或外，或粗或细，或劣或胜，或远或近，将这一切总集为一，归入受蕴之数。如是乃至识蕴，也是将这一切总集为一，归入识蕴之数。
这些过去等性质如色蕴一样。这是差别：受等的粗是依五根的受等四蕴，因为非色法故没有自身的粗性。细是意生的，因为所依也非色法故。
或者'依地'是说受等粗细，粗是欲界受，细是初禅地受。粗是初禅地受，细是二禅地受，如是乃至粗是无所有处地受，细是有顶地受。如受蕴，乃至识蕴亦当如是说。
'尊者'是某位说一切有部长老，或是某位具此名者。有殊胜根器者说此是长老法救。

།འདི་ལ་བདག་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ཆོས་སྐྱོབ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པས།མདོ་སྡེ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དངོས་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རེ་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་དངོས་པོ་གཞན་ ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།བཙུན་པ་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་བའི་ལྟ་བ་ལ་འཚེལ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ནང་དུ་བཙུན་པ་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྲིས་སོ། །བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ ཏུ་བཤད་པའི་ནང་དུ་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་ཁོ་ན་བྲིས་སོ།།དེས་ན་བཙུན་པ་འདི་ནི་ཆོས་སྐྱོབ་ལས་གཞན་པ་མདོ་སྡེ་པའི་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་འགའ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །དབང་པོ་ལྔས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ལྔའོ།།གཞན་ནི་ཕྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ་ཡིད་དུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིང་བ་ནི་ཡུལ་མི་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞིའི་ཡུལ་དང་རྟེན་གྱི་ གཞིའི་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།བལྟ་བར་ནུས་པ་ནི་སྣང་བའོ། །འདི་ལ་ཡུལ་སྣང་བ་ཡོད་པས་ན་ཡུལ་སྣང་བ་ཅན་ཏེ་གཞིའི་ཡུལ་ལམ་རྟེན་གྱི་གཞིའི་ཡུལ་སྣང་བ་ཅན་ནོ། །དཔེར་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་རྫ་མ་འམ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་ནི་ཉེ་ བ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་མི་སྣང་བ་ཅན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །རིང་བ་ནི་མི་སྣང་བའོ་ཞེས་མ་བཤད་པ་ནི་ལ་ལ་ཉེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་སྣང་བ་དེ་ནི་ཡུལ་སྣང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིང་བར་ཡང་མི་འདོད་པས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་དེ་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། འདས་ པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཟློས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་རིང་བ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་ནི་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ སྐད་དུ་ཐག་རིང་པོ་ན་ཡོད་པ་ནི་མི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཉེ་བ་ན་ཡོད་པ་ནི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ཉིད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཕྲ་བ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ་པོ། །རྟེན་ཏམ་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ནི་ལུས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་སྤྱིའོ།།རྒྱུད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རང་གི་རིགས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་ཅི་ཞེ་ན། འབྱུང་གནས་དག་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་སྔར་སྐྱེས་པ་ནི་ཕྱི་མའི་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འབྱུང་གནས་ནི་ཁམས་ཡིན་ཏེ།གང་ལས་གསེར་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ཁམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདུས་མ་བྱས་སམ་གཞན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་འབྱུང་གནས་དག་ཅེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བའི་དམིགས་ པ་ཡིན་པ་དང་བདག་པོ་ཡིན་པས་འབྱུང་གནས་དག་ཡིན་ནོ།།སྤུངས་པ་དང་གང་ཟག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ནི་སྤུངས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་འབྲུ་སྤུངས་པ་བཞིན་པའམ་གང་ཟག་བཞིན་ནོ།

对此，如果此人是法救，那么他就是主张过去和未来是实有的，因此不是经部师，这是说'不是实事论者'的意思。如此，主张转变为异体性的是尊者法救，据说他说：'诸法在时间中运行时，转变为异体性，而不是转变为异实体性'，这将会解释。此尊者是依附于经部见解的。
在《毗婆沙论》中写有'尊者说'等文字。法救尊者在《毗婆沙论》中也只写有'法救尊者说'等自己的名字。因此，此尊者显然是除法救以外的某位经部比丘长老。
所谓'五根所取'是指色等五种。所谓'其他是微细的'是指眼等五根和无表色。所谓'悦意'是指遍及意识，即悦意，意思是适意。
所谓'远是境不显现'是就所依境和能依境而言。能见的是显现的。此中由于有境显现，故称为境显现，即所依境或能依境显现。例如瓦罐或眼等，这是近的。境不显现者与此相反，是远的。
未说'远是不显现'，是因为有些虽近但因极其微细而不显现，由于这是境显现者，所以也不承认是远的。
又为何尊者如此解释呢？因为过去等是以自名显示的，若不如此，就会有重复的过失。'彼等的远近性是依所依而定'是说受等彼等由于是无色法故不住于处所，因此应当这样说：在远处的是依不显现的受等，在近处的是依显现的。
'粗细性如前'是说粗的是依五根的，细的是意生的。由于能生起、产生、增长心心所，故称为处。依二者而生识的一切都成立为处性。
关于'依止或相续一'，依止是身体的总相，相续是心心所相续的特征。'自类的是什么？'应结合语境理解为'是源'。由于是等流因，故眼前生者是后者的等流因，故源即是界，如金等所从生处即是彼等之源。
无为法将不成为界，因为无为法不是无为法或他法的等流因。那么'是心心所的'是什么意思呢？应结合语境理解为'是源'。由于依二者生识，故必定一切界都是识相应生起的所缘和增上，故是源。
'如蕴和补特伽罗'是说蕴因为应当以积聚的词说，故是假有，如谷物的积聚或如补特伽罗。

།གང་ཟག་དེ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་འབྲུ་སྤུངས་པ་བཞིན་ནོ།།བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ཉིད་ཁུར་ཡིན་པས་བྱ་བའི་ཁུར་ཏེ་འདིས་དེ་ཁྱེར་བས་ན་ཁྱེར་བའོ། །བྱ་བའི་ཁུར་ ཁྱེར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཕྲག་ཁུར་ཁྱེར་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདིས་ཀྱང་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྲག་ཁུར་ཁྱེར་བ་དང་འདྲ་བར་ཕུང་པོ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་ནི་མཚམས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཟུགས་སུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་ དོན་དང་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་དེ་གཉི་གའོ།།མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མདོ་ལས་འདས་པའོ། །མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཕུང་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ འདི་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ཞིང་སོ་སོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདུས་པས་འདུས་པ་ཅན་གྱི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཟུགས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྤུངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ཁོ་ན་སྐད་དུ་སའི་ ཁམས་གང་ཞེ་ན།སྐྲ་དང་སྤུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རེ་རེ་ཡང་སའི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །ལན་འདི་ནི་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་དོན་དང་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་གྱིས་ཕྱོགས་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་ པར་ནུས་སོ།།དེ་ལྟར་ནི་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རེ་རེ་ཞིང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་དེ་ལྟ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་ པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་ནི་སྤུངས་པ་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་ལ། རྫས་སུ་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་ནི་དེ་འདུས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་ཅན་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འདུས་པ་མ་ཡིན་ཡང་རྒྱུའི་ངོ་བོ་འཛིན་ནོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་འདུས་པ་ཁོ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཉིད་དུ་མཆེད་པར་བྱེད་ཀྱི་མ་འདུས་པ་དག་ནི་མ་ ཡིན་པས་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་བསྩགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཡིན་ཏེ་འདུས་པ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་རྒྱུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོགས་པ་འདུས་པ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་པོ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་གྱི་འདུས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

那个补特伽罗，因为不依赖于色等假立之因，是无法执取的自性，所以是假立的存在，如同谷物堆积一样。
所谓'担负事业重担的意义'，是指事业本身就是重担，所以称为事业重担，由于此者担负了它，所以称为担负。
担负事业重担是身体的一部分，这在世间上称为'担负肩上重担'。
由于'缘名色而生六处'等等的缘故，这也是担负事业重担。
因此，如同担负肩上重担一样，蕴也是如此，这是一种比喻性的称呼。
遍断的意义就是边际的意义，从色的遍断乃至识的遍断为止。
所谓'这与经典相违'是指担负事业重担的意义和遍断的意义这两者。
与经典相违就是超出经典。'经典中'是指那详细宣说。
如何详细阐述'各自是蕴'呢？答：说'过去色等这一切，每一个都各自是色蕴'。
所说的'聚集而成的实法'，是指认为那些过去色等是积聚的。
经中也说：'何为地界？发毛等'等详细开示，显然是说发等每一个实法都是地界。
这个回答也能用于担负事业重担的意义和遍断的意义两方面。
所说'如是不能了知'等详细内容，是因为说'一切总集'的缘故，所以不能了知每一个都是色蕴。
如果是那样的意义，就应该只说'那一切是色蕴'。
'总集'这样的说法就成了无意义。
因此，'色蕴等如同积聚一样是假立的存在'，这是论师所立的观点。
对于色蕴的阐述，应当理解为'因为它是聚集性的，所以是实有'。
关于'诸色法等'的详细内容中，说'色法'是为了与非色法作区别，非色法的意处虽然不是聚集，但能执持因的自性。
眼处等色法也唯有聚集才能作为心和心所生起的门，而非聚集者则不能，因为是聚集的相，所以如同蕴是假立的存在，因为五识身是依赖积聚和所缘的。
所说'不是，因为诸聚集各自成为因的自性'，这是不对的。
为什么呢？因为聚集的诸法各自都是因。
如是，眼等众多微尘互相观待，每一个都是因的自性，而不是聚集。

།དཔེར་ན་ཤིང་དྲང་བར་བྱ་བ་ལ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་མང་ པོ་དག་རེ་རེ་ནས་ནུས་པ་མེད་ཀྱི་འདུས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་པ་ལྟ་བུའམ།དཔེར་ན་སྐྲ་སོ་སོ་ན་གནས་པ་དག་གིས་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་འདུས་པ་དག་གིས་མ་འབྱར་ཀྱང་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་ པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རེ་རེས་ནུས་པ་མེད་ཀྱི་འདུས་པ་དག་གིས་ནི་ནུས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་འདུས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་རྫས་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་དག་འདུས་པ་སྐྱེ མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི།སོ་སོར་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མདོ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་དོ། །འདི་ལ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་འབྱུང་སྟེ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ དག་གང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་བཞིན་ནོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དག་བཏགས་པའི་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དེ་ དག་ནི་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ།།ཕུང་པོ་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་སྟེ། སྤུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཏགས་ པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ ཉིད་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཏགས་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ལ་ནི་ཕྱོགས་ཅན་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲ་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་མི་འཇོག་གོ། །འོན་ཏེ་མི་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་ ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་ཅན་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡང་ ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕྱོགས་ཡིན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ།།དཔེར་ན་རས་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཚིག་པ་ལ་རས་ཡུག་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རས་ཡུག་ཅེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་རེ་རས་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡང་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སྤྱི་ལ་འཇུག་པ་ཡང་ཕྱོགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དག་ཁོ་ན་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དག་ཁོ་ན་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པ་དེའི་ཚེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

例如，要使树木挺直，单个牵引者没有力量，但相互依赖的众多牵引者聚集在一起就有力量。又如，单独的头发不能产生眼翳者的眼识，但聚集在一起即使不相连也能产生。同样，眼等根尘和色等境尘的微尘，单个也不能产生眼等识，但聚集在一起就能产生。应当了知诸法的功能就是如此。
所谓'因为是境界的助缘'，是说如果众多事物因为是生门的本性而成为聚集处，而不是实体处，那么根尘和境尘的微尘聚集就成为生门的本性，它们的聚集就成为处，而不是各自成为处。然而，经中说'十二处'，所以也承认各自都是处。
对此有论证：眼处的实体微尘聚集与其他助缘一起聚集的自性并非成为处，因为是眼识的因，如同眼处和色处的实体微尘聚集。如同眼处的实体微尘聚集一样，乃至身处的微尘聚集也应如是类推。
'如毗婆沙论中说'这句话也表明诸蕴是假有。这是特殊之处，虽然它们不是实有，但依假立而宣说，为了表明这个特殊性而说'如'字。
'如果观察蕴是假有'是说，如果观察蕴是假立的存在，即观察积聚是假立的存在的意思。
'一个微尘界'是指在十种色界中任何一种的部分。同样，也是这些处中任何一种的部分，以及色蕴的部分。为什么呢？因为在观察假立时，表示整体的词不安立于部分。
'如果不观察'是什么意思呢？应与'蕴是假立'相连。
'彼一微尘界'等广说，是指所说的任何处界和唯一的色蕴。
'虽是部分，也如整体一样假立'是说，虽然微尘是部分，但也如同色处和界一样假立为色蕴。
'如布的一部分烧焦时说布烧焦一样'是说，如同'布'这个通称虽然是指整体，但有时也假立于布的一部分，同样，'蕴'这个词虽然是指过去等色的总体，但也假立于部分微尘。
因为是所谓的色等蕴，所以唯有诸蕴是假有，而处界不是。当说'唯有色等是蕴'这种总结语时，意思是它们是实有。

།འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ དབང་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དང་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདྲ་ན་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་འདི་རྣམས་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འབའ་ཞིག་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན།འདི་ ལྟར་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་ཡུལ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་སེར་པོ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།སྔོན་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་དང་དེའི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ མི་འདྲ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།གནས་སོ་སོ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རེག་བྱའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མི་ རུང་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྨོངས་དབང་འདོད་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་མོས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྨོངས་པ་དང་དབང་པོ་དང་འདོད་པ་དག་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིལ་པོའི་ བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་རིལ་པོར་བཟུང་ནས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་ཏེ། རིལ་པོར་བཟུང་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་ནི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལ་འདི་ནི་རིལ་པོ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཁ་ཅིག་བདག་གི་དངོས་པོ་འདི་ནི རིལ་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ་བདག་དེ་ཡང་ཚོར་བ་པོ་དང་།འདུ་ཤེས་པ་པོ་དང་སེམས་པ་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་གོང་བུ་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་འདི་དག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཚོར་ བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དག་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ དག་ལ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་གཟུགས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་མང་པོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཁོ་ནར་བསྟན་ལ། སེམས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ དང་སེམས་དག་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ལ་ནི་ཁམས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མང་པོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ལ་སེམས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་མང་པོར་རྣམ་པར་ཕྱེའི།སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་ཁོ་ནར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་འབྲིང་པོ་དང་རྟུལ་པོའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་དང་། ཚིག་ལྷུར་ལེན་པའོ།

在此应当观察：如果根尘和境尘对于产生识的作用互相依赖而相同的话，为什么这两者不像仅仅根尘那样安立为一处呢？
这是因为眼根等一切微尘都是产生自识的共同因，而境尘则不是如此。比如眼根微尘既是产生蓝色识的因，也是产生黄色等识的因。蓝色微尘只是产生自识的因，而不是产生黄色等识的因。
因此，由于眼根微尘和其境尘的作用不同，且处于不同位置，眼和色的微尘不应安立为一处。同样，身根和触尘的微尘也不应安立为一处。
'由愚痴、根性、欲乐三种'是指由于愚痴、智慧和信解三种的意思。愚痴、根性和欲乐三种，因此执著为整体的我。
有些人执著心所为整体而执为我，因为执著整体而起我执。对于他们宣说蕴，即宣说受、想、行差别的三种心所，为了对治执著'这不是一个整体，而是心所的差别'的我执。
另一种情况是，有些人愚痴地认为我的实体是整体的本性，而且这个我是能受者、能想者、能思者。对他们宣说蕴，'这不是我的整体本性，而是这些是心所，即受、想、行的运行'，作为对治我执。
有些人'仅对色'执著整体而愚痴，这要与上下文联系理解。对他们宣说处，其中色以眼等差别分为多种，而心所仅宣说为一个法处，心也宣说为意处。
有些人'对色和心'执著整体而愚痴，这也要与上下文联系理解。对他们宣说界，其中色以眼等差别分为多种，心也以眼识等界的差别分为多种，而心所则不然，因为仅宣说为法界。这是为了对治执著色和心为整体的愚痴。
'根性也'等广说是指补特伽罗有三种：因为有利根、中根和钝根的缘故。或者说补特伽罗有三种：提纲挈领即能了解者、详细宣说方能了解者、执著文字者。

།དེ་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་ནི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ ནི་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཕྱེ་བ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དབྱེ་བ་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ།དགེ་སློང་གང་ཁྱོད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱའོ། །གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གློ་བར་ཆུད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་ མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཤེས།བཙུན་པ་གཟུགས་ནི་བདག་མ་ལགས་ཏེ། ཆོས་དེ་ནི་བདག་གིས་སྤང་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་འབྲིང་རྣམས་ལ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དབང་པོ་ འབྲིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲིང་དུ་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྟོགས་པར་ནུས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་པ་ཕུང་པོ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་ནི་ཁམས་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་རང་གི་བློའི་མཐུས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ།།འདོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་འདོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་འདོད་དོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ནི་བར་མ་འདོད་དོ།།ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱས་པ་འདོད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་བདེན་ན།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདོད་པ་དག་དང་ལྟ་བ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །རྩོད་པའི་རྩ་བ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྨོས་པས་དོན་གྱིས་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་རོ མྱང་བའི་དབང་གིས་ནི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ལ།འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ལའོ། །ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་ཆོས་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་ བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཕལ་ཆེར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཞན་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འཁོར་བ་ན་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པར་བྱེད་དོ།།གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་སུ་བླག་པ་ལ། རགས་པ་དང་ནི་ཀུན་ཉོན་མོངས། །སྣོད་སྩོགས་དོན་ཁམས་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱུ་བཞི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་པས་རགས་སོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ངའི་ལག་པ་ལ་ཚོར་རོ་རྐང་པ་ལ་ཚོར་རོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ གཉིས་པས་ཆེས་རགས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་འདུ་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཆེས་རགས་པ་སྔར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་ཕོ་དང་མོ་དག་ཕན་ཚུན་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་བ་ལ་ཆགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་སོ།

对于利根者宣说蕴，因为他们根器锐利，仅通过分析蕴就能了解处和界的差别，如经中说：'比丘，凡不是你的，你都应当舍弃。''世尊，我已了解。'又如经中说：'比丘，如何了知此略说之义？''尊者，色不是我，我应当舍弃此法。'等等广说。
对于中根者宣说处，因为他们根器中等，仅通过中等宣说就可以，不需要广说。通过详细分析处就能了解界的差别，而不是通过简略的蕴的分析。
对于钝根者宣说界，因为他们根器迟钝，若不详细分析就无法依靠自己的智力理解。
所说的'欲有三种'是指由往昔串习而有三种欲。另一种说法是，修习止的人喜欢简略，修习止观的人喜欢中等，修习观的人喜欢广说。
若问：'为什么'等广说，对于执著心所为一个整体我而迷惑的人宣说蕴，这个原因不是已经说过了吗？虽然确实说过'对他们分析心所'，但为什么单独将受和想从行蕴中分出来作为蕴，而其他的则不然呢？
广说'对欲的强烈执著'，是指对欲和见的执著。这两种执著是诤论的根本，其主要原因分别是受和想。说'主要'是暗示无明等不是主要原因。
由于受用感受的缘故，在家人执著诸欲；由于颠倒想的缘故，执著诸见。如何执著呢？由于将非法想为法、将法想为非法，将无我等想为有我等，而执著戒禁取等种种见解。这些人大多是出家人。
'执著于受'等广说，是指执著于受并被四颠倒所颠倒的人在轮回中相续受生。
关于次第的原因，'所以'等是指在蕴的次第安立中，将要解释'粗重及染污，如器等义界'这四种原因。
色由于有对碍故最为粗重。在非色法中，受因为活动粗重，如说'我手感受，我脚感受'等言说。想是第二粗重。识比行粗重，所以先说较粗重的，这是第一个原因。
又在无始轮回中，男女互相贪著色，这是因为贪著受的享受。贪著的原因是想的颠倒，而颠倒又是由于诸烦恼。

།སེམས་ཀྱང་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སྣོད་དང་ཟས་དང་ཚོད་མ་དང་བྱན་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཡང་ན་ཁམས་ཀྱིས་ཏེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་རྣམས་སོ།།འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་སོ་ཞེས་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ཞིང་དང་ས་བོན་གྱི་གོ་ རིམས་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་ཆེས་རགས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ཟས་དང་ཚོད་མ་ལྟ་བུ་དང་དེ་དག་གིས་ཁམས་གཉིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དག་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་སོ།།དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་མི་རུང་ཞིང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་ནི་མི་ནུས་ཏེ།དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་དྲུག་པ་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་མང་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་ བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞན་ཞིག་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་ཡུལ་དང་ཉེ་བ་མེད་པས་མདོར་བསྡུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསམས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བཤད་པ་ ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཤད་ནས།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་ཤེས་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ།།ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ཆག་པ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ཞིག་པ་ཡང་ ཁམས་མ་ཡིན་ལ།སྐྱེ་མཆེད་ཞིག་པ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་མ་བཞག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་སྐད་དུ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་ནང་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །ཕུང་པོ་ རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་བཤད་ཟིན་ཏོ།།རིམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམ་པར་བརྗོད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཉེ་བར་འགོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་པས་རགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་པས་རགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་པའི་ཕྱིར་རགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ རགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由于心也被那些烦恼所染污，所以是随烦恼的次第，这是第二个。或者由器等义，即色等蕴如同器皿、食物、菜肴、仆人和食者，这是第三个。或者由界，即以欲的功德色所分别的是欲界。以受所分别的是诸禅定。以想所分别的是三无色界。以行蕴所分别的是有顶，这些是四识住，识住于其中，故蕴的次第如田地和种子的次第而说，这是第四个因。
由于这些是最粗重的、随烦恼次第的因、如同食物和菜肴，以及由它们分别二界次第的因，正因为如此，受和想别立为蕴。因为不能成为义，所以暂时不能摄入它们自身之中，即从'是色的自性'乃至'乃至识的自性'，因为不能成为色等的义且不可能，所以不能摄入那五蕴自身之中，因为不是它们的自性。也不能说第六蕴。为什么呢？因为不能成为义，即因为不能成为过去等的义。
虽然无为法众多，难道不应该成为另一个无为蕴吗？过去等义有何用呢？这是不合理的，因为无为法没有境和亲近，所以不能摄略。又为了了知烦恼的所依，广说'因为无漏故非烦恼所依，因为是无为故也非清净所依'，清净所依是指清净因。另一方面，说'色蕴'乃至说'识蕴'后，从色蕴到识蕴是烦恼所依和清净所依，如果说'无为蕴'的话，则不知是烦恼和清净所依，所以无为蕴是不存在的。
界和处也应如是过失，即如彼等所说，如同破碎的瓶子不是瓶子，同样，坏灭的界也不是界，坏灭的处也不是处，则无为法应不安立为法界和六处，然而也说'主张一切法摄入界和处中'。已说蕴的其他相。
所谓次第，这里'是'字依于表述声而安立。'比一切粗重'是说色由于具有可见、有对等，比受等一切粗重。'在受等非色法中也'是第六差别。受因为行相粗重故粗重，即因为生起粗重的意思。

།འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གཉིས་པས་རགས་པ་ཡིན་ཏེ་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ཤེས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་རགས་ཏེ་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བར་ འགྱུར་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་པས་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟར་རགས་པ་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བར་རིགས་པས་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཕོ་དང་མོ་དེ་དག་ཀྱང་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པའོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ མར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་ཡང་འདུ་བྱེད་དང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྣོད་དང་ཟས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣོད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟས་ལྟ་བུ་ཡིན་ ནོ།།འདུ་ཤེས་ནི་ཚོར་བ་ལ་དེའི་མཚན་མར་འཛིན་པས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚོད་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ཚོར་བ་འདོད་པས་ན་འདུ་ཤེས་ནི་ཚོད་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚོར་བ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ནས་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་ ཕྱིར་བྱན་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་ནི་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁམས་ཀྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ཉིད་གཟུགས་དག་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ འདོད་པའི་ཁམས་སོ།།ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བདེ་བའི་དབང་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ བཞི་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་སྟེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ་དེ་ན་ནི་སེམས་པས་ཚེ་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཁྲི་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་པས་ཕྱིས་ བཤད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཚོར་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ དག་གོ།།འདུ་ཤེས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་གནས་པས་ཐམས་ཅད་པས་ཕྱིས་བཤད་དེ་དེ་ལྟར་ན། ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ ཞིང་དང་ས་བོན་གྱི་གོ་རིམས་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ་མི་ཉུང་མི་མང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ན་མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྔའི་ཡུལ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ གི་ཡུལ་ད་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡུལ་གསལ་བ་ཡིན་པས་གཟུང་བར་སླ་བའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་དོ།།ཡུལ་ད་ལྟར་ཡིན་པ་དག་ནི་སྔར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ད་ལྟར་ན་ཡང་སྔར་བཤད་དོ། །ཡིད་ནི་ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འཆོལ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་ དཀའ་བ་དང་ཕལ་ཆེར་ཕྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

想蕴比行蕴和识蕴二者粗重，因为容易通过了知相而知晓。
行蕴比识蕴粗重，因为其特征是造作'应当成为快乐，不应当成为痛苦'等。
识蕴因为其特征仅是缘取，所以是最细微的。
对所化众生也应当如粗重的次第而教导，所以蕴的次第是如此。
男女二者也因贪著受用感受而互相喜爱色相。
所谓'于此贪著'是指贪著感受。
'因为想颠倒'是指执取常等相。
感受虽是快乐，但因行蕴和变异苦性而是痛苦。
广说'器和食'等，是因为色是感受的所依而如器。
感受因是所受用而如食。
想因执取感受的相而令其明显，故如调味料。
或者因想的力量而希求感受，故想如调味料。
思因造作异熟感受而引导，故如仆人。
识因对此有所作用，故如食者，次第是由器等的意义而来。
又所谓'由界'是指欲界的功德即是色，由此分别且偏重者是欲界。
由受分别的是诸禅定，初禅是由喜和乐根分别。
第二禅是由喜根分别。
第三禅是由乐根分别。
第四禅是由清净的舍根分别。
由想分别的是三无色界，空无边处是由空想分别。
识无边处是由识想分别。
无所有处是由无所有想分别。
仅由行分别的是有顶，彼处由思而引发八万大劫寿命。
若问为何识最后说？
为此广说'此等是识住'。识住有四：
趣向色的识住是欲界。
趣向受的是诸禅定。
趣向想的是三无色界。
趣向行的是有顶。
因依止彼等而住于四识住，故最后说，如是，
蕴的次第是为显示如田地和种子的次第而说。
因此说'蕴唯有五，不多不少'，意思是因粗重等原因而不多不少。
所谓'五境是现在故先说'是指凡是现在境者因境明显而易于把握，故先说。
现在境者先行作用，现在也先说。
所谓'意是不定境'是因境混杂而难以了知，且多后行作用。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་པ་ནས་ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པས་ནི་ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་མ་ འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་ཡིན་པ་ནི་དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་དུས་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པ་ནི་ཡུལ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ནི་ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་བཞིན་ དུ་དེ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བར་སླ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཕྱིས་བཤད་དེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་རྟོགས་པར་སླ་བ་སྔར་སྟོན་པར་སྣང་ངོ་།།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་དོན་ཕྱིར་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་ཡུལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ལུས་ལས་སྔར་བཤད་ དོ།།ལུས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་མ་ངེས་ཏེ་རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ལ་རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་བཅད་ནས་འཛིན་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མ་བཅད་པར་འཛིན་ནའོ། །ལྷག་མ་ཅི་རིགས་ པར་ཆེས་རྒྱང་རིང་བ་དང་མྱུར་བར་འཇུག་པས་གཞན་པས་སྔར་སྨོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལྷག་མ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་པས་ཅི་ཞིག་པར་སྔར་སྨོས་སོ། །ཆེས་རིང་མྱུར་འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པས་གཉིས་དང་གཅིག་པས་གཅིག་དང་། ཡང་གཅིག་པས་གཅིག་ རིང་དུ་འཇུག་པ་དང་ཆེས་རིང་དུ་འཇུག་པ་དང་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མིག་དང་རྣ་བ་ནི་ཡུལ་རྒྱང་རིང་བའི་ཕྱིར་སྣ་དང་ལྕེ་གཉིས་པས་དེ་དག་སྔར་སྨོས་སོ། །མིག་དང་རྣ་བ་དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ མིག་ནི་ཆེས་རྒྱང་རིང་བ་ལ་འཇུག་སྟེ་ཆུ་ཀླུང་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མཐོང་ཡང་དེའི་སྒྲ་མི་ཐོས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྔར་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་མིག་དེ་རྣ་བ་བས་སྔར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་སྣ་ནི་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་དང་ལྕེ་དེ་གཉིས་ལས་ལྕེ་བས་སྣ་སྔར་སྨོས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཟས་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་སྣ་དང་ལྕེ་དག་ཡུལ་ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་སྣ་དེས་ཟས་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་འཛིན་ཅེ་ན། དེས་ཟས་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རླུང་ལ་དྲི་གཞན་ ཞིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཟས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཕྲ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པའི་དྲི་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དབུགས་མ་བརྔུབས་པར་དྲི་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་ཟས་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། ཟས་གོང་བུའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཉེས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྔ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པའི་དྲི་གང་ཡིན་པ་ཡང་སྣོམ་པར་བྱེད་པས་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྕེ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པའི་རོ་མྱོང་ བར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཟས་གོང་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་འོངས་པའི་རོ་ཁོ་ན་མྱོང་བར་བྱེད་པས་དེ་ཆེས་མྱུར་བར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ནས་ཀྱང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཅི་ནས་ཀྱང་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དང་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་རེ་རེ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་གྱི།སྤྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཕན་ཚུན་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།

怎样呢？有些对境是现在，乃至有些对境是三时和非时之间，说到'之间'这个词，是说有些对境是过去，有些对境是未来。
有些对境是三时，例如'一切法无我'这样。有些对境是非时，是指无为法为对境的意思。
如此，意识对境是不确定的，同样也不容易理解，所以后说。在世间中也显现易解的先说。
'四是大种所造故'，是指眼等四根的对境所造色，因此它比身根先说。
身根的对境是不确定的，有时是大种，有时是所造色，这是在分别执取时。有时是二者，如果是不分别执取的话。
余者随理由于极远和迅速转故先说，其中余者是指眼等，为何比其他先说呢？由于极远和迅速转故，二者比二者，一者比一者，又一者比一者远转、极远转和极迅速转故，应当分别配合，这是意思。
怎样呢？说道：眼和耳由于对境遥远故比鼻和舌二者先说。在眼和耳二者中，眼是极远转，如从远处见河流而听不到其声音，因此它先说，即眼比耳先说。
在这二者中鼻极迅速转故，是说在鼻和舌二者中，鼻比舌先说。
怎样呢？说道：因为在食物未接触舌头时就能取香。这里应当观察：鼻和舌是接触对境而取，那么鼻如何取食物中的香呢？它并非取食物中所有的香，而是在风中生起另一种香。
或者是取随食物微细部分而来的香，因为不吸气就无法取香。若如此，则不应说'正是因为取未接触舌头的食物的香'。考虑到说的是食物团的本体未接触舌头，所以无过。
如此，鼻能嗅取随食物部分而来的香，所以是极迅速转。舌不尝随食物部分而来的味，只尝随食物团而来的味，所以它不是极迅速转，应当如此理解。
差别的意义是什么呢？为了说明这点，广说'乃至于对境和有对境性'等。乃至于通过安立色等对境和眼根等五根为有对境性的方式，这十种一一是处，而不是总的色处等唯一一处，应当知道。如此则不会成为未作相互差别。

།གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་དོན་དུ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དགུ་པོ་དག་གི་མིང་གཞན་བརྗོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མིང་ཡང་གཞན་ཞིག་མི བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་གང་མིག་ལ་སོགས་པར་ནི་མིང་མ་བཏགས་ལ་གཟུགས་ནི་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་འདིའི་མིང་གཞན་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་མདོ་རིས་ བཏབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་བ་ལང་མདོ་རིས་མ་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མདོ་རིས་མེད་པ་ཉིད་མངོན་མཚན་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་གནོད་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་།འདི་ནི་འདིའི་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་ཡུལ་རྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འདི་ཁོ་ན་གཟུགས་སོ་ཞེས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་དོན་ཅི་ལྟ་ཞེ་ན་ཅི་ ནས་ཀྱང་ཡུལ་དང་།ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་སོ་སོར་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་གྱི་སྤྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་གང་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་མ་བཏགས་ལ་ཆོས་ནི་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་འདིའི་མིང་གཞན་མ་བརྗོད་དོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བསྡུའོ། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་རྣམ་གཉིས་དང་རྣམ་ ཉི་ཤུ།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤའི་མིག་ནི་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པའི་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་མིག་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཁོ་ན་མིག་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཚིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་གང་དག་ གི་ལྟར་ན་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཏེ་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་གི་ལྟར་ན་མིང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་གང་དག་གི་ལྟར་ན་སེམས་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་པ་མིང་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཏེ།།མིང་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གང་ཞེ་ན།གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་དང་གསུང་དང་བརྗོད་པ་དང་དབྱངས་དང་ངེས་པའི་གསུང་གི་ལམ་དང་གསུང་དབྱངས་དང་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་དང་གསུང་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དགེ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགེ་བའི་ཐུགས་དང་ལྡན་ཞིང་གསུང་བཀའ་སྩོལ་བའི་གསུང་གསུང་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཐུགས་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

如果为了区分而说从眼处到身处以及从声处到触处九处的异名，为何不说色处的异名呢？为此说'以眼等差别所未命名而是色者即知为色处，故未说此异名'，譬如在所有打上标记的牛群中，未打标记的牛，正是以无标记而显著，与此相同。
所谓'因为是主要的'是说：色处是三因的主要，因为是手等和合触所损害相的色所依，因为是'此在某处'这样恒常所依的处所，因为在世间中也唯此称为色而闻名。
所谓'以差别义说一为法处'，若问何为差别义？应知十二处唯是从建立境与有境的角度各别为处，而非总体。以眼等差别所未命名而是法者即知为法处，故未说此异名。
所谓'受等'中的'等'字，是摄集想、行、无表色及无为等。所谓'二十种'，是因为经中说'色有二种及二十'。
所谓'因为是三眼的境界'，肉眼是我等的，天眼是诸天的，圣智慧眼是诸圣者无漏智慧缘四谛的。因此唯色是三眼的境界，而眼等则不是，所以唯说彼为色处而非其他。
所谓'依某些人说是佛语言词的自性'，是说依某些经部师认为是语表业的体性者，彼等认为是色蕴所摄，因为声处是色蕴所摄。
所谓'依某些人说是名的自性'，是说依其他部派认为有非心相应名者，彼等认为是行蕴所摄，因为名是行蕴所摄。
依阿毗达磨论师则认为佛语是二者的自性，如《入智论》中说：何为佛语？即是如来的教言、语言、言说、音声、决定语道、语音、语业及语表业。
佛语应说是善还是无记？既是善也是无记。何为善？如来具足善心而宣说教言的语表业。何为无记？如来具足无记心而宣说等，如前所说。

།ཡང་དེ་ཉིད་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཆོས་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གང་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་གོ་རིམས་སུ་བཀོད་པ་དང་། གོ་རིམས་ སུ་བཞག་པ་དང་གོ་རིམས་སུ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཆོས་མངོན་པ་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་པོ་དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ནི་བདག་གིས་བཅོམ་འདས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ བརྒྱད་ཁྲི་ལྷན་ཅིག་བཟུང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་།།སྡེ་པ་གཞན་གྱིས་མདོ་ལས་ཀྱང་། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་ཚད་ཅེས་ཟེར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་ནི་བསྟན་བཅོས་ཚད་དེ་རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ལ་ཚད་བསྟན་ བཅོས་ཀྱི་ཚད་ཡོད་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་དེའི་གཞུང་གི་ཚད་ནི་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་པོ་དེ་དག་ནི་ནུབ་སྟེ་ འདི་གཅིག་པུ་ལུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ནི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་སྟེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རེ་རེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲིའི་གྲངས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་དོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ བཟུང་ངོ་།།སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རམ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ནི་ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ནི་ཐེ་ ཚོམ་སྤྱོད་པ་ཡིན།ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེ་སྡང་སྦྱོར་བ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་ཞེ་སྡང་གི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་སྦྱོར་བ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་ཞེ་སྡང་སྤངས་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ལྟར་འཆོས་པ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ལྟར་འཆོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གཞན་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དེ་དག་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དཔྱད་ནས་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་འདི་དག་ཉིད་དུ་བསྡུ་བར་བྱ་ཞིང་ནང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་ཕུང་པོ་དག་ནི ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུའོ།།ཁམས་དག་ཀྱང་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ལུས་དང་ངག་གིས་སྤོང་བའི་ གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མོས་པ་ཡིན་པར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

又从彼经后续中说到，所谓佛语是何种法？即是名聚、句聚、字聚按次第安排、次第安置、次第正确结合。
依照那些阿毗达磨论师们的观点，八万法蕴都是由色蕴和行蕴所摄。
经中也说：'我从世尊处亲自领受八万法蕴。'
其他部派引经中说：'法蕴有八万四千。'
有些人说论典有量。即是说，有些人说因为论典有量度，所以这法蕴就是论典的量度而已。
其量为六千颂。即是说，所谓论典蕴的文量有六千颂，说那八万法蕴已经消失，只剩下这一个。
有人说蕴等是一个论题。即是说，其他人说（从上下文推知）每一个关于蕴等的论题就是一个法蕴，而这些数量就是八万法蕴，如是解释。
缘起等将在此后解说。所说的'等'字包括愿智、无烦恼等，'等'字所摄的还有摄事、业道、不净观、出入息念等。
为对治诸行，相应说法蕴。其中'为'字是为了遣除前说诸方或是确定之义。
贪欲、嗔恚、愚痴、我慢等不同行为，'等'字所摄有见解、怀疑等。有些众生是贪行者，有些是嗔行者，有些是痴行者，有些是慢行者，有些是见行者，有些是疑行者，有些是贪嗔行者，有些是贪嗔痴行者，有些是贪心而嗔行，有些是嗔心而贪行，有些是已断嗔而装作贪者，有些是已断贪而装作嗔者，世尊为对治这些而说彼等法门。
详细所说的'其他蕴、处、界等'，即是说，凡是蕴、处、界等，也都应当依照此论所安立的方式，观察各自的体性后摄入蕴、处、界中。蕴当摄入诸蕴中，处当摄入诸处中，界当摄入诸界中。
戒蕴为色蕴所摄，是因为戒蕴是身语止息的色法体性。
其余为行蕴所摄，是因为定等是心所法。
此中解脱是指胜解。解脱智见唯是慧的差别。

།བརྒྱད་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ཟད་པར་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ ཡིན་ནོ་བརྒྱད་མ་ཆགས།།ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་མ་ཆགས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་དེ་ནི་དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་ བསྡུས་ཏེ་ཚོགས་པ་འདི་ལ་མ་ཆགས་པ་དེའི་འཁོར་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་ འགྱུར་རོ།།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ།།ཟད་པར་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དག་དང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་ཏེ།དེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་ནི་མེད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལས་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་།ཇི་ལྟ་ ཇི་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་དགའ་ བ་སྐྱེའོ།།ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ན་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བར་གྱུར་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཐོང་ན་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་གནས་ན་དགེ་སློང་ངམ་དགེ་སློང་མ་དྲན་པ་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་ཡང་། ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་ཟག་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་པ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟད་པར འགྱུར།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

八者由于是无执著的自性，故为法处所摄。何为八？即遍处中的地、水、火、风、青、黄、赤、白处。彼等即是八无执著，如是所说，是无执著的自性，而无执著也包含在法处中，故为彼所摄。若连同眷属，则因为是五蕴的自性，故为意处和法处所摄。在此聚集中，无执著的眷属随行之色是色蕴。受和想是受蕴和想蕴。思等相应法和生等不相应法是行蕴。识是识蕴。如是，彼等是五蕴的自性。
第九和第十遍处虚空无边处和识无边处，将在下文解说。胜处亦复如是，即彼等亦因是无执著的自性，故为法处所摄。若连同眷属，则因为是五蕴的自性，故为意处和法处所摄，如前所说而解释。
遍处虚空和识无边处，以及虚空无边处等四处，即虚空、识、无所有、非想非非想处，因为是四蕴的自性，故为意处和法处所摄。其中无色蕴。
所谓五解脱处等广说者，经中说此五种是解脱处。何为五？于此，若有比丘，由师或如师之智者同梵行者为其说法，则随其所说之法，能如实了知其义，如实了知其法。如实了知义与法已，生起极喜。由极喜而生喜。意生喜已，身得轻安。身轻安已，领受安乐。安乐已，心得等持。心等持已，能如实了知见。如实了知见已，生起厌离。生起厌离已，离贪。离贪已，得解脱。此是第一解脱处。若住于此，比丘或比丘尼虽未住于正念亦能安住，未得等持亦能等持，未尽诸漏亦能尽漏，未得无上涅槃安乐亦能获得。

།གཞན་ཡང་འདི་ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཆོས་སྟོན་པར་ཡང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཇི་ལྟར་ ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ་ གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདི་ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཆོས་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ལ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དབྱངས་ ཀྱིས་རྒྱས་པར་ཁ་ཏོན་ཡང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་ རྣམས་གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཁ་ཏོན་ཡང་མི་བྱེད་གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་ཡང་མི་བྱེད་སེམས་པར་ཡང་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་བར་རྣམས་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོགས་ པར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ནས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་བར་རྣམས་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཁ་དོན་ཡང་མི་བྱེད་གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་ཡང་མི་བྱེད་སེམས་པར་ཡང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ ཀྱང་འདིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་བཟང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པའམ་རྣམ་པར་རྣགས་པའམ་རྣམ་པར་བམས་པའམ་རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པའམ་རྣམ་པར་དམར་བའམ་རྣམ་པར་ཟོས་པའམ་རྣམ་པར་འཐོར་བའམ་རུས་གོང་ངམ་ཀེང་རུས་ཤིག་ ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་ལེགས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ཡིན་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ཡིན་ལེགས་པར་བསྟེན་པ་ཡིན་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་བཟང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེགས་པར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་གནས་ན་ཞེས་གསུངས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་རྣམས་དང་བཅས་ན་ནི་སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་སྟོན་པ་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་གཞན་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ དག་ལ་སྒྲ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་ལ་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པས་དེ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་ཅིང་ སོ་སོར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་འདི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་ཡིན་ནོ།

再者，此处比丘虽然没有老师或者如同智者上师般的清净梵行者为其说法，但是如其所闻、如其所教、如其所通达的诸法，以音声广为诵读，如是如是于彼等法能如实了知各别之义，如前所说。此为第二解脱处，若住于此，如前所说。
再者，此处比丘虽然没有老师或者如同智者上师般的清净梵行者为其说法，也不以音声广为诵读如其所闻、如其所教、如其所通达的诸法，但是将如其所闻、如其所教、如其所通达的诸法广为向他人宣说。如是如是向他人广为宣说如其所闻、如其所教、如其所通达的诸法时，于彼等法能如实了知各别之义，如前所说。此为第三解脱处，若住于此，如前所说。
再者，此处比丘，如前所说'有老师或者'等。既不诵读也不向他人广为宣说，虽然思维，但是思维、权衡、观察如其所闻乃至如其所通达的诸法。如是如是思维、权衡、观察如其所闻乃至如其所通达的诸法时，于彼等法能如实了知各别之义，如前所说。此为第四解脱处，若住于此，如前所说。
再者，此处比丘，如前所说'有老师或者'等。既不诵读也不向他人广为宣说，也不思维，但是此人善加把握、作意、修习、修持、通达任何殊胜的禅定相，也就是青瘀相、脓烂相、虫噉相、穿孔相、红肿相、食残相、分散相、骨锁或白骨。如是如是，如前所说'任何殊胜的禅定相'乃至'善加通达'，如是于彼等法能如实了知各别之义，如前所说。此为第五解脱处，若住于此，如前所说。
解脱生起之门是智慧的差别，而智慧为法处所摄。若连同眷属，则为声处、意处、法处所摄。因为在说法、诵读、如实向他人宣说时听闻声音，故有声处；意处和法处是智慧的眷属，遍一切处故为彼三所摄。
'从二处'是指经中说：'有色众生无想无别想者，如无想众生，此为第一处。'

།སེམས་ཅན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་འདི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་འདི་གཉིས་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ན་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཁོ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དེ་དག་ལ་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་དུས་དག་ན་ཡོད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་ཏེ་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ དག་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་མང་པོ་པ་ལས་ཁམས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱི་མཁས་པ་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་མཁས་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོ་མིག་གི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཁམས་དྲུག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།སའི་ཁམས་ དང་།ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་དྲུག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཁམས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁམས་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་དྲུག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། བདེ་ བའི་ཁམས་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་ཁམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཁམས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མ་རིག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་བཞི་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་ ཁམས་དང་།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།འདས་པའི་ཁམས་དང་། མ་འོངས་པའི་ཁམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་པའི་ཁམས་དང་། བར་མའི་ ཁམས་དང་།གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཁམས་དང་། མི་དགེ་བའི་ཁམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གསུམ་ཡང་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།སློབ་པའི་ཁམས་དང་། མི་སློབ་པའི་ཁམས་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཉིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་ཁམས་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁམས་གཞན་གཉིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཁམས་འདི་གཉིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ཤིང་ མཐོང་ན་ཀུན་དགའ་བོ་འདི་ཙམ་གྱིས་ན་མཁས་པ་ཁམས་ལ་མཁམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

有些有情超越了无所有处，圆满成就非想非非想处而安住，也就是说，如同趣入非想非非想处的诸有情一般，这是第二处。如是所说，此二处中，无想有情摄于十处，因为彼处唯无香处和味处。意处则于彼等死生之时存在。趣入非想非非想处者，为意处和法处所摄，应当如是配合语境。彼等无色故。
关于多界经中所说的六十二界，经中说：具寿阿难如是启问世尊：'尊者，何等程度称为通达界？'世尊告曰：'阿难，智者如实了知见到十八界，阿难，从眼界、色界、眼识界乃至意界、法界、意识界等十八界如实了知见到。'
又如实了知见到六界：地界、水界、火界、风界、空界、识界。又如实了知见到其他六界：欲界、嗔恚界、害界、出离界、无嗔界、无害界。又如实了知见到其他六界：乐界、苦界、喜界、忧界、舍界、无明界。
又如实了知见到四界：受界、想界、行界、识界。又如实了知见到三界：欲界、色界、无色界。又如实了知见到其他三界：色界、无色界、灭界。又如实了知见到其他三界：过去界、未来界、现在界。又如实了知见到其他三界：劣界、中界、胜界。又如实了知见到其他三界：善界、不善界、无记界。又如实了知见到其他三界：有学界、无学界、非有学非无学界。
又如实了知见到二界：有漏界、无漏界。又如实了知见到其他二界：有为界、无为界。阿难，如是如实了知见到此等诸界者，即称为通达界。'

།སྦྱར་བའི་ཚིག་འདི་དག་ནི་རེ་རེ་ལ་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་གིས་ནི་མངས་སུ་དོགས་པས་མ་བྲིས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཅི་རིགས་པར་བསྡུ་བར་རིག་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་འདི་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་དང་པོའི་གཞི་ནི་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ སྣང་བ་དང་མུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་འདུས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འདིར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་པར་བཞེད་དེ། དེ་ཡང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།བདེ་བའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་སོ། །ཚོར་བའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལས་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་སུ་འདུས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དུ་འདུས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དག་མ་གཏོགས་པ་ཁམས་བཅུ་བཞིར་འདུས་སོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་འདུས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་གཉིས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འགོག་པའི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་སུ་འདུས་སོ།།འདས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་སོ་སོར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདི་དག་གི་བསྡུ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཁམས་ ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཁམས་དག་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དག་དང་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་འདུས་སོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་དང་ པོ་གཉིས་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་འདུས་སོ།།གསུམ་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ལས་དང་པོ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་འདུས་སོ།།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལས་དང་པོ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུས་ཏེ་དེ་དག་ནི་ཁམས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེར་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་མང་པོའི་བར་རོ། ། དེ་དག་ལས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་། འདི་དག་གི་ནི་མཚན་ཉིད་ནི། །འཛིན་པ་ལ་སོགས་ལས་སུ་གྲུབ། །སྲ་གཤེར་དྲོ་ཉིད་གཡོ་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་། །དེ་ལ ནམ་མཁའ་མི་སྒྲིབ་པ།།ཞེས་བཤད་ཟིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་། །རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བཤད་པ་བདེན་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་གོ་ཅི་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་ལ།ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་བཤད་ཀྱི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ནམ་ མཁའ་ལས་གཞན་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་དགེ་སློང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པའི་བློ་འདིས། གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཅི་ནམ་མཁའ་ཉིད་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།

这些所说的词句，应当逐一解说。我因恐繁琐而未写，应当如是了知。
应当了知随宜摄集，即十八界就是彼等，彼等为此等所摄。
如是，于地界等六界中，初基为触界所摄。虚空界以明暗为体故，摄入色界。识界摄入七心界。
于欲界等六中，欲界在此是指欲贪，彼亦是心所，害心界等亦唯是心所，故彼等为法界所摄。乐界等六亦摄入其中。
于受界等四中，三者摄入法界。识界摄入七识界。
于欲界等三中，欲界摄入十八界。色界除香、味、鼻识、舌识外，摄入十四界。无色界摄入意界、法界及意识界。
于色界等三中，已说二界摄集。灭界摄入法界。
过去界等三各自摄入十八界。劣等三界即是欲界等，故已说其摄集。
于善界等三中，善界与不善界摄入色界、声界、法界及七心界。无记界摄入十八界。
于有学、无学界等三中，前二摄入意界、法界及意识界。第三摄入十八界。
于有漏无漏界中，前者摄入十八界。后者摄入意界、法界及意识界。
于有为无为界中，前者摄入十八界。后者摄入法界。此等即是六十二界。
'于彼等'是指诸多界。'若未说二者之相'是指地界等。'此等之相，由执持等业成就。坚、湿、暖及动'等已说。虚空界相亦于'彼中虚空无障'已说。识界相亦于'识各别了知'已说，岂非已说？
虽然说了一切识的相，但识界是指某些识还是一切识尚未分别。对于虚空，也只说了无为相，而非虚空界。此必定异于虚空，因经中说：'比丘，此人是六界。'以此想法而说'若未说二者之相'。
因此说'是否应知虚空即是虚空界，一切识即是识界'。'口鼻等'中的'等'字，摄入耳等。

།སྣང་དང་མུན་པ་དག་ཡིན་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕ་རོལ་པའི་གཞུང་ལུགས་ རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་ནམ་མཁའ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མོ་ཡོད་པའི་མུན་པ་དང་ཉིན་མོའི་འོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པར་ འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བསྟན་པ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་བརྩེགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་ཉེ་འཁོར་རོ། །ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩེགས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་བརྩེགས་པར་གནས་པ་ སྟེ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱེད་པའམ་གནོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་བརྩེགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་དེའི་ཉེ་འཁོར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩེགས་པ་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་ཉེ་འཁོར་ཡིན་ཞིང་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་ པར་བཤད་པ་འདི་ལ་ཡང་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་གང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་སྨྲས་པ། འདི་ལ་གཟུགས་གཞན་ཐོགས་པ་མེད་པས་དེ་ལ་གཟུགས་གཞན་མི་ཐོགས་པའི་ ཕྱིར་དེ་ནི་ཐོགས་མེད་ཀྱང་ཡིན་ལ།བརྩེགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་གཞན་གྱི་ཉེ་འཁོར་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་དེ་ནི་ཐོགས་མེད་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཉེ་འཁོར་ཡང་ཡིན་པས་ཐོགས་མེད་ཉེ་འཁོར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི། སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དགེ་སློང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བ་དང་།ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་བུ་འཇུག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནས་འཆི་བའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གསོ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཕེལ་ བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞིར་གྱུར་པ་སྟེ།འདི་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །གསོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ ཡིན་ཏེ།གོ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་དག་ལ་ཁམས་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་དག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། ། བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་པུ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་གང་ཞིག་དང་ལྡན་ན་དངོས་པོ་དེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ནི་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཚིག་གིས་གཞན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་ནི་བསྟན་ཡོད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་པུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དག་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་ཁོ་ནས་བསྟན་དུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད པར་འགྱུར་རོ།།བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་འདིས་ཀྱང་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཟློས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་འདི་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་ལས། དགེ་སློང་མིག་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་དང་བ། གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་སློང་ལུས་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

关于'明与暗'这句话中的'是'字，是用来表达他方宗派的观点，显然是认为自宗的观点是虚空仅为无碍的实体。
所谓'夜晚和白天的自性'，是认为夜晚存在的黑暗和白天的光明性质的光明。
这种说法是就大多数情况而言。
'障碍'是指因为能够造成极大损害而堆积存在的色法，那是它的邻近。
'是'字是指堆积而住即是堆积住，因为能造成极大损害或能被损害，所以是堆积。
'那是它的邻近'是指堆积的墙壁等是它的邻近且靠近存在，依此而安立的意思。
在这个解释中，'是'字也是为了明确显示是说明毗婆沙师的解释。
自宗的观点是下文所说的，他说道：在此由于不被其他色法所障碍，因为其他色法不能障碍它，所以它既是无碍，又是堆积住的其他色法的邻近。在这种观点中，它既是无碍又是邻近，所以总结为是无碍邻近。
关于'有漏识'，是认为是生起的因的识。
如果问为什么，为此说道：如是这六界是认为是生起的所依，如说'比丘，此人是六界'以及'依六界而入母胎'。
从结生心到死心之间的生起等广说，是因为它们能生起、能养育、能增长，所以是基础。
其中能生起的是识界，是结生的种子。能养育的是诸大种，因为是它的所依。能增长的是虚空界，因为能开展空间。
正因为如此，这些被称为界，因为能执持结生，所以是界。无漏法则不是这样，因为与生起相违，所以不是生起的所依。
关于'此中可示唯一色'，如果问这是什么，具有某种特征时，能如是显示那个事物的特征即称为示。
或者，以言语生起他人眼识即是示，与之相应的是可示，即唯一色界。
此中从十八界中唯独色界是可示的，因为特别指出的缘故。其余诸界是不可示的，将会解释。
以可示性而说是主要，不会有重复的过失，因为这是已成立的。
这些可示性等差别大多是从经中所说而显示，如经中说：'比丘，眼是内处，以四大种为因，是有色、不可示、有对'等，乃至'比丘，身是内处'等如前。

།དགེ སློང་ཡིད་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །དགེ་སློང་གཟུགས་དག་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་སྒྲ་དག་ནི་ ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་སློང་རེག་བྱ་དག་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ ཅན་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་བཅས་པའོ།།དགེ་སློང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་གིས་མ་བསྡུས་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ནར་སྟོན་ཏེ།གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཅན་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་སྟེ་དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སོ།།བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། དེ་དག་གི་ཡུལ་གྱི་ཁམས་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟར་བརྩལ་བར་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་སོ་ཞེ་ན།གཟུགས་ཅན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་བརྩལ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གང་དག་གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།རང་གི་ཡུལ་དུ་གཞན་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཡོད་པ་དེར་གཟུགས་ཅན་གཉིས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལག་པའམ་རྡོ་བ་ལ་ལག་པ་རྡུགས་ཤིང་ཐོགས་པ་སྟེ། ལག་པའི་གནས་སམ་རྡོ་བའི་གནས་སུ་ལག་པ་མི་འབྱུང་བའམ་རྡོ་བ་ཡང་དེ་གཉིས་ལ་སྟེ་རྡོ་བ་ལག་པ་དང་རྡོ་བ་དག་གི་གནས་སུ་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་ལ་ཐོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ཆུ་ལ་འཇུག པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་ཕལ་ཆེའི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕལ་ཆེ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཉ་བ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གར་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་མངལ་དུ་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཕ་བང་ནི་ཁ་རྐུབ་དག་ཡིན་ནོ། །བྱི་ལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཆོམ་རྐུན་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟག་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་ནི་རྩལ་ཡིན་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རང་གི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་རྟེན་གྱི་ངོ་བོའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁོ་ནའི་ཡིན་ལ་ཡུལ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་གིས་མ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཞིག་ཤིང་ངམ་རྩིག་པ་གང་ལས་གཞན་དུ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་བྱེད་པ་མི་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་དེ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱའོ།།ཡང་ན་འདི་ལ་གཏོད་པ་ནི་ཐོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་འདི་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཏོད་པའོ།

比丘们，意是内处，是无色、不可见、无碍的。比丘们，色是外处，以四大种为因，是有色、可见、有碍的。比丘们，声是外处，以四大种为因，是有色、不可见而有碍的。乃至比丘们，触是外处，是四大种及四大种所造，是有色、不可见而有碍的。比丘们，法处是外处，不为十一处所摄，是不可见、无碍的。
这些内容直到《俱舍论》第一品结束都是在专门阐述诸界的差别，因为是色与识的差别。
关于'有碍有色十'，说'有色'是为了排除无色。色是可成为色的，由于这些具有色性，故称为有色。'十'是指眼界等五界及其境界的五界。
若问：为何不计入法界？虽可说由于其中有无表色，故它也是有色。答：为了明确限定'有色'，故不计入。因为只应取那些本性是有色的界，而法界则具有有色和无色的本性。
'于自境中能障碍他生起'等广说，是指在有一个有碍事物之处，第二个色法不能生起。例如手或石头相碰而有阻碍，即手的位置或石头的位置不能生起手或石头，这两者即石头对手和石头都不能在对方的位置生起。
'于水有碍'是指进入水这一境界的意思。'如一般人'中说'一般'是为了排除鱼类等。'也有不属于两者的'是指必定死于胎中者。'彼等相'即是指那些相。
'门户'是指口和肛门。'猫等'中的'等'字包括盗贼及虎等。
'某者对某境起作用，即是其境界'中，作用即是功能，如眼耳等对色声等的见闻等即是作用。这也应知是以自心及心所的所依体性功能差别为相。
色等为心和心所以所缘方式所取的，即是所缘。如是，所缘唯是心和心所的，而境不仅是心和心所的，眼等也是。
'由不趣入余故'是指世间上，某物不能趣入除木或墙之外的他处，即是对它有碍。同样，眼等也不对其他境界起作用，只对自己的境界起作用，因此说对它有碍。
或者，如广说'于此专注即是有碍'，专注于此境界即是专注。

།རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅུ་པོ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁམས་བཅུ་པོ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཡུལ་དང་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་དག་གི་ ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དྲི་མ་མུ་བཞི་སྟེ་མུ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དྲི་བའི་ཆ་ཕྱི་མ་བཟུང་ནས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆ་སྔ་མ་བཟུང་ན་ལན་འདེབས་ པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་དང་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ལྔ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཡིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཏམ་དམིགས་པ་གང་ལ་ཡིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་བར་ཆད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཞན་དག་གིས་ཐོགས་ཤིང་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ཁོ་ ན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།བར་ཆད་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཞན་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ ཀྱང་གང་ཞེ་ན།དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཟློག་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་གཞན་དག་གིས་ཐོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གཞན་དག་གིས་བར་ཆད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ལུང་མ་བསྟན་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་བོར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ཀྱི། དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་བོར་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ལ་མི་དགེ་བ་ཡང་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་བརྡར་ བཏགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། གཞན་དག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །མ་ཆགས་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་མ་ཆགས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨད་པ་ལས་འདས་ཤིང་ངན་སོང་ལས་རྒལ་བས་ན་དགེ་བའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཤེས་རབ་ནི་རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་འདྲ་བར་རྣོ་བས ཀུ་ཤ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ལེན་པས་ན་དགེ་བའོ། །གཞན་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གང་འདི་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'进入自己境界'是动词词尾。因此，'十者为有碍'详细解释为：'有碍者为十种色法'，此处十界是由于对障碍有阻碍而被认为是有碍的。其中心与心所虽然对境和所缘有阻碍，也是有碍性，因此有四句分别，四句即是四种的同义词。
'与后词相连'是说，如果抓住问题的后半部分来回答，那就是与后词相连。如果抓住前半部分来回答，那就是与前词相连。
'彼等对境有碍'是指心与心所，它们由于对境有碍和对所缘有碍而成为有碍。五根对所缘无碍，因为无所缘。
所谓'于所欲生起意识处'详细解释为：于所依或所缘处欲生起意识时，若能被其他障碍所阻碍而不能生起者，唯彼为有碍，因为以障碍相为特征而有碍故。其他人说：以能障碍他法于自境生起为特征故是有碍。
彼等是什么呢？即是五根和五境界的自性。相反的是无碍，即是于意识欲生起处不能被他法所阻碍，例如于意界和法界生起意识时，他法不能作障碍。
因此，七识界和法界是无碍自性，这是成立的。'无记八'是专指八种无记，因为未记别为善或不善性故为无记。凡是除善不善之外的那些才是无记，认为善法不是不善和无记，不善法也不是善和无记，因为语言的运用是依据假立而运用的。
'余三种'是与'界'字相连，其他的唯是三种，既非一种也非二种，这是确定词。
所谓'与无贪等相应者是善'详细解释为：七识界与无贪、无嗔、无痴、惭、愧相应者是善。与贪、嗔、痴、无惭、无愧相应者是不善。超越过失且度脱恶趣故为善。或者说，智慧如同吉祥草锋利，故称为'俱舍'，取此义故为善。
其他与无贪等及贪等不相应者是无记。所谓'法界'详细解释为：无贪等的自性即是已经解释过的这些。

།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པ་བཞི་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ནས་བསླང་བ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །གཞན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་མ་ ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་འདི་ནི་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཟུགས་དང་སྒྲའི་ཁམས་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཟུགས་དང་སྒྲའི་ཁམས་ལུས་དང་ ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཁམས་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་གི་རེ་རེས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅུ་བཞིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་རོ་དེ་གཉིས་ཏེ་དྲི་ཡང་ཁམ་གྱི་ཟས་ཕྲ་མོ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་འདི་ན་རེག་བྱའི་ཁམས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན། །སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ ཉིད་དོ།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་དང་རོ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེག་བྱ་ཡོད་དུ་བཅུག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་དང་གཞིའི་དངོས་པོ་དང་བགོ་བའི་དངོས་པོར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཏེ། ལུས་ལས་སུ རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་གྱི་བཙུན་པ་དཔལ་ལན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཁྱད་དུ་བསད་དེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་གླགས་དང་བཅས་པར་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བརྩམ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕོའི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམ་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་དེར་སློབ་དཔོན་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ཕྱོགས་འདི་ནི་ ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློགས་པས་སྐྱོན་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དྲི་དང་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཅན་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ན། དེ་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཅན་དག་ཡིན་པ་ལྟར་དྲི་དང་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གིས་ན་ཆོས་ཅན་ལས་བཟློག་པ་འདི་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ གསལ་བར་ཡོད་དེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མེད་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ།

与无贪等相应的是受等。无贪等所引发的是得、生等不相应和无表色。其他是择灭，法界四种是善。贪等自性及与之相应和所引发的是不善。其他是无记，即非无贪等自性相应和引发，以及虚空和非择灭，以及随其所应的得、生等，此法界是无记。
其余是无记，即善不善心所引发的色声界之外，无记心所引发的色声界身语表业所摄及非表业所摄者是无记。
属于欲界一切，即由十八界所摄，故一切唯属欲界，这是确定的，并非每一个都摄一切。因此说'色界有十四'。
这两者是段食故，即香和味两者，香也是微细段食。
如此则触界也应无，即因是段食故，此色界中触界应成无，因论中说：'段食在欲界，三处为自性。'故香味也应如是。即非食性者应在彼处，此是语义。
说'触可容许'是什么意思？即受用，为根所依事、处所事和分配事。其他说，即尊者胜授。'与轻安俱'即与轻安同生，与身堪能俱，此是语义。
此处论师对尊者胜授的教义加以评破，见到毗婆沙师教义有漏洞而开始详细抉择，故广说'如此则'等。毗婆沙师们间接主张色界无香味，因无用故，如男根。论师破斥此观点，此立场因法差别相违而有过失。
色界香味为有境者是所立法，彼应成无有境，如男女根因无用故无有境，香味境亦应如是。能显此法差别相违的比量也明显存在：色界应无鼻舌根，因无用故，如男女根。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་ དེ་དག་མེད་པར་ནི་རྟེན་མཛེས་པ་ཉིད་དང་།ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་མཐོང་བས་གནོད་པ་འདིས་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་མཐོང་བས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ཡོད་དེ།དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས། གལ་ཏེ་དགོས་པ་དེར་ཟད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། རྟེན་ཁོ་ནས་ལུས་མཛེས་པ་དང་ཚིག་སྨྲ་བར་འགྱུར་གྱི་དབང་པོས་ནི་མ་ཡིན་པས་དགོས་ པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་པ་ཞིག་གིས་དབང་པོ་མེད་པའི་རྟེན་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དབང་པོ་མེད་པའི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྟེན་མི་སྲིད་དེ། རྟེན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཕོའི་དབང་པོའི་རྟེན་བཞིན་ནོ།།འདིས་ནི་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པར་རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཕོའི་དབང་པོའི་རྟེན་དེ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པར་རིགས་ ཀྱི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྟེན་ནི་ལུས་མཛེས་པར་བྱ་བ་དང་མངོན་པར་བརྗོད་པར་དགོས་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་དབང་པོ་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པར་རིགས་སོ། །འདིར་སྒྲུབ་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དབང་པོ་མེད་པའི་ སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྟེན་སྲིད་དེ།དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་དབང་པོའི་རྟེན་བཞིན་ནོ། །འདིས་ནི་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་པ་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་ བཀག་པ་དང་།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་མངལ་ དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་དགོས་པ་མེད་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དགོས་པ་མེད་ཀྱང་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་རོ།།འདིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མེད་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕོའི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་དགོས་པ་མེད་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ ཏེ།དགོས་པ་མེད་པར་དབང་པོ་གྲུབ་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཡུལ་ལས་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་ལས་ཀྱང་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་རབ་ ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མེད་དེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པའི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནམ་ཕོའི་དབང་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཅི་སྟེ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་ དཔོན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་འབྱུང་ན་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཅི་སྟེ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།

为了回答毗婆沙师一些论者的观点而说'有作用'等广说。若无鼻舌根，则所依不端严，也不能成为语表业，以现量相违故，这是遮遣其过失。此中以现量违害比量。
其为何？色界有鼻舌根，因为有作用故，如眼根。
论师说'若仅有此作用'等广说。仅由所依能使身体端严及能言说，而非由根，故说'有作用'因不成立。
毗婆沙师一方说'无根之所依不可能'等广说。色界中不可能有无根的鼻舌根所依，因为是所依故，如男根所依。此说明有作用已成立。
论师说'彼应无作用故不应有'等广说。男根所依应不存在因为无作用，而鼻舌根所依则因身体端严和言说有作用，故有作用。因此这些无根亦应合理。
此中也当说能立：色界中有无根的鼻舌根所依，因为有作用故，如眼根所依。此说明有作用不成立。
如是此中遮遣毗婆沙师一方所说有作用，毗婆沙师们说'若尔则鼻舌根亦应无，因为无作用故'，为显示此似能破而说'无作用亦'等广说。
如胎中必死者诸根虽无作用而生起，彼等不能见色等。如是色界中虽无作用，鼻舌根亦当生起。
此说明'色界无鼻舌根，因为无作用故，如男根'之无作用因不定。
论师说'虽无作用'等广说。虽无作用而根得成，然有为法有因故非无因。又离贪于境者必定离贪于根，此说明无因。
故当如是说能立：色界无鼻舌根，因为无因故，如无因芽或如男根。
又说'男根何不成'者是论师自设疑问。其意为何？若无作用及无因而鼻舌根生起，则男根何不得成？

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ནི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཅི་སྟེ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ཏེ་འདིས་ནི་ཕྱོགས་ཏེ་ ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་པ་ཅན་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་ མི་མཛེས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་དེ། མི་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞར་བ་དང་ཞ་བོ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལ་གནོད་དང་། ཁོ་བོ་ཅག་གི་དམ་བཅས་པ་འདི་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།རིགས་པ་ཅན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་མཐོང་བས་མི་གནོད་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོམས་སུ་སྦ་བ་ནི་ མདོམས་ཀྱི་སྦ་བའོ།།མདོམས་ནི་གང་གིས་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །སྦ་བ་ནི་ཕོའི་དབང་པོའོ། །སྦུབས་ནི་གང་དུ་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་དེ་གནས་པའོ། །གང་དག་ལ་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་དེ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་རྣམས་ ཏེ་དེ་དག་གི་ཅི་སྟེ་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་མཛེས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིས་ནི་མི་མཛེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དགོས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་མི་མཛེས་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་ཕོའི་དབང་པོ་ནི་དགོས་པའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔགས་པས་ཕྱོགས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཟློག་པས་སྐྱོན་ དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཕོའི་དབང་པོ་ནི་དགོས་པའི་དབང་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། རང་གི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞར་བ་དང་ཞ་བོ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འོ་ན་ནི་མདོ་ལས་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ ཞིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ནི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་དེ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནི་ཞར་བ་དང་ཞ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ནི་དབང་པོ་གང་དག་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མདོའི་དོན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྲིད་པ་དེ་དག་ གིས་དབང་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨ་བ་རྣམས་སོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་དང་རོ་དག་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྒོ་སྟེ་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་ཅིང་འབྱུང་ལ། ལས་ཀྱང་དེས་མངོན་པར་བརླན་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

毗婆沙师们的观点是：色界有情相续具有鼻根和舌根，因为是有色法的缘故，如同欲界有情相续。论师说：那么男根为何不成立呢？这是表明从所立法的差别而反驳。色界有情相续无男根是所立法，与此相反即是有男根。
毗婆沙师为了回答说'因为不庄严'。如何呢？色界没有男根，因为会造成不庄严，如同跛子和瘸子。对于这个推理的过失，我们的立宗并非相违，因为如理论者的宗义中说'若不为现见所违'。
论师说：'对于生殖器隐藏于腔内者，为何会不庄严呢？'生殖器隐藏即是生殖器。生殖器是指包裹男根之处。隐藏即是男根。腔是指生殖器所安住之处。凡是生殖器隐藏于腔内者，即是生殖器隐藏于腔内的诸者，为何会不庄严呢？实际上是庄严的。这是说明不庄严性不成立。
'也非由需求而生'等广说：毗婆沙师说'因为不庄严'者，以义势即是承许男根是由需求而生。这也不应成为推理的主张，因为从所立法的自性相违而有过失。如何呢？说：男根是由需求而生，因为是由自因所生，如同跛子和瘸子。
毗婆沙师说：'那么与经中说'不缺根且非无根'相违'等广说。'色界有情相续无鼻根和舌根'是主张。此主张与前说相违故有过失。即如世尊说：色界有情不缺根且非无根。不缺根是指无跛子瘸子等。非无根是指非无眼等根。
论师说'彼是诸根所有'等广说。经义是指除了鼻舌根外，色界中所有的眼等诸根非无，因此理解为此义故无相违。'如是说'是指毗婆沙师们。
'有性'等广说：色界中鼻舌根是有，而香味则不然。诸有情由身门即自相续门而于六处生起贪爱结缚，业也由此润泽，因此色界的鼻舌根是有因的。

།དེ་བས་ན་ རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་འདི་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།འདིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་མེད་དེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།ཕོའི་དབང་པོ་ནི་འཁྲིག་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན་སྲེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་སྲིད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་དེ།རྒྱུ་མེད་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཁམས་བཅུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཡིད་དང་ནི། ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁམས། ། དག་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གཞན་དག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་གཟུགས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟེན་དང་དམིགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་དེ་ དག་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་རྣམས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་གསུམ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ ནི་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད། འདི་གསུམ་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བས་ ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་གྲུབ་བོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ལྷག་མ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་རྣམས་ ནི་ཟག་བཅས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་དོ། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐ་མ་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་འདིར་བསྡུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཡོངས་སུ་སྤང་ བར་བྱའོ།།རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གཉིས་པའི་ནང་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། །དཔྱོད་པ་ཡང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པའི་ནང་དུ་འདུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་ནང་དུ་ཡང་མི་འདུའོ་ ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་འདི་དག་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བཅས་པ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཏེ་རྟོག་པ་ དང་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ནི་ རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཁམས་གསུམ་པའི་གཟུགས་དང་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ།

因此，由于有因，色界中确实存在这些，如同有因的苗芽等一样。这表明所说的'色界中无鼻根和舌根，因为无因'这一论证是不成立的。
男根是从淫欲的角度而言，如何呢？应当结合'遍行贪爱'这一语境来理解。色界众生已离淫欲贪着，因此于彼处无前行业。所以由于无因，彼处无男根，如同无因的苗芽等，故色界有十四界是成立的。
关于'属无色'的广说：唯有意界、法界和意识界属于无色界，由于确定这一点，故说其他界是不存在的。因为离色贪者生于彼处，所以彼处无十种色性界，即五根（眼等）和五境（色等）。
依于彼等和所缘的五识界也不存在，这是说，对于那些依次以眼等和色等为所依和所缘的识，彼等即是能依和所缘。由于彼处无所依等根和色等所缘，故亦无眼识等界。
'此三有漏无漏'是确定唯此三者是有漏和无漏。'余唯有漏'为何要说呢？虽然通过确定唯此三者是有漏无漏，似乎已成立其余诸界是有漏，但实际并未成立。
为什么呢？因为会对其余诸界是唯有漏还是唯无漏产生怀疑。为了遣除这些疑惑，故说'余唯有漏'。
'有寻有伺是五识界'中的'是'字表示确定唯有寻伺。'后三有三种'是确定唯后三者有三种。
'除寻伺'是说寻伺是法界相应的体性，由于这二者在此处会重复，故应当舍弃。寻归入第二种，伺中殊胜禅所生者归入第三种，其余则不属于三种中的任何一种，这将在后文解释。
意界等乃至法界相应为止，这些在欲界和初禅根本定及近分定中是有寻有伺的，因为与寻伺相应。正因如此，在殊胜禅中由于无寻故无寻，而与伺相应故唯有伺。
正因如此，从第二禅乃至有顶，既无寻也无伺。法界中一切不相应法，是指随应三界中的色法、心不相应行法和无为法。

།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་ པ་ནི།རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་མི་འདུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དཔྱོད་པ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པ་ དང་པོ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་ནི་མི་འདུ་སྟེ།དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་ ཡང་མི་འདུ་སྟེ་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་ཡང་མི་འདུ་སྟེ། དེ་ནི་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་མེད་པའོ། །རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ན་དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དཔྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉི་ག་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་ནི་མ་བཤད་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཞིག་གམ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉི་ག་སྤངས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི།སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ ལུགས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་བསམས་པ་ནི་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཆོས་གཞན་ནི་མེད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ལས་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དེ་སེམས་པ་ དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་སེམས་རྩིང་བའོ།།དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་བཞིན་དུ་གང་སེམས་ཞིབ་པའོ་ཞེས་བཤད་དེ། གཏན་ལ་མི་འབེབས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་སེམས་པའོ། །གཏན་ལ་ འབེབས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཤེས་རབ་བོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དམ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྩིང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་ བྱ་བའོ།།གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་རྟ་རྐང་གཅིག་པ་ལ་རྐང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་པ་ གསུམ་བཅད་ནས་རྐང་པ་གཅིག་ཡོད་ཀྱང་རྐང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་ བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའོ།།དེ་ནི་ཡིད་ལ་ཡོད་པས་ན་ཡིད་ཀྱིའོ།

殊胜禅定的寻思是：由于无寻，故亦无寻，由于无第二伺，故亦无伺。'不摄入此三种寻思之中'是说，欲界和初禅地的寻思，首先不摄入第一种'有寻有伺'中，虽然它有寻，但是没有伺，因为不与伺相应。也不摄入第二种'无寻唯伺'中，因为与寻相应且无第二伺。也不摄入第三种'无寻无伺'中，因为虽然由于无第二伺而无伺，但不是无寻，因为与寻相应。
若问：'那应该如何说呢？'因此说'无伺唯寻'，因为无第二伺故无伺，因为与寻相应故唯寻。'正因为如此'是说，因为在有寻有伺地中有'无伺唯寻'这样的寻思，所以这是第四种。'其余皆离二者'是说，其余未说的是色界十处。对于它们是唯伺无寻，还是无寻无伺产生怀疑，所以确定'其余皆离二者'，意思是唯无寻无伺。
若问：'如何是无分别？'是因为经中说：'与眼识相应时知青色，而不作青色想。'传说分别有三种。'传说'一词是表示引述他人的教义。自己的想法是，认为分别是思和慧的差别，本质上并无其他分别法。如此，在五蕴中解释：'什么是寻？是遍求意言，即思和慧的差别中较粗者。什么是伺？是细察意言，即思和慧的差别中较细者。'这样解释：在未决定阶段是思，在决定阶段是慧，如此安立。
卷六。'因此它们有自性分别'中，'因此'是语助词，意为'所以'。由于自性即是粗分别的特征，所以自性分别即是寻。这在五识聚中以相应的方式存在，因此称为'有分别'。'其他则不然'是说，这些识中决定没有决定分别和随念分别，因此称为'无分别'。'如独足马称无足'是说，虽断三足仅余一足也称无足，同样，虽有一种分别也称无分别。'这是决定分别'是说，非等持的意识慧，即闻所生、思所生和生得慧。因为在意识中有，所以称为'意的'。

།གཡེང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ་དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཟབ་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཡེང་བའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མིང་དུ་ལྟོས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ སྟེ་མིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པས་འདི་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཉིད་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ པའོ།།དེ་ནི་མཚན་ཉིད་དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་དམིགས་པའི་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ དོན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།།དམིགས་བཅས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་བདུན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་ གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་གར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་བདུན་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཁོ་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་དག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ ཕྱོགས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ངེས་པར་མ་བཟུང་ན་ནི་དོན་འདི་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་ཟིན་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་ནི་མ་ཟིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པའི་ཕྱེད་དང་ བཅས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བརྒྱད་པོ་དེ་དག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་པོ་དེ་དག་དང་གང་གི་ཕྱེད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །བརྒྱད་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱེད་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་ འགྱུར་ན་མི་རུང་བས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཐའ་དག་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ།བརྒྱད་པོ་དེ་དག་དང་གཞན་སྒྲ་དང་དགུ་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དགུ་པོ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགུ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་བཞིའོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གིས་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་དུ། དགུ་པོ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་ཀྱང་མདོར་བྱས་སོ། །ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་གིས་ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་མིག་སྨན་དང་ལག་པས་བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་ལ་སེམས དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་ཀྱང་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་གྱི་དངོས་པོས་ཉེ་བར་ བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བདག་གིར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེག་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་བྱ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ ཡིན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'散乱'是指种种，即是'种种所缘'的意思。或者说是远离甚深，因为一再依止所缘故为散乱。
为什么称为'决定分别的分别'呢？因为依靠名称而趣入彼彼所缘，以及决定分别色、受、无常、苦等故。
等持是由修习所生，因为不依靠名称而趣入所缘，所以这不称为决定分别的分别。
'意念等持与非等持一切'是指等持和非等持。
其特征念是什么呢？因为经中说'是心的言说'，所以不依靠名称而仅仅趣入体验所缘义，如是传说。
与五识蕴相应者，因为不趣入体验义的言说，所以不承许是随念分别。
'有所缘心界七'是指唯七有所缘，而有所缘唯七，如是双重限定。
'法界一半亦有所缘'，这是除已说外的陈述，此中亦是唯法界一半有所缘，而有所缘唯是法界一半，如是双重限定。
因为有'唯七有所缘'和'唯法界一半有所缘'的限定，所以余十色界和法界无相应分是无所缘，如是成立。
若不如是限定，则此义不得成立。
'无执受九'是指九唯是无执受的限定。
'及第八一半'是指'俱'的意思。
'彼等八'是指七心界和所说有所缘的法界一半。
说八是为了摄取法界全部，因为若仅摄取法界一半则不合理，即是说彼等八及其他声等九是无执受。
'余九二种'中，九是指眼等五及除声外的色等四。
彼等唯二种，即执受和无执受，以此词义表明不唯是执受。为此义，略说'余九二种'。
'因为利害互相随顺'是指对眼界等的利益和损害，如眼药和手击等相，也成为对心和心所的利益和损害，对心和心所的利益和损害，如悦意和不悦意相，也成为对眼界等的利益和损害。
因此说'为心心所以所依事摄持'，即是'据为己有'的意思。
'世间所说有心'即是'有命'的意思。
'触二种'是指唯触二种，而二种唯触，如是双重限定。

།ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་དགུ་པོ་ནི། །འབྱུང་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཁམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ འདིར་ཡང་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་དེའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་དང་སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རེག་བྱའི་ཁམས་ལ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་དང་འབྱུང་བ་བཞི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྱུང་བ་དག་མ་ཡིན་ནོ།།སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་དག་གི་ནང་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་འདུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་སའི་ཁམས་ དང་ཆུའི་ཁམས་དང་མེའི་ཁམས་དང་རླུང་གི་ཁམས་སོ།།སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྲ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་རེག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རེག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་རེག་བྱ་ ཡིན་ལ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ནི་བལྟ་བྱ་དང་མཉན་བྱ་དང་བསྣམ་བྱ་དང་མྱང་བྱ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་རེག་བྱ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མིག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འཛིན་ཏོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ནས་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ནི་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།གལ་ཏེ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་རེག་བྱ་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ།ལྷག་མ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འབྱུང་བ་དག་མ་ཡིན་ཞེས་གསལ་བར་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་གང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་གི་ཤའི་གོང་བུ་ལ་སྲ་བ་དང་མཁྲང་ བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁྲང་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།མིག་གི་དབང་པོ་ནི་སྲ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་ཤའི་གོང་བུ་ལ་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ གི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་རྟེན་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།མིག་གི་རྟེན་ལ་ཡང་མིག་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤའི་གོང་བུ་ཞེས་སྨོས་ཀྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཞེད་ན་མིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་ བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ལས་སམ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །འབྱུང་བ་ཙམ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀའི་ དོགས་པ་བསྡུ་བར།སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པོ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ ཁམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་ཡིད་ཀྱི་རིག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

其余九种有形的，称为所造，在此处也是二者都确定的。法界的一部分，也是大种所造，在此处也是二者都确定的。由于这些在二者中都是确定的缘故，所以余下的七种心界和无表色除外的法界，非二者，由此得以成立。
由于四大种及坚等性质确定的缘故，即由于确定为四种的缘故，触界中有地、水、火、风界四大种。其中柔软等性质和眼等非大种。由于坚等性质确定的缘故，地、水、火、风界中不会包含眼等其他法。
怎样呢？四大种是地界、水界、火界、风界。什么是地界？即坚性等，如是广说。由于它们是触境的缘故，即由于坚等是触境的缘故。如是，它们是触境，而色等是所见、所闻、所嗅、所尝。
如何知道它们是触境呢？为此说道：眼等也不能取坚等。那么是什么呢？唯有身根，因此应知它们是触境。若认为色等也是触境，为此说'身根也不能取色等'，即是说不能取。
经中也广说，即在其他经中也广泛宣说。如何呢？'比丘，诸触是外处，即四大种及四大种所造的无见有对色'，如是广说。明显显示余下的眼等处非大种。
那么对于经中所说'眼肉团中坚硬性'等，是指坚硬的状态，有人认为眼根本性是坚性而提出质疑。这只是说明与眼根不相离的肉团而已。即是说对与眼根不相离的所依如此称呼。
眼的所依也可以假名为眼。正因为如此才说'肉团'，若不然，如果仅指根本身，就应该只说'眼'而已。
'此人是六界'等广说，是指在入胎时或羯罗蓝等阶段。为了显示仅是大种，对'无所造'的质疑，集论中说'为显示有情之事物基础'，即为正确显示有情之事物基础。
地等四大是有情的基础，因为从它们产生五触处等。意界也是心的基础，因为从它产生意识处。

།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཡང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཕྱིས་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཡང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ ཁམས་བཞི་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡིན་པར་ གྱུར་ན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་བཤད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་ བར་ཤེས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པའི་ཞར་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་ཟད་དོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རག་པའི་རྟེན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་རྫས་རྣམས་བཟུང་གི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྫས་གཞན་དག་མ་ཡིན་ན་དེས་ན་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཙམ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མ་བསྡུས་པར་ཐལ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདིར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ནི་ཉེས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་ལས་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའི་ཆོས་འདི་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སེམས་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བསྒྲུབ་པ་ ཡང་འབྱུང་སྟེ།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་སེམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་བསྟན་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་རང་གི་རྟེན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ ཞིག་རང་གི་རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་རང་གི་རྟེན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རྩིག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རི་མོ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །སེམས་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་འདོད་ཆགས་དག་ཕན་ཚུན་དོན་གཞན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

一方面，地界等四界是作为色法所依的因，而识界也是诸心所的所依，正因为如此，所以是有情的所依。怎么知道呢？因为说有六触处，即在那部经中后来说道：'触处有六种，从眼触处乃至意触处'。因此说'比丘，此人是六界'，是为了显示有情实质的所依，而不是仅仅安住于界的缘故，应当如是了知。
如同识界虽然不异于意处而又说意处一样，眼等虽然不异于四界却也被说及，不是吗？因此，说触处也不能成立离开四大种另有所成。对此回答说不是这样的。如果地界等本身就是触处的话，就应该只说它们是触处，但事实并非如此。
那么是什么呢？经中说'从眼触处乃至意触处'，因此应当了知除地界等之外还有眼等。识界只是在说眼等触处时顺便提及而已。什么是触处的含义呢？是'心所之所依'的意思。
若说'会导致无有诸心所'是指如果'比丘，此人是六界'这句话仅仅按字面理解为实法，而不包括依于它的其他实法，那么在这里由于只提到识界，就会导致依于识界的诸心所不被包括在内的过失。
如果认为接受这种说法也无过失，那是不对的，因为这种观点是有过失的。认为'诸心所只是心的差别'这种观点与自宗的宗义相违背，所以是有过失的。因此说'承认心就是诸心所也不合理'。
为什么呢？因为经中说：'想和思这些法是心所，依于心'。这里也有论证：想和受是异于心的他法，因为在蕴的教说中是分开宣说的，如同色蕴一样。或者说，想和受是异于自己所依的他法，因为依于它的缘故。凡是依于自己所依的，都是异于自己所依的他法，如同依于墙壁的绘画一样。
所说'因为心有贪等的缘故'是指如实了知'有贪心即是有贪'，如实了知'离贪心即是离贪'，如实了知'有嗔心即是有嗔'等广说。这里的论证是：说'心有贪'表明心与贪是互为他法。

།ལྷན་ཅིག་ལྡན་པར་བསྟན་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནག་པ་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་བཅུ་ནི་ བསགས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་ཁོ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངེས་པར་བཟུང་བ་འདིས་ན་ཁམས་གཞན་དག་ནི་བསགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་ཁམས་བཞི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའོ།།དགྲ་སྟ་དང་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་རེས་འགའ་ནི་དགྲ་སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་ བ་འབྱུང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་མ་བྱེ་བར་འབྱུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདུས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་དགྲ་སྟ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི་རྒྱུན་འགག་པ་ནི་དགྲ་སྟ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས་དགྲ་སྟ་ལ་སོགས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། རྒྱུ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་ གིས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁམས་བཞི་པོ་ཁོ་ན་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ངེས་པར་བཟུང་བས་ཁམས་གཞན་དག་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅད་པར་བྱ་ བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།འདིར་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འཆད་པར་འགྱུར་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བཅད་པ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དག་བརྗོད་དོ།།ཡན་ལག་མ་ལུས་པར་བཅད་ཅིང་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་ན་དེ་དག་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྨྲས་པ། དབང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ་བཅད་པའི་ཡན་ལག་ལུས་དང་བྲལ་བ་ལ་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་བཅད་པ་ལུས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དབང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་དང་རེག་བྱ་ ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེའོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྣའི་རྩེ་མོ་བཅད་དེ་ཡང་སྦྱར་བས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ཅེ་ན། སྣའི་དྲུང་བ་དང་འབྲེལ་པས་ཡང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འདི་ ན་རྨིགས་བུ་ལ་སོགས་པའི་མཇུག་མ་བཅད་པ་དག་འགུལ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བུའི་འོད་བཞིན་དུ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ནོར་བུའི་འོད་དང་ བའི་ཕྱིར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་བཞིན་བསྲེག་བྱ་འཇལ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕྱིའི་ཁམས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ་དང་འདྲ་བའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ལ་སོགས་པ་མེས་བྱས་པའི་འགྱུར་བ་ནི་སྲེག་པ་ ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དབང་པོ་དག་ལ་མེད་དེ།ནོར་བུའི་འོད་བཞིན་དུ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའམ་པགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།

通过说明俱有而说明的缘故，如同所说的'黑人及其子'。'十种有形色是积聚'，意思是说只有十种极微是积聚的本性，这是其词义。通过这个限定，成立其他界非积聚的说法。
'外界是四界'，是指除声以外的色等。'斧头和木头'等，是指斧头等是能割的，木头等是所割的，因为存在故如是说，有时斧头等也是所割的。
'相续生起'详细解释是：此中相续生起是指未分离而生起的自性，故积聚的相续是相续生起，即色等积聚的相续的意思。其分离所生即是能生分离，这就是割断。
诸刹那事物虽无斧头等仍将解释，但相续的断灭是由斧头等，故说由斧头等作割断，因为由因缘聚合的差别而生果的差别。
其中唯四界是能割和所割，通过如是限定，成立其他界非二者。因此，'身根等非所割'等广说，此处应说'眼根等'，为何说'身根等'？如是，若将解释，则身根的割断将变得明显，因此说身根等诸根。
当截断所有肢体和支分时，彼等无法成为二分，因为身根等彼等无法成为二分。如何知道彼等无法成为二分？为此又说：诸根无法成为二分，因为离身的被截肢体无根。
如何知道离身的被截肢体无根？因为依彼等及触等不生身等识。若问：如何鼻尖被割后再接合能生身识？因与鼻根相连而生身根故无过失。
若彼无身根，如何此处被割的牛尾等动摇？应知那是风界的变化，而非身根的作用。
'也非能割，因如宝珠光明清净故'，譬如宝珠光明因清净故非能割，诸根亦复如是。
'如是烧割称量等'，以'如是'声显示外四界与此相似之义。木等被火所作的变化是烧，而诸根中无此，因如宝珠光明清净故。彼等不如木等或皮等变化。若问何故？因与彼相连而成断绝。

།ཁམས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྲང་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་ འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ལུས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པས་དེ་དག་གི་བཅད་པ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པར་མི་བྱའོ། །སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་གཅོད་པར་བྱ་བའམ་བསྲེག་པར་བྱ་བའམ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱུན་ཆགས་པར་མི་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེག་དང་གཞལ་ལ་མི་མཐུན་སྨྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འོག་ མ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བསམ་པ་ནི་ཁམས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྲེག་པར་བྱེད་པ་ནི་མེ་དང་རྩི་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་ཡང་ཁམས་བཞི་པོ་སྤྱིར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞལ་ བར་བྱ་བ་ནི་ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་ཡང་སྤྱིར་སྲང་མདའི་མགོ་དམའ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །མེའི་ཁམས་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ལྕི་བ་ཉིད་ཁོ་ན་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་མེ་འབར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཁོ་ན་སྲེག་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལྕི་བ་ཉིད་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཁོ་ན་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཡང་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་སྨོས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་གི་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་ བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཁོ་ནས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ནི་གང་དག་རང་གི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་མཐུན པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་སོ། །ཡང་དེ་དག་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།ཤི་བ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤི་བ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་གླང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ལང་དག་དང་ལྡན་པའི་ཤིང་རྟ་ལ་བ ལང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཕྱིན་པའི་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

那四大种本身成为秤等是能称量的，而诸根不是，同样因为明显的缘故。无形的诸大种因为无形体的缘故，不可能有切割等，所以不应思考它们的切割等。
声音也不是，因为是断续的是什么意思呢？能切割和所切割或所烧或能称量，因为不连续存在的缘故。'烧和称量说不同'，就是声音也不是，因为是断续的，这个也要连接到下文。
有些人认为，思维是那四大种本身既是能烧又是能称量，能烧的是火和烈性药等，在那里四大种普遍成为灰等变化的原因的缘故。所称量的是盐等，在那里普遍是使秤杆头低下的原因，这样认为。
只有火大是能烧的，只有重性是所称量的意思是：火大以火焰等形态在作用上占主要的才是能烧的，地大等虽然在自身作用上占主要，但看到不是能烧的缘故。以因构成的色法中重性在作用上占主要的才是所称量的，因为看到光明等轻物质虽然在色等作用上占主要，但不是所称量的缘故。
'内五'中说'内'是为了遮遣色等。说'五'是为了遮遣意。内五只是异熟生和长养所生，而不是等流所生，这样确定。
为什么呢？因为除了那些之外没有等流的缘故。等流是与因相似的缘故，异熟生和长养所生虽然也是等流所生，但因为它们已经被异熟生和长养所生所摄，所以不应执著为等流所生，因此主张那些既与自因相似又不是异熟生和长养所生的是等流所生。
眼等不是那样。那么是什么呢？是异熟生和长养所生，因此说'除了那些之外没有等流的缘故'这句话。
又怎么知道它们没有等流所生呢？因为死后不相续的缘故。眼界等不像色等那样死后相续。
'异熟因所生'中，异熟果的因是异熟因。异熟因所生是异熟生，因为省略中间词的缘故，如'牛车'。就是因为省略'因'字的缘故，如'牛车'，比如有牛的车叫做牛车。
或者'到达果时的业'意思是：处在紧接着异熟果生起的刹那，这是词义。

།ཡང་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ རྒྱུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡོད་པས་ནི་སྔོན་གྱི་ཉིད་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ།།རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བཟློག་སྟེ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །ཟས་དང་ལེགས་པར་བྱ་བ་དང་གཉིད་ ལོག་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟས་དང་གཉིད་ལོག་པ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པར་ཟད་དོ། །ལེགས་པར་བྱ་བ་ནི་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་མར་བཏང་ བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཉེ་བར་བསགས་པ་ནི་རྒྱས་པའོ། །བསགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་དམག་ལ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བསགས་པ་ཉིད་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ འདུལ་བ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དབང་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་མི་གནོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ནི་ལུས་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་ཚངས་ པར་སྤྱོད་པས་ནི་ལུས་ཉམ་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྨྲས་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དེས་ནི་མི་གནོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པ་ནི་ཟས་ལ་སོགས་པས་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདོད་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་འགྱུར་བར་ཟད་དོ། །ཕྱིར་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྲུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་ལ་བསྐོར་ཏེ་གནས་པས་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་གསང མཐོ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་སྒྲ་བསྒྲགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་འབྱུང་ལ་མི་འདོད་ན་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་འདོད་དགུར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་གང བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་དམ་བཅས་པ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་ཉིད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བརྒྱུད་པ་འདི་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མགྲིན་པར་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྤོང་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱི་འབྱུང་བ་དག་འགྲུབ་ལ་དེ་དག་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ལས་དག་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་འགྲུབ། དེ་ལས་ནི་ཟས་ཀྱིས་རྒྱས་པའམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགྲུབ། དེ་དག་ལས་ནི་ རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྔོན་གྱི་འབྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གསར་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་འགྲུབ།དེ་དག་ལས་ནི་སྒྲ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།

或者说'将果标于因'这一广泛的说法是：业的性质之因虽非异熟的本体，但也称为异熟，因为它能产生异熟的缘故。例如'将因标于果'这一广泛的说法是：如说'这六处即眼等触处是前业'，因为存在于前世，所以前业即是前业。虽然那些触处的本体并非前业，但因为从前业所生，故说是前业。同样在此处也应当理解为相反的假立。
'由饮食、调养、睡眠和三摩地的差别而增长者，是从增长而生'，其中'差别'一词应当分别配合每一项。其中饮食和睡眠在世间是众所周知的。调养是按摩身体、服用药油等的本体。三摩地是心一境性的性质。积聚即是增长。存在于积聚中即是从增长而生，如同存在于军队中一样。或者说积聚本身即是从增长而生，如同从律中所生一样。
有人说'以及梵行'是因为见到以梵行和调伏诸根的人身体增长的缘故。'彼仅是无害而已'是说非梵行会使身体虚弱，而梵行则不会使身体虚弱。因此所说梵行仅仅是无害而已，并非增长。增长是由饮食等所致。那么为什么有些出家修梵行者身体会变得虚弱呢？那只是因为具有欲望的煎熬等的缘故。
'随后而护持'是说增长相续围绕着异熟相续而住，所以是护持。'声是从增长而生'是因为见到非虚弱身体发出响亮的声音的缘故。'因为随欲而生'是说若想发出声音则生，若不想则不生。异熟所生法即使不愿意也会生起，因此声音不是异熟所生。
对此也应当说明论证：声音不是异熟所生，因为随欲而生，如同心所法中的如理作意。凡是异熟所生者即非随欲而生，如同眼根。
那么'如论中'这一广泛的说法，这是执持与自宗相违的立论。有人说'此相续是第三种'这一广泛的说法是：在喉部成就远离粗语业道的异熟本体的诸大种，从彼等产生声音。在第二方面，从诸业成就异熟所生的诸大种，从彼等通过饮食增长或三摩地增长而成就从增长所生者，从彼等成就从等流所生的除前大种外新生的诸大种，从彼等成就声音。因此声音是异熟所生。

།ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤངས་པས་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཉིད་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱུད་དེ་འགྲུབ་པ་ ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་དམ་བཅས་པ་དེའི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་སྒྲ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ནི་འདོད་དགུར་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འདོད་དགུར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་འདོད་དགུར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གཏོད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་ མཉམ་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་ཁོ་ནས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་ སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པ་བརྒྱད་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་། །དེ་དག་ བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་། །དེ་ལ། རྣམ་ སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས།།སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དབང་པོ་ཐ་དད་པར་འདུག་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཡང་དབང་པོ་དང་ཐ་ དད་པར་འགྱུར་བ་དག་ལ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།ཤི་བ་ལ་ཡང་དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །རྫས་དང་ལྡན་པ་གཅིག་ཅིག་ཁོ་ན་རྫས་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།བརྟན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཟག་པ་ མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་ཡིན་གྱི་དོན་འདི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཁམས་ཐ་མ་དག་ཁོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་འཕྲད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཁམས་གཉིས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏེ་མིང་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'断除无义语即能成就梵音'这句话是从间接成就的角度来说的。这就完全消除了与其所立宗的自宗相违之处。
如果按照声音那样违背道理的话，这是说声音随意生起，因为违背异熟的道理，所以说不是从异熟所生。如果身体的感受也像那样随意生起，就不应该是异熟所生，但它并不是随意生起的，如同眼等。因此认为称为异熟所生是合理的。
那么它是什么样的呢？就是不需要快乐和痛苦的条件而生起的。由同分和遍行因所生的是等流所生，这是说仅由同分和遍行因所生，而不是由异熟因所生，这是一个限定。
异熟因所生的是异熟生，这是说仅由异熟因所生，而不仅仅是由异熟因生，这是一个限定。因为异熟生也是由同分因所生。
在这里也确定八无碍是等流所生和异熟所生。因为它们不是积聚的缘故，所以不是长养所生，因为不是微尘积聚的自性。
其他三种，是说其他唯三种，这是一个限定。其中，'异熟是无记法，称为有情'，因为有这样的经文，所以异熟所生只是与根不相离而住的。等流所生和长养所生也可以是与根相离而住的。
那么如何知道在与根相离的情况下也有等流所生呢？因为看到在死后也随之而行，而且不承认非有情数是异熟所生。
唯一个有实物的是有实物，这是一个限定。说'因为坚固所以是实物'是因为不坏灭的缘故。
一刹那不是等流所生，这是说一刹那是由不同分所生。前刹那不是无漏的自性，所以是刹那，而不承认这个意思是说刹那灭于其他刹那。
如果不是这样，由于确定只有最后界是刹那的缘故，将导致除此之外的界不是刹那的过失。
又如何在苦法智忍的聚中，意界和意识界同时生起时，不承认二识相遇呢？不说这二者同时生起。那么是什么呢？在这里将识安立为二界，说为二名，这是词义。

།དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས སོ།།ལྷག་མ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཚོགས་དེ་ལ་སེམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ལྷག་མ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སོ་སོ་ ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་བསྟན་ཏོ།།ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མུ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སོ་སོ་ཡང་མ་ཡིན་ལྷན་ཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་འདི་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ན་རིམ་གྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པའི་གང་ཟག་རིམ་གྱིས་ཏེ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སམ་འཆི་བའི་རིམ་གྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་འཐོབ་པོ། །གང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཅི་ འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ།མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཏེ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའང་རུང་གཟུགས་དང་ལྡན་པའང་རུང་འཐོབ་པ་ནའོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སམ་དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དང་མིག་མེད་པ་འཆི་བ་ན་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སམ་དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་སམ་སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་དེའི་ཚེ་དེ་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་པོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་ནི་སྔར་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་དང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་དེ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་སྔོན་མི་ལྡན་པ་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ བསྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་བོ།།མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོག་མ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པོ། ། མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་ཟིན་པ་བཞིན་དུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་ག་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ན་སྔོན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་སྲིད་པ་བར་མ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས ཁོ་ན་མིག་གི་ཁམས་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་སྟེ་སྲིད་པ་བར་མ་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

因此说'与苦法忍相应的心是意界和意识界'。'其余与之俱生的是法界'是指除了心以外的其余与忍相应的法，也就是无漏律仪、受、想、思等相应法，以及它们的得、生等是法界。
'获得相应'是指获得先前未得的得，这是其含义。'与眼识也是吗'是什么意思呢？这是与'获得相应'的语境相连。'各别获得'这句话说明了第一、第二种情况。'也同时'这句话说明了第三种情况。第四种情况因为容易从解释中理解，所以未说明。或者'也'字表示既非各别也非同时的情况也存在，这也是一种解释。
'欲界中次第获得眼根'是指住在欲界的补特伽罗次第地，即通过凝滑等次第或死亡次第获得眼根。与何相应呢？是否仅与欲界相应？答：不是，无差别地，不论是与欲界相应还是与色界相应都可获得。在凝滑等阶段或同样地次第死亡时以及无眼者死亡时，是不相应眼界，而在六处生起的阶段或中有阶段时，因为那时没有它，所以获得与之相应。
不是获得与眼识界不相应者的相应，因为这在前面中有结生时就已经与善、烦恼、过去、未来相应。这是就特殊阶段而言，不是获得得与相应的阶段。
关于'与眼识界'等广说，是指生在第二禅等处的人，因为那里没有眼识，从先前不相应转为现前第一禅地的眼识无覆无记性时，此时获得与眼识界不相应者的相应。不获得与眼界不相应者的相应，因为如同已得一样相应。
'从彼处死没往生下界时'是指从第二禅等处死没往生下界第一禅或欲界时，在中有结生时获得与眼识界善、染污、过去、未来不相应者的相应。但不是眼界，因为如同已得一样相应。
'也有获得二者相应'是指从无色界死没时，从先前不相应眼识界转为在中有结生阶段获得眼界生起趣向，以及获得与眼识界善、染污、过去、未来相应，因为中有众生不会缺少根。

།གཉི་ག་དང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གསུམ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་མི་འཐོབ་བོ། །དེ་ན་ནི་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱི་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་ པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡང་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་མི་འཐོབ་བོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་ལྡན་པ་འཐོབ་མོད་ཀྱི་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ནི་མི་ལྡན་མོད་ཀྱི་ལྡན་པ་ འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་གནས་པ་མིག་དང་ལྡན་པ་ཅིག་ཅར་ཤི་བས་ནི་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཆ་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་མི་འཐོབ་སྟེ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སོ་སོ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཏུའང་འཐོབ་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མུ་བཞི་པ་འདི་ཡང་བསྒྲེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ་མུ་ བཞི་པའི་དང་པོ་ལ་ནི་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་པས་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ དང་ནི་མི་ལྡན་ཏེ།དེ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་ཉམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མིག་མ་ཐོབ་པ་འམ་ཉམས་པ་ཡོད་པས་མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་ཉམས་པའོ། །མིག་མ་ཐོབ་པ་ ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།མིག་ཉམས་པ་ནི་མིག་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་ཐོབ་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་གྱི་མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མིག་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མིག་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་ཡོད་པས་ན་མིག་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མིག་གི་ཁམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་ཚེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རང་གི་ས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ་གཞན་གྱིས་པའི་མིག་ཀྱང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེད་པའོ། །ཅི་རིགས་པར་ བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་གང་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་པ་དེ་མིག་གི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མིག་གི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་འཐོབ་ པ་ཡོད།རེ་ཞིག་སོ་སོ་ནི་མིག་གི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རིམ་གྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ནའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་མུ་འདི་ནི་མེད་དོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ནི་གཉི་ག་དང་ མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་[(]གཟགས་[,]གཟུགས་[)]ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ནའོ། །གཉི་ག་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ།

所谓'除了这些行相'是指除了解说三种情况的三种法之意。从无色界死后往生到彼处者，不具二者且不得具有。在彼处唯有不具，而无得具。生于第二禅等处不现前眼识者，也是不具二者且不得具有。
何以故？虽得具眼界，但非不具眼界。虽不具眼识界，但不得具，因为不现前故。欲界中具眼者同时死亡，于中有结生时，不从不具二者得具，因为已具彼等故。
问：'凡具眼界者是否也具眼识界？'此问以'各别及同时也有得'之经文，配合四句分别。得即获得。有时依所欲说的角度也可单指得，如四句分别中第一是获得，第二是单纯得。
所谓'第一句'等广说：生于第二禅等处者，因诸根无缺，必定具眼根，而不具眼识界，因彼处无故，且不现前第一禅地的眼识故。
'欲界中未得眼及已坏者'是指此中有未得眼或已坏眼故称未得眼及已坏。未得眼是指羯罗蓝等阶段。眼已坏是指成为无眼者，即彼于欲界中有结生时，虽具善染污眼识，但不具眼界，因彼无故。
'已得眼及未坏者'是指此中有已得眼及未坏眼故称已得眼及未坏，即是欲界中的眼界与眼识界。如是也具先前所得及当时无记。
生于初禅者也具彼二，因彼处必定有自地者故，也可能有第二地的眼故。'生于第二禅等处观者'意指现前初禅地眼识时，彼也必定具此二者。
第四句'除了这些行相'是指生于无色界。'应如理观察'是指若问：凡从不具眼界得具者是否也是从不具色界得具？凡从不具色界得具者是否也是从不具眼界得具？
眼界与色界可各别及同时得。首先各别者，有是眼界而非色界，即渐次得眼根时。有是色界而非眼界之句不存在。同时者，也有从不具二者得具，即从无色界死后往生欲界及色界时。也有非二者，即除了这些行相。

།གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་རེ་ཞིག་གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ལ། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མིག་མ་ཐོབ་པ་དང་མིག་ཐོབ་པ་ཉམས་པའོ། །གང མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ།གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ནི་སོ་སོ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རེ་ཞིག་ སོ་སོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ ཡང་ཡོད་དེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ནའོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ནི་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ དུ་སྐྱེ་བ་ནའོ།།གཉི་ག་དང་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་མ་ཡིན་ནམ། གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་པ་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཚིག་ཕྱི་མ་ དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་རེ་ཞིག་གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་ཡིན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ནའོ། ། མིག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་འཐོབ་པ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣ་བ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྒྲའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང བསམ་པར་བྱའོ།།ནང་གི་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཁོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་ཕྱིའི་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་གང་གིའོ། །ཡང་ན་བདག་གི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ནི་ནང་གིའོ། །ཡང་ན་ནང་གི་ཉིད་ དམ་མངལ་ཡོད་པས་ན་ནང་གིའོ།།ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ནི་སེམས་ཡིན་པས་བདག་ཅེས་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། མཁས་པས་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ནི། །དུལ་བས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་སེམས་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན ལས།སེམས་དུལ་བ་ནི་ལེགས་པ་སྟེ། །སེམས་དུལ་བས་ནི་བདེ་བ་འདྲེན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་དོན་ནི་ཆོས་གང་དག་ནང་སེམས་སུ་བྱ་བའམ་ནང་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་གྱུར་པར་འདུག་པ་དེ་དག་ནི་ནང་གི་ཡིན་ལ་གང་ དག་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་འདུག་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱིའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མངོན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ནི་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果问：具有眼界者是否也是色界呢？与前句相连，首先具有眼界者也是色界。有是色界而非眼界者，如在羯罗蓝等阶段未得眼根和已得眼根而退失者。
如果问：不具眼识界而得具者是否也是色界呢？如果问：是色界者是否也是识界呢？如是彼二者，各别及同时也有得者。首先，有是眼识界而非色界者，即生于第二禅等处而现前眼识时。有是色界而非眼识界者，即从无色界死后生于第二禅等处时。同时者，即不具二者而得具者，如从无色界死后生于欲界及梵世时。非二者，即除彼等情况。
如果问：具眼识界者是否也非色界呢？是色界者是否也是眼识界呢？与后句相连，首先具眼识界者也是色界。有是色界而非眼识界者，即生于第二禅等处而不现前眼识时。
如是思维眼、识、色等的得与具，同样也应思维耳及识界等各别及同时也有得者等耳、识、声界等的得与具。
所谓内十二是二处决定，仅由决定而成立其他色等是外的。依自在而作是属于谁的。或为自己而作是内的。或由内性或有胎故是内的。
由是我执所依故者，说我论者认为我执所依是我，由识是我执所依故假名为我。如何？如偈颂所说：'智者以善调，自己得生天。'又识以我声说者，云何得知？故世尊说'从他'等。如其他偈颂：'调心实为善，调心能引乐。'
是故义为：凡是依内心所作或依内心自在而住于所依体性者是内，凡住于境体性者是外。何为所住？由彼识随转故。唯于眼等有识显现，于色等则无，如是心住于与根相连的身分处，而非住于境分处。

།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རེ་ཞིག་འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ དང་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ།འདིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་འདས་མ་ཐག་པ་ལས་རྣམ་པར་ འཇོག་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ནང་གི་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་ཅིང་འདས་པ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། གང་གི་ཚེ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་དེ་དག་ཡིན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབས་ཤེ་ན། འདིས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོས་ནང་གི་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་འདི་དག་ཀྱང་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྒྲུབས་པ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དག་ན་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ ཉིད་ནི་དུས་རྣམས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་གང་གི་ཡུལ་དུ་ངེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་ངེས་པ་ནས་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་བར་དུ་ངེས་ལ་གལ་ཏེ་དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་འམ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་ཡིན་པ་ནས་གལ་ཏེ་དེ་ལ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་འམ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡུལ་དེ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་དམིགས་པ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ལ་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རེག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ། རལ་གྲིའི་སོ་སོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ ཡང་མེད་དོ།།ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་ཡོད་པའི་མིག་རྩི་ནི་དེས་མི་འཛིན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་དམིགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པར་གྱུར་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རྟག་ཏུ་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ངེས་སོ།།ལྷག་མ་ནི། དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་དག་ཁོ་ན་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如是，'六识界'广说者，且此中五识界由境、根同时故，唯是现在，五识身是缘现在境，此中意识界亦唯是现在而安立。以所依意界亦从刚过去安立，意界与意识界唯由时间差别而安立为异，是故彼等非是内，彼等非成意界及非成过去者不成为心所依。
若时是彼时，彼等即是彼等，不离自相'此语成立何义？此成立'以当来所依体性故是内故，此等现在亦是所依体性'之义。
若'未来及现在识'广说者，是思惟过去时有意界相者，于未来及现在时亦有。相于诸时无错乱者，谓无舍自性之义。
'法'者，'具所依'者，决定执持法唯是具所依。'某识定为某境'者，谓如色定为眼识境，乃至诸法定为意识境，若于彼生眼识或当生法性，乃至若于彼生意识或当生法性之境，名为具所依。
'彼所缘亦除自体及俱生'者，除自体及俱生，除自体及俱生外一切法是彼识之所缘体性。于自体作用不应理故，如指尖即以指尖自触亦无，剑刃即以自割亦无。
以极近故，彼俱生相应或不相应亦非，如眼中眼脂彼不能取。彼心刹那亦是余心刹那之所缘者，前刹那自体及俱生法若未成所缘者，彼等亦成所缘故，二刹那之所缘即一切法。
是故法界恒具所依，法界定唯是意。余者，'彼等相同亦尔'，'亦'字谓亦是具所依，谓余者唯与具所依相同而决定执持。

།ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་ཁོ་ན་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་རྣམས་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྟེན་པ་དང་བཅས་ པ་དག་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་ནི།དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྩམས་ཏེ་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་རང་གི་ལས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལས་མི་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་རང་གི་ལས་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་དང་།དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ན་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་དེ་རིང་འདས་པ་དང་ཁར་རྩང་འདས་པ་དང་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནམ་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཇི་སྐད་ཁོ་ནར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་དེ་རིང་ འདས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་རང་གི་ཡུལ་ལ་བྱེད་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ལ་རྩལ་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣ་བ་གང་གིས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་པ་འམ་ཉན་པར་འགྱུར་བའི་རྣ་བ་དེ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱར་བར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བ་དང་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཅིག་གི་མིག་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གི་མིག་དེ་དང་མཚུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྲད་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ལ་སོགས་ པ་གང་དག་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལྕེའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་དེ་དག་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་མི་འཛིན་ཏེ་རང་གི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲེ་བའི་རིགས་ཏེ་གཅིག་གི་དྲི་རྟེན་པ་ དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི།གཟུགས་ཇི་ལྟར་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །གཅིག་གི་སྣ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་ཉིད་གཞན་དག་གིས་ཡང་ཡིན་པ་སྲིད་པ་དེ་ནི་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་ལྷས་བྱིན་གྱི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་ན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ།ཇི་སྟེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ན་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་གཞན་དག་གི་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པའི་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་དྲི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གང་གིས་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པའི་ལྷས་བྱིན་དེ་ཁོ་ནའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

仅法界是有所依的，为了确定这一点，其余的不是有所依的，难道不会成立为有所依和与彼相似吗？不会成立，虽然不仅是有所依，而是仅与彼相似，为了遮遣这一点，其余是'与彼相似'，这样说明，不仅是有所依，也不仅是与彼相似。
'凡是不作自业者'，是指与彼相似，因为是在'与彼相似'之后解释的缘故。凡是作自业者是有所依，这样解释，是说唯有不作自业者是与彼相似，唯有与彼相似者是不作自业，这样确定，由义理的力量，作自业者是有所依。
'见诸色'，不应说'将见'。如此则今天已过去和昨天已过去也将包括在内，若不如此则成为遍行相。或者，如所说的仅仅是表示而已，应当观察，今天已过去也应当说。同样，乃至意也应当以作用于自境来说，即应当以力用于自境来说。
怎样呢？耳朵凡是能听闻或将听闻声音的耳朵，那就称为有所依，应当遍及一切。
第七品。'具有识和不具有识'是指与识相应和不相应的意思。一人的眼根有所依，那就是一切人的有所依的意思。'与彼相似者也如是'是指一人的眼根与彼相似的，那就是一切人的与彼相似的意思。
'因为接触而取'是说凡是与天授的舌根等接触而取的香等，祭授不取，因为住于自己的鼻根等的缘故。因此是不共的缘故。这些应当如眼等类推，一人的香有所依的，那就是一切人的，与彼相似也如是，应当这样说，而不应说如色一样香等也与彼相似。
一人的鼻等能生识的香等，其他人也有可能，是说如果它们与天授的鼻根等接触，则生天授的识，如果与祭授的鼻根等接触，则生祭授的识的意思。或者'其他人也有'是说也能生其中的微小虫等的识，而不是说香等与谁的鼻根等接触，仅生那个天授的识。

།དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་རྟེན་དང་ཡུལ་དང་བརྟེན་པའི་ངོ་བོར་མངོན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དབང་པོའི་ཁམས་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་གི་ནི་རྟེན་ གྱི་ནི་ངོ་བོར་བརྟེན་ཏེ་རྟེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དག་ཀྱང་རང་གི་དབང་པོའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོར་རྟེན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་དང་དམིགས་པའི་ངོ་བོར་རྟེན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་དབང་པོའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་རྟེན་ཏོ།།ཡུལ་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་ཅན་དང་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་རྟེན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཕན་ཚུན་རྟེན་པ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་རྟེན་པ་ནི་བརྟེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱེད་ པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ནི་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །ཡུལ་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་ལམ་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་དེ་ལ་རྟེན་པ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་ན་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ། །རྟེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པས་རྟེན་པ་དང་བཅས་པས་སམ་འདི་དག་ལ་རྟེན་པ་འདྲ་བ་ཡོད་པས་འདི་དག་ནི་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རེག་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ ཞེ་ན།།རྟེན་པ་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་རྟེན་པ་སྟེ་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རེག་པ་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།།གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བས་ན་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ་འདིར་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདྲ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐོང་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་བསྡུས་པ་ ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསྒོམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ལྔ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཐ་མའི་གསུམ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་གསུམ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཁམས་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་། །རྣམ་པ་ གསུམ་[(]སྟ་[,]སྟེ་[)]ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྗེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་དང་། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དག་ཡིན་ནོ།

所谓根、境和识互相依止，是指互相依止、境和所依的体性现前，即如是诸根界随应为诸识界之所依的体性而依止，即是依止之义。诸境则为所缘的体性。如是诸境界亦依止于自己诸根界之境的体性。对诸识界则依止为境和所缘的体性。
如是诸识界亦依止于各自诸根界之所依的体性。对诸境界则依止为所缘和能缘的体性。因此互相依止即是所依。作用依止即是所依者，作用即是眼等之作用为见等。诸识界则是能识性。诸境界则是彼等之境或所缘的体性。依止于彼作用即是所依，即是说彼等具有此义。
此仅是略说而已，词句安立则如是：由依止和俱住故，具依止或由此等有相似依止故，此等即是同依止。由果触相同故者何？依止和相同者，应结合语境。由是所依故为依止，词句安立如前。
此等根、境和识之果即是心所触，眼和色等为缘而生眼识。由三和合而有触等故。所说非具依止等广说者，即是眼等非具依止者，由与所说具依止相相同故为同彼，此中相同声义为相似。
所谓见所断者，见即是最初见谛，即是无漏心刹那十五所摄。修即是对彼再三观察。或者修即是世间等持智。十是修所断，五亦是者，即是色界十和彼等之识界五。
唯是彼等者，此如何知？由说'最后三为三种'故，除最后三外即是十五界，即是确定唯是修所断。三种者，即是见所断、修所断和非所断等之义，唯彼等为三种。
八十八随眠及彼等俱生者，随眠即是萨迦耶见等。彼等俱生即是识和受等相应及彼等之相和随相非相应。彼等得随行者，彼等声结合随眠等，即是彼等随眠和彼等俱生之得。

།ཐོབ་པ་དག་དང་ཕྲ་རྒྱས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཐོབ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་པས་སྔ་མ་དང་འཕྱི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་དང་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དག་བསྡུའོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལྷག་མ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཕྲ་རྒྱས་ བཅུ་དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་འདུ་བྱེད་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྗེས་སུ་འབྲང བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ནང་དུ་གཏོགས་ལ་ངན་སོང་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བཤད་པས།དེའི་ཕྱིར་གནས་ མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་།འཕགས་པའི་ལམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ན་མེད་ལ་ངན་སོང་བར་ངེས་པའི་ལས་ཡོད་ན་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་མི་སྐྱེའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་ན་ནི་ངན་སོང་བའི་ལས་ཀྱང མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་ཟིན་ཀྱང་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུས་ནས་ཡང་། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། ། གཟུགས་མིན་དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དེ། མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ཡང་མཐོང་བས སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་གཞན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་དགེ་བ་དག་དང་མི་ལྡན་པར་འདོད་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་མི་ལྡན ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོང་བར་འདོད་དེ། ཐོབ་པ་བཅད་ པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་དེའི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞིག་ན། དེ་དག་དེ་དང་ལྡན་པར་ཡང་འདོད་དེ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ དག་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

虽然得与随眠及其俱生，但并非一切。有些得是与随眠等俱生的，即是同时生起的。有些则比它们先后生起，因此得单独提及。说'具随行者'，是摄集后得及其相。
其余有漏法是修所断，即是说，在那三界中，除了见所断之外，其余有漏法都是修所断。那些是什么呢？即是十种随眠及其俱生法，以及它们的得和随行，有漏善法，无覆无记行，有漏无表色及其随行。
无漏法非所断，即是道谛和无为的自性。难道没有其他所断吗？详细来说，凡夫性也是无覆无记行的自性，故属修所断；恶趣定业的身语业也是色法的自性，故说是修所断。
因此，大众部以'与圣道相违故'为由而争论说：凡夫性在圣道生起时也不存在，若有恶趣定业，圣道则不生；若圣道生起，则恶趣业也不生。因此，二者如身见等是见所断。
为了破斥这种说法，虽已说过，但为了易于理解，再简要说明：'非烦恼非见断，非色非六生起。'见即是见。非烦恼即是无覆无记和有漏善法，非见所断。色虽是烦恼性但非见所断。非六生起即是从五识蕴所生，它非色且是烦恼性但非见所断。除此之外如前所说的非见所断。
凡夫性是无覆无记，因为断善根者和离贪者也具有此性。断善根者虽不具善法，但不离凡夫性，因为承认他们是凡夫。因此，凡夫性也非善法。离贪者也具有此性，故非烦恼性，因为烦恼性是以自性断而断，称为断得断。
若凡夫性是烦恼性，则世间离贪者由于断其得而应不具此性，然而承认他们具有此性，因为承认世间离贪者就是凡夫。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་འདོད་དེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་གཅོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅོད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ།།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོངས་ཤིག་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ནས་དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་གཟུགས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་དག་ གི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤངས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ་ ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱོན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ སོགས་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་པར་མི་རྟོག་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ངོ་བོར་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལོག་པར་མི་རྟོག་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་ པར་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་དྲུག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་བསྒྲེ་བར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་བསྡུ་བ་འདི་ནི་སོ་སོ་ སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་འཆད་ཀྱི། འགགས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེའི་ སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆད་ཟིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་ན་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེའི་ཐོབ་པ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། །འདི་ལྟར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ་མ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་ནས་ལྡོག་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་རྣམས་ལ་འདི་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས སྤོང་བར་འགྱུར་རམ།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་ས་དགུ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སོ་སོའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ཁོ་ན་ལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཕན་ཆད་དེ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྤང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་སྤང་བ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

如果是非烦恼性的无记性，则无过失。非烦恼性是指想要断除贪欲，即所谓断除缘于彼的烦恼之得的意思。并不是想要断除其自性之得。
如是，世尊对比丘们广说：'诸比丘，凡是对色的贪欲，你们应当断除。断除贪欲后，如是你们即断除了色。'
因此，即使断除了彼等凡夫性的非烦恼性无记，也如眼等一样会生起，所以与之相应。
又问：为何凡夫性是非烦恼性无记故非见所断，而身语业是色法故非见所断？答：因为不会对诸谛产生颠倒分别。凡夫性因为不被烦恼所染污且非所缘故，不会对苦等诸谛产生颠倒分别，即不会进入颠倒的本性之意。身语业也因为非所缘故不会产生颠倒分别，因此二者都非见所断。
'因为不会对诸谛产生颠倒分别'这一因由也应用于非第六处所生。
又因为在苦法智忍位也会成为凡夫性的缘故。这个总结理由只是为了遮遣唯有凡夫性是见所断而说的，与身语业无关。
在苦法智忍位断除凡夫性之得，而非已断。如经中说：'以灭尽之道，断除其障'，如同所断烦恼之得一样。在苦法智位才断除其得。
因此，在苦法智忍位时因为有其得，此补特伽罗应成为凡夫性，然而在此阶段因已得圣道，不能安立为凡夫。
如是，凡夫性的定义是：'何为凡夫性？即未得圣法。'而未得性在获得圣法后即转变，因此此人唯是圣者。
且问毗婆沙师：凡夫性是否唯由获得修道而断？答：不是。凡夫性是从欲界乃至有顶的九地，且是非烦恼性。
因此，在断除各自烦恼的第九品时断除，一切有漏非烦恼性法皆在第九解脱道断除。
若如是，则在未离贪时圣者应成为凡夫？答：不是，因为凡夫性已坏灭。
从苦法智忍以上唯是坏灭，而非断除。问：坏灭与断除有何差别？答：坏灭安立为得的断绝。

།སྤངས་པ་ནི་ གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོབ་པ་ཆད་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེའི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་ནི། །ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ཁོ་ན་ དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ན།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པའོ།།སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ནི་མི་སློབ་པའི་འོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ ལྟ་མིན།།ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྲིན་བཅས་པ་དང་སྤྲིན་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འཇིག་རྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བ་དག་གིས་ཆོས་ལ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོད་པས་ན་འཇིག་ རྟེན་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་མ་ཡིན་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་ཆོས་ལ་ལྟའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ སྤྲིན་དང་བཅས་པའི་མཚན་མོ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ།ཤིན་ཏུ་མི་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་སྤྲིན་མེད་པའི་མཚན་མོ་དེ་ ཉིད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ།མི་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་སྤྲིན་དང་བཅས་པའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སློབ་པའི་ལྟ་བས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། མི་གསལ་བ་ཡིན་གྱི་ཤིན་ ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་སྤྲིན་མེད་པའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངེས་རྟོག་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པ་ནི་ཡུལ་ལ་ངེས་པར་དཔྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ ངེས་པར་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་ཡང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཤེས་རབ་ནི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་ རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་གིས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ལ་ཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་ཕྱོགས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ནས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོད་ན་མཐོང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

断除即是获得对治，如是安立。因此，由于获得断绝，凡夫不具有彼故，于彼阶段唯是圣者而非凡夫，故无过失。
眼与法界分，是见。即是唯眼与唯法界分是见，如是决定执著。
所谓萨迦耶见等，即是萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见。
有学无漏，即是与智慧相配合。无学是无学，即无学无漏智慧是无学。除尽智与无生智外，如将说明'尽与无生智非见'。
有云与无云，广说世间有烦恼及无烦恼，以及有学与无学见观察诸法，乃至所说是世间有故为世间。有烦恼与无烦恼即是有烦恼与无烦恼。此既是有烦恼与无烦恼，又是世间，故为世间有烦恼与无烦恼。
世间有烦恼与无烦恼以及有学与无学，即是世间有烦恼与无烦恼以及有学与无学，彼等观察诸法。
云何？如于有云夜晚观察色法，如是以萨迦耶见等世间有烦恼见观察诸法，即是极不明显之意。如于无云夜晚观察色法，如是以世间无烦恼见观察诸法，即是不明显之意。如于有云白天观察色法，如是以有学见观察诸法，即是不明显而非极不明显。如于无云白天观察色法，如是以无学见观察诸法，即是极为明显之意。
无决定思维，即是无思维故。思维是以决定观察境为先导的决定引导。
正因如此，所谓有烦恼智慧等广说，即是因无思维故，意之智慧与贪等相应有烦恼或无烦恼，尽智与无生智，以及有覆无记等皆非见。
以见色之义，即非眼之思维性见。若然云何？以见色之义，智慧是以思维性故，如是将说。
与其他识相应亦，即是现前其他识之补特伽罗，即是执著其他识之意。将见，即是因眼根与境等接近故。
若如说眼识见之观点，则因无彼识故无过失。唯以彼识将见，即是有彼则有见故，无彼则无故。

།གང་ཕྱིར་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡི། ། གཟུགས་ནི་མཐོང་བ་མིན་ཕྱིར་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་འདས་ཏེ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བས། བསྒྲིབས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡུལ་སྣང་བར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་འདས་ཏེ། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས བསྒྲིབས་པའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁོ་བོ་གང་གི་ཕྱོགས་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་ཁོ་བོ་མིག་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པ་ ལ་འཇུག་པ་མེད་དེ་མིག་ལྟ་བར་འཇུག་པ་མེད་དོ།།འོ་ན་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་ཡང་བསྒྲིབས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བའི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཇི་ལྟར་མིག་བསྒྲིབས་པ་ལ་འཇུག་པ་མེད་པར་རུང་བ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བར་རུང་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་མེད་དོ། །མིག་གི་ཡུལ་བསྒྲིབས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་རུང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་བསྒྲིབས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་གིས་མཐོང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེའི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་མིག་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཅི་ལྷག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཐོགས་པས་དེ་ཕན་ཆད་དུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཡུལ་མི་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་ཡུལ་དང་ཕྲད་ཅིང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐོགས་པས་ཐོགས་པར་གྱུར་ལ་དེ་ཕན་ཆད་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བས་རྩིག་པ་ལ སོགས་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཡུལ་མི་འཛིན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཅི།དེ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མིག་གིས་བསྒྲིབས་པ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །མཆིང་བུ་དང་ལྷང་ཚེར་དང་ཤེལ་དང་ཆུ་དག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆིང་བུ་དང་ལྷང་ཚེར་དང་ཤེལ་དང་ཆུས་བར་དུ་ཆོད་ཅིང་བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མཐོང་སྟེ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོད་པ་བཞིན་མཆིང་བུ་ལ་སོགས་པས་ཆོད་པ་ཡང་མིག་གིས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ནི་གྲུབ་ པའི་མཐའ་ལས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གང་དུ་སྣང་བ་ལ་གེགས་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ཡོད་ན་ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སྲིད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ནི་འདི་སྐད་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་ཡིན་ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་སྐྱེས་ པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་མཆིང་བུ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་དེ་མེད་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ལ་གང་ལ་མཆིང་བུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐིབས་པོ་ཅན་དག་གིས་གེགས་ཡོད་ པའི་བསྒྲིབས་པ་དེ་ལ་ནི་མི་སྐྱེའོ།།ཅི་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

关于'由于被遮障，故不见色'这句话中，'故'字是用来表示他方宗派的观点。
'因为无障碍'是说识无形体，故能越过墙壁等而见到。
唯识论者说：'对于被遮障的对境，识是不生的'，这是因为认为境不显现的缘故。
'为何不生'是说，由于无障碍，故能越过墙壁等，对于被墙壁等遮障的境，识应当生起。
'如某者所说'是指毗婆沙师，我方主张'眼见'的观点，按照这种观点，由于眼有障碍，故不能进入被墙壁等遮障的境，眼不能见。
那么按照毗婆沙师的观点，对于被遮障的境，识也应生起，为了预先回应这种可能出现的质疑，毗婆沙师说'识也与所依同时'。
就如眼不能进入被遮障的境一样，识也因与所依同时而缘一境，故不生起，识不能进入。
凡是眼的所缘被遮障的对境，也同样是识的对境，因此识也可以不生。但按照你们唯识论者的观点，由于识无障碍，对于被遮障的境，识应当生起，但实际上却不生起。
因此，已经成立'是眼见而非识见'的观点。
如此否定了唯识论者后，论师提出问题：'眼是否如身根一样与境相触？'
就像身根与境相触，因为被墙壁等阻碍而不能前进，所以不能取被墙壁等遮障的境，同样，眼是否也是与境相触，被墙壁等阻碍而不能前进，因此不能取被墙壁等遮障的境？
这是不合理的。因此，不应说'由于有障碍，眼不见被遮障的境'。
'那么被琉璃、水晶、玻璃和水隔开的境又如何能见？'是说，被琉璃、水晶、玻璃和水隔开并遮障的色法又如何能见？
由于有障碍，如同被墙壁等隔开一样，被琉璃等隔开的境也不应被眼见到，但根据教义，是可以见到的。
'若无碍于光明'是说，有光明时境显现，识才可能生起。识的因如是说：'未损坏的眼根，显现的境，以及由此所生的作意现前。'
因此，对于被琉璃等遮障的色法，识不是不存在，而是眼识确实生起。对于那些非琉璃等本性的、具有厚重性的墙壁等所遮障的境，则不生起。
什么不生起？眼识。

།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་མི་མཐོང་སྟེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཅི་སྟེ་མི་སྐྱེ་ཞེས་རྒྱུ་དྲིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །འོ་ན་གང་མདོ་ལས་མིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་གིས་ གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་མཚན་མར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་མིག་གིས་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེར་ནི་ དགོངས་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེར་ནི་དགོངས་པ་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱས་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཡིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བརྟེན་པའི་ལས་རྟེན་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལས་མཐོང་བ་རྟེན་མིག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བ་ལ་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཁྲིའུ་དག་འབོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ཁྲིའུ་ལ་འདུག་པའི་མི་དག་འབོད་པ་ ལ་ཁྲིའུ་དག་འབོད་དོ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཇི་ལྟར་མདོ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཀྱང་མིག་གིས་ནི་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་སྡུག་པ་རྣམས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེར་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྟེན་པའི་ལས་རྟེན་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་སྒོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྒོ་དང་འདྲ་བས་ན་སྒོ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ལུང་འདིས་ནི་མིག་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེར་ནི་ལྟ་བ་ལ་སྒོ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་མིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་སྒོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རོ། །མིག་ནི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདིར་ཚིག་ཏུ་མི་རུང་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ བསམས་པའོ།།གལ་ཏེ་འདིས་ལྟ་བས་ན་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱེད་པ་ཡིན་པ་འམ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ན་[(]བྱད་[,]བྱེད་[)]པ་པོ་ཡིན་པ་འམ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཡང་མཐོང་བ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་རུང་། འདི་ལྟར་ མིག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མཐོང་བ་ནི་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལས་གཞན་ཡོད་པར་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དོན་མིག་ནི་གཟུགས་རྣམས་བལྟ་བར་བྱ་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་ པར་བྱ་བ་ལ་སྒོ་དང་ཁུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་ན་དེ་ནི་རུང་ངོ་།།དཔེར་ན་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བཀོད་པ་འདིས་ནི་མཐོང་བ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་དོན་གྱི་ངོ་བོ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གང་ ཞིག་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན།ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉི་ག་།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于未生起，所以不见所障，你问为何不生起的原因，其原因是这样的。那么，经中所说'以眼'等广说为'以眼见诸色已，不取相，不取随好'等广说。因为以眼见，所以认为是补特伽罗的眼见。
论师说'于此意趣是依彼'等。于此意趣是依眼，即依眼识见的意思。如何得知？如说'了知意之诸法已'。依意而由意识了知，而非刚灭意根能了知诸法，是在现在时刻作用。
或者说，是将所依的作用假立于能依，即将所依识的见用假立于能依眼根，将识的见用假立为眼见。如说'座位在呼喊'一样，即如将坐在座位上的人呼喊假立为座位在呼喊一样。
如经中广说'眼识所识'等，毗婆沙师的观点也认为眼根不能识别。那么是什么呢？是识能识别。然而说'眼识所识的妙色'，于此应当了知必定是将所依的作用说为能依。
又说'是见色之门'，意为因为如门故为门，即是因缘和所依。此教证即是成立'从眼门识见'即依彼的道理。
于此仅说'见之门'，即在'婆罗门，眼即是见色之门'等处。'眼是见色之见'这种说法是不合理的，意为此处语言不合理故不应理。
若以此见故为见，或为能见故为作者，或为见故成立自性，见即是见，则此'为见故'如何合理？如是离眼无有见。若谓是能见，除识外别无，唯识是能见，未见有离此外其他。
若解释为'眼是见色及了知之门与孔窍'之义则可。如'某慧既称见又称为了知'此譬喻说明见与了知非异体性质。
若问是谁如此宣说的差别？即是说为见性者，因为有'此外二圣智'之说，且经中也说'如是知、如是见彼'故。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགའ་ཞིག་ ཅེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བར་བྱ་བ་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་དམིགས་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པས་དེ་ནི་མཐོང་བར་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱ་བ་གཞན་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་ བྱ་བ་བརྗོད་དགོས་པས་མཚུངས་པར་ཀླན་ཀར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་བྱེ་བྲག་གཞན་ཉིད་མེད་མོད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱེད་པ་པོ་ དང་བྱ་བ་འབྲེལ་བར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཡང་ཡོད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མིག་གིས་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་དག་ན་རེ་མཐོང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དཔེར་ན་དྲིལ་སྒྲོགས་ པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དྲིལ་སྒྲོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ན་མཐོང་བའོ་ཞེས་གྲགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གྲགས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་སྐྱེས་ན་གཟུགས་མཐོང་ངོ་ཞེས་འཛེར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ཉིད་ མངོན་པར་བརྗོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ།མིག་དང་ཕྲད་པ་ནི་མིག་ལམ་དུ་སྣང་བར་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན་ཉི་མས་ཉིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དཔེར་ན་ཉི་མ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཉིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། །འཇིག་རྟེན་ན་དེ་ལྟར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པ་ལས་དོན་ གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་[(]འདྲས་[,]འབྲས་[)]བུ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་བྱ་བ་དང་བྱེད་པར་འབྲེལ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུན་པའི་སྒོ་ ནས་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པ་དེས་འདིར་ཐ་སྙད་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཡོད་པའི་ངོ་བོར་ཀུན་བརྟགས་ནས་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་། ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རོ། ། ལྗོངས་ཀྱི་མིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྗོངས་ཀྱི་མིའི་ནང་ན་ངེས་ཤིང་གཏན་ལ་བབ་པར་བརྗོད་པ་ནི་ལྗོངས་ཀྱི་མིའི་ངེས་པའི་ཚིག་སྟེ། དེ་དག་ལ་འདི་ངེས་པའི་ཚིག་འདི་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱ་བ་འམ་ངེས་པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་དོན་དང ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བརྟགས་པར་མི་བྱའོ།

由于说'某些识'的缘故，也将解释说并非所有识都能见，即眼识能见，而耳识等其他识则不能见。
所谓'其他何者是所见'，是指认为由于有所缘对象，因此应当可见。
'这不能成为过失'等广说，是指即使识能了知识，由于识成为作者，也应说还有何其他识的作用，因此同样成为过失。
关于'作者与作用也无差别'，是说作者识与作用识的特征虽然没有其他差别，但仍有'识能了知'这样施设作者与作用关系的说法。
同样，这里也可说'眼能见'，因此这不能成为过失。
有些人说见是眼识，因为是它的所依，所以说能见，如同因为是铃声的所依而说铃声响一样。
'因为是识的所依'，意思是因为是眼识的所依。
'世间中那识即是见而闻名'，是说在世间中闻名为见，而不闻名为识。
怎么知道呢？因此说'当它生起时，说见色，而不说识'。
'在毗婆沙中也'，是认为表达同样的意思。
'与眼接触'是指出现在眼前。
'识仅以存在'，是表明不是以所依的本质方式。
'如同日光使白昼'，是说如同太阳仅以存在就使成白昼。
同样，识能了知。为什么？因为世间如此闻名。
关于'无作用'等广说，'无作用'是遮遣异于和合的作者与作用。
'仅是法'是遮遣自相续的作者。
'仅是因果'是显示虽无作者，因果仍有作用与能作的关系。
关于'从意乐门说眼见、识了知'，是说为了在此建立正确言说，虽实际不存在，但假立为有，而安立眼见、识了知等作者与作用等。
'不应执著于此'，是指不应执著于诸如'自性对事物而言是他性'等。
'不应执著于地方人的词源学'，是说地方人中确定并成立的说法是地方人的词源学，不应执著于'因为这是他们的词源学所以如此'，或认为所有词源学都一定有意义。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་ལ་མངོན་པར་བརྒྱུག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་བདག་དང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྒྲོ་བཏགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ལུས་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་ཡོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་ལ་མངོན་པར་བརྒྱུག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འདའ་བར་མི་བྱ་བ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་ཕྱིར་མིང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདའ་བ་དང་བརྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། ། གཉི་ག་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཅིག་གིས་ཀྱང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ཕྱེ་ན་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་གསལ་ལོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ཕྱེ་བ་དང་ཕྱེད་ཕྱེ་བ་དག་ལས་གང ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནའོ།།གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཞན་དུ་གྱུར་ན་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱེད་ཕྱེ་བའམ་ཐམས་ཅད་བཙུམས་པར་བྱས་པ་འམ། ཕྱེད་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་བཙུམས་པ་འམ་ཐམས་ཅད་ཕྱེ་བ་བྱས་ན་དེའི་ཚེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་ མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིར་མིག་གཉི་ག་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཞོ་ཤ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་བཞིན་དུ་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡུལ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ རྣམ་པར་ཆད་པས་རྣམ་པར་ཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་རྟེན་རྣམ་པར་ཆད་པས་རྣམ་པར་ཆད་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་གཟུགས་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་གཟུགས་སྣང་བ་དེ་ན་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མིག་གི་དབང་པོ་མེད་དེ། དེ་ཚད་མས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ལྷས་བྱིན་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །མིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅིག་ ཤོས་ཀྱིས་སྨྲས་པ།མིག་དང་རྣ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདིས་ནི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་ཚད་མས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བ་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་པར་བརྟགས་ན་ནི་མིའི་ནང་ན་འདི་ན་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ལ་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བས་ཅི་རིགས་པར་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པར་ཡོད་པ་དག་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོད་པའི་གཟུགས་ དང་སྒྲ་འཛིན་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་ན་འདི་ལྷའི་ཉིད་ཡིན་པར་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ཡང་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་མི་འགྱུར་ཏེ།སྣ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྣ་དང་ལྕེ་དག་ཡུལ་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ལ་ལྷའི་[(]དག་[,]ངག་[)]སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །འདིས་ནི་ཕྱོགས་རང་གི་ ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།མིག་དང་རྣ་བ་ལྷའི་མིག་དག་ཡིན་པར་སྲིད་པ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་མི་སྲིད་པ་ནི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེར་འགྱུར་བས་ན་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱོན་ འདིས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཚད་མས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ན་ཡོད་པ་དང་བར་དུ་ཆོད་པའང་རུང་དེ་དང་མ་ ཕྲད་པར་འདྲ་བས་དེ་མཐོང་བར་ཐལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

'不应执著世间名称'是说不应虚构诸如我、命等世间名称，不应在非真实上增益而执著认为除了身体等之外还有一个我的存在，这是其含义。
或者'不应执著世间名称'是说不应如此，即不应为了胜义而认为连名称也不存在，这是其含义。
'超越'和'越过'是同一个意思。
'以二者'中的'以'字表示即使以一个也能看见。
'无定'是说两眼都睁开时能看见，这样解释。
'若其中任一改变则不然'是说在睁眼和半睁眼中任一改变时。
两者中任一改变，即若是睁开的变成半睁或完全闭上，或者半睁的若变成完全闭上或完全睁开，那时就不会看到两个月亮。
因此，这里应知两眼都有产生识的作用。
'识不像色法住于境中'是反面的比喻，如同色法因住于境中，所以所依中断则中断，而识则不是如此。
识不住于境中。那么是什么呢？因为无形体故不住于境中。因为不住于境中，所以所依中断也不会中断。
'如从远处见色'是说色法显现之处没有能取之眼根，因为量上不可得，如同那里没有天授等。
如同眼根，耳根也应如此说。
另一方说：眼和耳与自境方位相接触，因为是根，如鼻根等。此比量说明因不成立量上不可得。
论师广说'若是与境接触'等，若认为眼耳与境接触，则人中的禅修者不应生起天眼天耳。
若眼耳各自能取极远处被墙等阻隔的色声，如此则可能成为天眼天耳，但若是与境接触则不可能，如同鼻等。
譬如鼻舌因与境接触，所以禅修者不生起天鼻天舌，与此相同。
这说明'与自境方位接触'这一有法的差别相违过失，眼耳可以成为天眼天耳是有法，不可能成为天眼天耳的体性是差别相违，由此成过失。
由此过失，因为不能推理，所以安立为量上不可得。
因此，眼耳是不与境接触的。
'若是不与境接触'等广说，是说无论近处、极远处或中间阻隔，同样是不接触，应成能见。

།ཕ་རོལ་པོའི་འདི་ཅི་སྒྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་སུན་འབྱིན་པ་ཞིག་།གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་མིག་དང་རྣ་བས་ནི་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་བར་དུ་ཆོད་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཡུལ་ཉེ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་མི་རུང་སྟེ།།བདག་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་མ་ཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་སུན་ འབྱིན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པར་མི་རུང་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཁབ་ལོང་གིས་ཀྱང་ལྕགས་མ་ཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་ཅི་སྟེ་མི་འདྲེན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དྲིལ་བའི་སྒོ་ནས་ཁབ་ལོང་དཔེར་ཉེ་བར་བཀོད་དེ་མིག་དང་རྣ་བ་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།མིག་དང་རྣ་བ་ནི་མ་ཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མ་ཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁབ་ལོང་བཞིན་ནོ། །ཁབ་ལོང་ནི་ལྕགས་མ་ཕྲད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ཡིན་ཡང་མ་ཕྲད་པ་ཐམས་ ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟར་མིག་དང་རྣ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མིག་སྨན་ནམ་ཐུར་མ་ཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་སྟེ་དེ་ནི་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་མིག་དང་རྣ་བས་མི་འཛིན་ཏེ། གཟུང་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མིག་ སྨན་དང་ཐུར་མ་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་མིག་དང་རྣ་བ་ནི་རང་གི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྣ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་པ་འདི་འདྲ་བས་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་མི་འཛིན་ཏོ། །ཡིད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་ཉིད་ནི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གི། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་ དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ།།གསུམ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ནི་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དབུགས་ མ་རྔུབས་པར་ནི་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣར་དབུགས་རྔུབས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཕྲ་མོ་བཞི་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དྲི་སྣས་སྣོམ་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རླུང་ལས་དྲི་གཞན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡུལ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའོ། །འོན་ཏེ་ ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།རེག་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྒྲ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མི་རེག་ན་བསྣུན་དུ་མེད་པས་སྒྲ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཁ་ ཅེ་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་རེག་པར་གྱུར་ན་ལག་པས་ལག་པ་ལ་བསྣུན་ན་བྱིང་བར་འགྱུར་ཏེ་རྒྱ་སྐྱེགས་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་གཞན་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བསགས་པ་ལ་བརྒྱབ་ན་ཞིག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕན་ཚུན་མ་རེག་པའི་ཚོགས་ལ་ལག་པ་ལ་སོགས་པས་བརྒྱབ་ན་ཇི་ལྟར་ ཞིག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་དབུས་ན་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་འདབ་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ན་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་འདི་དག་འདབ་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ནི་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

这是对方的论证还是破斥呢？如果暂且这样说：眼睛和耳朵能够感知极远和被遮蔽的对象，因为未与对象接触，如同接近的对象，这是论证的话，那么这种论证是不合理的，因为对自身而言因不确定，且与先前所承许相违背。
如果是破斥说眼耳的特性会导致感知一切未接触的对象，那么这种破斥也是不合理的，因为被推理所违背。怎么说呢？且说：为什么磁铁不能吸引一切未接触的铁呢？总的来说，以磁铁为喻来证明眼耳不能感知未接触的对象。
眼耳不能感知一切未接触的对象，因为没有感知一切未接触对象的能力，如同磁铁。虽然磁铁能吸引未接触的铁，'吸引'即是'感知'的意思，但不能感知一切未接触的对象，眼耳也是如此。
即使是接触，为什么眼药或手术刀接触时不能看见一切呢？这是相同的道理。眼耳不能感知极远和被遮蔽的对象，因为不能被感知，如同眼药和手术刀的接触。
或者说，眼耳不能感知一切自身所应感知的对象，因为是感官的本质，如同耳根等。鼻等虽与对象接触，但因不能感知俱生的香等，所以不是一切，诸根以这样的能力不能感知与鼻等俱生的香、味、触等。
意识因为不是物质性的，接触只是对有形体者而言，对无形体者则不然，所以不应考虑是否与对象接触。'其他三者'是说确定要执著其他三者唯一是接触的，为此而作。若不如此，则可能既是接触又是不接触。
因为不吸气就不能感知，是说鼻子随吸气而来的四种微细俱生物中的香才能被鼻子所嗅。其他人说从风中产生别的香。'混合'即成为一处。
如果说'若是一边'是什么意思呢？应理解为'若是接触'。那么'如何成立声音'是说如果不接触就没有撞击，声音就不能成立，这是所想的。
说'正因为如此'的是迦湿弥罗人，若是接触，则手击手时会陷入，如同茜草与其他茜草一样。'如何击聚集而不毁坏'是说微尘互不接触的聚集被手等击打时怎么会不毁坏呢？
'它们之间丝毫无有，正是相邻'是说因为内部没有光等显现，所以安立这些为相邻，这才是接触，其他则不是。

།ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདུས་པ་རྣམས་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེག་པར་འགྱུར་བས་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་པར་གྱུར་ན་ནི་རྫས་རྣམས་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ན་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ ཞེས་ཉེས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ།།རྒྱུའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྒྱུ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ནི་རེག་པའམ་མ་རེག་པ་དེའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཕན་ཚུན་རེག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པས་ན་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ གྱིས་མ་རེག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བོང་བ་སྐམ་པོ་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་གི་ཚེ་བསགས་པར་གྱུར་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཁ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་ནི་སྔོན་ཕྲ་ལ་ཕྱིས་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བསགས་པ་དང་ལྡན་པ་ བསགས་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་གཉིས་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའོ།།སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པ་ན་རེ་ནི་རེག་པ་ནི་མེད་ཀྱི་འདབ་ཆགས་པ་ལ་རེག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་བཙུན་པའི་ལུགས་ འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པར་མི་བྱ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་གི་དབུས་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་འདབ་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་ཅེས་ནི་སྨྲས་མོད་ཀྱི་ཚིག་དེ་ནི་གླགས་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དབུས་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་དབུས་ན་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་ནི་མི་སྨྲའོ། །གཞན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ལས་སུ་འགོག་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།ཉེས་པ་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། །ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་བསགས་པ་དག་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཁོ་ན་བསགས་པ་ལ་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཅིག་པུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པར་འཆད་པར་འདོད་ནས་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལ་ཤར་ ཕྱོགས་ལ་སོགས་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་རྟོག་ན་ནི་ཕན་ཚུན་རེག་གམ་མ་རེག་ཀྱང་རུང་སྟེ།ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རེག་ཀྱང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིར་ཞེ་ན། ཆ་ཤས་ དང་བཅས་པ་ཉིད་དུའོ།།འདིར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་འདི་མི་འདོད་དེ། ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པ་ནི་བསགས་པའི་གཟུགས་དག་ ཁོ་ནའི་ཡིན་པར་རྟོག་གོ།།འདི་སྐད་དུ་ཡུལ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་བར་དང་བཅས་པ་ཉིད་དག་ཡིན་ཡང་དེ་དག་འདབ་ཆགས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་གགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ།

'又'是'复次'的意思。由于聚合物具有部分，所以会产生接触，如果以全体方式接触，则诸物质会混合。如果以一部分方式接触，则会导致有部分的过失，对于所说的这些过失是不存在的。
'由于因'是指无论什么样的因，那就是接触或不接触的因，这就是所说的意思。'有时'等广说中，'具有接触因'是指此中有相互接触的因，所以是具有接触因而不接触。
'当毁坏时'是指如同干土块成为粉末一样。'当积聚时'是指如同雪一样，它先细后变大。'当积聚相应积聚时'是指如同两个泥团相遇一样。
'后刹那将住'是指生起后具有接触的缘故。尊者说：'接触是不存在的，只是对紧邻而产生接触的想法而已'，为何不接受尊者的观点呢？毗婆沙师不是也说'在它们中间毫无间隙，这就是紧邻'吗？
虽然这样说，但这句话是有漏洞的。毗婆沙师说'中间毫无间隙'的意思，并非认为中间没有光等，而是说没有其他极微进入的空间。否则，对于有间隙的极微之间的运动，谁能阻止呢？
'具有运动'是多余的词。还有另一个过失，如同毗婆沙师所思维的，积聚并非异于诸极微，所以正是它们积聚而接触，如同色处一样，这是说唯有聚合而非单一的意思。
关于'若于极微有方分差别'等广说，是阿阇黎想要说明极微不成立而作的观察。若认为一个极微有东方等方位的差别，无论是否接触，都会导致有部分的过失。若不是这样，即不承认有方分差别，即使接触也不会有有部分的过失。
这里的论证是：极微不是无部分，因为具有方分差别的缘故，如同豆子堆。毗婆沙师不承认这个具有方分差别性，他们认为方分差别只属于积聚色。
他们也说：'由于处所不能不异，所以有碍法的处所必定各异且有间隙，但由于它们紧邻而住，所以以有碍性阻碍运动，这是法尔如是。'

།མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་འཇུག་པས་རི་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚད་དང་མཉམ་པ་ཁོ་ནའི་དོན་འཛིན་པར་འདོད་ན་ཇི་ལྟར་རི་ཆེན་པོ་དག་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་གི་རིམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ པའི་དོགས་པ་བསུ་བར་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རིགས་པ་མྱུར་དུ་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྗོད་པར་བྱེད་དེ་དཔེར་ན་འགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་རིམ་གྱིས་ཡིན་ཡང་ཅིག་ཅར་ལྟ་བུར་མངོན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རི་དང་ཆུ་བོའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ཡང་མྱུར་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཏེ་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་ན་ནི་མཉམ་པ་ཡིན་ལ་སྐྲའི་རྩེ་མོ་དང་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་ན་ནི་མི་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ཕྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རེས་འགའ་ནི་ཆུང་སྟེ།གང་གི་ཚེ་སྦྲང་བུའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་མཉམ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲ་རྣ་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ཚད་མཉམ་པ་ཐོས་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཆེ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འབྲུག་གི་སྒྲ་ཐོས་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སྙོད་ནག་པོའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣ་བའི་འབྲུག་གི་ནང་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་ནང་ན་གྲོ་བའི་ཁ་དོག་གི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྲོ་བ་དང་འདྲ་བས་འབྲུག་ཡིན་ཏེ་རྣ་བའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ རབ་དག་ནི་དེའི་ནང་ན་གནས་སོ།།མཚུལ་པའི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚུལ་པ་ནི་སྣའི་རྒྱུད་དོ། །ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲེང་བ་མ་འགྲུས་པར་ཀོར་ཀོར་པོར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཁྱོན་ཙམ་ཞིག་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གིས་མ་ཁེབས་ སོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལུང་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཁེབས་པ་ནི་མ་ཁྱབ་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ན་ནི་ལུས་ཞིགས་པར་འགྱུར་རོ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལས་ཀྱི་མཐུ་ཁོ་ནས་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་མ་དད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་དང་དམིགས་པ་ནི་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དམིགས་པ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མའི་རྟེན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ།མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅན་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་རྟེན་ཅན་དག་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མུ་བཞི་པ་འབྱུང་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་མིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་ པོར་ཡིན་གྱི།མིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཐ་མ་མིན་མཚུངས་དེ་མ་ཐག་།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མུ་ གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དངོས་པོར་ཡིན་གྱི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་དྲུག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གསུམ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།

如同火轮等一样迅速转动时，是否能执取山等物？这是说，如果认为只能执取与自身大小相等的对象，那么怎么会像是一下子就能执取大山一样，而不是逐渐地呢？对于这样的疑问，用'如是迅速转动而执取'等来回答。就像火轮等虽然是逐渐执取，但却显现为同时一样。同样地，对山河声等的执取也是迅速进行的。
'或者是等同与不等同'是说，如果看葡萄等则是等同的，如果看发梢和山等则是不等同的，这样想。'只是睁眼'是说不是逐渐看见的意思。同样地，'耳'等详细内容是说，有时小，即当听到蚊虫声时；有时等同，即当听到与耳根微尘大小相等的声音时；有时大，即当听到雷声时。
'如同黑芝麻花一样安住'是说如同黑芝麻的花一样安住的意思。'安住在耳朵的鼓膜内'是说在耳朵内有如豆子颜色形状的东西，因为与豆子相似所以称为鼓，耳根微尘就安住在其中。'在鼻腔内'中的鼻腔是指鼻道。'如同花环般安住'是说如同未散乱的花环圆圆地安住。
'据说舌根微尘未覆盖发梢宽度那么大的范围'中，'据说'一词是为了表明这是经典依据。'未覆盖'即是未遍及。'如果都能产生识，身体就会毁坏'中的'啊'字是表示不认同，意即不会仅仅因业力而毁坏。
'因为所依和所缘是积聚的缘故'是说因为所依是积聚的缘故和所缘是积聚的缘故。'最后的所依已过去'中的'已过去'是确定词。'正因为如此'是说因为五识身有两种所依，即眼根等所依和意根所依，所以有四句分别。
第一句是'眼'，是说作为眼识所依的事物，而不是心和心所的自性，所以不是等无间缘的事物。等无间缘的特征是：'已生起的心与心所，非最后者为等无间。'
第二句是'刚刚过去的心所法界'，是说它是等无间缘的事物而不是所依的事物，因为识的所依只承认眼等乃至意六种，而不是其他。
第三句是'刚刚过去的意'，是说具有两种特征的缘故。第四句是'除了所说之外的诸法'，是说除了三句之外的不相应和无为等。

།དེ་བཞིན་དུ ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་རང་གི་དབང་པོ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡིན་པ་དེ་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ་མུ་དང་པོ་ནི་རྣ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་གང་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་མཚུངས་ པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་འདི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་ཡིན་ནོ།།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡིན་ལ་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་མ་ཐག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དྲུག་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་དག་གྱུར་པས་འགྱུར་ཉིད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གྱུར་པས་འགྱུར་བ་ནི། དེ་དག་གྱུར་པས་འགྱུར་བ་སྟེ་དེ་དག་གྱུར་པས་འགྱུར་བ་ནི་དེ་དག་གྱུར་པས་འགྱུར་བའོ། །འདི་དག་ལ་དེ་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་གྱུར་པས་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་དག་གྱུར་པས་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་ངོ་། །ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དང་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་མིག་ སྨན་ལ་སོགས་པས་ཕན་བཏགས་ཤིང་རྡུལ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡང་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གཟུགས་གསལ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བ་སྐྱེ་བ་སྣང་ལ། མི་གསལ་ན་མི་ གསལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།གཟུགས་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་བྱེད་མོད་ཀྱི་མིག་དང་གཟུགས་དག་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མིག་གི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་མིག་ལ་ནི་ཕན་བཏགས་ལ་གཟུགས་ནི་ཉེ་བར་བཅོམ་ན་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བར་མར་གནས་སྐབས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པར་སྐྱེའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་ནི་ཕན་བཏགས་ལ་མིག་ནི་ ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ལ་མིག་སེར་གྱི་ནད་དམ་རབ་རིབ་ཀྱི་གནོད་པས་ཉམས་ན་སེར་པོར་མཐོང་བར་འཁྲུལ་པའམ།སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ནི་གསལ་ལ་མིག་ནི་རྡུལ་གྱིས་མི་གསལ་བར་གྱུར་ན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་ གསལ་བར་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མི་གསལ་ལ་གལ་ཏེ་མི་གསལ་བར་གྱུར་ན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བར་སྐྱེའོ།། །།བམ་པོ་བརྒྱད་པ། འདི་ལྟར་བྱ་རྒོད་ཀྱི་མིག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བས་རོའི་གཟུགས་མི་གསལ་ཡང་དཔག་ཚད་ དུ་མས་བར་དུ་ཆོད་པ་ལ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，直至身识为止，也应当说自己的根，这是说：作为耳识所依的事物，是否也是其等无间缘的事物呢？有四句：第一句是耳根。第二句是刚灭的心所法界。第三句是刚灭的意根。第四句是除了所说之外的诸法。同样也应当说其他的。
意识是与前文相连，这是说：凡是作为意识所依的事物，也是其等无间缘的事物，这是与前文相连。首先，凡是作为所依的事物，也是等无间缘的事物，这是说首先等无间缘必定是意根。
有些是等无间缘的事物而不是所依的事物。刚灭的心所法界，这是说因为不是眼等六根的体性。
由于彼等转变而变故，广说是：眼等彼等转变而变，即是彼等转变而变，彼等转变而变即是彼等转变而变。由于这些有彼，诸识是彼等转变而变。其体性即是彼等转变而变性。因此确定这些的所依唯是眼等。
由于随顺利益、损害、明显、不明显性，这是说：当眼等被眼药等利益，被尘等损害时，依次生起具乐的眼识等，因为生起具苦，所以是随顺。由于生起彼等明显与不明显性，所以也随顺明显与不明显性。因此知道由于眼等转变而识变。
色明显时生起明显的识，不明显时不明显，难道不是这样吗？虽然色明显与不明显时眼识随顺，但在眼与色转变的情况时，在眼的情况时眼识随顺，在色的情况时则不是。
如是，当眼被利益而色被损坏时，在其离贪的中间情况时，眼识无变而生，不是具苦而生。当色被利益而眼未舍，被黄眼病或翳障损害时，会产生错见为黄色，或见到发丝等。
同样地，色明显而眼被尘埃变得不明显时，眼识也生起不明显。同样地，色不明显而眼不明显时，眼识也生起明显。
第八品。如是，秃鹫眼本性明显，虽然尸体的色不明显，即使被多由旬间隔，也能生起眼识。同样也应当配合耳等。因此说'由于不共故'，是说由于成为所依故，以及由于不共故。

།རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་བཤད་ཟིན་པས་དེའི་ ཕྱིར་གུས་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཁོ་ན་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གཞན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ ཁོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་བསྟན་གྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་ནས་ཀྱི་ མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་རྔ་བོ་ཆེ་དང་ནས་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་སྟོན་གྱི།དབྱིག་པའི་སྒྲ་དང་ཞིང་གི་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དབྱུག་པ་ཡང་རྔ་པ་ཊ་ཧ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། ཞིང་ ཡང་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པའི་མྱུ་གུའི་རྒྱུར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྔ་བོ་ཆེ་དང་ནས་དག་གི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ལྟར། འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གཉི་ག་སེམས་ཅན་དུ་ བགྲང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདེ་ བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མིག་ཕན་པ་དང་གནོད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་དེའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཉིད་བདག་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་མིག་ཁོ་ན་ལ་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་རུང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་ས་པའི་མིག་གིས་དེ་དག་གིས་པ་དང་ས་འོག་མའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་ཡང་ དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མིག་གིས་ལྟ་བའི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་མིག་གིས་ལྟ་བའི་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ལ་འོག་མའི་མིག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རང་གི་ས་པ་དང་། ས་འོག་མ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་ བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་ས་ལྔ་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་ནི་ཁོག་པ་སྟེ།ལུས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་དག་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་ས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་གི་གོང་མའི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཡུལ་ནི་གོང་མའི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ། ས་གོང་མ་པའི་གཟུགས་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ས་པ་དང་ས་འོག་མ་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།

所依的事物已经讲述过了，因此不再恭敬阐述，只为了解释其不共同性，所以说'如何是不共同性'等。'他人的眼识'是指存在于他人相续中的识的意思。'唯由彼等表示识'是指由眼等表示眼识乃至意识，而不是由色等表示色识乃至法识。
'如大鼓声和青稞苗'是指譬如因为是不共同的缘故，世间上以大鼓声和青稞苗来说明，是通过大鼓和青稞来表示，而不说杖声和田苗。虽然杖也能作为鼓、铙钹等声音的因，田地也能作为稻、小麦等苗的因，但因为是共同的缘故，不从它们方面来表示，而是因为不共同性，从大鼓和青稞方面来表示。在这里也应当如此理解。
另外，因为二者都计为有情，所以是眼识；色则不计为有情。眼识是眼识，因为是因。眼识是眼识，因为识与乐受、苦受相应，眼趋入利益和损害。从眼的识是眼识，因为以不共同性从彼门中趣入。眼识是眼识，因为计为有情性成为增上。在眼的识是眼识，因为与彼相应的乐受、苦受唯在眼上决定。
同样也应当配合耳等，如是唯从眼等门中可以表示识，而不能从色等门中表示。'三禅、四禅地的眼见彼等地和下地诸色也同样配合'是指唯对生在欲界者的配合。'以三禅等眼见也同样配合'是指唯对生在初禅者的三禅和四禅眼见的配合。
'身非下地眼'是指下地的意思，承许自地和下地。身、眼和色是从欲界乃至第四禅地的五地。此中身是躯体，因为身等这些在无色界中不存在，所以是从欲界到第四禅地。
眼识是欲界和初禅地的两地，是指欲界和初禅地，因为彼处有寻有伺，而眼识必定有寻有伺。'眼不见上地色'是指眼的对境不是上地色，因为上地的色微细的缘故。承许自地和下地。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའང་ཅི་ཞེ་ན་གོང་མ་ནི་མིག་གི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།ས་འོག་མ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མིག་གི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ས་པ་དང་། ས་འོག་མ་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མིག་གི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ལ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འདིའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ས་འོག་མ་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་ པ་བདེན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་རང་གི་མེད་ན་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་མིག་ནི་རང་གི་མེད་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་དམན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་འོག་མ་པ་ནི་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །ཅི་རིགས་པར་ནི་སྦྱར་ བར་བྱ་སྟེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནི་རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཡུལ་ནི་རང་གི་ས་པ་དང་ས་འོག་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ པའི་ས་པའི་མིག་གི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཡུལ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་དང་དེའི་འོག་མའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་བར་གྱིས་མིག་གི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཡུལ་ནི་གཉིས་པའི་ས་པ་དང་དེའི་འོག་མའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ རིགས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་དང་རང་གི་ས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་ཡང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཁོག་པའི་ནི་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མ་དག་ཡིན་ནོ། །བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།གཟུགས་ནི་རང་དང་འོག་མ་དང་གོང་མའི་ས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྟེན་གྱི་མིག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་ལུས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་འོག་མ་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པའི་ལུས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ནི་རང་དང་གོང་མ་དང་འོག་མའི་ས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྟེན་གྱི་མིག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ལུས་ ཀྱི་ནི་གཟུགས་ནི་དེ་ཡན་ཆད་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་དང་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་རྟེན་གྱི་མིག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །རྣ་བའང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའང་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་ལུས་ གང་ལ་གནས་ཏེ་རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཉན་པ་ན་ཅི་ལུས་དང་རྣ་བ་དང་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ས་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་ས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་རང་གི་རྣ་བས་རང་གི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཉན་པ་ ན་ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདིས་འདི་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ།།ལུས་ལ་འོག་མའི་རྣ་བ་མིན། །རྣ་བའི་གོང་མའི་སྒྲ་མ་ཡིན། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འང་སྒྲ་ནི་འདིའི། །ལུས་ཀྱིའང་གཉི་ག་ཐམས་ཅད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ལུས་ལ་འོག་མའི་རྣ་བ་ཡིན།ལུས་དང་རྣ་བ་དང་སྒྲ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ས་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་ས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།

如果问什么是识，则与上文'不是眼的'相联系而说明。欲界地的眼，眼识不是初禅地的而是自地的，也承许下地的。欲界的眼，眼识唯是自地欲界的，初禅地的眼，眼识也唯是初禅地的，此地的眼识不是欲界的。难道不是说'承许下地的'吗？虽然说得对，但是当自地没有时承许是下地的，若有则不是。第二禅、第三禅、第四禅的眼由于自地没有，所以眼识唯是初禅地的，不是欲界的，因为太低劣的缘故。说'承许下地的'仅是因为有可能而已。'此'是指刚说的眼识，识类的境是如此一切。应当如理配合：欲界眼识的唯是自地的色。初禅地眼识依初禅地眼的境是自地和下地的。第四禅地眼所依的境是第四禅地和其下一切地的。同样，第二禅地眼所依的境是二禅地和其下地的。如是，识类的境是上地、下地和自地一切。
身体的色和识也是一切处，是说欲界身体的色和识是自地和上地的。初禅地身识唯是初禅地的，色是自地、下地和上地的，如同自地所依的眼一样。第二禅等地的身识唯是下地的，即是初禅地的意思。色方面，第二禅和第三禅地身体的色是自地、上地和下地的，如同自地所依的眼一样。第四禅地身体的色，因为彼以上无色的缘故是自地和下地的，如同自地所依的眼一样。
耳也如是，是说如前所说眼那样解释耳。怎样呢？又，依止何身而以耳听诸声时，身、耳、声、识是否都是同一地的？还是也有他地的？答：一切有差别。欲界生以自耳听自声时一切是自地，以此方面说'此是决定'。'身无下地耳，耳无上地声，识亦然，声是此的，身的二者一切处'应当广说。怎样呢？身无下地耳，身、耳、声是欲界乃至第四禅五地。识是欲界、初禅地和第二地。

། དེ་ལས་གོང་མ་པའི་ལུས་ཡིན་པ་ས་དེ་པ་འམ་ས་གོང་མ་པའི་རྣ་བ་ཡིན་གྱི། ས་འོག་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་རྣ་བའི་ཡུལ་ནི་དེའི་ས་པའམ་ས་འོག་མ་པའི་སྒྲ་ཡིན་གྱི། རྣ་བའི་གོང་མའི་སྒྲ་མ་ཡིན། ས་གོང་མ་པའི་སྒྲ་ས་འོག་མ་པའི་རྣ་བས་ཐོས་པར་ནི་ནམ་ཡང་མི་ནུས་སོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འམ་གོང་མ་ནི་རྣ་བའི་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་འདིའི་ལུས་ཀྱི་འང་གཉི་ག་ཐམས་ཅད་དུ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་གོང་མ་དང་འོག་མ་དང་རང་གི་ས་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཡང་སྒྲ་དང་རྣམ པར་ཤེས་པ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་མ་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་འོག་མའི་མིག་དང་རྣ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་མིག་དང་རྣ་བ་ངེས་པ་དེ་ལྟར་ཡིད་ནི་མ་ངེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་ལྔ་པའི་ལུས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡིད་ ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གལ་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་ སུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་བསྐྱེད་ན་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཚེའམ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པའི་བར་ལས་ཅི་རིགས་པར་ དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཡིད་ནི་དེ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་དེ་ཉིད་ན་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་དམིགས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ས་པའི་བར་གྱི་ཆོས་ རྣམས་ཡིན་པས་ཆོས་ནི་དེ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཞར་ལ་འོངས་པའི་སྐབས་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་ཁམས་དག་སོ་སོ་དང་། ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་འཐོབ་པ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིའི་སྐབས་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ལུས་གང་ལ་གནས་ཏེ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་ལྟ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་འོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀྱིས་རྣམ ཤེས་ཕྱི་ཡི་ལྔ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྔ་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་སྨོས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱིའི་ལྔ་ཁོ་ན་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གཞན་བཅུ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཚོགས་ལྔའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྟག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཁོ་ན་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་རྣམས་སུ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི།།བཅུ་གཉིས་ནང་གི་བཤད་དབང་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དག་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་རང་བཞིན་ཉན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ་ཕྱིན་ནས། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ཐབས་ཅིག་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པར་མགུ་བ་དང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་གཏམ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །འདུག་ནས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྲམ་ཟེ་རང་བཞིན་ཉན་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

从此，上地的身体是属于该地或上地的耳根，而不是下地的。此耳根的对境是同地或下地的声音，而不是耳根上地的声音。上地的声音是下地的耳根永远无法听到的。上地的识不是耳识，如同声音一样。声音是此身体的两者，一切处此即是刚说的耳识的对境是上地、下地和自地的一切声音。身体的声音和识也是一切处。
所谓'意不确定'，就像身体不是下地的眼根和耳根那样等等，眼根和耳根是确定的，而意根则是不确定的。因此，即使是第五地的身体，在入定和投生时，意等随应是一切地的，即意、法和意识从欲界乃至有顶都是一切地的。
例如，若生在欲界者，如果欲界意根之后生起缘欲界法的欲界意识，则一切都是欲界的。如果在投生时或入定时，从初禅地乃至有顶地随应如是生起欲界意识，则意根是彼等地的，其余是欲界的。如果在彼地生起彼识，则所缘是从初禅地乃至有顶地的诸法，故法是彼等地的，其余如前。如是从生在初禅乃至生在有顶，随应当说。
附带内容部分结束，即'眼和识蕴各别和同时都可得'这一段落相关，或者'依止何身而以眼见诸色'等，是附带内容部分，因为是通过见而关联而来的。
'二识知外五'中说'五'是为了排除法界。说'外'是为了明显眼等，即唯外五是由二识所识知的，这是确定的，因为其他十三界不是五识聚的对境，所以是由一识所识知。
'无为法是常'即唯无为是常，因为在诸时中无变迁故是常。
'法的一半以及十二内界所说诸根'中，应与'界'字相连。'说二十二根'即婆罗门自性闻趣诣世尊所在处，到已与世尊共作种种悦意欢喜之语后，坐于一面。坐已，婆罗门自性闻如是白世尊。

།ཀྱེ་གོ་ཏ་མ་དབང པོ་རྣམས་དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་བགྱི་ན།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག་མཆིས། ཇི་སྙེད་ཅིག་གིས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་བསྡུས་པ་ལགས། བྲམ་ཟེ་དབང་པོ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྣའི་ དབང་པོ་དང་།ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མོའི་དབང་པོ་དང་། ཕོའི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ།།བྲམ་ཟེ་འདི་དག་ནི་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། འདི་ཙམ་གྱིས་དབང་པོ་རྣམས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་རང་བཞིན་ཉན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་ཐད་ནས་སོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མ་གུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ལ་མ་གུས་པས།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྲོག་གི་དབང་པོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོན་ཏེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོན་ཏེ།སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔའོ། །གསུམ་པོ་དག་གི་ཆའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་ པ་རྫས་དགུའི་བདག་ཉིད་དག་ལས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་བརྒྱད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་གིས་སྨོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྔ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་ དབང་པོའི་བར་ཡིན་ནོ།།མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྔ་ནི་དབང་པོ་བདུན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་ཁམས་བཅུ་གཉིས་ནི་དབང་པོ་བརྒྱད་ཡིན་ ནོ།།ནང་གི་ཁམས་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཁོ་ན་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྔ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་དབང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཆོས་མངོན་པའི་ མཛོད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་ལས་ཁམས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོའོ།། །།དབང་པོ་རྣམས་བཤད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོ་དང་གཉིས པ་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་བཤད་པ་ལ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་མཛོད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་མཇུག་ནས། ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། །བཅུ་གཉིས་ནང་གིར་བཤད་དབང་པོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཞན་དུ་བྱས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །དབང་ནི་དབང་ཕྱུག་དམ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དེ་ནི་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་རྣམས་སོ ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དབང་པོ་མང་བའི་ཕྱིར་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

'噢，乔达摩，所谓诸根，噢，乔达摩，有多少诸根？以多少摄诸根？婆罗门，此等二十二根是诸根。何为二十二？眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根、男根、命根、乐根、苦根、喜根、忧根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根。婆罗门，此等即是二十二根，以此摄诸根。'
'其后，婆罗门自性闻世尊所说，生大欢喜，随喜赞叹，从世尊处而去。所谓法之一分，即是法界之一分之义。诸阿毗达磨论师不敬六处安立，即从眼处乃至身处与意处等六处安立之理性不敬故，于意根命根之后宣说，因具所缘故。受根等具所缘者，于其后宣说。'
'所谓命根等十一根，即命根、五受根、信等五根。所谓三分，即未知当知根等九法体性中，除意根外余八为法界一分。所谓眼等以自名称者，即眼等五界是五根，从眼根乃至身根。女根与男根唯是身之一分，故眼等五界是七根。七心界是意根。如是，内十二界是八根。'
'唯内十二界与法之一分是根，为决定故，色等五界与法界余分非根。《阿毗达磨俱舍论明义疏》是阿阇黎王子称友所造，此为界品，即俱舍第一品。'
'所谓诸根解说者，为显示俱舍第一品与第二品相关故说诸根解说。因为俱舍品末说：法之一分与彼等，内十二说为根。故说此。'
'诸文法家别说根字义，故问根义为何。根即最胜自在，此语根义为能主宰故名诸根，应如是观。因根数多，故以能主宰故名诸根，以多数词显示。'

།དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་ གྱིས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་གླང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འདི་ལ་ཚང་ཚིང་ཡོད་པས་ན་གླང་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གླང་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ལྡན་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །ངེས་པའི་ཚིག་དག་ཏུ་ནི་དེ་ལ་མ་གུས་ པས་ཚང་ཚིང་ན་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་གླང་པོ་ཆེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཚུལ་ཏུ་དབང་པོའི་རྟགས་ནི་དབང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་དོན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུར་འདོད་པར་བྱའོ། །མཐོང་བ་དང་ཐོས་ནས་ཡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངམ་གྲོག་ལ་སོགས་ པ་མཐོང་བ་དང་སྟག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་ཡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །གཟུགས་ལྟ་བ་དང་སྒྲ་མཉན་པ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་། །རྣ་བས་ ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་མཉན་པ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལུས་ མཛེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་མི་མཛེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་མི་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གིས་ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ གིས་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲི་ཇི་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་སྣས་དྲིའི་ཟས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་བྱ་ཇི་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་དང་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པས་རེག་བྱའི་ཟས་སྤུའི་བུ་གའི་ཁར་རྣམ་ པར་བཅད་ནས་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཞི་རྣམ་གཉིས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་གཞུང་ལུགས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ ནི་མོའོ་ཕོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་ཅིག་ཡིན་ལ་ཕོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུ་མ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་དང་རོ་དང་སྤྱོད་པ་གཞན་པ་ཉིད་དེ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཁྱད་པར་དག་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་དང་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཉམས་པ་ཡང་ཡིན་པས་མི་ལྡན་པ་དང་ཉམས་པའོ། །མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ དང་ཉམས་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་དང་ཉམས་པའོ།།གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དང་མཚན་གཉིས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཟ་མ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དག་ ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ཟ་མ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །མ་ནིང་ནི་གནོད་པས་དབང་པོ་ཉམས་པ་དག་ཡིན་ནོ།

因此，这个称为'能主'的词，就是'根'的意思。所以从词源学的角度来说，就成为'根'，比如像'象'这个词一样。语法学家们对此解释说，因为有丛林，所以称为'大象'，用'大象'这个词来表达具有的意思。在词源学中，由于对此不敬重，所以说因为在丛林中行走，所以是大象，这是从词源学的角度来证成的。这里也应当如此理解。
如果按照语法学的方式，'根的标志是根'这样的详细解释，就会变成'能主的意思就是根的意思'这样的衰损，但也承认是能主的意思。因此，应当认为'根'这个词的意思是这样详细解释的。
'为了断除见闻轻慢'是指看见悬崖等，听到虎等的声音后断除轻慢。'与相应者俱'是指与心所法俱。'见色闻声等'是指用眼见，用耳闻等，这是毗婆沙师的宗义。
在此，眼和耳是见闻功能的特殊性质的不共因。如前所说'为庄严身'是指没有鼻等的众生是不庄严的本性，意思是因为身体不庄严。'以彼等受用段食'是指以鼻等受用彼食。
若问香气如何是段食？因为鼻识别香味后成为段食。触如何是段食？因为身体通过沐浴、涂油等将触食在毛孔口识别后成为段食。
'四有二种'中，'有'是表示他宗的教义，自宗的教义在后面出现。'二种'是指各自配对。'众生的差别即是雌雄'中，'雌'是指同类，'雄'是指其他，这是二者的差别。
'众生的特征'是指乳房等形状、味道和行为的不同，意思是有特征。其他人说'于染污和清净'是指古代的论师，认为虽然色界众生没有男根，但因为特征成立，所以不是对众生的差别和特征起主导作用，他们认为众生的差别是由特征造成的。
'不具彼等及损坏'是指既不具足又损坏。不具足和损坏那些雌雄根的是不具足和损坏者。是哪些呢？是黄门、阉人和二形人。不具足彼等是指黄门，因为他们没有雌雄根。
黄门和阉人有什么区别呢？黄门是天生没有雌雄根的，阉人是因为伤害而根损坏的。

།འདུལ་བ་ལས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་ནིང་དང་ཕྲག་དོག་ཅན་དང་འཁྱུད་པའི་མ་ནིང་དང་མ་ནིང་ཟླ་ཕྱེད་པ་དང་ བཅས་པའི་མ་ནིང་ཞེས་བྱ་བ་མ་ནིང་ཁོ་ན་ལྔ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་ནིང་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་ཟ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་མ་མེད་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་ནིང་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ནི་འདིར་མ་ནིང་དག་ཡིན་པར་འདོད་དེ། རེ་ཞིག་བཅད་ པའི་མ་ནིང་ནི་དབང་པོ་བཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གསལ་བ་ཉིད་དོ།།མ་ནིང་ཟླ་ཕྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་དེ་དག་ཉམས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་སྟེ།དེའི་དབང་པོ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ནི་ཕོའི་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་ཞེས་བྱ་བ་སོ་སོར་འབྱུང་བ་ནི་དབང་པོ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདུལ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་མངོན་པ་འདི་ལས་ཀྱང་མ་ནིང་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་བཏོན་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཉིས་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཉམས་པས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་རྒྱུ་ཉིད་ ཀྱིས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཟ་མ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཉམས་པ་རྣམས་ནི་མ་ནིང་ཡིན་ཏེ། གནོད་པས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་གཉིས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ་གནས་ཉམས་པས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེ་བ་ཆུང་ ངུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་ལ་ནི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ། །ཟ་མ་མ་ནིང་སྒྲ་མི་སྙན། །མཚན་གཉིས་མ་གཏོགས་མི་རྣམས་ལ། །སྡོམ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཟ་མ་སོགས་ལ་མི་འདོད་དོ། །ཕན་དང་ངོ་མཚར་ཆུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་འཆད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕོ་དང་མོ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་དང་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །དེ་དག་ལ་ནི་སྡོམ་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ན་ཐམས་ཅད་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། སྡོམ་པའང་དེ་བཞིན་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ དག་ལ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ།།མོ་དང་ཕོ་རྣམས་ལ་ནི་སྲིད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རིས་མཐུན་པར་མཚམས་སྦྱོར་ བ་དང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རིས་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སྟེ།དེ་ནི་རིས་མཐུན་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རིས་མཐུན་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྲོག་གི་དབང་པོའི་ དབང་གིས་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལས་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ནར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ ཡིན་ལ།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་དུས་མཉམ་དུ་རིས་མཐུན་པ་དང་དེར་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་། ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དབང་གི་ངོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ནམ་ ཆོས་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

在律藏中提到五种黄门：天生黄门、嫉妒黄门、拥抱黄门、半月黄门和具足黄门。其中天生黄门在此被认为是扎玛（阉人），即天生无男根者为天生黄门。其余则在此被认为是黄门。首先，被割除的黄门由于器官被割除而成为根不具足者，这是很明显的。半月黄门等由于器官不能正常运作，所以他们是有缺陷的。即使在器官能够运作的时候，他们也被认定为有缺陷，因为他们的器官既不能产生男性的特殊快乐，也不能生育子嗣。
在此分别提到扎玛和黄门，是为了避免人们认为他们有正常器官的想法。否则，如同律藏一样，在此阿毗达磨中也应该只说'黄门'。双性人也是有缺陷的，因为他们的位置有缺陷，且只能产生微小的快乐。
有些人说，无有男女根者为扎玛，而器官有缺陷者为黄门，因为他们是被损害而有缺陷的。双性人也是有缺陷的，因为他们的位置有缺陷，且只能产生微小的快乐。
这些人没有戒律等。如经中所说：'除了扎玛、黄门、北俱卢洲人和双性人以外的人类才有不律仪'，又说：'扎玛等不被认可，因为利益和稀有性小'，又说：'男人女人的解说'。
男人和女人才有这些（戒律等），因此男根和女根能主宰烦恼。关于获得戒律、获得果位和离贪，戒律有三种：别解脱戒、禅定戒和无漏戒。他们连一种戒律都没有，更不用说全部了，因为经中说：'戒律也是如此'。
正因为如此，他们不可能获得预流果等果位，也不可能离开欲界等贪欲。而男人和女人则可能，因此男根和女根也能主宰清净。
关于结生相续和正持，命根能主宰同类结生，即被安立为主宰同类相续。也能主宰同类正持，因为依靠命根而安住其后。
意根能结生后有，是说由烦恼而结生后有。这与命根有何区别？命根只能结生中有，而意根也能结生生有。命根同时结生同类相续，而意根即使在不同时也能结生后有。
关于随顺根的本性，世间或法随顺心的根的本性。

།ཇི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དྲངས་པ་ཡིན། །སེམས་ཀྱི་ ཆོས་ནི་གཅིག་པུ་ཡི།།དབང་གི་རྗེས་སུ་ཆོས་ཀུན་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་དམིགས་པ་འམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་དེ་དག་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་དག་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་ ལ་ནི་ཞེ་སྡང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་ཁོ་ན་ཁ་ཅིག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་འདི་ལྟར་བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཁྱེར་ཏེ འོང་བར་བྱེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དད་པ་ནི་འདི་ལ་རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པས་ན། དད་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན་འགའ་ཞིག་ཆོས་སམ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་སྐྱེ་ བའམ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་མངོན་པར་འདོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དག་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དག་དང་། བཏང་སྙོམས་ངེས་པར་འབྱུང་ བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དག་སྟེ།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཁམས་སམ་འཁོར་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་ བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ།ཡིད་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའམ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡིད་བདེ་བ་ ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བཏང་སྙོམས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།ལ་ལ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ནི་བདག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ འབད་པ་མ་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ།།ལ་ལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ནས་ཡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཀྱི་མིག་དང་རྣ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

如同所说'此世间为心所引导'等广说，如偈颂中说：'世间为心所引导，为心所普遍牵引，一切诸法皆随顺，唯一心法之力故。'
由于这些会增长贪欲等，即缘于这些或通过相应的方式，对于乐等这些有增长的本性，故贪欲等这些于彼等增长。其本性即是于彼等增长。因此，如说：'于乐受增长贪欲，于苦受增长嗔恚，于不苦不乐受增长愚痴。'
所谓'由彼等清净'即是由彼等而得清净之意。如是，信等这些于烦恼清净有主导作用。
其他人说：'乐等诸法于清净也有主导作用'中，'也'字的含义是乐等不仅对杂染有主导作用，那么是什么呢？对清净也有主导作用的意思。某些唯是阿毗达磨论师如此说，他们引用'乐心能入定'等教证来支持清净有主导作用的说法。
苦因之信即是此信有苦因，故此信为苦因所生之意。当有苦时，有些人会对法或三宝生起信心或欲求出家。
所谓'依止出离的喜等六种'即是依止出离的喜六种、依止出离的忧六种、依止出离的舍六种。出离即是有漏和无漏之道。其他人说是对界或轮回出离而离贪。
如经中说：'缘眼识所识之色，生起依止出离之喜'等，即是缘出离或随顺出离之意。如是乃至'缘意与法，生起依止出离之喜'，如是'缘眼识所识之色生起忧'等，如是乃至'缘意'等，如是'缘眼识所识之色生起依止出离之舍'，如是乃至'缘意'等所说。
有些是想到'将获得出离'而生喜，有些是想到'我未为出离而精进'而生忧，有些是观察彼等色等而生起舍。
'其他人说'即是经部师。'为了通过识舍弃轻重'即是思维由识舍弃轻重，而非由眼耳等。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་མཐོང་བའམ་སྒྲ་ཐོས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་སྒྲ་ཐོས་པ་ནི་དཔྱད་ན་འཛིན་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ ན་ཡོད་པར་མི་དམིགས་ལ།འཛིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཡིན་གྱི་འདི་དག་གཞན་ལ་དབང་བྱེད་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་རང་གི་དོན་ལ་དམིགས་པར་དབང་བྱེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནས་གྲུབ་པ་ལས་ཡིད་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་ས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ནི་གོང་དུ་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འདི་ལ་དོན་རྣམས་ཀྱང་དབང་བྱེད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པར་དབང་བྱེད་ པ་ཉིད་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ངོ་བོ་གཅིག་པུ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅིག་པུ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སྔོན་པོ་ནི་གཟུགས་སེར་པོ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ མ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་དེ་གསལ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་དེ། །འདི་ལྟ་སྟེ་མིག་གསལ་ན་ནི་དེའི་དམིགས་པ་གསལ་ལ། མིག་མི་གསལ་ན་ནི་མི་ གསལ་བ་ཡིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་དང་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཚོར་བ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་མི་དགེ་ན་ནི་དམིགས་པ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། དགེ་ན་ནི་དགེ་བ་ཡིན། ཚོར་བ་དང་བཅས་ན་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན། ཚོར་བ་ མེད་ན་ནི་ཚོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་གཟུགས་ཀྱིས་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་དབང་ བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལས་མོ་དང་ཕོའི་དབང་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རེག་བྱའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ།།ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལྟ་བུའོ། །མོའི་དབང་པོ་ནི་རང་བཞིན་ང་རོ་དང་གཡོ་བ་དང་བསམ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མོའི་བསམ་པ་ནི་མོ་ནི་ཕོ་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་ནི་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་མོ་ དང་ཕོའི་དབང་པོ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རིས་མཐུན་པར་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལྟ་བུར་རིས་མཐུན་པའི་བར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཡིད་ཁོ་ན་དབང་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་གཞུང་ལུགས་གཅིག་གོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གནོན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དག་གིས་སོ།།ལམ་ཡང་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚོགས་ལ་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

说'除了识之外，没有看到色或听到声'是指经过观察，见色闻声离开能取时是不可得的，而能取也唯是识，并非其他。因此，所说的眼识和耳识与相应法一起生起时具有主导作用，这就是它的本质，而不是对其他有主导作用，这是其所思。
说'意对一切境都是所缘'，仅由'对自境有主导作用'就已成立，而'意对一切境都是所缘'中的'一切'并非指一切法都是法界的本性，这在前面已经解释过了。
关于'在此诸境也不是有主导作用吗'，是因为经中说'依二者而生识'。'增上主导性即是主导性'是指增上主导就是主导，其本性就是增上主导性。
'因为是对一切色所缘的共同因'是指单一的眼根性对蓝、黄等一切色法作为所缘的因。单一的色性并非是对蓝、黄等一切色法作为所缘的因，因为蓝色并非是对黄色作为所缘的因。
'因为所缘随顺明显性等'是指所缘随顺眼等的明显与不明显性，即当眼明显时其所缘明显，当眼不明显时则不明显。'等'字包含随顺不善、善、有受、无受等，即当意不善时所缘是不善，善时则是善，有受时则有受，无受时则无受。
所缘并不随顺色的明显与不明显性等，因此说'因为与此相反'。因此眼等是增上主导，而色等则不是。
关于'从身根有女根和男根'，论证是：女根和男根是身根的本性，因为能生触识，如同非女根男根本性的身根。相违例是如眼根。
'女根的自性、声调、举止和意乐等'中，女性意乐是指女性对男性的思念。男性则相反，如是女根和男根仅对有情的差别有主导作用。
命根是对同分住有主导作用，而不像毗婆沙师所说的是对同分结生有主导作用，因为那是唯意有主导作用。
'诸受对染污有主导作用'，在这点上与毗婆沙师的教义相同。如他们所说的广说中，烦恼也被对治是通过世间道的诸行相，道也引导是通过顺决择分等诸行相。如是信等各自对清净品有主导作用，这是所说的意思。

།སེམས་རྣམ་པར་ མ་གྲོལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཐོབ་ པ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཏེ་མཐོང་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གནས་པ་བདེ་བ་ནི་བདེ་བར་གནས་པའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་ བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའོ། །བདེ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ནི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ངག་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་རྐུབ་དང་ མདོམས་རྣམས་ཀྱང་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཁ་བསྐང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ངག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ངག་གི་དབང་པོ་ནི་གང་གིས་ན་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལག་པའི་དབང་པོ་ནི་གང་གིས་ན་རྫས་ཅུང་ ཟད་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྐང་པའི་དབང་པོ་ནི་གང་གིས་ན་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཆག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐུབ་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གང་གིས་ན་རྟུག་པ་རྟུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ གང་གིས་ན་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་གང་གིས་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་དེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཁ་བསྐང་བར་མི་བྱའོ། །དོན་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྟེན་དང་དེའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྟེན་དང་། རྟེན་དེའི་བྱེ་བྲག་དང་། གནས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚོགས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་དབང་པོ་དྲུག་གི་དབང་གིས་རྟེན་དང་། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཡིན་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི་གཞི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལྔས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚོགས་སོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རྟོག་པ་གཞན། འཇུག་པའི་རྟེན་དང་མི་སྐྱེ་ དང་།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་སྟེ་འཁོར་བའི་རྟེན་དང་། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡོག་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྟེན་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། ཉེ་བར་ སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཙམ་གྱིས་ན་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་གདགས་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱེད་ཀྱི་དེའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་དང་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་དམིགས་པ་ནི་མཐའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པ་འདོན་ཏོ།

所谓'心未解脱者无法圆满涅槃'是说具一切智根即是无漏根，如尽智等。正因为从烦恼中解脱，以及相续解脱，故称为解脱，获得此解脱者即可证得无余涅槃。因此，具一切智根被安立为能主导无余涅槃。
所谓'为现法乐住'等广说，'见法'即是'现见之法'，意为'见时'。'安住快乐'即是'乐住'。'现法乐住'即是'于现见之法中安乐而住'。
所谓'由解脱而别别正受喜乐'中，'解脱'即是断除烦恼。'喜'即是意乐。'乐'即是轻安乐。'由解脱而别别正受喜乐'即是由解脱而别别正受喜乐，此即是其因。此说明由解脱而正受喜乐即是现法乐住。
所谓'语、手、足、臀、生殖器等亦应补充为根'，是说除眼根等外，还应当认识语根等。语根即是能说话者。手根即是能取物者。足根即是能行走者，即是能步行之义。臀根即是能大便者。生殖根即是除身根一分外，能获得特殊快乐者。
无明等由于与世尊宣说二十二根的意义无关，故不应补充为根。其意义是什么呢？即是'心之所依及其差别'等广说，即是心之所依、所依之差别、安住、烦恼、清净资粮及清净。
'彼六处是有情事物之基础'是说其余诸法皆依止于此等。如是由六根之力而生起所依及境之六识。虽然这些也被承认是有情事物，但非基础，因为六处并非由彼等之力而生。
'以五根成办清净资粮'即是以信等。'以三根成办清净'即是以未知当知根等。
'其他分别、趣入所依及不生'等广说，是依趣入分和还灭分而说，即是趣入即轮回之所依、生起、安住、受用，以及还灭即涅槃之所依、生起、安住、受用。
仅此即可圆满士夫义，更立其他根无有意义。你们所说的声等境是初，功德与士夫差别所缘是终，如是宣说圆满士夫义。

།དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་ནི་འཁོར་བས་ན་འཇུག་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་སྐྱེ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། གང་ཞིག་ཅེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། ཡིད་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ནི་དེ་དག་ལས་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉེ བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།ལྡོག་པའི་རྟེན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུན་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོས་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ནི་དེ་སྙེད་ཅིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ ཡིན་ཏེ།འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་རྟེན་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་ནི་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ལ་དབང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་སློབ་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུས་པ་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་བསླབ་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ལ་ཚིག་ནི་དེ་ལྟར་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོའི་ལས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ངག་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྟེན་ཁོ་ནའི་ལས་ཡིན་ནོ། །ལག་པ་དང་རྐང་པ་ཡང་ལེན་པ་དང་འགྲོ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་ཉིད་གཞན་དུ་བྱུང་བ་ལ་ལེན་པ་ཞེས བྱ་ལ།རྐང་པ་ཉིད་གཞན་དུ་བྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ནི་དབང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྐང་པ་དང་ལག་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ ལེན་པ་དང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ནི་དབང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཕྲ་མོ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་གཉིས་ཀྱང་དབང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །རྟུག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཙང་བ་རྟུག་པར་བྱ་བ་ལའོ། །བུ་གའི་ནམ་ མཁའ་ལ་གནས་པའི་རྫས་ལྕི་བ་ནས་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ།རྐུབ་ཀྱི་གནས་ལས་གཞན་ན་ཡང་། ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རྫས་ལྕི་བ་ནི་ལྕི་བ་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རང་ལྟུང་གི་དབང་པོས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་རླུང་གིས་ཀྱང་བྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཙང་བའི་རྫས་ལྕི་བ་དེ་རླུང་གིས་བྲོ་བར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རླུང་ཁོ་ནའི་ལས་ཡིན་གྱི།རྐུབ་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于六处作为有情实体的所依，是轮回趣入的所依。
所谓生是男女根，这是因为将要出生故称为生。
为什么呢？因为从彼而生故。
是什么呢？六处，意根和身根是从彼直接生起故，眼等四根是次第生起故。
住是命根，因为使六处安住故。
诸受则是受用，即以乐等。
还灭的所依是信等，因为信等是基础故。
生是遍知根，即最初生起，因为是最初无漏生起故。
住是已知根，因为是相续故。
具知根则是受用，因为由此心解脱而别别正受喜乐故。
因此根唯有如是数量，即不承认无明等是根的意思。
正因如此，彼等次第也是如此，即从眼根乃至具知根，因为成为趣入还灭所依等故。
语于说话并非根，因为需要学习的差别故，如刚出生的婴儿虽无学习即能以眼见色，但不能如是说话。
因此，超越根的作用故，语不应成为根，而说话仅是舌根所依的作用。
手足也仅是取与行走，因为手的变化称为取，足的变化称为行走，因无作用故，对自体起作用也相违故，手足非根。
如蛇等，虽蛇等无手足，然彼等亦能取物行走，故手足非根。
若谓彼等亦有细微，因为是所成立故非根，此二亦非根。
关于大便，即不净大便。任何重物若住于孔隙虚空中，即使在肛门处以外，因下坠故，重物仅因重性自行下坠，非由大便根所为。
由风亦能推动故，即彼不净重物由风推动故，此唯是风的作用，非是肛门根，因为彼不可得故。

།མདོམས་ཀྱང་ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱ་བ་ལ་དབང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བ་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་ ལས་མ་གཏོགས་པའི་མདོམས་སུ་བཏགས་པ་དབང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྐོག་མ་དང་སོ་དང་མིག་གི་ལམ་དང་ཚིགས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུས་དབང་པོ་དག་ནི་དེ་སྙེད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འདོད་ན་ལྐོག་མ་ཡང་མིད་པ་དང་སོ་ཡང་བཅའ་བ་དང་མིག་གི་ལམ་ཡང་འབྱེད་པ་དང་འཛུམས་པ་དང་། ཚིགས་ཀྱང་རུས་པའི་ཚིགས་བསྐུམ་པ་དང་བརྐྱང་བའི་བྱ་བ་དག་ལ་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་པར ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་གང་ཞིག་གང་ལ་རྩལ་ཡོད་པ་དེ་དེ་ལ་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུ་ངེས་པ་དེ་ནི་མི་འདོད་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་རང་གི་བྱ་བ་སྟེ་རང་གི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ངག་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་ ནོ།།བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལུས་ལས་མོ་དང་ཕོའི་དབང་དག། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་དྲོད་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་ནང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་དང་བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདིར་རོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་། ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཚོར་དང་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང བའི་ཕྱིར་བསྟན་ཟིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ།སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་ནང་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཚོར་བའི་སྤྱིའི་ངོ་བོ་བཤད་ཟིན་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་བདེན་མོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་ནི་འདི་ནས་འཆད་པར་འདོད་པས། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་མི་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་ནང་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ནི་འདི་ནི་འཆད་དོ་ཞེ་ན།འདི་དག་ཀྱང་བཤད་དགོས་པ་ཁོ་ནའོ། །འདི་ལྟར་འདི་དག་ནི་རྫས་དགུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་དགོས་སོ། །གནས་སྐབས་འདི་ན་ནི་རྫས་དགུ་པོ་འདི་དག་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། གནས་ སྐབས་འདི་ན་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར།གནས་སྐབས་འདི་ན་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདི་དག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་བསྟན་དགོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་ སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཚོར་སིམ་པ་མ་ཡིན་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་ཚོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སིམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སིམ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལུས་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་དེ་ལ་ཡོད་པའམ་རྟེན་ལུས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་གནོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

关于'生殖器官并非是能生起普遍喜悦的根'这句话，其词义是：身根的一部分即男女根以外的生殖器官并非是根，因为那种烦恼性的快乐是由身根的一部分即男女根所产生的。
关于'喉咙、牙齿、眼道和关节等'这段详细内容：如果不接受以上所说的理由，认为根不仅仅是那些，那么喉咙能吞咽、牙齿能咀嚼、眼道能开合、关节能屈伸等功能，也应成为根了。
关于'一切作为因的'这段详细内容：如果认为某物对某事有能力就是根，而不接受前面所说的确定因，那么种子等一切作为因的东西，对于自己的作用即自己的果如芽等的特征作用，也应成为根了。
因此，语言等并不应该是根。关于'其中眼等'这段详细内容中的'其中'是语助词。
'已说过'是指：'彼等识之所依，眼等净色诸根'以及'身根中男女根'等。关于'命根'是指：'命即寿与暖，及识所依者'。'信等是从诸心所中'是指：'信及不放逸、轻安'等部分。
关于受等，虽然'受即领纳'、'受及思想想'等已经说过，也将在心所中解释，但是受的总体性质虽已说过且将要解释，但其差别分类的性质想在此处解释，所以说'将解释乐等'。
那么，是否不需要解释尽知根等？因为已经解释了意的特征，信等将在心所中解释，乐、喜、舍在此处解释。这些也确实需要解释。因为需要说明这些是九事的自性。在某种状态下，这九法称为未知当知根，在某种状态下称为已知根，在某种状态下称为具知根，需要解释这些状态的差别。
因此，说'将解释乐等及尽知根等'是正确的。
关于'身受非悦'中，'身受'是为了区别意受，'非悦'是为了区别悦受。其中身是指眼等五根，因为是微尘等的自性。依止于身或与身俱行故称为身的，即依止五根的受，能造作损害的即是苦根，应当如此理解。

།སིམ་པ་ནི་བདེ་བའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འདིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།སིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་ན།སེམས་ཀྱི་དེ་ནི་བདེ་དབང་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སིམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གཟུང་གི་ལུས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་དེ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་དེ་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་མདོ་ལས་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་བདེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སེམས་ཀྱི་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ། །[(]ཡད་[,]ཡིད་[)]མི་བདེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་བར་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཚོར་བ་བར་མ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སིམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉི་གའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཡན་ལག་གཉི་ག་ཡོད་པས་ན་གཉི་གའི་སྟེ་ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྟོག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་ པར་རྟོག་པས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་དབང་ཁོ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་།དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཐ་དད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དག་དང་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཐ་དད་དེ་སོ་སོར་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཞེས བྱ་བ་ཡིན་གྱི།བཏང་སྙོམས་ནི་ལུས་ཀྱིའམ་སེམས་ཀྱིའམ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའམ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ནར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་རང་གི་ངང་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བས་དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཐ་ དད་པ་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་དབང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ།། །།བམ་པོ་དགུ་པ། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གཞན་གྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་ལ་སེམས་ཀྱི་ཡང་གཞན གྱིས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ།སེམས་ཀྱི་ནི་མི་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གཞན་གྱིས་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་ཡང་གཞན་གྱི་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པས་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པས་ཐ་དད་པ་མེད་དོ།

'舒适即是乐'这句话，在此应当与'身体的'和'根'这两个词相连。说'舒适'是为了排除非舒适。这样说就是解释了：依靠五根的舒适感受，能够带来利益的即是乐根。
在第三禅中，'心的即是乐根'这句话，是说在第三禅中，心的舒适感受也是乐根，这样安立。
为什么在那里只取心的舒适而不取身体的呢？对此说道：'因为那里没有五识聚，所以没有身体的感受'。
为什么在第三禅中它不是喜根呢？为此说道：'在第三禅中，因为已离喜贪，所以它只是乐根'。如经中所说：'离喜贪者住于舍'，乃至'具念安乐而住'，以及'圆满第三禅而住'。
如果认为喜与悦是不同的，为此说道：'喜即是悦'。
'心的不舒适，即是不悦'这句话是说，心的有害感受即是不悦。'舍是中性的'这句话是说，舍根是中性感受，既不是舒适也不是不舒适的意思。
'二者的'是说，这具有两种成分，即身体的和心的意思。'因为无分别'是说因为没有现行的分别的意思。
说'大部分'是为了舍弃由定生和异熟所生的喜乐。'身的则不是'是说身乐和苦不是由分别而生。
为什么呢？因为'由境界力，阿罗汉们也会生起'，即唯由境界力，即使是已断除可意不可意分别的阿罗汉们也会生起身乐和苦。
因此，'它们根性各异'这句话是说，身心的乐和苦，作为根性是各异的，分别称为乐根、喜根、苦根、忧根。而舍，无论是身的还是心的，或者是异熟生或等流生，都只是无分别的，没有现观的，自然而然地无造作而生，因此作为根性没有差别，称为一个舍根。
第九品。'身乐也在他处'等广说，是说身乐也以其他的领受自性差别而摄持，心的也以其他的摄持，身的是所依，心的是不依托的。同样，身苦也以其他的领受自性差别，心的也以其他的。
'舍无差别'是说没有自性和特征的差别。因此，为了舍故，即为了保持舍的缘故，因为无差别，自性和特征无别，所以无有差异。

།མཐོང་བསྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ལ་དགུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་ པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི་མཐོང་བསྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ཡིན་ནོ།།ལམ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་རྫས་དགུ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མཐོང་ བའི་ལམ་ལ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། རྫས་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་མིང་དེ་དང་དེ་འཐོབ་ བོ།དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རྫས་དགུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལམ་དེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དག་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ནི་མེད་དོ། །མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་ཀུན་ རྟོགས་པར་བྱ་བར་ཞུགས་པ་སྟེ།ཀུན་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེའི་དབང་པོ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་སྔོན་མ་མཐོང་བ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་མེད་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།གང་ཟག་ཀུན་ཤེས་པ་དེའི་དབང་པོ་ཡིན་པའམ་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་དབང་པོ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོའོ། །མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དོན་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་སྒྲའི་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ།།ཀུན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སམ་འདི་ཀུན་ཤེས་པ་སྲུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དབང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དབང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་འདི་ཁམས་བསྟན་པ་ ལས།ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་གསུམ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་བཤད་པ་ བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོར་བཤད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་སློབ་མས་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་ཚིག་རེ་རེའི་ངོ་བོ་ནས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དགུ་རྣམ་གཉིས་ ཞེས་བྱ་བ་དོར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ།གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཁོ་ནས་དགུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་དག་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།

关于'见修无学道九'，所谓'见'即是见。见、修、无学道即是见修无学道。在这三道中，意、乐、喜、舍、信、精进、念、定、慧这九种事物，在见道中称为未知当知根，在修道中称为已知根，在无学道中称为具知根，如是安立。这些事物相互观待而获得彼此名称。
所谓'九'是相对其他聚合而言，并非在一个聚合中有九种事物，因为在乐、喜、舍根中只有其中之一存在。若是无间定、殊胜禅定、第四禅、空无边处、识无边处、无所有处地，则唯有舍根，而无乐根和喜根。若是初禅、二禅地，则唯有喜根。若是三禅地，则唯有乐根而无其他。
所谓'未知当知入'是指对四谛尚未了知而入于当知、当证悟，即思维当知。其根即是未知当知根。修道则无前所未见当知，而是为断除余随眠，即为断除应以修道断除的烦恼而了知彼四谛。已知者之根或已知即根，故称已知根。
在无学道中，了知已知之想即是已知，这仅是表述其义，词句应如是安立。已知即是通达。由于具有此或此是守护已知的本性，故称具已知。如是根即是具已知根的意思。
'三唯无漏'是确定三者唯是无漏。关于有漏无漏的差别，在界品中说'无漏道谛'以及'彼三有漏无漏，余者唯有漏'，虽已说过，但那是就总相而说，非别相。因此，为令学人易于理解，应知此等差别是从每一词的本性来阐述。
'九有二种'不必舍弃，因为仅由一向有漏无漏的确定，即可成立'九有二种'。若这些唯是无漏，则应当归入唯无漏的未知当知根等类中。

།འོན་ཏེ་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་སྲོག་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ནང་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ དེའི་ཕྱིར་དགུ་རྣམས་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་གཞན་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡང་། དགུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་དེ། དགུ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་བརྗོད་ཅིང་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུང་ཡང་ཁྱེར་ཏེ་འོང་བ་ ལྟ་བུར་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་ཆར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་གང་ལ་འདི་དག་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་དག་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་དེ་ནི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟ སྟེ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་ནས།གང་ལ་དབང་པོ་འདི་དག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་དབང་པོ་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་དབང་པོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་པོ་ འདི་དག་རྣོ་བ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ཆེས་ཞན་པ་དང་ཆེས་རྟུལ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ཆེས་ཞན་པ་དང་ཆེས་རྟུལ་བས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ཆེས་ཞན་པ་དང་ཆེས་རྟུལ་བས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ཆེས་ ཞན་པ་དང་ཆེས་རྟུལ་བས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ཆེས་ཞན་པ་དང་ཆེས་རྟུལ་བས་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དག་མངོན་ནོ།།གང་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་ནས་གང་ལ་དབང་པོ་འདི་དག་ཅེས་གསུངས་པ་ ཡིན་ཏེ།།ཕྱི་རོལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་པ་དང་ཕྱི་རོལ་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་མ་ཆད་པ་ནི་ནང་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ནི་ཕྱི་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ཞིག་ན་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། བདག་གིས་ཆོས་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་ལ་བལྟ་བར་དཀའ་བ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཆ་ཕྲ་བ་ མཁས་ཤིང་མཛངས་ལ་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པ་དེ་བདག་གིས་གཞན་དག་ལ་བསྟན་ཏེ།གཞན་དག་གིས་དེ་མ་ཤེས་པར་གྱུར་ན་དེས་ནི་བདག་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ཚེགས་སུ་ཡང་འགྱུར་ལ་སེམས་ལ་ཉམ་ང་བར་ཡང་འགྱུར་ བས།མ་ལ་བདག་གཅིག་པུ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགོན་པ་ལ་གཞོལ་བར་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པར་གནས་པར་བྱ་བ་གོར་མ་ཆག་སྙམ་མོ།

然而，如果是唯一有漏的话，那么唯一有漏的有色根、命根、苦和忧应当显示在内，但事实并非如此，因此'九种二类'这一说法得以成立。
虽然如此，为了驳斥其他教义，也说'九种二类'这句话。九种确实只有二类，并非如某些人所说并为证明这一点而引经据典那样是无漏的。
如'凡是具有这五根'等广泛经文中，'一切中皆无一切'是指小、中、大差别的一切方面。'一切'是指五根皆无的意思。
由于经中说'我说住于凡夫之位'，因此实际上是说'谁具有这些，谁就是圣者'。论师在论述它们是无漏的场合中说'这不能作为依据'。
也就是说，在安立圣者补特伽罗之后说'谁具有这些根'是什么意思呢？比丘们，这五根是：从信根乃至慧根，由这五根锐利圆满者是阿罗汉。
比这更弱更钝者是不还果。比这更弱更钝者是一来果。比这更弱更钝者是预流果。比这更弱更钝者是随法行者。比这更弱更钝者是随信行者。
比丘们，如是依止诸根波罗蜜，依止诸力波罗蜜，而显现诸补特伽罗波罗蜜。
凡是这五根一切中皆无一切者，我说住于外道凡夫之位。世尊如是安立圣者补特伽罗后说'谁具有这些根'。
对于外道凡夫之位具有有漏信等者并无矛盾。或者说凡夫有二种，即内道和外道。
未断善根者是内道，因为是佛教徒所摄。断善根者是外道，因为与此相反。正因为如此才特别说'外道'。若不如此，就只应说'住于凡夫之位'而已。
经中也说：世尊现证圆满正觉不久，如是思惟：我已证悟甚深法，深奥难见难解，非思议境，非寻思境，微细唯智者方能了知。
我若为他宣说，他人不能了知，将对我造成损害、疲惫和心生怯懦。不如我独自安住现法乐住，必定要住于倾向寂静瑜伽之处。

།དེ་ནས་ཚངས་པ་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ད་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ནི་བརྒྱ་ལམ་ན་རེས་འགའ་ཞིག་འབྱུང་བར་ཟད་དེ།དཔེར་ན་ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡང་ཐུགས་ལས་ཆུང་ངུར་བཞུགས་པར་དགོངས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པར་མི་དགོངས་ པས།ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་མ་རུང་ངོ་། །ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རབ་ཏུ་མ་རུང་ངོ་། །མ་ལ་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་གདབ་གོར་མ་ཆག་གོ་སྙམ་མོ། །དེ་ནས་ཚངས་པ་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལག་པ་བསྐུམ་པ་ལས་ བརྐྱང་བའམ་བརྐྱང་བ་ལས་བསྐུམས་པ་ཙམ་དུ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འདུག་གོ། །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་ཚངས་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསོལ་པ། མ་ག་དྷཱ་ཡི་ཡུལ་འདིར་སྔོན་ཆད་ཆོས། །མ་དག་དྲི་མ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ པ་འབྱུང་།།བདུད་རྩི་སྒོ་མོ་དབྱེ་བར་མཛོད་ཅིག་ཆོས། །རྡུལ་བྲལ་ཉོན་མོངས་མེད་པ་བཤད་དུ་གསོལ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཚངས་པ་ང་ཡིས་ཐ་བ་ཀུན། །བཅོམ་ནས་ཚེགས་ཆེན་གྱིས་རྟོགས་པའི། ། ཆོས་འདི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས། །བཀྲིས་པས་བདེ་བླག་རྟོགས་མ་ཡིན། །རྒྱུན་ཕྱོགས་ལས་ནི་བཟློག་པའི་ལམ། །ཟབ་ལ་ཤིན་ཏུ་བལྟ་དཀའ་སྟེ། །འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་མུན་པ་ཡི། །ཕུང་པོས་བསྒྲིབས་པས་མི་མཐོང་ངོ་། །ཚངས་པས་གསོལ་པ། བཅོམ ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་དུ་རྒས་པ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས་དབང་པོ་འབྲིང་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་བསྐོར་བ་ཁོ་ནའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གང་དག་གིས་དེ་དག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་བསྐོར་བའི་ཚེ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །འཇིག རྟེན་ལྷ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་སྲིད་དུ་ང་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་བཅས་པ་བདུད་དང་བཅས་པ་ཚངས་པ་དང་བཅས་པ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའི་སྐྱེ་དགུ་དང་བཅས་པ་ལྷ་དང་མིར་བཅས་པ་འདི་ལས་གྲོལ་བ་དང་།ངེས་པར་བྱུང་བ་དང་། མི་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རོ་མྱང་བ་དང་ཉེས་དམིགས་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའོ། །སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཡོ་བྱད་དེ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུལ་ནས་དེ་བསམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་དེ་བསམས་ནས་ཏེ་སེམས་ལ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཀྱི་མཐའ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཕེལ་བའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཚིག་ཏུ་ཡང་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ཚིག་དག་ཀྱང་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེད་ཅིང་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ་རྒྱུ་གཅིག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་འདི་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

其后，大梵天主娑婆世界主如是思维：'如今在此世界中，如来应供正等正觉出世，百劫难遇，犹如优昙钵罗花。世尊虽已成就，但住于寂默，不思说法。呜呼！此世间堪忧！呜呼！此世间甚为堪忧！我当必须向世尊祈请。'
于是，大梵天主娑婆世界主，譬如壮士屈伸臂顷，从梵天界忽然隐没，出现于世尊前。
尔时，梵天以偈白言：'摩揭陀国中，先前所生法，不净随染污。请开甘露门，宣说无垢染。'
尔时，世尊以偈答言：'梵天我已破，一切诸罪恶，艰难所证法，为欲所系缚，难以轻易解。逆流所向道，甚深难得见，贪欲所覆蔽，黑暗不能见。'
梵天白言：'世尊，于世间所生及衰老之众生中，有利根者，有中根者，亦有钝根者。'
所谓'未转法轮之时'等广说，是说彼等具有信等诸根之福分。因为在未转法轮时说有利根等，故有有漏之信等。
'天人世间'等广说，即'乃至我不以解脱、出离、无系、离颠倒之心多住于此天人、魔、梵、沙门、婆罗门等世间'。
所谓'于无漏法中无此等观察相'者，谓于无漏法中不应有爱味、过患、出离。
'阿罗汉'者，非不还果，以未从烦恼障得解脱故。'具神通'者，谓得神通。'得心自在'者，谓不时解脱。
'生活资具'者，谓维生之资具，与此相应故。
'供养已作是念'者，谓思维彼寿，即是作意之义。云何？谓愿我受用之果报成为彼寿之果报。
'最极'者，其相将于增上品分别中解说。
'发心且言说'者，谓为成就彼事而发心说话，非由一因能成就果。是故此说唯是命根之异熟。

།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་འགྱུར་བས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་ལྷག་མ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་ལས་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བས་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལྷག་མ་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་ནས་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་གི་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དག་ གིའོ།།སྔོན་གྱི་ལས་ལས་གྲུབ་པ་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་དུས་འཕེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ཀྱི་ལས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་སོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའོ། །དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཏོ། །གནས་པའི་དུས་ནི་གནས་ པའི་དུས་སོ།།དེ་འཕེན་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཕེན་པ་སྟེ། གནས་པའི་དུས་འཕེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྲིད་དུ་འཁོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་ཆགས་པར་ནུས་པ་ནི་འཕེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་གནས་པའི་དུས་འདི་ཀུན་ཏུ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་དབང་པོའི་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་དུས་འཕེན་པ་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་ལ།སྔོན་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་གློ་བུར་བ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །དྲི་བ་ལས་དྲི་བ་གཞན་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོ་ན་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་འདི་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་ཅེས་པ་དྲི་བ་གཞན་ཡིན་ནོ།།གཞན་ལ་ཕན་པའི་དོན་ཏམ་བསྟན་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དང་ བསྟན་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་མཛད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ལུས་ནད་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནད་དང་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གང་དུའམ་གང་ཞིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་འདིའི་ལན་ནི་མིའི་ནང་ཁོ་ ན་དག་ཏུ་སྟེ།གླིང་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གི་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཕོ་མོ་རབ་ཀྱི་མཐའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དབང་བ་ནི་རབ་ཀྱི་ མཐའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་ན་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ཀྱང་རྒྱུད་ཉེ་བར་མ་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེའི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ཉེ་བར་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ནི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་མ་བསྟན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ནི་གཉི་ག་ཡོད་དོ། །མང་པོའི་ཚིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་ཅེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མང་པོའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚེ་ དང་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་མང་པོ་རྣམས་ལ་འདོར་ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྒྱུན་གྱིས་དོན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནི་གནོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་འདོར་བའམ་བྱིན་གྱིས་རློབ་ པ་ནི་དགོས་པ་མེད་དོ།།དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་འཇུག་པ་ཚེའི་རྫས་གཅིག་པུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་འདུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་འདུག་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཚེའི་རྫས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

受用的异熟业在其寿命的异熟成熟时，由修习禅定的力量而牵引。
所谓'使剩余异熟成熟'是指其他生世的业因非时死亡而果报尚未圆满的剩余异熟，由修习的力量牵引而各自感受。
所谓'他们如是'是指那些瑜伽士。
所谓'由往昔业所成就的诸根大种住时的牵引'中，往昔生世的业即是往昔业。从彼所生即是从往昔业所生。诸根大种的住即是相续。住时即是住的时间。其牵引即是普遍牵引，即是住时的牵引。能够相续不断地维持轮回刹那即是牵引，由此普遍牵引此住时。
瑜伽士们则遮止从往昔业所生的诸根大种住时的牵引，而牵引从前所未有的禅定所生的暂时性的。
所谓'从问题生起其他问题'是指，那么阿罗汉比丘安住寿行的命根是何异熟的这一问题中，为何加持寿行这一其他问题。
所谓'为利益他人或为令教法住世'是指诸佛世尊唯一是为利益他人和令教法住世而行。
所谓'身成病等'是指因具三苦故如病、疮、痛等。
关于'何处或何者'中，对'何处'这一问题的答案是仅在人中，即在三洲中。对'何者'的答案是得究竟禅定的不时解脱阿罗汉男女。
所谓'彼即'等广说中，于禅定自在是因获得究竟禅定故根器锐利。烦恼也未染污相续是因完全断除烦恼故。见道所得虽有禅定自在，但其相续未被烦恼染污则不是。时解脱虽相续未被烦恼染污，但于禅定不自在。不时解脱则二者皆有。
所谓'复数词'是指所说'诸寿行'即是复数词。因此说'于多个寿命和命行刹那'，因为舍弃和加持相续中存在的多个寿行，为以相续成办义利故，又因一个刹那不能造害故，舍弃或加持一个是无义。
所谓'无有住于他时的单一寿物'中，住于他时的性质即是住于他时。非刹那性，有些人说为显示无有如是寿物故。

། འདུ་བྱེད་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་གང་དག་ལ་ཚེ་ཞེས་གདགས་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ཕུང པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདུ་བྱེད་སྨོས་པ་མཛད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཚེ་དག་བཏང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །འཆི་བ་ལ་མངའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་ ལ་དབང་བ་ཉིད་མངའོ་ཞེས་པར་རོ།།ཟླ་བ་གསུམ་ཁོ་ན་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ཕྱིན་ཆད་ནི་འདུལ་བའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་གསུམ་བསྡུས་པ་སྟེ་ཟླ་བ་གསུམ་ཉིད་ཟླ་བ་གསུམ་མོ། །ཟླ་བ་གསུམ་ཕྱིན་ཆད་ནི་འདུལ་བའི་དོན་མེད་ པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པའི་མཇུག་ནི་ཤིན་ཏུ་བཟང་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐལ་པ་ནི་བསྐལ་པ་གཅིག་རངས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་བས་ལྷག་པ་ནི་བསྐལ་པ་བས་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་བས་ཐལ་བ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཚིག་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་དང་འཆི་བདག་གི་བདུད་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་བདུད་ནི་བཞི་སྟེ་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ དང་།ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་དོ། །དེ་ལ་ཐུན་དང་པོ་ལ་ལྷའི་བུའི་བདུད་ལས་རྒྱལ་ལོ། །ཐུན་གཉིས་པ་ལ་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་ནས་ཐུན་གསུམ་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ལས་རྒྱལ་ལོ། །ཡུལ་ཡངས་པ་ཅན་དུ་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་དག་བྱིན་གྱིས་ བརླབས་ནས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་བོར་ཏེ།ཕུང་པོའི་བདུད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དག་བཏང་ངོ་། །དེ་དག་བཏང་ནས་ནོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དྲི་བ་ལས་དྲི་བ་གཞན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བཅུ་གཉིས་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་པ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལས་གཞན་པ་དབང་པོ་བཅུ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕོའི་དབང་པོ་ལ་ཐུག་པའི་བར་བདུན་གཉིད་ལོག་པ་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡིད་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ཉིད་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ལ། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཏུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ ཁམས་ན་ནི་སྤྱོད་ལམ་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ས་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།སྤྲུལ་པ་པ་ནི་ས་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ན་རེ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

'这是经部宗的观点：在一刹那中，有许多可以被称为寿命的诸行，而并非只有一个叫做寿命的实体。这些行也应当被视为是五蕴的本质或四蕴的本质。若不是这样，就不会说'诸行'，而会说'世尊加持生命后舍弃寿命'。
'所谓'显示对死亡有自在'是指对死亡具有自在力。
'仅加持三个月，此后则因无调伏众生的意义而不再加持'是指集中三个月，即三个月。三个月之后不再加持是因为无调伏众生的意义，因为佛陀事业的结尾是极其圆满的。
'超过一劫'中，劫是指一整劫。超过劫是指超出一劫，意思是超越一劫。
'这也是为了实现'是指为了实现誓言，否则就只是空谈而已。
'从蕴魔和死魔中'，毗婆沙师说：魔有四种：天子魔、烦恼魔、蕴魔和死魔。在初夜降伏天子魔，第二时分以天眼观察世间，第三时分降伏烦恼魔。在广严城加持命行后舍弃寿行，为了降伏蕴魔而舍弃诸蕴。舍弃它们后将入涅槃，因此为了降伏死魔而加持。
'附带内容结束'是指从一个问题引申出的其他问题。
'十二二'是指确定就是十二和二。
从信等直到具有遍知根之间的八种，除去忧根的单一异熟，除寿根外的十二根既是异熟也非异熟。其中从眼根等到男根之间的七根，由睡眠者所成就、增长、所生的是非异熟。
详细说到'意、苦、乐'，意等善和染污的是非异熟，无记的威仪、工巧、变化性质的也相应是非异熟。
说'相应'的差别是因为威仪等唯是意的缘故，苦根不可能存在，乐和喜有些地方也不可能存在。
在欲界中，威仪的意根和与之相应的喜根、舍根是非异熟。在色界中，威仪和与之相应的受根是非异熟，随所在地而定。变化是属第五地，其中只有舍根是非异熟。
尊者护无边说：威仪、工巧、变化都是与舍根相应。

།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཁོ་ནས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ ཀྱང་གང་ཞེ་ན།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། དེ་གཅིག་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་བཅས་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དད་ལ་སོགས། དགེ་བརྒྱད། ཅེས་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ ཉིད།རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལུང་འདི་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལས་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། འདི་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སོ། །འོ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དག་ཀྱང་ཞེས བྱ་བ།ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་ཡིན་པར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡིད་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་ཡིད་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་ལ།འདི་ལ་ཡིད་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་ན་ཡིད་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སོ་ཞེས་བྱས་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་པའོ། །གོ་ སྐབས་མེད་པས་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་ན་སྟེ།དེ་བས་ན་གོ་སྐབས་མེད་པས་འདི་སྐད་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་ལ་ལར་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལ་ལར་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པས་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས སོ།།གལ་ཏེ་ཁྱོད་འོ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། བསམ་པ་འདས་མ་ཐག་པ་འདི་ལ་བརྟགས་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མི་འདོད་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་བདེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།འོ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལྡོག་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་ལྡོག་གི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ལྡོག་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཡིད་ མི་བདེ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'其余的是异熟'是指除了善、烦恼、威仪、变化性的根等以外的意根等是从异熟所生的就是异熟。
'其余的非异熟'是指除了命根和眼等十二根以外，通过确定这些，其余的非异熟已成立。
这些是什么呢？忧受因为是善和不善的缘故所以非异熟，如此，这一个'有异熟'将会解释。
信等八善，如是所说非异熟，因为没有异熟的定义：'异熟是无记法，有情'等。
如果说忧受非异熟的话，与此教证相违，为了显示这一点而说'业有三种'等。
'依相应受'是说受是感受，此中有忧受可感，所以是感忧受之业。
'那么乐受和舍受所感之业也'是说对方认为仅是相应，所以如同忧受，乐受和舍受也应成非异熟。
'虽是相应无过，虽是异熟也无过'是说此中有乐受可感，所以是感乐受之业无过；此中有乐受异熟可感，所以是感乐受之业也无过。
'因为无机会所以如是了知'是说如果以理观察忧受非异熟的话，因此无机会而如是解释说'依相应受'。
因此'忧受非异熟'这一点有什么道理呢？
或者有处是相应受，有处是异熟受，因为无此机会所以如是了知。
如果你说那么一切处都是相应受的话，观察刚才的想法而说'忧受非异熟这一点有什么道理呢？'
忧受是由不喜欢的思维等分别差别而生起和息灭的。
乐受也与此相同，是由喜欢的思维等分别差别而生起和息灭的。
'那么离贪者'是说如此，离贪者的忧受会断除，离贪者的异熟眼等不会断除而忧受会断除，因为论中说'离贪不相应忧受'。

།མདོ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་ནི་ཟུག་རྔུའི་ཚོར་བ་གཉིས་བཤད་དེ། ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་སེམས་ཀྱི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་ཟུག་རྔུ་གཅིག་སྟེ།ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ཡིད་བདེ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་བདེ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར།དེ་དག་གི་ཡིད་བདེ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྡུས་པས་འབྱུང་ལ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཡིད་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཅི་འདྲ་བ་ ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་ཀྱང་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རུང་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གཉི་གའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་གཉི་གར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉི་གའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །བརྒྱད་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་རྣམས་བདེ་འགྲོ་ན་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མཚན་གཉིས་པ་སྡུག་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བདེ་འགྲོ་ན་མི་དགེ་བས་མཚན་གཉིས་པོ་དེའི་གནས་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིའི་གནས་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་མི་དགེ་བས་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་མཚན་གཉིས་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཅིག་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཅིག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དང་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་གཞན་དུ་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་གཅིག་རྣམ་པར་སྨིན་བཅས་ནི། །ཞེས་བྱས་ནས་ནི་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བར་མི་ འགྱུར་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡེབས་པ་དང་མཐུན་པར་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་རིགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ གཉིས་སུ་འདོད་དེ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ས་བོན་རུལ་ པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སྲིད་པས་མངོན་པར་མ་བརླན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། ས་བོན་མ་བརླན་པ་བཞིན་ནོ། །ཤུགས་ཀྱིས་ན་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་འམ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ནི་མེད་དོ།།བཅུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ་རྣམ་གཉིས་ཁོ་ན་བཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ཡིད་དང་ཚོར་གཞན་དད་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་པ་གཟུང་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

经中也说明未离贪欲者有两种刺痛的感受：即身体的痛苦和心理的不悦都将各自感受到。对于已离贪欲者则只有一种刺痛：即唯有身体的痛苦才会各自感受到。因此而说。对于那些'无记的喜悦'这一广泛出现的说法，离贪欲者的无记喜悦，其异熟果报究竟是什么样的呢？他们的喜悦是由禅定所摄而生，这也是善法，因此不是异熟果报。所以必须说明他们的喜悦异熟果报究竟是什么样的。
'无论是什么'这句话表明虽然未完全确定，但它确实是存在的。即使有异熟果报的机会，但不悦在禅定状态下也不会产生，因为在任何情况下都不会出现，所以确定不是异熟果报。
意根是两者的异熟果报，这是指在善趣和恶趣两者中，都是善与不善两者的异熟果报，这要结合上下文来理解。第八命根在善趣中是善业的异熟果报，这是一般性的说明。
对此，如何认为双性人不悦是善业的异熟果报呢？在善趣中由不善业获得那两种性别的处所，这是说，这种处所是退化的，因此这是由不善业获得的，是不相应法，而双性则唯是善业的异熟果报，这是其中的含义。
'其一是有异熟'是说其中之一唯是有异熟果报的意思。'因此'这个词的含义是'唯一'，'以其他次序配置'是说配置在其他处所的意思。说'其一有异熟'后不会以其他次序配置，这是为了符合偈颂的韵律而如此说的。
'它既非无记'是说用来确定唯是有异熟果报的道理，因为无异熟果报的事物有两种：无记法和无漏法。它因为是由分别念的差异所生，所以不是无记法；因为不是等持，所以也不是无漏法。无记法就像腐烂的种子一样不能产生异熟果报。
无漏法因为未被有漏所润泽，所以不能产生异熟果报，就像未被水润湿的种子一样。由此推知，它必定是不善或有漏善法，因此不悦唯是有异熟果报，没有无异熟果报的。
'十二种'是说确定唯有十种是两种，唯有两种是十种。'两种'是指有异熟果报和无异熟果报。'意与其他受以及信等'中，'受'是指感受。说'其他'是要除去不悦，因为不悦已经说过了。

།དད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དག་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །གཞན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་སྲོག་དང་གཟུགས་ཅན་ གྱི་དབང་པོ་བདུན་དང་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །དགེ་བ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་ བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཁོ་ན་རྣམ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའོ། །དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གཉིས་གཞན་ཡང་ཡོད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འདི་སྐད་དུ་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་བྱེ་བྲག་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ གཅིག་ཏུ་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བ་ན་འདི་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོར་གཞན་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཚོར་བ་བཞི་སྟེ། དེ་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གསུམ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིའི་དོན་དུ་འདི་ཡང་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའམ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཡང་དོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བརྗོད་དེ། འདི་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་ཉིད་གང་ཞིག་སྲིད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། ། སྲིད་པ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དྲི་མེད་མ་གཏོགས་འདོད་པར་གཏོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།མ་གཏོགས་གཟུགས་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕོ་དང་མོ་ནི་ཕོ་མོའོ། །དེ་དག་གི་དབང་པོ་ནི་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡིན་ཏེ། སྡུག་ བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དེ་དག་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་དང་འདིར་སྦྱར་བ་དྲི་མ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ག་ལས་འབྱུང་ཞེས་དྲིས་པ་དང་མདོ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།མདོ་འདི་ལས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཕོའི་ངོ་བོ་གཞན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཕོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུ་མ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་དང་ང་རོ་དང་སྤྱོད་པ་གཞན་པ་ཉིད་དོ། ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་བའི་ཕྱིར་བསྣུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་མེད་ལ་མི་དགེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མེད་དོ།

所谓'信等'是指信、精进、念、定、慧等应当把握，这是根据上下文来理解。
'其余如无异熟'是指除了上述所说的忧等，为了特别指出命根和七种色根以及三种遍知根等，按照次第，由于是无记性及无漏性，所以确定是无异熟。
'八善'是指确定这八种唯是善性。
'忧及二种'是指唯二种是忧，唯忧是二种，这是确定的。二种是指善与不善。如果还有其他既是善又是无记，或既是不善又是无记的二种，为何要确定说是善与不善呢？这是通过解释的方式来理解的。或者从另一个角度来说，忧唯是有异熟的，这样确定的话，它就只有二种了。
'其他受'是指除忧之外的四种受，因为忧已经解释过了。
'三种'是指善、不善和无记。三种即是三类：与无贪等相应的是善性，与贪等相应的是不善性，除此之外的是无记性。
'其余一种'是指第八命根和其余唯是一种，应当确定，即是唯无记性的意思。为此还要说明，如果不是这样，就会怀疑它是唯不善性，或是唯善性和无记性。因此，为了成立所要表达的唯一种性，还要说明在这里什么样的一种性是可能的。可能的就是无记性。
'除无漏属欲界'是指除了无漏之外都属于欲界。这表示唯不与彼相应，意思是唯不属于三界。
'除男女根及苦，属色界'的广说是：男与女即是男女，他们的根即是男女根。'苦'是指苦受的自性，即苦和忧的意思。除了这些男女根、苦受、忧受，以及前面所说的无漏之外，其余诸根都属于色界。
对于'从何处生起'的提问，为了显示经典而说'非处非时'，这是广说，是想到'从这部经中'而说的。欲界中男性的其他体性，凡是存在于诸男性者即是存在的，这是指乳房等形状、声音和行为的差异性。
'无苦根'是指由于身体柔软，没有打击所生的苦，也由于无不善，所以也没有异熟所生的苦。

།ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན གྱིས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བྲལ་བས་རྒྱུད་ལ་རྩུབ་བག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་དོ།།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ནི་འཁྲུག་པའོ། །དེའི་གཞི་ནི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞིའོ། །ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ ཀྱི་གཞི་ནི་དགུ་སྟེ།བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་སོ་བྱེད་དོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་གསུམ་དང་། བདག་གི་མཛའ་བོ་ལ་གནོད་པ་བྱས་སོ་བྱེད་དོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་གཞན་གསུམ་དང་། བདག་གི་དགྲ་བོ་ལ་ ཕན་པ་བྱས་སོ་བྱེད་དོ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་གཞན་གསུམ་མོ།།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་དགུ་པོ་འདི་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱིས་བྱས་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་མེད་ཀྱི་རྒྱུས་བྱས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་དགུས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་དང་བདེ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་སྦྱར་བར་བྱ་བ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་དང་བདེ་བ་དག་དང་དྲི་མ་མེད་པ་ཡང་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །བདེ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་སྟེ། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་ བའི་དབང་པོ་དག་གོ།།ཚོར་བ་གསུམ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དག་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བའི་དབང་པོའི་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་བདེ་བ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། བཏང་སྙོམས་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་པས་རྟོགས་པར་སླའོ། །གཉིས་ཀྱིས་སྤང་བ་ཡིད་མི་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པས་ཡིད་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང བར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མེད་དོ། །འདོད་པར་དང་པོར་རྣམ་སྨིན་གཉིས། །རྙེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་ པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་རྣམས་ཞེས་བསྟན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་རྙེད་པར་འགྱུར་ ཏེ།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་གནས་སྐབས་དེ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'由于止观滋润故无不悦意根'是指由于止观三摩地远离嗔恨，相续中无粗暴性，因此无不悦意。
关于'由于无恼害基'，恼害即是扰乱。其基是境，故为恼害基。
恼害基有九种：'已害我、正害我、将害我'是三种恼害基，'已害我友、正害我友、将害我友'是另外三种恼害基，'已利我敌、正利我敌、将利我敌'是另外三种恼害基。
由于无此九种恼害基，故非仅无因所生的不悦意，也无境所生的不悦意。
自相续中所生的嗔恨是因所生，九种恼害基所生的是缘所生。
'有色及乐'中的'及'字是与上文相连，即'因此除去男女根及乐及无漏'。
有色根是眼等。'乐'是指乐受自性，即乐根和悦意根。
三受是乐、悦意和舍。第三禅地的乐根，与见所断随眠相应者是见所断。
除此之外的有漏及五识身中欲界的和三识身中初禅地的是修所断。
无漏乐根是非所断。
悦意与见所断相应者是见所断。除此之外的有漏是修所断。无漏是非所断。
舍遍一切地故易知。
'二断不悦意'是指不悦意，与不悦相应故为不悦意。其体性即是不悦意，称为不悦意。与见所断相应者是见所断。
除此之外的是修所断。由于非等持故无非所断。
'欲界初得二异熟'是指欲界为主要欲故称为诸欲，如后将解释。
欲界中卵生、胎生、湿生众生最初唯得二种异熟自性根，即身根和命根。
为何如此？因为'生有烦恼，自地一切烦恼'，故结生时意根和舍根必定是烦恼性，且眼等在此时亦不存在。

།རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་གཉིས་ཁོ་ན་ཞིག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར བས།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གཉིས་མ་རྙེད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྙེད་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་གཉིས་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡིས་དྲུག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མཚན་མེད་པ་ཞིག་ ཡིན་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་དང་པོ་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། སྔ་བྱུང་སེམས་ཅན་[(]གཟུག་[,]གཟུགས་[)]ཅན་བཞིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་གང་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ དང་དྲུག་པ་སྲོག་གི་དབང་པོའོ།།སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་སྟེ། སྲིད་པ་བར་མ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་དག་དང་པོར་འཐོབ་བོ། ཡང་ཅི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དག་ལ་ཡང་མཚན་གཉིས་པ་ཡོད་དམ་ ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཀླན་ཀ་བའི་བསམ་པ་ནི་མཚན་གཉིས་འབྱུང་བ་ནི་དམན་པ་ཡིན་ལ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ན་འདི་གཉིས་ཇི་ལྟར་ལྡན་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རྣམས་དང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ཙམ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས མེད་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་གཙོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུ་སྣང་བས་འདི་བདག་གིས་བྱས་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གཟུགས་རྣམས་ལས་འདས་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞི་ བ་དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་མི་བརྟན་པ་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མཚན་མེད་པ་དག་གིས་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་དག་གིས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ རིང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྔར་གཟུགས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ་ཕྱིས་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གོང་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་ བའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མཆོག་ཡིན་ཏེ།དེ་ན་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་གོང་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དོ།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ན་སྟེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་དབང་པོ་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།དགེ་ལ་ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་ལྔ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་དེ་དག་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་བཅས་ཏེ་བརྒྱད་ཁོ་ན་ཅིག་ཅར་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་ཚང་བར་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདོད་པར་བཅུ་འམ་དགུ་འམ་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གཉིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་གལ་ཏེ་དབང་པོ་ཚང་ན་བཅུ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དགུའོ། །མཚན་ མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བརྒྱད་དེ།གལ་ཏེ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ལོང་བའམ་འོན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་དབྲི་བར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'不是化生'是特别指出的，因为如果不加区分，化生者也应该只得到两种根，所以这里加以否定。
那么，化生者是否完全得不到这两种根呢？虽然也能得到，但不是只有两种，因此说'或者得六种'等详细内容。
如果是无根者，就像最初劫的众生那样，这是指最初时期出现的众生，因为经中说'如前生有情（色，形）'。
什么是六种呢？眼等五根和第六命根。'等'字包括地狱等，在中有和生有结生的阶段首先获得这些根。
又问：化生者是否也有双根呢？质疑者的想法是：双根是低劣的，而化生是殊胜的生处，这两者怎么会相应呢？
由于色法为主，所以说'诸色'，'色法为主'是指色法清净，也就是说光明清净。从另一个角度说，色界不是欲尘为主，那是什么呢？只是色法为主，如同无色界不是无色为主。
所谓'经中也'是说经中也有这样的记载，表明这不仅是我说的。
经中详细说道：'那些超越色法，证得寂静无色解脱的人，也是无常的、不坚固的、不可依靠的、是变异法。'
无根化生者所得到的，是指最初劫的众生。
所谓'定远故'，是因为先入色界定，后入无色界定，所以无色界比色界更高。
所谓'生胜故'，是因为从生的角度来说，无色界比色界殊胜，因为在那里要经过数千劫才能感得寂静的果报，所以说它更高。但从生处的角度来说则不然，因为经中说'无色界无处所'。
所谓'在无色界死时'是指将要死亡时，在无色界只有这三根灭去。
应知这是有特例的，因为经中说'善者一切处五根'。
所谓'色界八根'，是指在色界就是那些根加上眼等五根共八根同时灭去，因为具足诸根而死。
因此说'一切化生者都是具足诸根而生死'。
所谓'欲界十或九或八'，是说如果是双根者且诸根具足则灭十根，如果是单根者则九根，如果无根则八根。如果诸根不具足，是盲人或聋人，则相应减少根的数量。应知这一切欲界的情况都是有特例的。

།དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དག་ལ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་རྣམས་ལ་ནི་སོ་སོར་འགག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཕན་ཚུན་བྲལ་ཏེ་འགག་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་ལ་ཀུན་ཏུ་ལྔ་ཡང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། གཟུགས་མེད་ དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི།།ཡིད་དང་སྲོག་དང་བཏང་སྙོམས་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འཆི་བའི་ཚུལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འཆི་བའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྲིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་དགེ་བའོ། ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འཆི་བའི་ཚུལ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་ལ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བསྣན་པར་བྱ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དོ། །དེས་ན གང་དུ་གསུམ་བཤད་པ་དེར་ནི་བརྒྱད་དོ།།གང་དུ་བརྒྱད་ཡིན་པ་དེར་ནི་བཅུ་གསུམ་མོ། །གང་དུ་བཅུ་ཡིན་པ་དེར་ནི་བཅོ་ལྔའོ། །གང་དུ་དགུ་ཡིན་པ་དེར་ནི་བཅུ་བཞིའོ། །ཡང་གང་དུ་བརྒྱད་ཡིན་པ་དེར་ནི་བཅུ་གསུམ་མོ། །གང་དུ་བཞི་ཡིན་པ་དེར་ནི་དགུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་བརྩི་བར་བྱའོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཁམས་དག་ན་ནི་རིམ་གྱིས་འཆི་བ་མེད་དོ། །དབང་པོའི་སྐབས་སུ་དབང་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དབང་པོའི་སྐབས་སུ་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་ཆོས་ཏེ་དབང་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་རམ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དབང་པོའི་སྐབས་ཏེ་དབང་པོའི་ཕུང་པོ་ལས་དབང་པོའི་ཆོས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རམ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་དཔྱད་དེ་བསྟན་བཅོས་འདི་ཡང་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འབྲས་བུ་ཐ་མ་གཉིས་དགུས་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དགུ་དག་གིས་འཐོབ་པ་ནི་དགུས་འཐོབ་པའོ། །གང་ཞིག་ཅེ་ན། འབྲས་བུ་ཐ་མ་གཉིས་སོ། །ཐ་མ་ན་འདུག་པ་ནི་ཐ་མ་དག་གོ། །འབྲས་བུ་ཐ་མ་ནི་འབྲས་བུ་ཐ་མ་དག་སྟེ་དེ་ གཉིས་སོ།།ཡང་ཐ་མ་དག་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དབྱུག་པ་ལ་ཐ་མ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྲེངས་ཏེ་འདུག་པ་རྣམས་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཐ་ མ་ཡིན་ནོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བར་མ་དག་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཐ་མ་དེ་གཉིས་ནི་དབང་པོ་དགུ་ཁོ་ནས་འཐོབ་སྟེ། དགུ་པོ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་མ་ གཏོགས་པ་དག་དང་།ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དགུས་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་ལས་སྐད་ཅིག་བཅཝ་ལྔ་ནི། །མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་ པའི་བར་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

为了说明那个特例，说道'对于次第死有四种'。对于这些，说'没有各自灭'，这是指在欲界中没有相互分离而灭的意思。'善中普遍也有五'，这是指如'在无色界中死时，意、命及舍'等，是对前面所说的一切死亡方式的特例。
死心有三种可能：染污、无记和善。其中染污和无记的死亡方式已经以总说的方式说明。对于以善心死亡，则要加上信等五种，因为这些信等必定存在于善心中。因此，
在说三种的地方就是八种，在是八种的地方就是十三种，在是十种的地方就是十五种，在是九种的地方就是十四种。又在是八种的地方就是十三种，在是四种的地方就是九种，应当如是广泛计数。色界和无色界中没有次第死。
关于'在根的章节中应当考察一切根法'，有人说根的章节所作即是根法，应当考察根的一切状态差别或作用差别。其他人说是从根蕴中考察根法的一切状态差别或作用差别，因为这论典也是略说。
'最后二果由九得'是指由九根获得。是什么呢？是最后二果。处于最后的是最后，最后果即是最后果，是二种。
又最后是什么呢？是预流果和阿罗汉果。就像棍子有两端一样，在排列中预流果和阿罗汉果是最后。一来果和不还果是中间的。这两种最后果唯由九根获得。
是哪九根呢？除了信等根和具知根之外，以及意根和舍根等九根获得。其中现观次第是这样的：苦法智忍、苦法智、苦类智忍、苦类智、集法智忍、集法智、集类智忍、集类智、灭法智忍、灭法智、灭类智忍、灭类智、道法智忍、道法智、道类智忍、道类智，这十六刹那称为现观。
其中如经中说'其中前十五刹那，为见未见故是见道'，从苦法智忍到道类智忍的十五刹那是见道，这称为具知根。

།སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་གྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དེ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཐོབ་བོ། །དེ་ན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དེ་གནས་སྐབས་དེ་ནི་དགེ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དོ།།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་དེ་ན་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དེ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་ པ་ལྔ་དང་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་སྟེ།དགུས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གཉི་གས་ཀྱང་དེ་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་བོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འབྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་ནི་དེའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་པ། གཉིས་ཀྱིས་ཆོམ་རྐུན་ཕྱིར་ཕྱུང་བ་དང་སྒོ་བཅད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མི་གཉིས་ལས་གཅིག་གིས་ནི་ཆོམ་རྐུན་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་གཉིས་པས་དེ་ལ་སྒོ་གཅོད་པར་བྱེད པ་དེ་བཞིན་དུ།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་བླངས་ཏེ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་རྟེན་བྱེད་དེ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཐོབ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡིད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་སྐབས་དེ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་ན་ནི་དེ་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོའམ་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་ན་ནི་དེ་ན་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་རྣམ་ཤེས་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་ན་ནི་དེ་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་འདི་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ དེ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟེ། དགུས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་དག་གིས་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི།སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།

第十六刹那道随知是修道，从此以后，直至金刚喻定之间的一切无漏道都是修道，这称为具知根。其中预流果是在道随知忍的阶段获得。在此阶段必定具有信等五根，因为此阶段是善法。道随知忍以遍知根为体性，这是现在的。意根也与之相应。因为依止未至定，所以必定有舍根。未至定是与舍根相应的缘故。在此阶段，道随知遍知根的体性正趋向生起。因此，此果是由信等五根、遍知根、具知根、意根和舍根等九根获得。
'二者皆得'是说，此果是以无间道遍知根的体性和解脱道具知根的体性获得。'依次是引离得和所依的缘故'是说，无间道是引导离得的，因为是生起的缘故；解脱道是其所依，因为是基础的缘故。
第十品：二者如驱盗贼出门并关门，譬如两人中一人驱盗贼出门，第二人关门。同样，无间道引导离得，因为断除烦恼的得而灭的缘故。解脱道作为所依，因为与离得同时生起的缘故。
'阿罗汉果除信等和遍知根外'是说，阿罗汉果是在金刚喻定阶段获得。信等和意根如前所述。在此阶段，无间道金刚喻定的遍知根体性是现在的。'乐、喜、舍根中任一'是说，如果依止第三禅获得阿罗汉果，则此时乐根是现在的。如果依止初禅或第二禅获得，则此时喜根是现在的。如果依止未至定、殊胜禅、第四禅、识无边处、空无边处、无所有处中任一获得，则此时舍根是现在的。
在此阶段，解脱道尽智聚具知根的体性正趋向生起。因此，此果是由信等五根、具知根、已知根、意根以及乐、喜、舍根中任一，共九根获得。'此由无间道和解脱道获得'如前所述。

།གཉིས་ནི་བདུན་དང་བརྒྱད་དང་དགུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་རེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་བདུན་ནམ་བརྒྱད་དམ་དགུ་དག་གིས་ འཐོབ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་འཐོབ་ལ་དེ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི། ཞི་སོགས་རགས་སོགས་རྣམ་པ་ཅན། ། གོང་དང་འོག་མ་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འདི་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ས་གོང་མ་ལ་ནི་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་ལ་འོག་མ་ནི་རགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་རྩིག་པ་སྟུག་པོ་ལྟ བུར་ལྟའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བརྗོད་དེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་གང་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་གིས་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཐོབ་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལམ་དེས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དང་ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོའི་ ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་པོ་དང་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་དགུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་ན་ནི་དེས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བསྲེས་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་དགུར་བྱས་ནས་སྤོང་སྟེ།བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དག་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་བར་དུ་སྤོང་ངོ་།།འཕགས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དགུར་བྱས་ནས་སྤོང་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྔར་སྤངས་ ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པར་ཁྱད་པར་གྱིས་བཞིར་དབྱེའོ། །འདིར་ཡང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཆུང་ ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་ལ།དེ་བཞིན་དུ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གི་ཕྱོགས་ཙམ་ ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་འཐོབ་པའམ། ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་མཐར་གྱིས་པ་ནི་གང་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་རིམ་གྱིས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ ཡིན་ནོ།།འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གམ། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་གཅིག་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་པ་མ་སྤངས་པར་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'二是七、八、九'，'果'是剩余的词。'各个'详细说来，即一来果也由七或八或九获得，不还果也与此相同。为了说明这点，首先'如果渐次获得一来果，而且是以世间道获得'等等。世间道，如说'寂等粗等诸行相，上下所缘为境界'，因此是具有寂静等和粗重等行相，所以此处瑜伽师对上地视为寂静、殊胜和出离，对下地则视为粗重、痛苦和如厚墙。
这又说为四种：加行道、无间道、解脱道和胜进道。其中加行道是生起无间道的基础，由此断除诸烦恼。解脱道也是在无间道之后生起，是获得断除烦恼的所依。胜进道是此之上的殊胜道路，由此道断除烦恼的上上品、上中品、上下品、中上品、中中品、中下品、下上品、下中品、下下品等九品。
其中如果是凡夫断除，则将见所断和修所断烦恼混合，分为小、大等九种差别而断除。以小小品无间道和解脱道断除上上品烦恼，如是以上上品无间道和解脱道断除下下品烦恼。圣者则仅将修所断烦恼如是分为九品而断除，因为见所断已由见道先前断除。
出世间修道以无分别等行相差别分为十六种，这也同样分为加行道等四种差别。此中也是以小小品无间道和解脱道断除上上品烦恼，如是以上上品无间道和解脱道断除下下品烦恼，这只是略说世间道和出世间道的一部分而已。
其中渐次获得一来果，或由离大部分贪欲而获得。其中渐次者，是获得预流果后逐渐获得一来果。这又是何者呢？即是具足一切结缚者，或已断一品等而未断第六品而入决定者，他在第十六心刹那成为预流果。

།དེ་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཅིག་གམ་དྲུག་པ་ཁོ་ནའི་བར་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ལ། འབྲས་ བུ་དེ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདུན་པ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དབང་པོ་བདུན་དག་གིས་འཐོབ་བོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ན་ནི་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་བརྒྱད་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། དབང་པོ་བརྒྱད་དག་གིས་འཐོབ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ། །ཅི་སྟེ་ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་གིས་འཐོབ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ལ འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་དྲུག་པ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་དེས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ནའོ། །ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། གོང་དུ་བཤད་པའི་མངོན་ པར་རྟོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཐོབ་བོ།།དགུས་འཐོབ་སྟེ་གང་དག་ཁོ་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དག་དང་ཡིད་དང་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནར་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ཁོ་ན་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་འཐོབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ མཐར་གྱིས་པ་ནི་གང་ཞིག་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་འམ་གང་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཕྱིར་མི་འོང བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ན་ནི་དེ་དབང་པོ་བདུན་གྱིས་འཐོབ་སྟེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་གིས་འཐོབ་ བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ན་ནི་དེ་བརྒྱད་ཀྱིས་འཐོབ་སྟེ་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །བརྒྱད་ཀྱིས་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་ཚིག་གོ། །བརྒྱད་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་གིས་ཐོབ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཙམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་བར་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཕྱིར་མི འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ན་ནི་དེ་དགུས་འཐོབ་བོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ལ་འདི་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ནས་འཐོབ་པས་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་གྱི། རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ ལས་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་ནི་དེ་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ ན་ནི་དེ་ན་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ན་ནི་དེ་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ།

由于这是修习止观，为了断除所应断除的烦恼，为了断除一种或六种烦恼，也修世间道。若断除六种烦恼，则证得一来果。由于此果是依靠信等五根、意根五根和无间定，故由舍根等七根获得。
若由出世间道获得，则由前述诸根及第八遍知根等八根获得。因为信等诸根唯是无漏，故得遍知根之名。
若由已离大部分贪欲者获得，即指在凡夫位时以世间道断除第六品烦恼，已离大部分贪欲者，称为离大部分贪者。若由彼获得一来果时。如何获得？依前述现观次第，于道法智忍位时获得。
由九根获得，即由与预流果获得相同诸根获得，即除信等根和具遍知根外，以及意根和舍根等，如前所说。此即未得预流果，唯于第十六刹那成为一来。
若渐次获得不还果，此中渐次者，是指已得预流果和一来果后获得果位，或已离大部分贪欲者未得预流果即得一来果后获得不还果。
若由世间道获得，则由七根获得，如同渐次一来果。由信等根、意根和舍根获得，此为语尾。
若由出世间道获得，则由八根获得，如同一来果。由八根获得为语尾。第八为遍知根。
若由离贪者获得，即指由世间道断除第九品烦恼，已离欲界贪或从初禅乃至无所有处皆离贪者获得不还果，则由九根获得。
如同预流果者，是指预流果亦由见道获得，此亦唯由见道获得故相同。此为差别，依所依差别，乐根、喜根、舍根中任一。
若依第三禅入决定，则为乐根。若依初禅、二禅入，则为喜根。若依无间定、殊胜禅及第四禅任一而入，则为舍根。

།གང་གི་ཚེ་འདི་མཐར་གྱིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདི་མཐར་གྱིས་པ་སྟེ་སྔོན་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དབང་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས བུ་འཐོབ་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇུག་ན་དེ་ན་ཡང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དག་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་འཐོབ་བོ། །དེ་ནི་གཉི་གས་ཀྱང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་གིས་སོ། །ཆོམ་རྐུན་ཕྱིར་འབྱིན་པ་དང་སྒོ་གཅོད་པ་ བཞིན་ཏེ་འདི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འཇུག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་གྱིས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐབས་ལ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དབང་པོ་དགུས་འཐོབ་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་དབང་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ དགུ་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོས་ཏེ།དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ། །འདིར་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་པ་ཁོ་ན་བཤད་ཀྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཐོབ་ཟིན་པ་དེ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་གྱིས་པ་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་དོན་དུ་ གཉེར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་ལ་གུས་པ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བསམ་གཏན་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་ དྲུག་པ་དེ་ལ་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་མི་འཇུག་གོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་ཐ་མ་གཉིས་དགུས་འཐོབ། །ཅེས་བཤད་པ་དེ་འགལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་དབང་པོ་དུ་དག་གཅིག་གིས་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་ཅེ་ན།བཅུ་གཅིག་གིས་འཐོབ་པོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་སྲིད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གཅིག་འགའ་ཞིག་ལ་སྲིད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལ་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་ ཉམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་གྲངས་པ་དག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་བཅུ་གཅིག་གིས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྫས་རེ་རེ་ཞིག་སྐྱེ བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཕྲད་པ་སྲིད་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གང་ཞིག་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའམ་གཞན་གྱི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་ པར་བྱེད་ན་དེའི་ནི་དེའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་བྱེད་ན་དེའི་དེ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ དེ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'当这是渐次者时'，是指当这是渐次者，即先前已获得果位的利根者，他从第九解脱道进入世间道的根本禅定时，也以八根获得不还果。其中解脱道是由根本禅定所摄，在那里是喜根。无间道唯一是由未至定所摄，如果入定，在那里也唯一是舍根，而不是其他。在那里以信等五根、意根、舍根和喜根等八根获得。
'以二者获得'是指以无间道和解脱道。如同驱逐盗贼和关闭门户，这已经解释过了。
'若以出世间道入定'是指应当了知就是那个利根的渐次者，因为这是当前所讨论的内容。他以九根获得，即前述诸根和第九遍知根，因为这些根无漏，故得名遍知根。
这里应当说明：为什么只说渐次者，而不说先离贪者？先离贪者依靠未至定生起见道，在第十六心刹那不会入根本初禅，因为对已获得的（见道）来说是不成立的。渐次者是为了获得根本禅定，因为之前未得到。因此，这种情况下只入根本定是可能的。
先离贪者是对见四谛恭敬修习，而不是对禅定，所以在第十六心刹那不入根本禅定，应当如是理解。
为了显示与所说的'最后二果以九根获得'相矛盾，故说'那么在阿毗达磨中'。即从智慧入定时，以几根获得阿罗汉果？说以十一根获得，如何不相矛盾？这是所思考的。
'因为在某些情况下可能'是指对某一补特伽罗可能，而不是对一切都可能。某些钝根者退失后，由于所依的差别，以乐根、喜根和舍根的异门获得阿罗汉果，因此说'以十一根'。因为心和心所法各自生起一个实体，所以乐根、喜根和舍根不可能同时具足，这是其含义。
某个钝根补特伽罗依靠未至定或其他（定）的舍根获得阿罗汉果时，他是以其舍根获得。从那也退失后，若依靠初禅、二禅获得阿罗汉果，则他是以喜根获得。再从那也退失后，若依靠三禅获得阿罗汉果，则是以乐根获得。

།འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དེ་ལ་དད་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་ཡིད་དང་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ཀུན་ཤེས་པར་ལྡན་ པའི་དབང་པོ་རྣམས་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟེ།དབང་པོ་དགུ་ནི་རེ་རེ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དང་ཡང་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་གིས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཐལ་བར་ མི་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དེ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་བཅུ་གཅིག་གིས་འཐོབ་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཞེས་ནི་མ་བཤད་ཅེ་ན།འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཕན་ཆད་ནམ་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོས་ འཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ས་ཐོབ་པོ་ཞེས་པ་ལས།ས་གོང་མ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ན་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ།།གང་གི་ཚེ་དང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བདེ་བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཕན་ཆད་ནམ་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡིད་བདེ་ བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཅི་ན་གང་གི་ཕྱིར་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་འགོག་ཅེ་ན།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མེད་དེ། གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དབང་ པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་སོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོས་ནི་ནུས་ཏེ། དབང་པོ་སྤོ་བ་ནི་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བདེན་ན་འོན་ཀྱང་གལ་ཏེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མཐར་གྱིས་འཐོབ་པ་འདི་ ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ།དེ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ནས་དབང་པོ་འཕོ་བར་བྱེད་ལ་དབང་པོ་འཕོས་ནས་ཀྱང་དབང་པོ་རྣོན་པོར་གྱུར་ཏེ་སྔར་བཤད་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་དངོས་ གཞི་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ན།དེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་དགུའམ་བརྒྱད་ཀྱིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འཇུག་ན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ལམ་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པ་པོ།ཇི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་འཇུག་པར་བྱེད་ན་ནི་དགུ་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཕན་ཆད་ནམ་ཡང་བདེ་ བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེ་བཅུ་གཅིག་གིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཐོབ་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་འབྲས་བུ་དེ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་ཡིད་དང་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དག་གིས་འཐོབ་བོ།

对于获得果位，需要信等五根、意根、知根、具知根等诸根，以及乐根、喜根、舍根中任何一种，九根各自起作用，由于反复获得，故说以十一根获得。
如果问为什么不会对不还果也如此呢？即为何论中只说阿罗汉果由十一根获得，而未说不还果也是如此？
此人退失后永远不会由乐根获得，即此不还果获得第三禅以上地位后，即使从上地退失，也不称为从不还果退失，乃至第二禅也是如此。
当从初禅退失时，则称为从不还果退失，因为不还果是由断除五下分结而安立的。当从离欲贪退失时，若无第三禅，如何能由乐根获得不还果？
因此说此人退失后永远不会由乐根获得。
若问是否由喜根获得？为何只遮止乐根？
若在第九解脱道入根本定则可获得。但这是不可能的，因为会退失者是钝根，钝根者不能在第九解脱道入根本定。
利根者能够，因为转根困难。虽然这是事实，但如果这个钝根渐次证得者获得不还果，从中退失后转根，转成利根后，仍按前述次第获得不还果。
若在第九解脱道入根本定，则由九根或八根获得不还果：若以世间道入，则由信等五根、意根、无间道所摄的舍根、解脱道根本禅所摄的喜根获得。
若以出世间道入，则应知第九为具知根。
因此，说'此人退失后永远不会由乐根获得'是善说。
那么，以离贪为先则由十一根获得。如何呢？钝根补特伽罗获得第三禅后，依第三禅入决定，在第十六心刹那成为不退，
他以乐根、信等五根、意根、知根、具知根获得彼果。

།དེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་ ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་དབང་པོ་སྦྱངས་ནས་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱས་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ན།དེའི་འབྲས་བུ་དེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ དབང་པོ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་བརྒྱད་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དགུ་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོས་ཀྱང་འཐོབ་པོ།།དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་དེས་ནི་དུས་གཉིས་དག་ཏུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་གིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་དེ་དག་དགག་པའི་དོན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ།དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ངེས་པ་ ལ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་ བུ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ལ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་ཡང་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་སྟེ། དེའི་འཐོབ་ པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འབྲས་ལས་ཉམས་འགྱུར་དང་པོ་ལས་མ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ དང་།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་གཞི་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་འདིར་མ་བཤད་ཅེ་ན། འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གོ་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ།།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་ ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་དེ་ན་དེའི་མཐུས་ཟག་པ་མེད་པའི་རིགས་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།གནས་ སྐབས་དེ་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།འདུས་མ་བྱས་འདོད་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འཕགས་པས་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་འཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འདི་ཁོ་ན་བཤད་དེ།འདོད་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སྲོག་དང་ནི། །ཡིད་དང་ལྡན་ལ་ངེས་གསུམ་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་སམ་སྲོག་གམ་ཡིད་དང་ལྡན་ཞིང་མ་བྲལ་ བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ།བཏང་སྙོམས་དང་སྲོག་དང་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གཅིག་དང་ལྡན་པ་དེ་གཞན་གཉིས་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ལྡན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་ པར་བྱེད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་བྱེད་དོ།

因此，从不还果退失后，修习诸根成为利根的本性，唯依止无所不能，获得不还果，在第九解脱道正行入定时。其果如前所说，由舍根、喜根、信等五根、第八意根和第九遍知根而获得。如是，彼补特伽罗于二时中以十一根获得不还果耶？
为此，为破除彼等，先行离贪者无有退失。彼离贪以二道获得故，说此。依止何者入决定位，亦不退失离欲贪。因此，彼离贪即离欲贪以二道，即以世间道和出世间道获得。
此中果有二种，即有为果和无为果。其中不还果离系相无为者，先以世间道获得，入决定位时亦以出世间道获得。彼获得是世间和出世间二种。因此，彼离贪是坚固的。故此不从此退失。经说：'从果退失，非从初果'故。
见所断者无有所依故。岂不是还有此他因耶？为何此处未说？此亦应当说，然而他人如是说：虽不从见所断烦恼的离贪退失，为何不了知唯从修所断烦恼的离贪退失？
断除五种顺下分结成为不还果。其中，萨迦耶见、戒禁取见、疑是见所断。欲贪、嗔恚是修所断。彼等亦以离贪为先，由彼现证边际心刹那第十六时，以彼力获得无漏种类故，以世间道所断的获得亦成为无漏获得。
在彼时位获得不还果有为无漏第九解脱道自性，及无为离欲贪等获得。因此圣者以二道获得彼离贪故，唯说此因。谓以二道获得断除欲贪等。
'与舍及命意，相应定三俱'，即与舍或命或意相应未离者，必定与三相应，即与舍、命、意自性彼等相应。此等是互相缺一不相应，即与一相应者亦与余二相应。故此等安立相应，而非眼等。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ། །འདིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མ་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ ན་ནི་གང་གིས་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་བའི་དོན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་སྲིད་ཀྱི་ལུས་ལ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཐོབ་པ་ དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཐོབ་པ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །རྣམ་པར་ཉམས་པ་དག་ནི་ལོང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་རིམ་གྱིས་འཆི་བ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས པ་ནི་འཕགས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི་ས་འཕོས་པས་གཏོང་བ་མེད་དོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ནི་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ན་གནས་པའམ། ཁམས་གཞན་ན་གནས་པའམ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའམ་ འཕགས་པ་ཡང་རུང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དེ་ དང་མི་ལྡན་ནོ།།ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དག་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་ལ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དག་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་ནོ། །མ་བཀག་པའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ ལས་གཞན་པའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་ནི་དབང་པོ་གང་དང་གང་བཤད་པའི་དབང་པོ་དེ་དང་དེ་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་གནས་སྐབས་མ་གཏོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྕེ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་དང་ལྡན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ དབང་པོ་དང་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།བདེ་ལུས་ལྡན་པ་བཞི་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ངེས་པར་ལྡན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་གྲངས་ཀྱི་གོ་རིམས་བརྗོད་པར་འདོད་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ ཡིན་ནོ།།བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ལ། དེ་བཞིན་དག་དང་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྕེའི་ དབང་པོ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་དང་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་མ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉམས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་ལྡན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མི་ལྡན་ནོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དང་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་མི་ལྡན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་མི་ལྡན་ནོ། །ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བསམ་གཏན་ གསུམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ།།ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་མི་ལྡན་ནོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་ལྡན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་ལྡན་ནོ།།ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་ལྡན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་ལྡན་ནོ།

因此说'眼、耳、鼻、舌诸根'，生于无色界者不具足眼、耳、鼻、舌诸根。此处未提及身根，是因为欲界中所说的'未获得和损坏'这一总义，仅适用于眼等根，而不适用于身根。若非如此，则应该只说'生于无色界者不具足色根'。
'未获得和损坏'中，未获得是指在羯罗蓝等位时。损坏是指在盲等状态及次第获得死亡而损坏之时。特别指出'凡夫不具足'，是因为圣者必定具足。其无漏乐不因地位转变而舍。
'不具足忧根和离欲贪'是指，无论住于此处或他界，无论是凡夫或圣者，皆不具足。'凡夫和住果者'中，住果者即预流等，因证悟后损坏，故不具足具知根。
住见道者因未获得故不具足已知根，住无学道者因获得果位而损坏故不具足。在未遮止的状态中，如前所说，即在其他状态中，应知具足所说的某某根。
其中，在欲界中，除未获得和损坏的状态外，具足眼等乃至舌根。身根则是生于欲界和色界者具足等。
'具足乐身四'是指与'具足'和'必定具足'相连，因想说数的次第，故此后说乐等。'具足乐根'是指除生于第四禅和无色界的凡夫外，一切皆具足乐根。
同样，不必定具足眼等乃至舌根，在无色界和欲界中未获得和损坏位时不具足。身根在无色界中不具足。男女根在色界、无色界和欲界未获得及损坏位时不具足。
苦根在色界和无色界中不具足。凡夫生于第三禅者不具足喜根。离欲贪时不具足忧根。断善根时不具足信等五根。
凡夫和住果者不具足具知根。凡夫、见道者和无学道者不具足已知根。凡夫和有学位时不具足具知已根。

།གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་དབང་ པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་བཞི་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ།དེ་གཞན་དག་དང་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་ ལྡན་ནོ།།ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་དང་ནི་གནས་སྐབས་དེ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་མི་ལྡན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ནི་དེ་ཉིད་ན་མི་ལྡན་ནོ། །བདེ་བ་དང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསམ་གཏན་བཞི་པར་སྐྱེས་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །ཡིད་བདེ་བ་དང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་ པར་སྐྱེས་པ་མི་ལྡན་ནོ།།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མིག་སོགས་ལྡན་ལ་ལྔ་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དེ་དང་སྟེ་མིག་ ཡོད་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་ཀྱི།རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་དང་ ལྡན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བཏང་སྙོམས་དང་སྲོག་དང་ཡིད་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་དེ་དང་དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡིད་བདེ་ལྡན་ཡང་ཞེས་པ་ཅི་ཞེ་ན། གདོན་མི་ཟ་བར་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་མི་བསྡུ་ཞེ་ན། གནས་གཞན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྡུས་ན་ནི་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བསམ གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་མ་ཐོབ་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པ་ཡོད་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་པ་ཡོད།བསམ་ གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་འོག་མ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ནོ། །དེ་ནི་ས་འཕོས་པས་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ཏེ། དེ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྒོལ་ བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་སེམས་ཅན་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་སྤངས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དབང་ པོ་ལྷག་མ་འཁྲུལ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལྡན་བདུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །ཚོར་བའི་དབང་པོ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་པ་དག་དང་ ངོ་།།ཡིད་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ལྷག་མ་འཁྲུལ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མོའི་དབང་སོགས་ལྡན་བརྒྱད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོ་དང་ཕོ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་ དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྲོག་དང་ཡིད་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ དབང་པོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་བརྒྱད་དང་འདི་དག་ཁོ་ན་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ།

凡是具有身根者也具有四种，这是说生于欲界和色界者具有身根，他们不一定具有其他根，因为在欲界中未获得或已退失的状态下不具有眼等根。
不具有男女根的情况是在那种状态和色界中。不具有苦根的情况是在彼处。不具有乐根的情况是生于第四禅的凡夫。不具有喜根的情况是生于第三禅和第四禅的凡夫。
不具有忧根和信等其他根的情况如前所述。'具眼等者具五根'是说具有眼、耳、鼻、舌根者。'彼与'是说有眼根时必定有身根，而耳等根则不一定，因为在欲界中可能未获得或已退失。
男女根等的混杂情况如前所述。具有耳、鼻、舌根者也应当如是了知，即是说若具有耳根者必定具有舍、命、意、身根等五根，如是一切都应当配合。
若问'具喜根者也'是什么意思，应当结合语境理解为必定具有五根。若问为何不将喜根归入眼等之中，是因为它从其他处生起。若用'等'字来概括则会混乱。
若问生于第二禅未得第三禅者具有何种乐根，应当了知乐根在欲界中有五识身，在初禅中有三识身，在第三禅中有意识。因此生于第二禅者不具有下地乐根，因为已经由转地而舍弃；也不具有第三禅地的乐根，因为尚未获得。
具有何种乐根呢？具有第三禅的染污性。这是因为依据教义，一切生于下地的有情都具有未断的上地染污。
其余诸根的混杂情况如前所述。'具苦根者具七根'是说此人生于欲界，因此必定具有身根。'四受根'是说除去忧根之外的受根。由于也有意根和命根，因此必定具有七根。
其余诸根的混杂情况如前所述。'具女根等者具八根'是说具有女根、男根、忧根、信根、精进根、念根、定根和慧根。
由于命根、意根、乐根、苦根、喜根和舍根已经说过，而具知根等三根将要说明，所以只取这八根。'若具女根者'是说具有女根者生于欲界，因此必定只取这八根。

།བདུན་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། བདུན་པོ་དེ་དག་དང་མོའི་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་དང་སྲོག་དང་ཡིད་དག་དང་ཚོར་བའི་དབང་པོ་བཞི་སྟེ་བདུན་དང་བརྒྱད་པ་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ན་ལྷག་མ་དག་ནི་ངེས་པ་མེད དོ།།ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་འདོད་པར་སྐྱེས་ཤིང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་དེ་དང་འདྲ་བར་བདུན་པོ་དེ་དག་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཁམས་ གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ཡིན་པས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་།བཏང་སྙོམས་དང་སྲོག་དང་ཡིད་དག་དང་ལྡན་ནོ། །ལྷག་མ་དག་དང་ནི་མ་ངེས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཀུན་ཤེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་ པས་ན་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་སྟེ།མ་ལུས་པར་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡང་ཀུན་ཤེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་མ་ལུས་པར་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།སྤང་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཚིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་ནས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཞིག་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་སློབ་པ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དག་དང་ལྡན་ ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་འཐོབ་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོ་འཐོབ་པོ། །དེ་དག་ནི་ས་འཕོས་ཀྱང་གཏོང་བར་མི་འགྱུར་ ཏེ།འདི་ལྟར། ས་འཕོས་ཉམས་པ་དག་གིས་ནི། །བསམ་གཏན་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་གཏོང་། །དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་གཏོགས་འཕགས་ནི། །འབྲས་ཐོབ་སྦྱངས་དང་ཉམས་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་དབང་པོ་སྦྱོང་བ་ན་ཡང་ཞུགས་ པའི་ལམ་དང་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དེ་དག་གཏོང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པ་གཞན་དག་ནི་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོས་འཕོས་ པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་དག་དང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་ལྡན་ལ། །བཅུ་གསུམ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་ཁོ་ནར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཡིན་ཏེ།མི་སྐྱོ་ལུང་ལས་འདིར་རྩོམ་ཞིང་། །དེ་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཡོད་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་ གཏོགས་པ་ཚོར་བ་བཞི་ཡང་ཡོད་དེ།དེས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དབང་པོ་བཅུ་གསུམ་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁོ་ནར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་གྱི། བཅུ་གསུམ་ཁོ་ན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་དག་དང་ནི་མ་ངེས་ཏེ། ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问到是否具有那七种，就说'具有那七种和女根'，即身、命、意以及四受根这七种，再加上第八种女根。眼等根由于可能有如前所说的损坏等情况，因此其余诸根则不确定。
具有男根者也应如具有女根者一样来说明。具有忧根者也是生于欲界且离欲贪者，如同彼等一样具有那七种和忧根。
具有信根者由于是三界有情，若无信等五根则不会生起，故具有舍根、命根和意根。其余诸根则不确定，如前所述。如具有信根者，乃至具有慧根者也是如此。
由于能主宰遍知，故称为具知根，即唯独主宰遍知的是具知根，意思是完全了知之根。虽然遍知根也是主宰遍知，但不是完全的，因为还有剩余的所断。或者说提到词的一部分，称具有遍知的补特伽罗为具遍知者，其根称为具知根。
所谓'凡是具有遍知根者必定具有十一根'，具有遍知根者是住于果位的有学，三界中都有。
如果问在第四禅和无色界出生者如何具有乐根和喜根，就如圣者离欲界贪时必定获得喜根，离第二禅贪时也获得乐根。即使转生到其他地，也不会舍弃这些根，如将要解释的：'由转生和退失，舍属禅定善法，如是无色界圣道，由得果、练根、退失。'获得果位和练根时虽然舍弃入道和钝根道所摄的那些，但会获得其他果位和利根所摄的。
因此，生在第四禅和无色界的圣者虽然转生，但并未完全舍弃乐根和喜根，仍然具有这些根。其余诸根如前所述是不确定的。
'具知作根者，具有十三根'，详细来说，具有具知作根者只在欲界生起具知作根，因为是欲界有情，如经中说：'于此开始修行，于彼究竟圆满。'
因此，此人必定有身根，除忧根外也有其他四受根，因为在离贪的阶段会有错乱。这里应当理解为'必定'，即必定具有十三根，而不是说仅有十三根。其余诸根则不确定，因为盲人等人也可能有见道。

།མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དག་མ་ཚང་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་སྡོམ་པ་དང་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། མཚན་གཉིས་འབྱུང་བས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་འགྱུར་གྱི་དེ་དག་ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ གོམས་པ་ལ་རིམ་གྱིས་འཆི་བས་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་འགགས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་ནི་གང་ཟག་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་འཁྲུལ་པ་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སྲོག་དང་ནི། །ཡིད་དང་ལྡན་ལ་ངེས་གསུམ་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གདོན་མི་ཟ་བར་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། ལ་ལ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ལ་ལ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དབང་པོ་བཅུ་གསུམ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི་ ཅི་རིགས་པར་ཁོ་ནར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ལ་ལ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། ལོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལ་ལ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་འོན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ལ་ལ་ནི་མོའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་ཕོ་གང་ཡིན་པའོ། །ལ་ལ་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ མི་ལྡན་ཏེ་མོ་གང་ཡིན་པའོ།།ལ་ལ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དགེ་མེད་ནང་ན་ཉུང་ལྡན་པ། །ལུས་ཚོར་སྲོག་ཡིད་བརྒྱད་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གཅིག་འགའ་ཞིག་ནང་ན་ཉུང་བ་ དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉུང་དུ་ཇི་སྲིད་ཅིག་དང་ལྡན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དགེ་མེད་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པས་འདི་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་ཡོད་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཡོད་སྲོག་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་དེ། རིམ་གྱིས་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་དང་། ལོང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱོང་བར་ བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུངས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་བྱིས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གྲངས་ཙམ་མཐུན་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་སྨོས་པས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བ་དང ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྡུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་བསྡུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如果缺少女根和男根，见道如何能生起？因为不具足女根和男根以及已损坏者，无法获得戒律、果位和离贪。对此有人说，已获得戒律者将获得果位，但因出现双性而舍弃别解脱戒，并非因为这些根的损坏。或者说，虽然因渐次死亡而灭除男女根，但由于修习顺决择分，仍能生起见道。
其他人说，此处是就补特伽罗一般而言，并非说一个人必定具足根或错乱。如何理解？'具足舍、命根及意，必定具足三者'，无论生于欲界还是生于有顶，凡是具足舍的补特伽罗，必定都具足这三者。
眼等错乱应随情况配合，有些不具足色根，即生于无色界者。乃至有些不具足信等，即断善根者。但生于无色界者并非如此。
此外，凡是具足具知根者，必定具足前述十三根。某些错乱应随情况配合，如有些不具足眼根，即盲者。有些不具足耳根，即聋者。如是，有些不具足女根，即男者。有些不具足男根，即女者。有些不具足忧根，即离贪者。应当如是理解。
'无善中最少具足，身受命意八根具'，某一补特伽罗最少具足多少根？答：无善即断善根者。此人唯在欲界，故不可能离欲界贪。因此，此人必定具足五受根、身根、命根和意根。眼等则无，因为在渐次死亡时以及盲等状态时无此等根。
'能领受即是受'是能作者的建立。'受即是受'是自性的建立，如说'圆满即是圆满'是举例说明。
'无色异生亦如是'中，'如是'表示数量相同。说'善'是指信等，因为是纯善的缘故，即唯是善法而非不善法和无记法。
具知根等也应包括在内，因为这些也是纯善的缘故。

།མ་ཡིན་ཏེ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་མེད་ནང་ན་ཉུང་ལྡན་པ། །བརྒྱད་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྒྲེ་བ་བརྒྱད་དོ། །བཏང་སྙོམས་སྲོག་ཡིད་དགེ་རྣམས་དང་། །ཞེས་བཤད་ཀྱི་སྒྲ་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བྱིས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་བྱིས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་བྱིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་ འབྱུང་བས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་མེད་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཉིས་པ་དབང་པོ་ཚང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གཉིས་པ་གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཚང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་བཅུ་དགུ་དང་ལྡན་ གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་གཉིས་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་གཅིག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་ པོ་དང་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་གྲངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་མེད་ལ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་མེད་དོ།།ཁམས་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་དབང་པོ་ནི་དུ་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཞར་ལ་འོངས་པ།ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། །བཅུ་གཉིས་ནང་གིར་བཤད་ དབང་པོ།།ཞེས་བྱ་བའི་དབང་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཅི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་མཚན་ ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའོ།།ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་སྐད་དུ་འདྲིའོ། །ཆོས་འདི་ དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ལྔའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་སྐྱེ་ བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་བསམ་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་པས་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་ཡིན་པའོ། །གང་ལ་ཤར་དང་ནུབ་ཀྱི་ཆ་མེད་པ་གཟུགས་ཐམས་ཅད་པས་ཆུང་བ་དེ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཅེས་བྱ་བར་འདོད་དོ།།དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བསྩགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་ན། སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གང་གི་ཚེ་འདི་ལ་སྒྲ་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་རྫས་བརྒྱད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ ལས་རྫས་ཉུང་བ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་གཞན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དབང་པོ་གཞན་ཡོད་པས་ན་དབང་པོ་གཞན་ལྡན་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ལ་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་རག་ལུས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

不是的，因为是八的情况。'无善中具少，八'这句话是指八种结合。'舍、命、意、诸善'等所说的声音段落，因此应当寻求遍知根等。
因为是凡夫的情况，如'无色凡夫亦如是'所说，此处是就凡夫而言。何为凡夫？即未得圣法者。由此可知，若无遍知根即是凡夫。
因此，不会导致那些无漏的过失。双性根具足者，若是具足眼等的双性人，则具有十九根，否则则不然。
所谓'遍知具根与二者随一'，因为有贪著，故遍知具根是一向应断。因为是圣者，故遍知根和已知根必定是互相排除的，当有遍知根时则无已知根，当有已知根时则无遍知根。
界分别的附带内容诸根的广分别已经说完，即在十八界中几是根几非根的界分别的附带内容，'法之半与诸，十二内说根'等诸根的分别，如'三是无垢'等已广说完毕。
所谓'此等有为法'是指前面所说的蕴、界、处等。所谓'如何相异'即是色以色为性，受是领纳，想是取相等。说'有为'是因为具有生起。
所谓'然有一些必定俱生'，虽有一些是俱生，但并非必定俱生，如眼等与其识等俱生，因为眼等有所依及与之相应。因此如此询问。
'此等诸法皆为五'是指以五事的方式总摄一切法而安立。以色等聚的方式显示是为了易于理解。
其中'于无为则无生'是指于此不应思维必定俱生。'一切色中最细者为极微'不是指实质极微。无东西方分且比一切色更小者，承许为实质极微。
为了区别于此，故说'和合极微'。若问，'无声极微实八'是指欲界中当无声时必定唯有八事，不可能少于此数。
'具余根'中，由于具有其他根故称为具余根，即具有眼等之义。凡有眼耳等者必定有身根，因为眼等依赖于此而生起。

།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྩགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་ན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྫས་དགུ་དང་བཅུ་དང་བཅུ གཅིག་པར་སྐྱེས་ཏེ།རྫས་བརྒྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །རྫས་དགུ་པ་གང་ཡིན་དེ་ནི་རྫས་བཅུ་པ་ཡིན་ནོ། །རྫས་བཅུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་བཅུ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྲ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་ པར་བྱ་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་ལས་འདི་ན་འདུས་པ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ནི་སྲ་བར་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྲ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ཡིན་ལ་ གཤེར་བ་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཡིན།དྲོ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ཡིན། གཡོ་བ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་པ་འབྱུང་བ་མཉམ་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདུས་པ་མཚུངས་པའི་ངོ་བོ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་ན་ཆེས་གསལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྫས་གང་ཞིག་འདུས་པ་གང་ལ་ཆེས་གསལ་ཞིང་མངོན་པ་ཡིན་ནོ།།མཐུའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་ན་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དེ་ནི་འདུས་པ་དེ་ན་དམིགས་ ཤིང་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།ཁབ་དང་སྡོང་བུའི་ཚོགས་ལ་རེག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཁབ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྕགས་ལས་བྱས་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡོང་བུ་ནི་ལྡུམ་བུ་བི་ར་ན་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་གི་རྩ་བའི་སྡོང་བུ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་ཡན་ཆད་ལ་མེ་ཏོག་གི་རྩ་བ་ཞེས་གྲགས་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།ཁབ་དང་སྡོང་བུ་དེ་དག་གི་ཚོགས་ལ་རེག་པ་སྟེ་ཆེས་གསལ་ཞིང་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེ་བའི་འབྱུང་བ་དེ་དམིགས་པ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ། །འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ཁབ་དང་སྡོང་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་མཉམ་པར་ཡོད་ཀྱང་རྣོ་བའི་ཕྱིར་ཁབ་དག་ཁོ་ནའི་རེག་པ་གསལ་བར་ དམིགས་ཀྱི་རྟུལ་པའི་ཕྱིར་སྡོང་བུ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྲ་བ་དམིགས་ལ།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཤེར་བ་སྟེ། ཆུ་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དྲོ་བ་སྟེ། མེ་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཡོ་བ་སྟེ་རླུང་ལ་ཡིན་ཡང་ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་བཞི་དག་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕྱེ་དང་ལན་ཚྭའི་ཕྱེ་མའི་རོ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཕྱེའི་ཕྱེ་མ་དང་ལན་ཚྭའི་ཕྱེ་མ་རྣམས་ཀྱི་རོ་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ལན་ཚྭའི་ཕྱེ་མའི་རོ་ཁོ་ན་གསལ་བར་དམིགས་ཀྱི་ཕྱེའི་ཕྱེ་མའི་རོ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྡུད་པ་ དང་།འཛིན་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པའི་ལས་ཀྱིས་ན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ན་ཆུའི་ཁམས་མེད་པར་གྱུར་ན་དེས་སྤར་གང་གཏོར་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འགྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་ལ་གྲུ་ལ་སོགས་ པ་འདེགས་པའི་ལས་ཀྱིས་ན་སའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ།།སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་མེའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་འདྲུལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཡོ་བའི་ལས་ཀྱིས་ན་རླུང་གི་ཁམས་ཡོད་པ་ ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ།གལ་ཏེ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མེ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་ལ།གཤེར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མེར་གྱུར་པ་ཡོད་ན་སྲ་བ་ལྕགས་ཀྱང་ནལ་ནལ་པོར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ལྕགས་ལ་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཤེར་བ་ཡང་གྲང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་ པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་སྲ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་འདི་ལ་སའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་སོ།

如果极微尘生起具有声音，即是八事等。如果积聚的极微尘生起具有声音，则依次生起为九事、十事、十一事。凡是八事者即是九事，凡是九事者即是十事，凡是十事者即是十一事。
也有与根不相离的声音，即是指不能与根分离的声音，称为与根不相离而住，此为语义。
如诸大种不相离而此中某些和合唯见坚性等，坚性是地界，湿性是水界，暖性是火界，动性是风界，由于诸大种平等存在，故彼等成为和合相同的体性，如是思维。
某者于某处最为明显等广说，即地等性质的事物，某者于某和合中最为明显而显现。由力门中，即由能力方面，而非由事物方面成为更大。彼于彼中可见，即彼事物于彼和合中可见而能取。
如触针与茎杆聚，其中针即世间所知由铁所造。茎杆即毗罗那等花的根茎，即一般人所知的花根。触及针与茎杆之聚，即最为明显且由力门中占大分的大种可见，与此相似。
此说如针与茎杆聚虽平等存在，由于锐利故唯针之触明显可见，由于钝故茎杆之触则不然。如是某些唯于木等见坚性，某些见湿性，即于水。某些见暖性，即于火。某些见动性，即于风。然于彼彼和合中并非无四大种。
如面粉与盐末之味，即如面粉末与盐末之味可见，唯盐末之味明显可见，而面粉末之味则不然，此中亦复如是。
由摄、持、熟、动故，由摄作业故，了知木等有水界性，若彼中无水界，则如撒散把握之物般会分散。由水举船等作业故，了知有地界性。由成熟作业故，了知有火界性，若无彼者，木等会腐烂。由动作业故，了知有风界性，若无彼者，则不会生长广大。如是于余亦当配合。
若遇缘等广说，即遇火等缘时，坚性等亦转成湿性等故，湿性等亦转成坚性等故。譬如有火时，坚性铁亦成为柔软，由此知铁有水界。如是湿性遇寒性等缘时亦成坚性，由此知此有地界性。

།དེ་བཞིན་དུ་འདྲུད་པ་ལས་དྲོ་བར་དམིགས་ཏེ། དེས་ན་འདི་ལ་མེའི་ཁམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།། །། བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། གཞན་དག་ན་རེ་ཆུ་ལ་གྲང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་དྲོ་བ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆུ་གྲང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་དག་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མེ་ཆུང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆུང བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་འབྱུང་བས་གྲང་བའི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་ལ་མེའི་ཁམས་ཡོད་པར་ཤེས་སོ། །མ་འདྲེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞུང་ལུགས་དེ་སློབ་དཔོན་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དགྲ་ལ་རྫས་གཞན་དང་འདྲེས་ ཤིང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་མེད་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སྒྲ་གསལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཡོད་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དཔེར་ན་ཚོར་བ་རྫས་གཞན་ཅི་དང་ཡང་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཤིན་ཏུ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས། འདིས་ནི་མེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆུ་དེ་དག་ཉིད་ཁ་ཅིག་ནི་གྲང་བ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་ཡིན་པར ཟད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཏེ། ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། མཐུའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ནི་གང་ གིས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་མོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་གསེར་གྱི་ཁམས་དང་།དངུལ་གྱི་ཁམས་དང་། ཟངས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དག་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནུས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིང་གི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁམས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གསེར་དང་། དངུལ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་མང་པོ་དག་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པའི་གོ་སྐབས་ནི་མེད་དོ། །རླུང་ལ་ཁ་དོག་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་ བ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བརྒལ་བ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་ངེས་པར་བྱས་པ། ཇི་ལྟར་རླུང་ལ་ཁ་དོག་ཡོད་ཅེས་དམིགས་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ནི་ཁ་དོག་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །དོན་འདི་ནི་དད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། རྗེས་སུ་ དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དོན་འདི་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་དམ་པ་དག་གིས་བཤད་པ་ཡིན་པས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདྲེས་པར་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དྲི་དང་ལྡན་པའི་རྫས་དང་འབྲལ་བ་ལས་རླུང་གི་དྲི་དམིགས་ལ་དྲི་དེ་ཡང་ཁ་དོག་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ། གང་གི་དྲི་ཡོད་པ་དེ་ན་ཁ་དོག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ནི་རླུང་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དྲི་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་པར་བཤད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་ནི། །ལྕེ་ཡི་རྣམ་ཤེས་ཁམས་མ་གཏོགས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་ན་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྫས་དྲུག་དང་བདུན་དང་ བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ན་ཡོད་པ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་དག་གོ།

同样地，从摩擦而观察到暖，因此知道这里有火界。同样地，对其他也随应配合。
第十一品。其他人说：'通过水的冷的差别门而了知有暖'，这是尊者胜授。因为观察到水有冷、极冷、最极冷，所以其中有小火、极小火、最极小火的生起而成为冷的差别。因此知道其中有火界。
'虽不相混'等广说，是论师破斥彼论义。譬如敌人虽无与其他物质相混杂，但也有差别。以自性差别而有声音清晰、极清晰、最极清晰，此处也应如是。又如感受虽不与任何其他物质相混，但以三自性差别而有极和最极的差别，此处也应如是。由此不能知道有火，只是那些水有的是冷，有的是极冷，有的是最极冷而已。
其他人说：'彼等中彼等以种子门而有'，这是经部师们。'以种子门'即是以功能门，意思是以力量门。'非以自体'即是非以实质的意思。其中，瑜伽师们以胜解差别而成就金界、银界、铜界等诸界，仅有此等功能。为什么呢？因为说'此木蕴中有种种界'而说。
彼中世尊说界的功能，其中金、银等诸多界以自体存在是没有机会的。问'风如何有色'是专门对毗婆沙师们的诘难。
所许'无根及无声，微尘事物八'，如何风有色而特别遮除，其中任何色都不可得。
毗婆沙师们说此义是应信而非所推度，意思是此义是由最胜信者所说故应信受，而非所推度。
又'由混合而执香故'是说从一方面也有推度。由离有香之物而观察风香，彼香亦于色无错乱，凡有香处即有色。此中能立语是：风有色，因有香故，如茉莉花。
说色界中无香味，因为说'除香味及鼻舌识界'。因此彼处诸微尘具有六、七、八事，彼处所有即是彼处诸物。

།དེ་ན་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་དབང་པོ་ཡང་མེད་སྒྲ་ཡང་མེད་པ་རྫས་བརྒྱད་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ན་རྫས་དྲུག་པ་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རྫས་དགུ་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་བདུན་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་གཞན་དང་ཡང་ལྡན་པ་རྫས་བཅུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྫས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཤད་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་ བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ཅི་འདིར་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གང་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་རྫས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་ངམ་འོན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་དབང་ དུ་བྱས་པ་ཡིན།སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཤེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་མཐའི་མཚན་ ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་ན་ནི་རྫས་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཧ་ཅང་ཉུང་བར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ལ་ཅི་རིགས་པར་རྫས་གཞན་དབྱིབས་དང་ཡང་བ་ཉིད་དང་།ལྕི་བ་ཉིད་དང་། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། གྲང་བ་དང་། བཀྲེས་ པ་དང་།སྐོམ་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་རྫས་བརྒྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་དགུ་པ་ཡིན་པ་ནས་རྫས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་རྫས་བརྒྱད་པའི་ངེས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྫས་དགུ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་རྫས་དྲུག་དང་བདུན་དང་བརྒྱད་པའི་ངེས་པ་ཉམས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།རྫས་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། རེག་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྒྲ་མེད་པ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་བཞི་པ་ཡིན་ལ་སྒྲ་དང་བཅས་ན་ནི་རྫས་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །རྟེན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་ བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་དབྱིབས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལ་ཡང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་རེག་བྱ་ཡིན་པས་འདི་ཧ་ཅང་ཉུང་བར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ལ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྱུང་སྟེ། རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་མངས་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བའི་རྫས་རྣམས་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྔོན་པོའམ་སེར་པོ་གཅིག་གི་རྟེན་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཞན་དྲིའམ་རོའི་ རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་རྟེན་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་རིགས་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གྱི་རིགས་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་སྟེ། འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཅིག་ གི་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལས་ནི་མི་འདའོ།།དེ་ལྟར་འབད་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་སྟེ། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་སུ་གཟུང་སྟེ། རྟེན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྟེན་ཅན་ དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་དེའི་རིགས་ལ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

这是就其中存在的极微等极微而言。这里没有根也没有声音所说的八事，在那里是六事，有身根的九事，在那里是七事。
具有其他根的十事，在那里是八事。若这些有声音的话，则应知是七事、八事和九事。
由于与已说相同故不再说，这是指由于与已说相同故不再说的意思。
又此处是否仅就事物本身而执为事，这广说是指就实际情况而言，对于具有自相的事物是否执为事，还是就处所事而言。
由于处所也有共相和别相的性质，故不能说为事。因此如何呢，是指因此有何过失的意思。
若仅就事物本身执为事，是指若就色边际相等极微事执为事，则所说八事具足等太少，因为某些还有其他事，如形状、轻性、重性、滑性、涩性、冷、饥、渴等。
如是则八事者应成为九事乃至十四事，则八事的决定将被破坏。九事等也应如是配合。
同样应知色界中六事、七事、八事的决定也将被破坏。
应说具四事，这是因为触有二种故，地等诸大种也是触处，因此欲界无声时是色、香、味、触四事，有声时是五事。
所谓能依者，是指地等四大。所谓所依者，是指色、香、味和触的一分。
如是则形状也摄入色中，轻性等也是触，故此说非太少，又从触处中分出能依而说为四种，故也非太多。
因此大种事将成众多等广说，而毗婆沙师的宗义是：以某一青色或黄色为因的四大种依处，不是其他以色为因的香或味的所依。
那么是什么呢？其所依唯是其他四大种。
此中就类执为事，是指此中就四大种的类执为事，其他诸四大种也不离一四大种的类。
如是何须费力详说，这是指此处一分是就事物本身执为事，即能依者；一分是就处所事执为事，即所依者。所依者也应就其类而执。

།ཚིག་ནི་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་པས་དོན་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཚིག་ནི་འདུན་པ་སྟེ། འདོད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ཅི་དེ་རྣམས་ངེས་པར་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་དེ་དག་གི་དོན་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་བསགས་པར་གནས་པ་དག་ལ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ངེས་པར་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདུས་པ་ལས་འབྱུང་ བ་གཅིག་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་བོང་རྡོག་སྐམས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་གཉིས་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་གཤེར་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། །དེ་ཉིད་དྲོ་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པའི་བར་ཡང་ཡོད་དེ་བོང་ རྡོག་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་འདུས་པ་གང་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གང་ཞིག་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདུས་པ་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ འོད་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ་རླུང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དུ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལ་རེག་ བྱའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཨ་ག་རུའི་སྡོང་བུ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གིའོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་མེད་པར་མི་སྐྱེ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ སེམས་མེད་པར་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གཟུགས་སམ་སེམས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གམ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ ཀྱང་རུང་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གོང་ཉིད་དུ་སྨོས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་སྟེ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁ་ ཅིག་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་ལ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་དག་སྐྱེ་བར་ནི་མི་འགྱུར་བས་དེ་གཉིས་མ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེ་བ་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་དང་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་དུས་སྔ་མ་དང་ ཕྱིས་སྐྱེ་བ་དང་ནི་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ས་མང་པོ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མང་པོ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

由于词语是从意愿方面趋入的，所以应当观察其义。这是说，随顺简略和广说的词语是意愿，即从欲求方面趋入，因此应当观察这些义理是否一定是俱生或非俱生。
瑜伽行者思维者们对积聚而住的诸法，确定说明有大种及所造色。如何呢？说道：从和合中有从一大种所生，如干牛粪。有从二大种所生，如湿润的牛粪。有从三大种所生，如温暖的牛粪。乃至有从一切大种所生，即牛粪湿润且温暖时处于运动状态。
对于所造色，应当了知：在任何和合中，见到某所造色，即说彼处有彼。有具一所造色的和合，如光明。有具二所造色的和合，如有声香的风。有具三所造色的和合，如烟，因为它由色香及触差别所分，应知此中触差别即是轻性。有具四所造色的和合，如沉香木。有具五所造色的和合，如有声的沉香木等，应当如是说明。
其余诸法应当说明，是指非心心所相应法。心与心所决定俱生，是说心离心所不生，心所离心不生，应当如是决定了知。但并非一切心都必定与一切心所俱生，也并非一切心所都必定与一切心都俱生。
一切皆与有为相俱，是说彼一切必定与生等有为相俱生。这是指什么呢？凡是任何生起的色法、心法、心所法或不相应行法等一切，如前所说，无为法唯是无生。
为了分别而说'或'字，是说有些与得俱生，即是有情数法；有些不与得俱生，即是非有情数法，如是分别。虽然择灭无为和非择灭无为也有得，但彼等不生起，故未说及二者，因为这是就决定俱生而论。
对于非有情数法无得，此中有何理由？因为是一切有情共同的缘故。应当了知唯有俱生得与得的相应法俱生，前后生起的得则不然。
机会处所，即是生起处所的意思。诸遍一切处法，因为于一切心中生起，故称为遍一切处。

།ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ ཐམས་ཅད་ལ་ཚོགས་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་འདིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་དུ་འདུན་པ་ གང་ཞེ་ན།བསམས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །མོས་པ་གང་ཞེ་ན་ངེས་པའི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྲིས་སོ། །སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་གཡོ་བར་ བྱེད་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེག་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རེག་པ་ནི་རེག་པ་དང་འདྲ་བར་རེག་པ་ཡིན་ཏེ།གང་དང་ལྡན་པས་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རེག་པ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་རབ་ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འམ།འདིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །གང་གིས་ན་ཆོས་འདྲེས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་དག་ལྟར་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འདི་དག་ནི་ གཟུགས་ཅན་ནོ།།འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དམིགས་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །གྲགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་ རབ་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡེབས་པ་དང་མཐུན་པར་བློ་གྲོས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པ་སྟེ། དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ དྲན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་ཅིང་གཏོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་གཏོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདོད་པ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ལ་ཡོན་ ཏན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་ངེས་པ་བཞིན་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩེ་དང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ།གང་དང་ལྡན་པས་སེམས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དག་ལ་འབད་པར་བྱེད་ཅེ་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་གཅིག་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་བཅུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུན་ རྣམས་ལ་ཡང་བརྟགས་པར་དཀའ་ན་དུས་ཀྱི་མཐའི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་རེ་ཞིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཏེ་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་རོ་མང་པོ་ཁ་ཅིག་གི་རོའི་ཁྱད་པར་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་སྟེ།ལྕེའི་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ངེས་པར་གཟུང་བར་དཀའ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ན་ཆོས་གང་དག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་བློས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

关于'这十种法在一切心的刹那中都是和合而生的，如是传说'这句话中，'传说'一词是为了表明这是他宗的观点。自宗的观点是欲等并非在一切心中都生起，如此，此论师在五蕴中对欲的解释是：'何为欲？是对所思维的事物生起强烈的希求。'何为胜解？是对所确定的事物如实地确定执取。'
思是令心造作，即是令心活动，'令活动'即是使之活动的意思。'对境取相'即是执取境界的特征之义。触是由境、根、识和合而生的触，即由境界、根和识和合而生的触与触相似，由于具有此触，境界、根和识彼此相触如触。'择法'即是对诸法详细分别，或由此详细分别，故称择法。
以此对如混杂的诸法，如同花朵般分别：'这些是有漏的，这些是无漏的，这些是有色的，这些是无色的'，即是详细分别，也就是区分辨别的意思。对诸法详细分别即是择法。因为是众所周知，应称为'慧'，但为了与偈颂相应而说为'智'。
念是不忘所缘，即由具有此念，意不忘所缘，如同明显宣说般，这就是念。作意是心的趣入，即是令心趣入、专注于所缘之义。作意即是作意，或因作意且令专注故称作意。欲是对其所缘决定执为功德。其他人说这是欲。瑜伽行者们认为是如其所确定而执取。
三摩地是心一境性，其中'一境'与'所缘'是同义，由具有此定，心相续趣入一个所缘，这就是三摩地。如果三摩地存在于一切心，为何还要努力修习禅定？是为了成就具力的三摩地。
如何知道在一心中有十种不同相的心所？为此广说'诸心与心所的差别极其微细'。诸心与心所的差别，且于相续中都难以观察，更何况是刹那性的究竟特征？且如阿如拉等有形色的药物，某些多味的差别虽是根境，即舌根所取，却难以确定和辨别，更何况是无形色而为心识所取的诸法？因此，由于是可信教言所说，应当如实信受，如是思维。

།དད་པ་ནི་སེམས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་རྙོག་པ་དངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནོར་བུ་ཆུའི་དང་བྱེད་དང་ལྡན་པས་ཆུ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདེན་པ་དང་དཀོན་ མཆོག་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་དང་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་ལ་འདི་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་ཤིང མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།བག་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །རྙེད་དང་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དགེ་བ་འདུས་བྱས་སྒོམ་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཇི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཡོད་ན་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བག་ཡོད་པ་སྟེ། གཅེས་སུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ ལ་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་པར་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སྒོམ་པ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀུན་དུ་སྲུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་སེམས་ཀུན་དུ་སྲུང་བ་དེ་ནི་བག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དེ།སེམས་ཡང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོ་ལས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡན་ལག་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫོགས་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་འདི་གཅིག་ཁོ་ན་བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེར་ནི་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་མདོ་དེར་ནི་ལུས་ཉམ་ང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཡིད་དགའ་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་དགའ་བས་དྲངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ པ་སོ་སོ་ན་འདུག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

'信心就是心清净'这句话的意思是，具有信心的人，心被烦恼和随烦恼污染的浑浊会变得清净。就像宝珠具有净化水的功能一样。
其他人说：'是对真谛、三宝、业果等深信不疑'，这是说对四谛、三宝、善恶业及其可意不可意果报等深信不疑，认为'这些确实存在'，如此确信和证悟就是信心，这是在说明信心具有这样的特征。
'正念是修习善法'这句话中，关于'修习'，经中说：'获得和依止，是修习有为善法'，因此是获得和依止善法的本质。
那么，为什么称为心所中的正念呢？因为有了它才会有获得和依止的修习，这就是正念，是珍惜的特征。因此说'对这些善法的珍惜'，这样就是将修习的因安立为修习。
'护持心'是指从烦恼中护持心，这就是正念。
'心堪能性'是指具有此性质时心变得堪能，即心轻安，这是其同义词。
有人问：'经中不是也说身轻安吗？'这是在问轻安作为两种觉支时的差别。有身轻安也有心轻安。其中身轻安是觉支，能引生神通、圆满菩提和涅槃；心轻安是觉支，也能引生神通、圆满菩提和涅槃。
为什么只说'轻安是心堪能性'呢？回答说：'应如身受来理解'。就像受虽是心所，但因依托由极微积聚而成的根，所以称为身受一样，这轻安也应如此理解。
问：'这怎么能成为觉支呢？'这是因为五识身不是等持性而提出的疑问。
那么，经中详细说'唯身堪能'，这是因为在那部经中，身无有疲惫就是身堪能性，如说'意生喜时身得轻安'，是由喜引生的界的殊胜性为特征。
问：'这怎么能称为觉支呢？'这是考虑到它们分散在各识聚中，而且是有漏的，所以不应理。

།དགའ་བ་དང་དགའ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས།ཁྱེད་ལ་དགེ་སློང་གཽ་ཏ་མས་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཚུར་ཤེག་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་པ་དག་སྤོང་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམས་ཤིག་ཅེས་བཤད་དོ་ཞེས་གྲག་ སྟེ།ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་ན། དེ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་དང་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མར་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་བཅུར་འགྱུར་བ་དང་བཅུ་ཡོད་པ་ལས་ལྔར་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་།དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་དགུ་ཡང་གནོད་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་དང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱེ་བ་འདིས་བདུན་ཡོད་པ་ལས་བཅུ་ བཞིར་འགྱུར་ལ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པ་བདུན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཡང་ཡོད་དོ།།རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ གི་ཚེ་ལམ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་མཛད་པ་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དེའི་ནང་ དུ་བཤད་དོ།།བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཉམ་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཚོར་བའི་བཏང་སྙོམས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་། ཚད་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་སོ། །འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་ཤེས་པར་དཀའོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕྲ་བས་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན ནོ།།ཤེས་པར་བྱ་བ་དཀའ་བ་ནི་ཤེས་པར་དཀའ་བ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འགལ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡང་ཤེས་པར་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རྩོལ་བ་དང་རྩོལ་བ་མེད་པ་དག་ཡོད་པ་གང་འགལ་བཞིན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤེས་པར་དཀའ་སྟེ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འགལ་བ་དག་ཡོད་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །རྩོལ་བ་ཡང་གཞན་དུ་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བ་ཡང་དམིགས་པ་གཞན་ལ་འབྱུང་ལ་ རྩོལ་བ་མེད་པ་ཡང་གཞན་དུ་འབྱུང་བས་འགལ་བ་མེད་དོ།།འདི་ལས་འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་གཞན་ཡང་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བའི་རིགས་ཏེ་དཔེར་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་ཞིབ་དག་།ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་འགལ་ལོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདི་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོས་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བཟློག་སྟེ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའོ། །ཤེས་ རབ་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བློ་གྲོས་དྲན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'喜悦和喜悦之处等诸法被说为喜觉支'这一广泛论述是：外道们对世尊的声闻们如是说道：'听说你们的导师乔达摩对你们这样说：比丘们，你们来此，应当断除五盖——这些扰乱心识、削弱智慧的障碍，应当修习七觉支。'我们也是这样说的，那么我们与沙门乔达摩在说法上有什么区别呢？
世尊对他们开示了从五增至十、从十归为五的这种安立。世尊说明愤怒以及与之相应的愤怒因缘——九种恼害心的所依也都属于嗔恚盖。同样，以'喜悦和与之相应的喜悦因缘'等这种分类方式，也有从七增至十四、从十四归为七的安立。
关于'寻伺虽非智慧自性'的说明：因为它们分别是寻和精进的自性，所以这两者不是智慧的自性。当道分为戒蕴、定蕴、慧蕴三蕴时，何为慧蕴？在其中说明慧蕴包含正见、正思维和正精进。
所谓'舍即心平等性'，是指由具有何种性质而使心自然平等安住，这就是舍，称为行舍。舍有三种：受舍、行舍和无量舍。难道不是说过'这些差别难以了知'吗？这是因为心与心所的差别极其微细，所以说'即便是相续也难以判别'等。
所谓难以了知，是指在心的一刹那中，触等诸法的差别虽然不相违而存在这一点难以了知；而在心的一刹那中，有功用和无功用虽然相违却又不相违，这更是极难了知——这是'安立'一词的余义。
在心的一刹那中未见有乐苦这样相违的事物同时存在。所谓'功用也在他处生起'，是指功用缘于一处生起，无功用缘于他处生起，因此不相违。
'由此类推还有其他'是指相违的类别，例如寻和伺。它们的特征如经中所说：'寻伺粗细别'，即寻是心的粗性，伺是心的细性，这两者在一处存在是相违的，这将在后文解释。
'此中性质与彼相同应当了知'是说这两者是以异门而生起的意思。'惭愧将在下文解释'是指在'不敬无惭愧，不畏恶行'中以相反方式说明。
'彼即是智慧自性'是指无痴就是智慧的自性。'智慧是多地法'是因为经中说'智慧念'等的缘故。

།འདི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ནི་དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་ པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་བྱ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འབྱིང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་ལས་ལེ་ལོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལེ་ལོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འོག་ནས།རིག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན། །མ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས། སྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ལ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ལུས་ལྕི་བ་ཉིད་དང་སེམས་ལྕི་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ ན་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྨུགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྨུགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱའོ། །རྒོད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྒོད་པ་བྲོ་གར་དང་།གླུ་དང་སྟེག་པ་དང་། ཆ་བྱད་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་གཞི་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་རྨུགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ལས་སོ། །འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་འདོད་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ལས་འབྱུང་བ་ཚད་མར་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྱུར་བ་འདི་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྟེ།བསམ་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་རྣམས་ དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གཡོན་ཅན་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བླུན་པོ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་དབང་ཕྱུག་རྣམས་དགའ་བ་དེ་ནི་གཏམས་ཤིང་ མ་བསླབས་པ་བླུན་པོ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་གཏི་མུག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་མང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ནི་ངེས་པར་མི་གཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་དག་ གི་ནང་དུ་མ་བཏོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡང་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་མི་གཟུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་དག་གི་ནང་དུ་མི་གདོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ བརྗེད་ངས་པ་ཡིན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མོས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལོག་པར་མོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

不仅仅说这是众多善地。那么是什么呢？也是大善地等。所谓'不害'，是指具有此心所时不会伤害他人的心所，即无害，是害的对治。
所谓'心踊跃'，是指对善事的欢喜踊跃，这就是精进。对不善事的心踊跃不是精进，因为那本质是懈怠，经典中说那只是懈怠，如世尊说：'在此，外道的精进只是懈怠。'
所谓'愚痴'即无明，如下文将解释：'与明相违的其他法，称为无明。'所谓'修习的违品法'，不应理解为仅仅是无修习，所以说'修习的违品'，对懈怠等也应作同样解释。
'身重性和心重性'是轻安的违品法。所谓'如身受'，就像受虽然只是心所，但因依赖有色根而说是身受一样，身昏沉也是如此，与五识相应的昏沉称为身的。
所谓'掉举是心不寂静'，是指心所法掉举，其作用是导致歌舞、音乐、嬉戏、装扮、装饰等行为。'彼论中昏沉不生'是指在阿毗达磨论中。
'转变'是指诸天欢喜而非了知意趣，这是说仅仅依据文字作为依据，烦恼大地法成为十种，这种转变诸天欢喜，但不是了知诸师的意趣和想法。
什么是'诸天欢喜'？有人说直性者是诸天欢喜，邪曲者非诸天欢喜。其他人说愚者是诸天欢喜，因为凡是权贵欢喜的就是未经教导的愚者。
例如'无痴'，因为是以无痴善根智慧为本质，安立为遍行，但不应确定仅是善遍行，因此未列入善遍行中。同样，忘念等五法虽是遍行，也不应确定仅是烦恼遍行，因此不列入烦恼遍行中。
怎么说呢？说'唯有染污的念是忘念，唯有染污的定是散乱。'等等意指染污的慧是不正知，染污的作意是非理作意，染污的胜解是邪胜解。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་དག་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་ པ་སྟེ་དེ་དག་ལ་མ་གཏོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མུ་བཞི་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཟུར་གྱིས་ཀུན་དུ་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་ནི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་མ་ཡིན་པ་ དག་ཀྱང་ཡོད་དོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་ལ་ས་ཆེན་པོ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ས་ཆེན་པོ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ས་ཆེན་པོ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་ གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཏེ།དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མུ་བཞི་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མུ་གཉིས་པར་གཞག་པར་བྱའི་མུ་གསུམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མུ་དང་པོ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་མ་རིག་པ་དང་རྒོད་པ་དང་བག་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྟེ། བརྗེད་ངས་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་ སྨོས་པའོ།།མུ་བཞི་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་རྨུགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་ནང་དུ་མ་བཏོན་པ་སུ་ཞིག་གིས་ ཉེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་དེ་ལས་རྨུགས་པ་འདི་ནི་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་བོས་ཉེས་སམ་ཅི་ཆོས་མངོན་པ་པས་ཉེས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པ་བྱེད་པ་ཁོ་ནས་ཉེས་པ་ཡིན་གྱི་ཁོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་གདོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་དེ་ལས་རྨུགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་མེད་པར་འགྱུར་གྱི་རྒོད་པ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡིད་མི་ཆེས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཀར་པོ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལམ་གཅོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ལམ་གཅོད་པ་ཉིད་མཐུན་པ་ཡིན། འདི་དག་ནི་ནམ་དུ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་འདོར་བར་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་འདི་དག་ནི་རེས་འགའ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཀྱང་གང་ཞིག་གང་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི རྨུགས་པའམ་རྒོད་པ་གང་ཞིག་གང་ཟག་གང་ལ་ཤས་ཆེ་བའི་གང་ཟག་དེ་ནི་དེ་སྤྱོད་པ་སྟེ།རྨུགས་པ་སྤྱོད་པའམ་རྒོད་པ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཚོགས་ལ་ལར་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལའོ།།མི་དགེ་ལ་ནི་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ངོ་ཚ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆུང་ངུ་ནི་ཆུང་བའོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ རིག་པ་ཙམ་སྟེ།མ་རིག་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

正因为如此，所谓'属于多地'等广说，由于如是念等忘念等安立，除此之外别无其他，正因为此而有四句分别。
'凡是属于多地者，是否也是烦恼多地所摄'，这是以言词角度来询问。
四句分别是：有是大地所摄而非烦恼大地所摄者；有是烦恼大地所摄而非大地所摄者；有是大地所摄亦是烦恼大地所摄者；有非大地所摄亦非烦恼大地所摄者。
第三句中所说'念等'即是前述忘念等五种，它们既是多地所摄也是烦恼多地所摄。
第四句中所说'除此等相'即是除上述所说之外的其他法，如善多地所摄等心所以及色等。
彼等的第四句并非如是，即散乱应安立为第二句，而非第三句。
因此应如是说：第一句如前。第二句是不信、懈怠、无明、掉举、放逸和散乱。第三句是念等四种，即忘念、不正知、非理作意和邪胜解。第四句如前。
对于所说'彼中不生昏沉'之回答而言，'由于认为昏沉与一切烦恼相应'等广说。
'谁过失于未将其列入烦恼中'是说：是我过失于此中不生昏沉呢？还是阿毗达磨论师的过失？因为认为昏沉与一切烦恼相应，此乃是阿毗达磨论师的过失，而非我的过失。
'虽应如是说'是指阿毗达磨论师们于论中说明昏沉不生的理由。
'据说极快便无，而非掉举行'，'据说'一词表示不可信。
烦恼法如何与清净等持相顺？沉没与掉举是断等持之道，如何能说断道者是相顺？这二者任何时候也不舍弃同行的自性。
'然于何者何增盛'是说：虽然如此，但昏沉或掉举，于某补特伽罗何者增盛，则应了知彼补特伽罗即是彼行者，即昏沉行者或掉举行者。
于某聚中某法增盛，于其他则不然，是指于善等。
'不善唯无惭及无愧'之声，是应当区分或确定唯于不善。
关于'小烦恼地法'，'小'即微小。其为何？仅是无明，即唯是无明的意思。

།མ་རིག་པ་ཙམ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མ་ཡིན་པའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ ན་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་རིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ ནོ།།གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བསྒྲིབས་པ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་འབྱུང་ བ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་ནང་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་ལས་སོ། །མ་ངེས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རེས་འགའ་ནི་སེམས་དགེ་བ་ལ་འབྱུང་ལ། རེས་འགའ་ནི་ མི་དགེ་བ་ལ་འབྱུང་།རེས་འགའ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་འབྱུང་བའོ། །གཉིད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མི་དགའ་བ་དང་གླལ་བྱེད་པ་དང་ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་མང་པོ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགེ་བ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་ བའི་ས་མང་པོ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་མེད་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་འགྱོད་པ་དང་། །གཉིད་དང་ཁོང་ཁྲོ་ཆགས་པ་དང་། །ཡིད་དང་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ། །བརྒྱད་ནི་ངེས་པ་མིན་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྒྱད་མ་ངེས་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་རྣར་མི་འོང་ངོ་། །ལྟ་བ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བཅས་པའམ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། མི་དགེ་བ་ནི་མ་འདྲེས་དང་། །ལྟ་དང་ལྡན་ལའང ཉི་ཤུ་འབྱུང་།།ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་དང་། །འགྱོད་པ་སྟེ་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་གྱི་ན་ཞིག་བཤད་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་གཅིག་དང་མི་དགེ་བ་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མ་འདྲེས་པ་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འཇིག་ཚོགས་དང་ མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ངན་པར་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ནི་འགྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་པར་བྱས་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ནི་འགྱོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

'仅无明'这句话是指不与贪欲等其他烦恼相应。'修所断'这句话是指非见所断。'唯意地'这句话是指不与五识相应，因为忿等随烦恼只属于意地，所以说这些与小烦恼地法相应。贪等烦恼必定与无明相应，所以贪等不是小烦恼。
如是，凡是在一切有情中生起的，那些是大地法。凡是只在善中生起的，那些是善大地法。凡是从染污所覆及不善中生起的，那些是染大地法。凡是只从不善中生起的，那些是不善大地法。凡是与小烦恼相应的心中生起的，那些是小烦恼地法。
这些将在随烦恼中说明，这是从随眠品中说的。'其他不定'是指有时生起于善心，有时生起于不善心，有时生起于无记心。'睡眠等'中的'等'字包括不悦、掉举、食不消化等随烦恼以及贪等烦恼都是不定的。
这些贪等并不确定属于五种中的任何一种，因为不是一切有情都有，所以不是大地法。因为善中没有，所以不是善大地法。因为不是一切烦恼都有，所以不是染大地法，比如有嗔心时没有贪，有贪心时没有嗔。其他烦恼也应如是说。
此处世亲论师说偈颂：'寻伺及悔眠，忿与贪相连，慢疑共八种，说为不定法。'说这八种不定是不合理的。为何不认为见也是不定？因为邪见不会与嗔或疑相应的心中生起，如说：'不善不相杂，见相应二十，四烦恼忿等，及悔共二十一。'因此应当观察何者所说为是。
首先，欲界心有五种，即一善、二不善（仅与无明相应的不相杂及与贪等其他烦恼相应的），二无记（有覆无记即与身见、边见相应的，无覆无记即异熟生等）。'恶作自性即是悔'是指恶作的法是心所，因此这里说'缘悔的法'。若问其自性如何，则说是'意追悔'。

།གལ་ཏེ་འགྱོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ལ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་ཀྱང་འགྱོད པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འགྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ངན་པར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་ནི་དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ ཡིན་ཏེ།ཆོས་འགའ་ཁོ་ན་ཞིག་ཚོགས་པ་ལ་ལར་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་བམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྡུག་པ་ལ་དམིགས་པའི་མ་ཆགས་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འགྱོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།གྲོང་ཐམས་ཅད་ལྷགས་སོ། །ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལྷགས་སོ་ཞེས་གནས་ཀྱིས་གནས་པ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲོང་ནི་ས་ཁྱོན་ལྷས་དང་བཅས་པ་སྤྱི་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་མི་རྣམས་ལྷགས་ན་སྨྲ་བ་པོ་གྲོང་ཐམས་ཅད་ལྷགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལྷགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འགྱོད་པ་ཡང་ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་བསྟན་དུ་རུང་ངོ་། །ཡང་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ནི་འགྱོད་པ་ཡིན་ལ།འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལས་དེ་དག་ལ་ལས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།འོ་ན་གང་མ་བྱས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འགྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མ་བྱས་པ་ དེ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མ་བྱས་པ་ལ་ཡང་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མ་བྱས་པ་ལ་ཡང་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་གིས་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ལེགས་པ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་ནི་བྱས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བ་མ་བྱས་ནས་གདུང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་མ་བྱས་ནས་གདུང་ཞིང་ཡིད་ལ་གཅགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་ སྦྱར་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་གདུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།བཟློག་པ་ནི་འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་མ་བྱས་པ་དང་དགེ་བ་བྱས་ནས་གདུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་མ་བྱས་ནས་ཡིད་ལ་གཅགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ ཡིན་པ་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གིས་མ་ལེགས་པར་བྱས་སོ་སྙམ་པ་དེ་ཡང་འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བྱས་ནས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་གང་ཡིན་པ་གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་མ་ ལེགས་པར་བྱས་སོ་སྙམ་པ་དེ་ཡང་འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ།དེ་གཉི་ག་ཡང་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་འགྱོད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དེ་གཉི་ག་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྟ་དང་ལྡན་ལའང་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果说缘于追悔的法称为追悔，那么与之相应的其他心所也应成为追悔吗？因为它们不是主要的。在意识执著的状态下，具有追悔特征的心所是以恶作为行相且占主导地位，而其他心所则是随顺于该行相，所以说某些法在某些聚集中是主要的。
所谓'缘于空性的解脱门称为空性'，是指缘于诸蕴离内在作者补特伽罗性的解脱门三摩地的特殊状态称为空性。如同不净观所缘的无贪称为不净观，以及青瘀、膨胀等，同样在此处，缘于追悔心所法称为追悔。
'所有村庄都来了，所有地方都来了'是以处所表示处所的意思。村庄是包括天人在内的共同地域，当居民来到时，说话者就说'所有村庄都来了'。同样地也说'所有地方都来了'。
追悔也成为意识执著的所缘，因为是意识执著的所缘，所以可以这样说。这是以果标因，因是追悔，果是意识执著。是以果来假立因，意思是表达因的词用于果。
例如说'这六触处是过去业'，就像眼等触处是过去世所造业的果报，而在其上假立业名一样。
那么，对于未作之事的缘虑怎么会是追悔呢？这是思维未作之事而提出质疑。对未作之事也可说为已作，怎样呢？如说'我未作的事做得不好'，这是因为与已作相似的缘故。
未行善法而懊恼，是指未行布施等善法而懊恼执著，这是善的。作不善业后的懊恼是什么意思？与懊恼相连，即造作杀生等不善业后的懊恼，这也是善的。
相反的追悔是不善的，是指未作不善业和已作善业而懊恼，即未作不善业而执著，想着'我未作的事做得不好'，这是不善的追悔；对已行布施等善业而执著，认为'我所作的布施等是做得不好'，这也是不善的追悔。这两者都依于两方面。
如上所述，善与不善的追悔都依于善与不善两方面。'不杂'是指与贪等分开的意思。'具见者亦'中的'亦'字是与'不善'相连。

།འདི་ལྟར་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ནའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་ རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་འདིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འགྱོད་པ་དང་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་འགྱོད་པ་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་མི་མངོན་པར་བསྟན་པར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་ཚིག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་མ་འདྲེས་པར་བཤད་པ་ཉི་ཤུའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དྲུག་དང་། མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་གཉིས་དང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉི་ཤུ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྟེ། འདོད་ཆགས་སམ་ཁོང་ཁྲོ་བའམ་ང་རྒྱལ་ལམ་ཐེ་ཚོམ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་ཏེ་ ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་དང་གཡོ་དང་ནི། །ཕྲག་དོག་ཚིག་འཆབ་སེར་སྣ་དང་། །སྒྱུ་དང་རྒྱགས་དང་རྣམ་འཚེ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མ་འདྲེས་པར་བཤད་པ་དེ་དག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྟེ་ཁྲོ་བའམ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་བར་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། །འགྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཡང སྔར་བཤད་པ་རྣམས་དང་འགྱོད་པ་དེ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་སྟེ།འགྱོད་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །མདོར་ན་མི་དགེ་བའི་སེམས་མ་འདྲེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་དགེ་ བ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་ལ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་སྐབས་དང་། སྤྲུལ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཉི་འོག་པ་དག་ནི་འགྱོད་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཡང་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་ན་འཁོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉི་འོག་པའོ།།བཅུ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་བཅུ་གསུམ་པ་འགྱོད་པས་ལྷག་པར་བསྣན་པས་སོ། །གཉིད་ནི་རྨི་རྨིའི་གནས་སྐབས་སམ་རྨི་ལམ་རྨི་ བའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། གཉིད་དགེ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ ཞེ་ན།དགེ་བ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དེར་ནི་གཉིད་དེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་དུ་ཁ་སྐོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是说，仅仅观察多地所摄的某些智慧差别称为见。所谓决定思维的智慧即是见，而此处应当了知是不善的。因此说'邪见等'。
'悔与二十一'，此处应当观察'与悔'等词是隐含说明。阿毗达磨论师们说：'四烦恼等'等词应当了知各自语句圆满，贪等彼此不相应。
所说不与彼烦恼相杂的二十，即是：多地所摄十法，烦恼地所摄六法，不善地所摄二法，寻伺二法，共二十法。与烦恼即贪或嗔或慢或疑任一相应成二十一法，应当了知确定唯是二十一。
'与嗔等相应心亦'，即与嗔、恨、谄、嫉、覆、悭、诳、憍、害等相应之心，如前所说不相杂之法，与彼随烦恼即嗔乃至害中任一相应，生起二十一种心所。
于悔相应中，亦生起前说诸法与彼悔共二十一法，认为悔也是独立的烦恼。
总之，'不善心不相杂'等广说，即仅与不善心无明相应，及与不善见相应时有二十法生起，而与其他不善烦恼及随烦恼相应时则有二十一法生起。
'有覆无记'，即为烦恼所覆而非善不善之无记法。'无覆'即无覆无记，为异熟生、威仪路、工巧处、变化所摄性。
'日下诸师亦许悔为无记'，即除迦湿弥罗地外其他地方安住者为日下部。'生起十三'，即于某些无覆无记中加上第十三悔增加。
睡眠是在梦境状态或做梦状态中。'因为是善、不善及无记'，是因为论中所说。如何说呢？问：'应说睡眠是善？是不善？是无记？'答：'应说是善，应说是不善，应说是无记。'
'于有二十二生起处即二十三'广说，即于说有二十二心所生起处，睡眠为第二十三，补足为二十三，此为语义。

།གང་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་འབྱུང་བ་ནི། །ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པ་བསྣན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གཉིད་དེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། ལུང་མ་བསྟན། གཞན་ལ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་གཉིད་བཅུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉི་འོག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་འགྱོད་པས་བསྣན་ན་ནི་གཉིད་བཅུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་ པོ་ན་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷན་ཅིག་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་དེ་ལས་སོ།།འགྱོད་པ་དང་གཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡང་མེད་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མེད་ན་མི་དགེ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། འགྱོད་པ་དང་ གཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི། །གཡོ་སྒྱུ་ཚངས་པ་འདྲིད་ཕྱིར་རོ། །རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་དག་མ་གཏོགས་ཏེ་དེ་ན་དེ་ དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི་ཉི་ཤུ་འབྱུང་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་འདྲེས་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཉོན་མོངས་པ་ འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་བཅུ་དགུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ནི་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་བཅུ་དགུ་འབྱུང་ངོ་། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་ལ་ནི་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྟོག་པའམ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འགྱོད་པ་དང་གཉིད་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།རྟོག་པ་མེད་ཀྱི་ལྷག་མ་དང་ནི་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་སྐད་བཀག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱོད་པ་དང་གཉིད་དང་མི་དགེ་བ་དང་རྟོག་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔྱོད་པ་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཡོ་དང་སྒྱུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལྷག་མས་ནི་དོན་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ་དོན་གཞན་དེ་ན་གཡོ་དང་སྒྱུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ ཤུགས་ཀྱིས་ན་རྒྱགས་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མ་གཏོགས་པ་ཉི་ཤུ་འབྱུང་ངོ་། །མ་འདྲེས་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་བཅུ་དྲུག་འབྱུང་ངོ་། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་། ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དྲུག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དེའམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་བཅུ་བདུན་འབྱུང་ངོ་། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྩི་བར་བྱའོ། ། ཚངས་པའི་བར་དུ་སྒྱུ་ཡོད་པར་འབྱུང་གི་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཡོ་ཡང་སྒྱུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཡོད་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོང་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་འཁོར་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་འཁོར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་གཡོ དང་སྒྱུ་འབྱུང་ངོ་།།འཁོར་ནི་བརྒྱད་དུ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་འཁོར་དང་། བྲམ་ཟེའི་འཁོར་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་འཁོར་དང་། དགེ་སློང་གི་འཁོར་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་འཁོར་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་[(]གསུས་[,]གསུམ་[)]པའི་འཁོར་དང་། བདུད་ཀྱི་འཁོར་དང་། ཚངས་པའི་འཁོར་རོ། །འདིའི་གོང་ན་ནི་དེ་དག་ལས་འགའ་ཡང་མེད་པས་གཡོ་དང་སྒྱུ་མེད་དོ།

对于有二十三种生起的，在某些情况下加上追悔。这是说，其中睡眠是第二十四。同样，对于无记，在其他情况下认为是十二种。这里是说睡眠是第十三，乃至应当说，按照说一切有部的教规，如果加上追悔则睡眠是第十四。
初禅中如前所说，是指与心所法同时必定生起如前所述。追悔和睡眠在一切情况下都无，是说善法也无，无记也无，更不用说不善法，追悔和睡眠在一切情况下确实都无。
除去谄、诳和憍，是说如经中所说：'欲界及初禅中，有谄诳为诱梵天。昏掉及憍三界有。'除去这些，因为彼处有这些法。其余一切与此相应，是说在善心中有二十种生起，如前所述。
在有覆无记和相应见中也生起十八种，如欲界一样。其他烦恼贪、慢、疑相应，以及随烦恼谄、诳、憍相应中生起十九种，其中与这些烦恼或随烦恼相应而生起十九种。
在无覆无记、异熟生、威仪路和工巧处生起十二种，如前所述。关于'寻或殊胜禅'中，'也'字是指追悔、睡眠和不善法等。为什么呢？应当与'无'字相连。无寻的其余与此相同。
如前所遮止的无，是说追悔、睡眠、不善法和寻都无的意思。'及伺'中的'也'字表示谄和诳也无，就是说不仅说到伺，'也'字的剩余含义是表达其他意思，即彼处谄和诳也无。
第十二品。由于'昏掉及憍三界有'的经文力量，憍不包括在除外之列。其余与此相同是说，在善法中除去寻、伺外有二十种生起。在不相应和见相应中也生起十六种。在贪等烦恼相应和随烦恼憍相应中，遍行心所十种，烦恼地遍行六种，以及彼烦恼或随烦恼共十七种生起。在无覆无记中，应当计算仅有遍行心所十种生起。
经中广说'乃至梵天有诳'，由于谄也是以诳为先导，所以摄入彼处有。由于不与眷属相关故上界则无，是说对于有眷属者，为摄受眷属故生起谄和诳。眷属有八种：刹帝利眷属、婆罗门眷属、居士眷属、比丘眷属、四大王众天眷属、三十三天眷属、魔眷属和梵天眷属。在此之上都无这些眷属，所以无谄和诳。

།ཚངས་པ་ལ་ནི་འཁོར་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བཤད་པ་དེ་ནི་རང་གི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འདུག་པ་ལ་དགེ་སློང་རྟ་ཐུལ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སོན་པས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདི་དག་མ་ལུས་པར གང་དུ་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།མི་ཤེས་ཤིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མ་ལུས་པར་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་གཏམ་རླུང་བསྐུར་བའི་གཏམ་གྱི་སྐབས་བྱས་སོ། །ཁོ་བོ་ནི་ཚངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ལ་ཚངས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་ཚངས་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཚངས་པ་གཞན་དག་པས་བདག་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་ཕྱུག་ནི་དབང་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །བྱེད་པ་པོའོ། །སྤྲུལ་པ་པོའོ། །འབྱིན་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་གྲངས་སམ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ།།ཕ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཕ་ལྟ་བུའོ། །གང་དག་གི་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་དེ་དང་སེམས་དེ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་སྙེད་པ་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞུང་ ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་འདོན་ཏེ། དོན་ནི་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་རང་དང་གཞན་ ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་།གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་མ་གུས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་གུས་པ་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་མ་གུས་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་མ་གུས་པ་ཉིད་དེ་སེམས་ལས་བྱུང་ བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་བཀུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་འཇིགས་པས་དབང་མི་སྒྱུར་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སློབ་མ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་བཀུར་བ་སྟེ། བླ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་བཀུར་སྟི་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་བཀུར་བ་མེད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ ནི་བཀུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ།ངོ་བོ་བརྗོད་པས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་གཟུང་བར་བྱའོ། །འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བའོ། །འཇིགས་པས་ དབང་སྒྱུར་བ་མེད་པ་ནི་འཇིགས་པས་དབང་མི་སྒྱུར་བའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་འཇིགས་པས་དབང་མི་སྒྱུར་བ་ཉིད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་ངོ་ཚ་མེད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཉིད་དེ་གུས་པ་དང་བཅས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དེ་ མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁྲེལ་མེད་ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་མི་ འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་མི་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་མི་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་ བའི་འབྲས་བུ་ལ་བྱའོ།།འཇིགས་པ་མེད་པར་ལྟ་བ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་འཇིགས་པ་ཡིན་ལ་འདི་ལ་མི་འཇིགས་པར་ལྟ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འཇིགས་པར་མི་ལྟའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་མི་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ་ ཞེས་བྱ་བར་བཤད་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་མི་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འཇིགས་པར་ལྟ་བའོ། །འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བས་ན་མི་འཇིགས་པར་ལྟའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའམ།ཡང་ན་འཇིགས་པར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ནི་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཉིད་དོ།

梵天有眷属。因此，当比丘调马者到达梵天界时，向在其眷属中的梵天询问'这一切大种无余灭于何处'，
由于不知且不了解四大种无余灭于无色界，便作了虚言之谈。
在'我是梵天'等广说中，说'梵天'后又说'大梵天'，是为了显示自己超胜其他梵天。
自在天具有主宰的本性。是作者、化现者、生出者，这是同义词或后后解释的方式。
如父是指如同父亲。是谁的呢？是诸事物的。
所说'已说'等广说，是指已说明了彼地、彼心及彼心所等数量。
论中说'某些心所应当分别'，是出自论典。有些读作'从彼而生'，意思是一样的。
关于'对诸功德和具功德者'等广说，是指对由具足而存在于自他的慈悲等功德，以及具足仪轨和行境圆满的具功德补特伽罗不恭敬，即是不恭敬性。因有不恭敬故为不恭敬。其体性是不恭敬性，是心所的差别。
那是什么呢？说'即是不尊重性和不受畏支配性'等同义词。尊重是指如上师般支配弟子。因有不尊重故为不尊重。其体性是不尊重性，说其体性是为了表明是心所。
畏是心所法。因有受畏支配的本性故为受畏支配。不受畏支配即是不受畏支配性。其体性是不受畏支配性，即是无惭。因有无惭故为无惭。其体性是无惭性，是与恭敬相违的法，而非仅是没有恭敬。
关于'无愧不畏恶'，恶即不当说的，因此说'恶即圣者所呵责'。对此不畏即是无愧，意思是不视恶为不悦意果。
说'因此而生畏'是成立'畏'字为能尽词，因此'畏'字应用于不视为不悦意果。
关于'是否无畏见即是不畏见'等广说，若说'是畏而有不畏见的本性故为不畏见，其体性是不畏见性'，则知是慧，因为是以慧而作不畏见。
若说'因有畏见的本性故为畏见，因不畏见故为不畏见，其体性是不畏见性'，或者说'畏见的体性是畏见性'。

།འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ནི་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་ན་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པས་འཇིགས་པར་ལྟ་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཁྲེལ་ མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཁྲེལ་ཡོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ།།ཁྲེལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པའོ། །ཡང་གཞན་དག་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡང་འཛེམ་པ་ཡིན་ལ་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡང་འཛེམ་པ་ཡིན་པས་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དོན་གཅིག་པ་འདི་དག་ ཇི་ལྟར་དོན་ཐ་དད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་སྙམ་ནས་མ་རངས་ཏེ་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟོས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླན་ཀ་པས་ཕྱོགས་འདི་ལ་ཡང་ཅིག་ཅར་ལྟོས་པ་གཉིས་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་ ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕྱོགས་འདི་ཡང་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་གཅིག་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ལྟོས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་དོ།།བདག་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཅིག་ཅར་རོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཛེམ་པ་འབྱུང་ལ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་ངོ་།།བཟློག་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རེ་ཞིག་རྟོག་པ་དང་པོ། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟར་ནའོ། །གུས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཁ་ ན་མ་ཐོ་བ་དག་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྟོག་པ་གཉིས་པ་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡིན་ལ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཁྲེལ་ མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་ན་ནི་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེས་པ་དག་གིས་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ།གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟོས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀའི་ལན་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགའ་དད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དགའ་བ་ཁོ་ན་དད་པ་ཡིན་གྱི་གུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་དང་དད་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དད་པ་ཡིན་ལ་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་ལ་ནི་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ངོ་བོའི་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དགའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ཡིན་ལ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་ངོ་བོའི་སྲེད་པ་ཡིན་གྱི་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་པས་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉི་ག་ཡིན་པ་ནི་དད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པ་སྟེ། འགོག་པ་དང ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་དང་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ།

如果说'不观察可怖性的本质就是不观察可怖性'，就应当知道这是无明，因为具有无明就不会观察可怖性。
'见也非见'等广说，既非智慧也非无明。那么是什么呢？智慧和无明这两者的因缘近惑，那就是不观察可怖性。
'这称为无惭'，由此生起惭愧故为有惭，无有惭愧即是无惭。
又有人认为知惭也是防护，有惭也是防护，因为词根意义相同，怎么会表达不同的意思呢？因此不满意而广说'依于自身'等。
即便如此，'如何能同时成就两种依待'，这是论难者见到这一观点也不可能同时有两种依待而说的。
'即便如此'中的'即'字表明这一观点也有过失，认为一心中不会同时生起无惭和无愧，因此论难说'如何能同时成就两种依待'。
'不说同时依于自他'等广说，这是显示这些是以异门而生，有些是依于自身而不防护诸过失，有些是依于他人而生。
相反的是知惭和有愧，如广说。首先第一种解释，如说:'不敬无惭及无愧，不观察诸过患'。
'具有恭敬'等广说中，'于诸过患观察即是有愧'，意思是观察的因缘即是有愧。
第二种解释，依于自身不防护诸过失是无惭，依于他人是无愧。如是，依于自身防护诸过失是知惭，依于他人是有愧。这样就应广说对'两种依待'等论难的回答。
有些人认为欢喜与恭敬是一体，因此为了显示它们的差别而说'信喜'。仅是欢喜即是信心，而非恭敬。
不仅是欢喜和信心，因此说'欢喜有二种：有烦恼的和无烦恼的'等。
'有信心而无欢喜也有'，这是第四句。对苦谛和集谛只有胜解性的信心，而无欢喜，因为不是可欢喜的对象。
'有欢喜而无信心也有'，是贪爱性的欢喜，而非胜解性，所以不是信心。
二者都有，即既是信心又是欢喜，对灭谛和道谛，因为是胜解性且是可欢喜的对象，所以具有两者的自性。
'二者都无'是除了这些情况之外，即其他不相应的心所等。

།དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་དང་དད་པའི་མུ་བཞི་པ་སྦྱར་ནས་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་མུ་བཞི་པ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་གནས་པས་ན་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དག་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སློབ་མ་ གང་དག་ཡིན་པའོ།།བླ་མ་དང་ཉེ་བར་གནས་པས་ན་ཉེ་གནས་དག་སྟེ། གནས་འཆའ་བ་དང་འདོན་པས་འབྲེལ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་དགའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། ། གུས་པ་ནི་དགའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གུས་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་འབྱུང་ངོ་། །གུས་པ་ཡིན་ལ་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གུས་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་ག་ཡིན་པ་ནི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་སྟེ་དེ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པ རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་གཞན་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་མེད་དོ། །དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དགའ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ན་རེ་ཡོན་ཏན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ དགའ་བ་སྟེ་དེ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་དད་པ་ཉིད་དགའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གུས་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་སྟེ། གུས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། བཀུར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་པའི་ངོ་ཚ་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དགའ་བ་ནི་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡིན་ལ་གུས་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བཀུར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དག་དང་གང་ ཟག་དག་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དེ་དག་དེ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་གང་དག་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་པ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ན་མེད་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་གཅིག་ལ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་རྩིང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞིབ་པ་ཡང་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྱུར་ཏེ་ བོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཧ་ཅང་མི་འཁྱག་པ་ནི་ཏེ་བོར་སྲ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཧ་ཅང་མི་འཇུ་བ་ནི་ཏེ་བོར་རྐྱང་རྐྱང་པོར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཧ་ཅང་ཞིབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཧ་ཅང་རྩིང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་རྒྱུ་ མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆུ་དང་ཉི་མ་དག་མར་སར་འཁྱག་པ་དང་འཇུ་བ་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་འཁྱག་པ་ཉིད་དང་འཇུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཀྱང་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དང་ཞིབ པ་ཉིད་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཁྱོད་ཁས་ལེན་པས་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་གཞན་ རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ནི་ལྟོས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ས་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་བྱེ་བྲག་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ་རེ་ཞིག་སའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ལྟོས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩིང་བ་ཡིན་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ལྟོས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆུང་ངུས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞིབ་པ་ཡིན་ཏེ་རབ་ཏུ་ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ།

如是配合缘于法的欢喜与信心的四句，为了配合缘于补特伽罗的四句，而广说'于补特伽罗'等。其中，由于共同居住故称为共住者，即是出家弟子。由于亲近上师故称为近住者，即是结界和诵经相关者。对于儿子等彼等唯是欢喜而非恭敬。烦恼性和非烦恼性随应配合。
恭敬非欢喜，如说'恭敬即惭'之相而生。恭敬而非欢喜者，是因为是应恭敬处。二者俱有即是欢喜与恭敬，意思是具有这两者的自性。二者俱无，即是除了那些情况之外，是指与其他无关且无功德的凡夫，对他们既无欢喜也无恭敬。
阿阇黎说：'以彼为先的欢喜是欢喜'，即是以信解功德为先的欢喜，那就是欢喜，因此信心本身并非欢喜。'恭敬即惭'是指如前所说的惭，即具恭敬性，如说具有尊重性和具有怖畏支配性的惭，那就是恭敬。
如是欢喜是信心的体性，恭敬是惭的体性，这是说明它们的差别。'具有尊重性亦同彼'是说惭也同样是缘于诸法和诸补特伽罗的惭。
'彼等缘补特伽罗的信与惭于彼处无'是就认为缘补特伽罗的信与惭是一性者而言，唯彼等于无色界中无而于欲界、色界中有。
'一心如何具彼二'是说彼心本身具有彼等则不应既粗且细，因为相违。'调制'是说转变调制的意思。'不太冷'即调制不会太硬。'不太稀'即调制不会太稀薄。'既不太细也不太粗'意思是处于中等。
如是则'成为因缘'等广说，如水和日对酥油的凝结和融化是因缘，而非彼等的自性，即非凝结性和融化性的自性，如是寻和伺也是心粗性和细性的因缘，而非粗细性的自性。
因此应当这样说：心粗性的因是寻，心细性的因是伺。若说'你承许故无过失'，为此说其他过失'粗细亦是相对'等。
'由地和相的差别'是由地的差别和相的差别，首先由地的差别，相对初禅，欲界因为是以大加行成办故是粗，相对欲界，初禅因为是以小加行成办故是细，即极细。

།ཡང་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་ན་རྩིང་བ་ཡིན་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཕྲ་བ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ།།རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཀྱང་ས་དེ་ཉིད་ན་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སམ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཞི་གསུམ་པོ་དེ་དག་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་རྩིང་བ་ཡིན་ཞིང་ཆུང་ངུ་ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དག་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་པ་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྟོས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་ བ་ཞིག་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ།རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་རང་ བཞིན་ཐ་དད་པར་འདོད་དོ།།རྩིང་བ་ཉིད་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་དག་ནི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་ནི་དེ་དག་ ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་སོ། །ངག་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲའི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྨྲ་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྩིང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ ངག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ་ལས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞིབ་པ་གང་དག་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་འདི་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སྤྱིའི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་གཅིག་ལ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེས་སྨྲས་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། གལ་ཏེ་སེམས་གཅིག་ལ་རྩིང་བ་ཡང་ཆོས་གཞན་ཡིན་ཞིབ་པ་ཡང་ཆོས་གཞན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ་སེམས་ གཅིག་ལ་རྟོག་པ་རགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་གཞན་ཡིན་ཞིང་དཔྱོད་པ་ཞིབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སེམས་ལ་རྩིང་བ་ཡོད་པས་ན་སེམས་ རྩིང་བའོ།།སེམས་རྩིང་བའི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་བཞིན་དུ་རིགས་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཚོར་བ་ནི་རྩིང་བ་ཡིན་ལ་ འདུ་ཤེས་ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་ནི་རིགས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་སེམས་གཅིག་ལ་འབྱུང་བ་འགལ་བ་མེད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་པ་དམིགས་ཀྱིས་མ་ཕྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཁ་ཅིག་གིས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་གཟུང་བ་ལ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ་རྩིང་བ་དང་ ཞིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་དོ།།ཤུགས་ཀྱིས་ན་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བའམ་ཆོས་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་ཆུང་ངུ་ཉིད་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟེན་པར་འགྱུར་རོ།

再者，就第二禅而言，这也是粗重的，乃至有顶都是如此。由种类差别，在同一地中粗细也是相对的。
譬如从欲界乃至有顶的烦恼或功德，其种类有三个基础：小、中、大。其中大烦恼是粗重的，小烦恼是细微的，与烦恼相反的是功德。
如是，粗重与细微是由地和种类差别而成为相对的，虽然直至有顶都有粗重与细微，但寻伺只属于欲界和初禅地，因此这也不应理。
粗重和细微的自性不应该有差别，这是说寻是一个，伺是另一个，认为寻伺有不同的自性。以粗重和细微的性质，不应该认为寻伺有不同的体性。
为什么呢？受和想虽有不同的自性，可以成为粗重和细微，但仅仅因为粗重和细微，它们的体性并不是不同的。
那么是什么呢？是以领纳为相和以相为执取为相，使它们的体性有所不同，因此这二者也没有这样的相。
其他人说，是指经部师。言语造作，即是发起言语的意思。
经过思维观察而说话，不是未经思维观察而说，这是指由寻伺思维'应当说这样那样的话'。
其中粗重的是言语造作的寻，是以业的自性显示，不能以其他自相来显示。同样，细微的是伺。
在这寻中，寻伺是以共相和异名而生起的，因为能发起心和心所的聚集。
说到'一心如何具有这二者'，因此毗婆沙师广说：'若一心中粗重是一法，细微是另一法'，即是说在一心中，寻的粗重自性是一法，伺的细微自性是另一法。
这些依次是心粗重和细微的原因，所以称为心的粗重性和细微性。或者说，心有粗重故名心粗重，心粗重的体性即是心粗重性。心细微性也应如是说。
这有什么相违？如果寻伺如同受想一样是不同种类，则无相违。受是粗重的，想是细微的，它们有不同的种类，所以虽有粗重和细微性，在一心中生起也无相违。
但对于同一种类未加区分相的某些执为一体者，大小即粗细之相不可能同时生起。
隐含的意思是说非同时而次第生起，如是受或其他法，以异名而依止小性和大性。

།དེ་ལྟ་ན་ནི་གསལ་བར་མི་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།རིགས་ཐ་དད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཚོར་བ་ནི་རྩིང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞིབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ན་ནི་རྩིང་བ་ཡིན་ལ་གཟུགས་ལ་ལྟོས་ན་ ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ལ་ལྟོས་ན་ནི་རྩིང་བ་ཡིན་ལ་ཚོར་བ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཉིད་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་རྩིང་བ་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དག་ནི་ ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་ནི་ཆེས་ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་རེ་རེ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་ནི་གསལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་གསལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་འདུས་ བཟང་ན་རེ་མཐུའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་འབྱུང་བ་འགལ་བ་མེད་དེ།གང་གི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལ་རྟོག་པ་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་དཔྱོད་པ་ཤས་ཆེ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་སྤྱོད་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་བཞིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་མོད་ཀྱི་དེ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའམ་གཏི་མུག་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདི་ལ་བདག་ནི་ཚོགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ཆོས་འགའ་ཞིག་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འདི་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བས་འདི་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་པ་མ་ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།བཤད་པ་ནི་བདེན་ན་རིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་འདིས་ནི་བདག་རངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སེམས་གཅིག་ ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ།གཞུང་ལུགས་འདི་ལ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལ་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ན་རེ་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ ན།སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་མི་འབེབས་པ་དང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་མི་འབེབས་པ་དང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དེ། ཕྱོགས་འདི་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་འདུས་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ ལ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།འདིར་དཔེ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ལྟ་སྟེ་བུམ་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཐལ་མོས་བསྣུན་ཏེ། འདིའི་ནང་ན་གང་ནི་སྲ་གང་ནི་འཕན་ཡོད་ཅེས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། མཇུག་ཏུ་འདིའི་ནང་ན་འདི་སྙེད་ ཅིག་ནི་འཕན་ཡོད་དོ་ཞེའམ་སྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果问'这样的话就不会明显'是什么意思？是指种类不同。为什么呢？因为每一种类都有大小之分，相对差别的感受既是粗重的也是细微的。怎么说呢？感受相对于想蕴来说是粗重的，而相对于色蕴来说是细微的。同样，想蕴相对于行蕴来说是粗重的，而相对于受蕴来说是细微的。或者就像寻伺一样，按照你们的说法，欲界的寻伺是粗重的，而初禅地的寻伺是细微的。殊胜禅定的伺是更加细微的。
这样，由于每一种类都有大小之分，所以说'这样的话就不会明显'，意思是大小本身不能使种类明显，这是其含义。在这里，阿阇黎善聚说：由于力量的时间不同，即使在同一心中，粗重和细微的性质同时出现也不相违。当心和心所的聚合中寻的作用占主导时，心是粗重的；当伺的作用占主导时，心是细微的。
就像给贪行和痴行命名一样，虽然贪和痴同时生起，但是根据其中任何一个作用占主导的情况，称为贪行或痴行，这里也应该这样理解。对此，我认为虽然在某些聚合中某些法的作用是主导的，但是由于这两者的特征没有区分清楚，所以这是有过失的。
难道没有说过寻伺的特征就是心的粗重性和细微性吗？虽然确实说过，但是因为每一种类都有粗重和细微的区别，所以不适合说这些是它们的特征。如前所述，我对此不会满意。其他人说同一心中寻伺不会同时生起，这是阿阇黎的教义。在这个教义中就不会有前述的过失。
如果问这两者以异门生起有什么区别，对此古代阿阇黎说：什么是寻呢？依靠思或慧，在未决定和决定的阶段中，是寻求意言的状态，这也是心的粗重性。什么是伺呢？依靠思或慧，在未决定和决定的阶段中，是详察意言的状态，这也是心的细微性。
这种观点认为寻伺是同一本质的和合体，以异门而生起，仅仅以寻求和详察的行相而有差别。对此，有些人举例说：比如有许多瓶子，用手敲打后说'这里面哪个坚硬，哪个中空'，这就是寻；最后确定'这里面有这么多是中空的'或'是坚硬的'，这种执取就是伺。

།ད་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་འདི་ལས་ཡན་ལག་ལྔ་པར་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ས་ལས་དེ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་བཤད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ པོའི་ས་རེས་འགའ་ནི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་ལ་རེས་འགའ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡན་ལག་ལྔ་པར་བཤད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁྱད་པར་ཞིག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ རོལ་པོ་ལས་ཡང་དག་པའམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ཞིག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བདག་ནི་དཔའ་བོ་ནོར་དང་ལྡན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ནོ། །བློ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །སེམས་ནི་ ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཏམ། རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱགས་པ་ནི་རང་གི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཆགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གིས་ན་རང་གི་ཆོས་གཟུགས་དང་དཔའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཆགས་པས་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་ཀུན་དུ་འགགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱགས་པ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ནི་རང་གི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་རྒྱགས་པ་ དགེ་བའི་ཆོས་བྱ་བ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་ཕྱིར་ལོག་པ་དེ་ནི་རྒྱགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྒྱགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཀུན་དུ་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དགའ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ནི་འདི་མི་འདོད་དེ།འདི་ལྟར་ཡིད་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་ན་ཡོད་ལ་རྒྱགས་པ་ནི། རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སེམས་དང་བཅས་ཏེ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ནི་རེ་ཞིག་།རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བཤད་ཟིན་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་རང་གི མཚན་ཉིད་དང་ཕན་ཚུན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་རང་སེམས་ཀྱི་གྲངས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་།འདོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དོན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་དོན་གཅིག་པ་ཡོད་པས་ན་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འབྱེད་པས་ན་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་འབྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ན་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་ པས་ནི་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཅེས་པའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་འདི་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཁམས་དག་གིས་བསགས་པས་ན་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ ཀྱིས་ནི་བག་ཆགས་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་སེམས་ཡིན་ནོ།།རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡིད་དོ། །བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།

现在详细解释初禅具有五支分的内容：'远离欲界，远离罪恶不善法，具有寻伺，具有由远离所生的喜乐，圆满成就并安住于初禅'，这段经文中所说的五支分是什么样的。
从地而言是说五支分，而不是从刹那而言。这是因为初禅地有时具有寻，有时具有伺，因此是从相续的角度说是五支分，而不是从刹那的角度来说，所以没有过失。
'观察他人任何差别'是指观察他人真实或不真实的差别后，认为'我是英雄''我具有财富''我具有戒律''我具有圆满智慧'等这种心的傲慢，就是名为慢的心所法。
'心被束缚'中，'被'字表示特殊含义或其他次第的意思，应当理解。正因为如此，才详细说明'掉举是仅对自己的功德贪著'。'心被束缚'是指由于仅仅贪著自己的功德如色相、勇敢等，使心被束缚和阻碍，这就是与贪欲相应的掉举。
胜友论师说：'对自己功德的贪著之心高举，从善法中退转和障碍，这就是掉举。'
'掉举也是从贪欲所生的欢喜的一种'是考虑到染污性的欢喜。
毗婆沙师不同意这种说法。因为乐受存在于第二禅以下，而掉举如经中所说'昏沉、掉举、掉举遍于三界'，是三界所有的。
'已经分别解释了诸心所及其相应之心'是指：首先心已经通过'识是了别各别境'等方式，以自相、蕴、界、处、善、不善等分类一一解释完毕；心所也已经通过自相、彼此差别、与心的数量决定、欲界、初禅地等分类解释完毕。
'同义'是指心即是识，就是了别。由于具有同一义，所以是同义。
现在要说明词源差别：'由于分别故称为心'是指由于分别善恶的意思。从词源学的角度是这样成立的。
'由于了知故称为意'是指'意'这个词根具有了知的含义。'由于了别所缘故称为识'。
'由善不善界积集故称为心'是经部和瑜伽行派的观点，是从习气存在的方式来说是心。'作为所依是意，作为能依是识'是指从所依事的角度来看是意，如'六识刚灭，彼识即意'，为了理解这个含义。

།བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། །རྟེན་དང་དམིགས་དང་རྣམ་བཅས་དང་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ན་དོན་ གཅིག་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིར་བརྗོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་རྟེན་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་དང་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་ལ་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ ཕྱིར་རྟེན་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་དམིགས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་ པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ།གང་གིས་ན་དེ་དག་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་སྔོན་པོའམ་སེར་པོའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་ཏེ། དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ནི་ཚོར་བས་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ། །སེམས་པས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོར་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་ འཛིན་ལ།བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ནི་ཚོར་བས་ནི་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་མཉམ་པར་མི་འབྲལ་བས་ན་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་དུས་དང་རྫས་མཚུངས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གང་གིས་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་གང་གིས་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་སྐྱེའོ།།རྣམ་པ་གང་གིས་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་སྟེ། གལ་ཏེ་སེམས་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ནར་སྐྱེའོ། །སེམས་དུས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཁོ་ནར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེའོ། ། ཇི་ལྟར་སེམས་རྫས་གཅིག་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ཡང་རྫས་གཅིག་ཁོ་ནར་སྐྱེའི་གཉིས་སམ་གསུམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྫས་དང་སེམས་པའི་རྫས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐ་མ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་དཀའ་བས། ཇི་ལྟར་སེམས གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རྫས་རེ་རེ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།སློབ་དཔོན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བཤད་པར་འདོད་ནས་གླེང་སློང་བར་བྱེད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་སྐབས་ལ་བབ་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་གོ། །རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ འདུག་པ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་གོ།།ཡང་ན་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སེམས་ནི། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

所依的事物是识，因为经中说'依二而生识'。'心与心所，具依缘相，及相应'中，说'及'字是为了与一义相连，此处所说的'心与心所'这些词，即是'具依'这个词所要表达的，具缘及具相和相应也是如此。
其中，因为依靠根而具依，即是依靠六处的意思。因为执取境而具缘，心与心所不会无缘而生。为了在所缘上各别分别，故具相，因为它们具缘的缘故，所以对所缘各别执取。
如何呢？识知蓝色或黄色事物，即是所缘的意思。如是所缘事物，受即领纳，想即了别，思即造作等等。或者，对于所缘，识是以总相的方式执取，而别相则是受以领纳的方式执取，想以了别的方式执取等等。
因为平等相应故称相应，即是互不相离故为相应。所谓依、缘、相、时、事相应者，即是识所依之依即是受、想、思等所依，同样，识所缘即是受等所缘。识以何相生起，受等即以彼相生起，若识是蓝色相，则与之相应的受等唯生蓝色相。识于何时生起，受等即于彼时生起。
如识唯一事生起，受也唯一事生起，非二非三，想事与思事亦复如是等。因此最后这点最难理解，故说如心唯一，心所也各是一事。
论师欲说不相应法而作引言：已说心与心所广分别，今当说不相应法。'广分别'者，广与分别即是广分别。与广分别俱者，即是具广分别。或者，广为分别即是广分别，与广分别俱者即是具广分别。
其中，首先心已由'识是各别了知，意处亦是彼'等广分别而说。

།སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་། ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སེམས་བྱུང་རྣམ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ ཡང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་འདོད་དེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ཡང་ཞེས་བཤད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་སྨོས་པ་ནི་སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་སེམས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་དག་གི་སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་དག་གཟུགས་ཅན་ མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཟུགས་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མི་འཐོབ་བོ། །ཡང་ན་འདི་དག་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མིང་ཉིད་དེ་སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དམ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པ་རྙེད་དང་ལྡན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མིང་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་མིང་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པ་དང་སོ་སོར་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ལྡན་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་རྙེད་པ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་མ་བསྡུས་པར་འགྱུར་ལ། ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་སོ་སོར་རྙེད་པ་མ་བསྡུས་པར་འགྱུར་གྱི། ཐོབ་པ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་གཉི་ག་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ ཉམས་པ་ལས་རྙེད་པ་དང་ཐོབ་ནས་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་སྟེ་རྙེད་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་རྙེད་པའོ། །མ་ཐོབ་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་ པར་ཉམས་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བོར་བ་ཁམས་སུ་ཕྱིར་འོང་བའམ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་སོ་སོར་རྙེད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཐོབ་ནས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སོ་སོར་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི་ཐོབ་པ་དང་སོ་སོར་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར་ སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་སོ་སོར་རྙེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ལ་དེ་ཡང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་ལྡན་པ། །བཅུ་གསུམ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་ པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

已经广说了从'受'等感受开始直至'五种心所'的心所法。
关于'名蕴等'中的'等'字，是为了显示与此相应的不相应法。
认为僧团分裂等不相应法是实法，因为论中也说'与此相应等'。
关于'不相应法'中提到'心'，是为了显示它与心同类，意思是不相应法与心相似。
如果问这些与心同类是什么，就是指它们都是无色法。
色法虽然也是不相应法，但因为是有色的缘故，所以不得'不相应法'之名。
或者说，这些是名的本质，它们的名性与心同类。
虽然心所法也与心同类，但因为它们与心同缘并相应，为了区别于彼等，所以说'不相应'。
无为法虽然也因无所缘而与彼等同类，为了排除它，所以说'有为'。
正因为如此，这些有为法既不与心相应，也非色法的自性，所以称为'不相应法'。
'其中'是连词或特指词。
'首先'是表示次第的词。
关于'得即获得与成就'，'得'是通称，'获得与成就'是别称。
'获得'与'各别获得'是同义词，'成就'与'普遍成就'意义无别。
若说'各别获得'则不包含'普遍成就'，若说'普遍成就'则不包含'各别获得'，而说'得'则二者都包含在内。
因此说'得有二种：从未得和退失中获得，以及得已相续'。
'未得和退失'即是未得与退失，'从未得和退失中获得'即是从未得和退失中获得。
从未得中获得，例如苦法忍。
从退失中获得，例如欲界贪离欲者退失后重返三界，或从遍失中各别获得。
得已相续是从第二刹那等开始的成就，因为随之而行。
凡是各别获得和普遍成就这两种都是得，'得'字应用于各别获得和普遍成就。
若要说明无差别，则得、各别获得、普遍成就是同义，
如在第一刹那获得苦法忍被认为是各别获得，这也称为普遍成就，因为经中说：'具一切智性者，成就十三'，所以住于第一刹那的圣者称为成就苦法忍。

།ཇི་ལྟར་འདི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པའོ་ཞེས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ནི་མཚན་ ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ཡང་རེས་འགའ་མཚན་ཉིད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་མེ་ནི་དུ་བ་ཅན་ནོ། །མེ་ནི་རྟགས་ཀྱིས་གོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།བཟློག་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པ་ཁོ་ནས་མ་ཐོབ་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདིའི་དོན་དུ་མདོ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། བཟློག་པ་ཁོ་ནས་མ་ཐོབ་པ་ནི་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་མི་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུམ་ ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་མི་ལྡན་པ་དག་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མིང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་མ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྔོན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་དང་ཐོབ་སྟེ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་རྣམས་དང་ཀུན་དུ་མི་ལྡན་པ་ཞེས་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་པོ་མ་ཐོབ་པ་ནི་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་ མ་ཐོབ་པ་དག་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དག་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བ་ དག་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དང་ཤིང་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པས་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་གནོད་པ་ལ་སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་འགྱུར་བ་སྐྱ་བོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་ལ། སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཟོས་པའི་ཕན་པ་ལས་སྐྱ་བོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྣང་ངོ་། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཐོབ་པ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དག་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ ཡིན་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་གི་ཡང་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྡན་ནོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པ་མ་ གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པའོ། །འདི་དག་ལ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པས་ན། འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡང་ཡིན་པས་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དེ་དག་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་ ལྡན་ནོ།

如何将此显示为定义？如果问什么是获得，虽然想要分别说明为'各别获得'和'普遍具有'，但用同义词语来表示定义是不合适的。即使是同义词，有时也可以作为定义，比如'火是有烟的'，'火是通过标志而了知的'等。经中也广说：'什么是无明？即是不知前际、不知后际'等。
'相反即是未获得'这一成立的意思是，仅通过相反即可成立未获得，因此不必为此义制定经文，这是其本意。仅通过相反即可了知未获得就是'各别未获得'和'普遍不具有'这三者。
同样，'各别未获得'和'普遍不具有'即是未获得，这是通称。因此应当这样说：未获得有两种：以前未获得者为各别未获得，已得而退失者为普遍不具有。
或者，各别未获得和退失，最初未获得是各别未获得，第二刹那以后则是普遍不具有。
'属于自相续的获得与未获得'是指获得和未获得仅属于自相续的有为法，而不属于他相续，这是确定的。意思是其他有情相续中的诸法不会成为自相续的获得和未获得。
因此说'与他人的任何法都不相应'。'也不属于非相续者'意思是也不属于非有情相续者。因此说'与非有情数者任何都不相应'。
花鬘、装饰等以及树木、墙壁等所具有的色等是非有情数。眼等是有情数。声等也应知仅是有情数，因为与有色根相关，随顺于其利益损害的变化。比如有色根受损时，可见头发等变化如变白等，服用补品等有益时，可见白发等消失。
宗义是：获得也属于一切有情数。'二灭的'是指获得和未获得也属于非有情数的择灭和非择灭。一切有情都随缘不具足而具有非择灭。
除了具足一切束缚住于第一刹那者，第一刹那是苦法智忍。住于其中即是住于第一刹那。这些人具有一切束缚，即未断除一切烦恼种类。
他们既是具足一切束缚又是住于第一刹那的人，所以称为具足一切束缚住于第一刹那者。除此之外的一切圣者都具有择灭。

།འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མི་ལྡན་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི། འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ནི་བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཆད་ཀྱི་ཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འགོག་པ་ཡང་འཐོབ་ཀྱི། ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འགོག་པ་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ཕན་ཆད་ སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འགོག་པ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འགོག་པ་དག་དང་ནི་འབྲེལ་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ནམ་མཁའི་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །གང་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །འདི་ག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།མདོ་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལུང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། མི་སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ཡང་དག་པའི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་དག་སྐྱེད་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་སོ་སོར་རྙེད་ཅིང་དང་པོར་ཐོབ་ཅིང་ཀུན་དུ་ལྡན་པས་ན་ཕྱིས་ཐོབ་པས་ནའོ། །ཡན་ལག་ལྔ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡན་ལག་ལྔ་ནི་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་སོ། །བདག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ན་དེ་དག་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་རུང་གི་།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་རྒོད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་འདི་དག་སྤངས་པར་ནི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པས་འདྲ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་ན་ཡང་འཕགས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།འདིར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་ནི་དེས་ན་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ གཞན་བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་མདོས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དགེ་སློང་དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བདུན་པ་ནི་བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་འདི་བདུན་དང་ལྡན་པར་གསུངས་ལ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་འདི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུའི་ལྡན་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་དམ་བཅས་པ་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དབང་ཉིད་དགའ་མགུར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི འདོད་དགུར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

具有一切束缚而住于第一刹那的圣者们是不具有的。论典说：'以将灭之道，永断其所障。'因此，在那个阶段是以忍所断的烦恼，而非已断。
也将获得其灭，而非已获得。在断除一种等圣者阶段时，具有以世间道所获得的灭。此后，在第二刹那等时，唯具有以无漏道所获得的灭。
某些凡夫也具有，即断除一种等。与虚空则无任何具有，因为无关联。与灭是有关联的，因此虚空无获得。若无获得者则亦无未获得，此是毗婆沙师们的宗义。
'此从何处'是指如色等和眼等一样，因不见自性和果而问。'经中'是毗婆沙师以经证成。
'无学法十种'广说即是：无学圣者八正道、正解脱和正智。由生起、现前、各别获得、初得、普具，故后得。
'断除五支'即是断除五支的意思。五支即是：身见、戒禁取见、疑、欲贪、害心。
说'我得不还果时断除彼等'是不合理的，应当理解为断除上分结：色贪、无色贪、掉举、慢、无明等五支，这是合理的。因为阿罗汉得到相似，即使处于平常状态也称为圣者。
此中论证：具有是实有，因为经中所说，如处所实法。论师反驳说：若尔，则无情的轮宝等，及其他有情的宝后妃等的具有也应成实有，因为经中所说故。
云何？从'王'字至'广说'之间经文显示：'诸比丘，转轮圣王具足七宝。其七宝者，即是：轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝，第七即是大臣宝。'
经中说具足此七宝，然非实有，故显示不定。或者，因违背比量，故指出此立宗过失。云何？
所说：无学十法的具有非实有，因为是具有的自性故，如转轮王具足七宝。此显示立宗法的自性相违。
'自在欢喜作'即是随意而作。

།དེར་ནི་དབང་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་བསྟན་པའི་མདོའོ། །གཞན་དུ་ནི་རྫས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའི་མདོའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་རུང་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་གསུང་ རབ་ལས་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཞེད་ན་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་མི་རུང་བ་འདི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་ན་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་ གཟུང་བར་བྱ་བའམ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོ་ལྔས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཅིག་མངོན་ སུམ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་ཡོད་དམ་མེད་ན་དེ་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོབ་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྫས་ཀྱི་ཆོས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱོགས་གླེང་ཞིང་གླེངས་ནས་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གང་ལ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་གང་དག་ས་འཕོས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཁམས་སུ་ཕྱིར་འོང་བའམ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་ལ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ཞེས་ བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ཞིག་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་མཚན་གཞིའི་ཆོས་སྐྱེད་པར་ བྱེད་ལ།སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་གལ་ཏེ་མཚན་གཞི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་ན། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད། འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཅི་ ཞིག་བྱེད་ཅེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་གལ་ཏེ་ཁྱེད་སྐྱེ་བས་ནི་ཆོས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ཐོབ་པས་ནི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དག་གིས་ཉོན་ མོངས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་དེ་དག་ནི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཐོབ་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

'此处即是所说的转轮王教示经。其他处所说的实法，是指具足十无学法教示经。即便如此，有何不合理之处，是说毗婆沙师们说：圣教中承许实有事物和假有事物两种，如何不合理呢？
论师广说此不合理之处：此中，凡是实有事物，应当为现量所取或比量所取。其中现量所取者，即色声等，因为是五根所取故。意识所取的一些也是现量，因为贪嗔等是自证所取故。眼耳等，是由于有无彼等而有无彼等的缘故，是比量所取，因为是由眼识等作用而推知故。
得则既非现量所取，也非比量所取，因为无有成立彼之无过失的比量故。因此，由于实法不可能存在，所以'不合理'这一论述是成立的。
现在论师为了提出观点并加以破斥而广说'若诸法生因'等。凡是有得者，由于有因故而生起，然而无为法则不然，因为无为是不应生起的。
苦法智忍等诸法中未得者，以及由于转地和离贪而舍弃者，如是欲界系非烦恼及烦恼，以及上地烦恼及非烦恼，彼等如何由退转界或退失而生起？彼等之得是不存在的，因为未生即灭故。
若说'俱生得为因'，是指彼等之生起，应当结合语境理解，即当时所生起的俱生得能生起彼等。对此问道：'其生或生之生有何作用？'其作用性即是何所作。生能生起所相法，生之生则生起能相生。
因此，若说诸法之生是以得为因，则生有何作用？若说诸相之生是以彼为因，故而问道：'生之生有何作用？'这是一种推理。或者，若你们说生能生法，得能生生，故而说'生之生有何作用？'
'具足一切结'等广说：凡是未断任何一种烦恼者，即是具足一切结者。具足一切结者，其烦恼小中大生起的差别也不应有，因为得无差别故。

། །།བམ་པོ་བཅུ་ གསུམ་པ།འཆིང་བ་མ་ཚང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་རྣམས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་དེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གོམས་པའམ་རྒྱུ་གཞན་དེ་ལས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་འགའ་ཞིག་གི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་འགའ་ཞིག་གི་ནི་འབྲིང་ཡིན། འགའ་ཞིག་གི་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་དེ་ ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་སྐད་དུ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་ཉིད་ཡིན་ཏེ་འདི་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ཡོད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པའོ། །འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་སྨོས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡང་སྲིད་དོ། །འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་རྣམས་ལ་ཞེས བྱ་བ་དྲུག་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་འམ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་སྟེ། གང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དག་ནི་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ལས་འདི་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བར་འོས་སོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པ་དག་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་ཉོན མོངས་པ་སྤངས་པའོ།།འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཐོབ་པ་ཡོད་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ལས་དེ་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཡང་འགྲུབ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའི་ ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་སོ།།ཆད་པ་དང་མ་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང་དག་དེའི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་ཡིན་ལ་གང་དག་མ་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་ བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།བྲལ་བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་བྱས་པའི་ ཁྱད་པར་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལས་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། ། འདི་དག་ནི་མ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

第十三品。由于未具足系缚者的获得不完整，故能完全了知小、中、大烦恼生起的差别，而具足一切系缚者则不能，因为他们的获得相同。
若说'由此而成为彼之差别'，是指由先前串习或其他因缘，由此而成为彼等之差别。即具足一切系缚者，有些是大烦恼，有些是中等烦恼，有些是小烦恼。
若问：小等烦恼生起的差别，仅从彼因而生，因此获得并非生起之因。
毗婆沙师如是广说。是安立之因，若无获得，则称为具有世间意。世间意即存在于世间，故为世间。
意即是意，由于彼等具有世间意，故称为具有世间意者。圣者与凡夫，即诸圣者与诸凡夫。
言具有世间意是为了区别圣者，因为凡夫恒时具有世间意。或者，在无想及无想定的状态时，也可区别凡夫。
对于彼等圣者与凡夫的第六格，是特别指出或关联的性质。
彼等不能安立，是遮遣，由获得而作安立。
由烦恼断与未断的差别，即断除烦恼者是圣者，未断烦恼者是凡夫。
此即其本性。此即差别，由烦恼断与未断的差别，由此应当安立。
若问：某些凡夫不是也断除烦恼吗？何以定说唯圣者断除烦恼？答：因为是永远真实断除，故如是说。
于此中若问如何成立'此等是断除烦恼者，此等是未断除烦恼者'的安立？若有获得，则由烦恼的获得，通过离与未离的方式，此安立得以成就。
即通过烦恼获得的离与未离的方式。断与未断的方式是同义语，凡离彼获得者是圣者，未离者是凡夫。
若问：某些凡夫不是也离烦恼获得吗？答：虽然是离，但非由出世间道。
那么，此离烦恼获得是由出世间道，非由世间道，如是由出世间道所作的差别又如何决定？
答：因为离系获得有有漏与无漏的差别。
此由所依的差别而成就，即唯由身体的差别，此等是断除烦恼者，此等是未断除烦恼者的安立得以成就。
彼等所断即是见道与修道所断。如是转变，即如是转变为他。

།འབྲུ་མེས་ཚིག་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ བ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲུ་མེས་ཚིག་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟེན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་པས་ཏེ་ས་བོན་ལ་གནོད་པ་ཙམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་སོ། །བཟློག་པ་ནི་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་ས་བོན་མ་བསྲེགས་པའམ། ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་ནའོ། །གང་སྤངས་པ་དེ དག་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའམ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་གྱི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ནི་ལྡན་ ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་གྱི་སྤངས་པ་དེ་དང་ནི་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་གདགས་ཏེ་འདི་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམ་ པ་གཉིས་ཡིན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའམ་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དེ་དག་གི་ས་བོན་ནི་དེ་དག་གི་ས་བོན་ནོ། །དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དག་གི་ ས་བོན་གྱི་དངོས་པོའོ།།གང་ལ་ཞེ་ན། རྟེན་ལའོ། །དེ་དག་གིས་བོན་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་ནོ། །གང་དག་དང་ཞེ་ན། མ་ འབད་པར་སྐྱེ་བའི་དགེ་བ་དག་དང་ངོ་།།ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་དེ་དག་གིས་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་བཅོམ་པ་དེ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་གཏན་དུ་བཅོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུད་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ལྟར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་དག་འབད་དེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བའོ། །དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཉིད་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། རྒྱུད་ལ་སྟེ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང དག་དང་ཞེ་ན།འབད་དེ་སྐྱེ་བའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཁོ་ན་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལྡན་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་རྩ་ནས་མ་བཏོན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉམས་པར་མ་བྱས་ པ་དང་མ་འབད་པར་སྐྱེ་བའི་དགེ་བ་རྣམས་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་དང་།དབང་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་རྒྱུས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འབད་དེ་སྐྱེ་བའི་དགེ་བའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་ཀྱི་གང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ ལྟ་བུ་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ།།ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དུ་རེ་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མངོན་སུམ་ནི་བར་དུ་མ་ཆོད་པའོ། ། བརྒྱུད་པ་ནི་ཐག་རིང་བའོ། །འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲངས་ཅན་པའི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་དོགས་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

'就像被火烧过的种子'是指如同被火烧过的种子不能成为种子一样，按照前述方式，烦恼的所依不能成为烦恼的种子时，就称为断除烦恼。'当种子的体性被损坏'是指与'所依'相联系。由谁呢？由世间道，因为仅仅对种子有所损害，所以能说是断除烦恼。相反的情况是未断除，即在所依上未烧尽种子或未损坏种子的体性。
'与所断除的那些'是指广说为从欲界有情乃至有顶的见所断，或从欲界有情乃至有顶的修所断，按照刚才所说的方式未断除的与之相应，同样地直至有顶的所断则不相应，这是在说明这是假立的法。
'善法也有两种'中'也'字的含义是如同烦恼有两种一样，或者是总括，即善法也是的意思。
'因为未损坏它们种子的体性'是指生得的那些种子就是它们的种子。它们种子的体性就是它们种子的体性。在何处呢？在所依上。未损坏它们的种子就是未损坏它们种子的体性，因为未损坏它们种子的体性，所以与之相应。与什么相应呢？与不需努力而生的善法相应。
'因为已损坏故不相应'是指什么呢？回答说：是断绝一切善根。'与此'是指在所依上损坏它们种子的体性，应知这是由邪见造成的，而不是其他原因。
因此说'并非永久损坏相续中善法的种子体性'，是考虑到不像圣道永久真实断除相续中的烦恼那样。
'需要努力而生'的广说是指由加行而生的，与那些相应，它们的生起就是它们的生起。对它们生起的自在性就是殊胜的能力，因为它无有障碍。在何处呢？在相续中，称为相应。与什么相应呢？与需要努力而生的诸善法相应。
因为如此，此处烦恼法的种子唯有在具有殊胜能力的阶段，未被圣道根除、未被世间道损坏，以及不需努力而生的善法未被邪见损坏，在自在时成熟，应结合'需要努力而生的善法种子'的语境。获得'相应'之名，而不像毗婆沙师所计度的那样有其他实体。
'种子是什么'是期望有实体而问。'能生果的名色之功能'是指能生五蕴的功能。直接是指无间隔。间接是指遥远。
'转变是什么'是怀疑是否如数论派所说的转变而问。'转变为其他相续'是指生起为他者。

།རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི ལྟར་གྲངས་ཅན་པ་དག་གི་ལྟར་རྫས་གནས་པ་ལ་ཆོས་གཞན་ལོག་ན་ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་གནས་པ་ཞིག་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་པ་དག་ལ་རྒྱུད་ཅེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་ལས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་གང་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆགས་པ་དང་ལྡན་ པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་ཐོབ་པ་ས་བོན་ཡིན་ན་ས་བོན་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཁྱེད་ཀྱི་ལྟ་བུར་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ཡང་ དེ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བས་འདི་ནི་མཚུངས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་ནི་ལྡན་པ་ཆགས་པ་དང་དུ་ལེན་པའམ་མི་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དང་དུ་ལེན་པ་ནི་གནང་བའོ། །མི་སེལ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་འགོག་པ་བཏགས་པའི་ཆོས་དེ་འགོག་པ་ མི་ལྡན་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་རུང་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་རུང་གལ་ཏེ་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཡང་རུང་། གལ་ཏེ་དང་དུ་ལེན་པའམ་མི་སེལ་བ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།བཏགས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆོས་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་སོ། །རྫས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་དེ་རྫས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་ནི་རྫས་ ཀྱི་ཆོས་ཏོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ཐོབ་པ་ནི་འདི་ལ་ནི་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་རྟགས་དང་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ལ་ནི་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་གྲུབ་སྟེ། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་དེར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཞིག་ན། ཡོངས་སུ གཏོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་གྱི་ས་བོན་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་འདི་སེམས་ལས་དོན་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དོན་ གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན།གལ་ཏེ་དོན་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མིང་ཙམ་ལ་རྩོད་པར་ཟད་དོ། །ཇི་ལྟར་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་མི་དགེ་བ་ཡང་དགེ་བའི་ས་བོན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ་དགེ་བ་ཡང་མི་ དགེ་བའི་ས་བོན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ།སུ་ཞིག་ཚ་བ་དང་མེ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཚ་བ་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་མེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར། དགེ་བའི་ས་བོན་ཡང་མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མི་ དགེ་བའི་ས་བོན་ཡང་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ས་བོན་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་ཡོད་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡོད། ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡོད་པས་ འཆོལ་བའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ལ་བདག་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་འཆོལ་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།

关于'相续'这个词是什么意思的问题，是否如同数论派所说的那样，在实体存在的情况下，当一个法消失时另一个法生起，同样地相续存在着并转变为另一个东西呢？
回答说：不是的。那么是什么呢？是三时诸行成为因果，因果即是因果。所谓因果是指相续不断地生起，对三时诸行安立为相续。
从何处所说的详细内容是指从哪部经中所说。是什么呢？
回答说：具有贪著的人对于四念住，即身念住等是不具有生起的能力且不相应的。如果认为得是种子，那么由于种子是常有的，就不会生起念住。如果像你们所说的那样是得的话，也不会生起，所以这是相同的过失。
因此，在那里'具有'是指接受或不断除贪著，这两种说法都可以。接受是允许的意思，不断除是指令其止息。所谓遮止假立法即是不具有遮止。
一切种类都是假立法而非实法，这是说无论是作为生起的因，还是安立的因，或者是所依的差别，或者是接受或不断除，一切种类即是一切方面都是假立法。
假立、世俗、言说的法即是假立法。非实法即是不是实有法的自性的意思。或者说，它既是实又是法，所以是实法。
不像色等那样是有自相的法，这是其含义。
大德众贤说：得是了知'此中有此'的标志，也是所得法不失坏的因。'是了知此中有此的标志'这一点是不成立的，因为有所依的差别时才能了知。即使承认得是所得法不失坏的因，得也不应该舍弃，然而实际上是可以舍弃的，因此这个理由是不合适的。
论师对种子是功能差别的定义所作的安立进行破斥说：这个功能差别是与心异体还是非异体？如果说是异体的话，那就等于承认有得，只是在名称上争论而已。如果说是非异体的话，那就等于承认不善也是善的种子，善也是不善的种子。
谁会认为热与火非异体时，只有热能烧而火不能烧呢？善的种子也存在于不善或无记的心中，同样地，不善的种子也存在于善或无记的心中。
同样地，无记的种子也存在于善与不善中，有漏的种子也存在于无漏中，无漏的种子也存在于有漏中，这样就会有混乱的过失。
对此我要说：如果是非异体，就会有混乱的过失。

།ས་བོན་དེ་ནི་སེམས་ལས་དོན་གཞན་པ་མ་ཡིན་ལ། དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྟེ་དོན་གཞན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱས་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དེ། དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེས་པས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའམ་གཞན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ས་བོན་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དེ་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལས་ནི་སེམས ཁྱད་པར་ཅན་དེ་སྐྱེ་སྟེ།སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ནི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱིས་དགོས་པ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་དེ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའམ། གཞན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ལས་ས་བོན་འཇོག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་ནི་ སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱིས་དགོས་པ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་དེ་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའམ། གཞན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ས་བོན་འཇོག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ས་བོན་གྱིས་དགོས་པ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་དེ་སྐྱེའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ལ་ས་བོན་འཇོག་པར་འགྱུར་ལ། ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་འཇོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་ས་བོན་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ དང་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།སེམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ན་ཕན་ཚུན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ། །དགེ་བས་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བཞག་ཅེས་ཏེ་མི་དགེ་བ་དེ་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ། དགེ་བ་དེ་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ་ ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ནུས་པ་དང་ས་བོན་དང་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བཞག་ལ། ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བཞག་ཅེས་ཏེ། ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ལ།ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱི་ལ་ཡང་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་མེད་པའམ།ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ། ཅི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་སམ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཚོགས་སྔ་མ་ཚོགས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་ན་ནི་འདིའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ནུས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེ་ ན།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་གཞན་གྱིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ན། ཅི་ནུས་པ་གང་ཁོ་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ནས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ནས་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ནུས་པ་འཆོལ་བར་མི་འགྱུར། འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་གི་ཟག་པ་མེད་པའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་ལ་སེམས་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རུང་བར་ཡང་འགྱུར་ན་ནི།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པ་རྣམས་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་ནུས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཡང་བརྗོད པར་བྱའོ།

种子并非是与心不同的事物，也非是不异的事物，因为是依缘假立的自性。即使说无有异体也无过失，因为善心生起时，于自相续之心中，安立与自类相应或与他类相应的种子。
由彼特殊因缘，产生特殊果报，由此生起特殊之心，此特殊之心即是由善种子所生起的功能。
同样，不善也于自相续之心中，安立与自类相应或与他类相应的种子，由此生起特殊之心，即是由不善种子所生起的功能。
同样，无记也于自相续之心中，安立与自类相应或与他类相应的种子，由此生起特殊之心，即是由无记种子所生起的功能。
有漏也于无漏心中安立种子，无漏也于有漏中安立，如是互相安立种子，互相生起。心从他生时，互为能熏所熏而转。
善于不善心中安立特殊功能，然不善不会变成善，善也不会变成不善，仅是功能差别而已。功能、种子、习气这些是同一意义。
同样，有漏于无漏中安立特殊功能，无漏也于有漏中安立特殊功能，然有漏不会变成无漏，无漏也不会变成有漏，对于不善等习气也应如是说。
毗婆沙师你们也应当思维：当有漏心之后生起无漏，或无漏心之后生起有漏时，是否前蕴组对后蕴组的生起，具有等无间缘等体性的功能，还是不具有功能？这将如何？
若不具有功能，则此等无间缘等将失坏。若具有功能，则有漏心中所具有的是有漏还是无漏？有漏心作为其他有漏、无漏心的等无间缘等体性时，是否以同一功能作为有漏等无间缘等体性，也以此同一功能作为无漏？
若是同一功能，如何不成混乱？若由另一功能成为无漏等无间缘等，则如何于一心中，此二非异于彼心的功能，能有体性差别与果报差别？若能如此，则依我等见，非异于心的诸功能住于其中，也能有差别果报。
同样，对于有漏心成为无漏心的等无间缘等体性，也应当如理说明彼等功能的体性差别与果报差别。

།དེས་ནི་མི་དགེ་བ་དེ་ཡང་དགེ་བའི་ས་བོན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བཞག་པས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པའི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ནུས་པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་ གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ས་བོན་གྱི་བྱ་བ་ཁོ་ན་བྱེད་དོ། །རང་གི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པའི་མི་དགེ་བས་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་ས་བོན་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད། མི་དགེ་བའི་ སེམས་ལ་དགེ་བའི་ས་བོན་དེ་བཞག་ན་ཇི་ལྟར་མི་དགེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་ན་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ས་བོན་གྱི་དོན་མི་ཤེས་ཏེ།དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་མམ་བརྒྱུད་པས་སེམས་དེ་རང་སྐྱེད་པར་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སེམས་ མི་དགེ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བས་ས་བོན་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ།བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དག་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཆོས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་འདས་པ་ཡང་ཡོད། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་འདས་པ་ནི་གང་སྐྱེས་ལ་འགག་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད།དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་མ་འོངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཕྱིས་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པའོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་འདས་པ་ནི་གང་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་ པ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་གང་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་འདས་པ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་གང་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདས་ པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་བཟུང་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་འདས་པ་གཅིག་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདས་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་འདས་པའམ། མ་ འོངས་པ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་རྫས་རེ་རེའི་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ན་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་འདས་པ་ནི་མེད་དོ། །སྤྱིར་བསྟན་པ་འདི་ནི། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས ཀྱིས་ཐོབ་པ་འདས་པ་ནི་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཡིན་ལ།མ་འོངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནི་རྟོགས་པར་སླ་བས་མདོར་མ་བྱས་སོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པར་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་ འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།

所说'这就是承认不善也是善种子'等这些说法是不合理的。由善所安立的特殊功能而成为特殊的不善心具有功能时，不会起不善种子的作用。那么是什么呢？只会起善种子的作用。由自身功能差别所生而成为特殊的不善若起不善种子的作用，那怎么能说善种子是不善呢？
如果说在不善心中安立善种子时怎么不会成为不善，那么你就不了解种子的意义。由善心生起时，如何能直接或间接地适合生起彼心，具有如是功能差别的不善心将会生起，所以种子仅仅是功能差别而已，并没有所谓的种子，因为是假立的存在。
正因为如此，得与非得是假立的存在。说一切有部诸师则说它们唯是实有。'过去诸法的得也是过去'等广说中，关于过去的，即烦恼的过去得是已生已灭的，它有先生、俱生及后生。彼等的未来得是未生的将来会生。现在的是已生未灭。
未来诸法的得中，过去的是先前已生已灭的。未来的是未生的。现在的是先前已生未灭的。如是现在诸法的得中，过去的是先前已生已灭的。未来的是未生的。现在的是俱生的。
是总摄过去等类而如是说的，并非一个过去法必定有三种得。由于经中说'无记得俱生'，所以过去的异熟没有过去得或未来得。
若安立每一实法的得，则由于可能而成为如是，过去的烦恼和生得善等的得必定是过去等。凡夫没有未生的无漏圣道的过去得。
由于经中说'无记得俱生'，应当了知此总说是有特例的。无为诸法的过去得是已生已灭，未来得是未生，现在得是已生未灭，此处因易于理解故未详说。
欲界、色界、无色界诸法的得分别是欲界、色界、无色界所摄，即生在欲界众生的欲界诸法的得是欲界所摄。彼者的色界诸法的得是色界所摄。彼者的无色界诸法的得是无色界所摄。
生在色界者的欲界法，即变化心等的得是欲界所摄。色界诸法的得是色界所摄。

།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ནི་དེའི་ཁམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེའི་ཁམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མ་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདོད་ པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདོད་ པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་གི་གང་དག་ལ་ སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ལམ་གྱི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མེད་དེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་པ་ ཡིད་ཆགས་བྲལ་བའི།།འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་ བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་སྟེ།ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་པའི་ཆོས་ནི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་ པ་དག་ཡིན་ཏེ་འདི་དག་ཀྱང་ལམ་གྱིས་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བར་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཉིད་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དེ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པའོ།།མི་སློབ་པས་ཐོབ་པ་ནི་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་སྟེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདྲེན་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སློབ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་འཐོབ་མོད་ཀྱི།དེས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་སློབ་པས་ཐོབ་པ་ལས་མི་སློབ་པའི་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་བས་སློབ་པ་དེས་ཐོབ་པ་མི་སློབ་པ་ཞེས་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

无色界众生的是无色界的。生于无色界者的得是唯属于该界的。
除外诸法有四种。即是说不属于三界的无漏有为法和无为法的得，总的来说有四种：欲界、色界、无色界和无漏。这是指除外一切的总结之意。并非每一种都有四种。因此详细说明'对于非择灭'等。
生于欲界的欲界众生等的非择灭得，相应地是欲界的。生于色界的色界众生等的非择灭得是色界的。生于无色界的无色界众生等的非择灭得是无色界的。
其得唯依有情相续而安立，而非依于具有非择灭者的力量。若是如此，则道的非择灭得将成为无漏。
择灭是色界和无色界的，也是无漏的，这是说因为不是对治，所以没有欲界的。由色界道所得的是色界的。由无色界道所得的是无色界的。由无漏道所得的是无漏的。
圣者由色界道所得的是色界和无漏的，由无色界道所得的是无色界和无漏的。因为经中说：'世间离贪者，圣者离系得二种。'
道谛唯是无漏，这是遮止其得为世间的。其总摄为四种，这是解释前说'总的来说有四种：三界和无漏'之义。
有学法等，有学法是有学无漏法。无学是无学无漏法，这些也应当视为唯是道谛的体性。
除有学和无学外的诸法，既非有学亦非无学，乃至无为法都承许为非有学非无学。
彼等之得由有学等差别分为三种：有学、无学和非有学非无学。
非圣者所得即是凡夫所得。由有学道得到择灭即是有学。由无学得到的是无学，即是由尽智相应道所得的，因为尽智是离系得的所依。
虽然是由有学金刚喻定所得，但不说是由有学所得，因为若说是有学所得，则有学得与无学得将无差别，所以不说由彼有学所得为无学。

།དེ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་ པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དེ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ།།ལམ་གྱིས་བདེན་པའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ ཐོབ་པ་ཅི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། སྨྲས་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་བཤད་པ་རྗེས་མ་ཆད་པ་ཡིན་ཏེ། འོག་ནས། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་ འདི་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་མི་བརྗོད་ཀྱི་འདིར་ནི་ཐོབ་པ་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ལྡན་པས་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་ མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་མ་གཏོགས་པ་ཅི་ཞེ་ན། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གོ།།ཅི་ཞེ་ན་ཐོབ་པ་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་སྦྱར་རོ། །བཟོ་ཡི་གནས་པ་ཁ་ཅིག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལས་ཐམས་ཅད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དཔེར་ན་གནས་བརྟན་རྟ་ཐུལ་ལྟ་བུ་ ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་སྟེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དང་དུ་གྱུར་པར་འདོད་དོ། །ཅི་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་འང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྡུད་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཟུགས་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ས་དག་ན་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཆེན་པོས་བསྒྲིབས་པའི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སློང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སློབ་པར་མི་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ།།སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་ པ་ལ་སོགས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།མངོན་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྔར་ནི་སྐྱེ་བ་ མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། །གལ་ཏེ་དགེ་བའི་ཡང་རུང་། གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་ཡང་རུང་སྟེ། མེད་པ་ ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་ཐོབ་པ་ནི་ཐོག་མར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

以圣道所获得的无漏，即是以各别观察所得的灭，以圣道所获得的即是无漏。道谛所获得的无漏也是如此，应当结合语境理解。圣者以世间道所获得的各别观察所得的灭的获得，是有漏还是无漏？答曰：二者皆是。若问为何不解释？因为后面的解释是连续的，如下文所说：'世间离贪的圣者，有两种离系得'，因为将要说明这个，所以此处不说，在此应当了知只说那纯粹的获得。
所谓'因为力量微弱'，是指它无功用相应故力量微弱。'两种无记神通'是指天眼通和天耳通。除了变化心之外是什么意思？应当结合'无记得俱生'来理解。这些是由修习差别而成就，因为具有力量。详细来说，即是天眼等这些。如果问是什么，即是获得有前、后和俱生。'由修习差别而成就'是指天眼神通等是由修习差别而成就的。
因为由修习差别而成就，所以具有力量。因为具有力量，所以获得也有前、后和俱生，应当如此理解其义。'某些工巧处'，例如像是一切作业。'威仪'，例如像是上座马胜那样极为熟练的；毗婆沙师认为是极为调顺。如果问是什么，即是获得有前、后和俱生。
关于'有覆色亦'中，'亦'字是总摄义，即总摄俱生。应当了知，有覆色仅是初禅地的表色，因为在其他地中没有等起。'由大亦'等详细内容是指由大心所起的有覆表色，即使是能引起表色的大心本身也不能引生无表色，因此成立其力量微弱。因为成立力量微弱，所以获得唯是俱生。
'获得差别'是指异熟生等无覆无记法的获得是俱生，而两种神通等的获得则是前、后和俱生，这就是它们的差别。'欲界中，色前生则无'是指在欲界活动。善与不善的表色和无表色的获得，在任何情况下都没有前生，无论是善的还是不善的，都是完全没有。俱生和后生是有的，这应当根据具体情况来理解，例如，表色和无表色的第一刹那的获得最初是俱生的。

།མེད་པ་ཁོ་ན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གི་ཐོབ་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་ མེད་པའི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྐབས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟག་ཏུ་ འཕགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ཤུགས་ཀྱིས་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཞག་གོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མ་ཐོབ་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལ་མ་ཐོབ་པ་ ད་ལྟར་བྱུང་བ་མེད་དེ།དེ་ལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གིས་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་ནས་རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་ ལ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གི་མ་ཐོབ་པ་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར། འགག་པར་ཡང་འགྱུར། མ་འོངས་པ་ན་འདུག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་ཤིང་མ་བྲལ་བ་ནི་འདོད་སོགས་གཏོགས་སོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ བའི་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བ་ ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་དང་། སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ས་འཕོས་པས་བཏང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ས་འཕོས་པས་བཏང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

对于无漏等，在同一刹那之后也会生起。同样应当了知，第二刹那等其他获得也是同时生起和后时生起。由于遮止了欲界所摄色法的获得先生起，所以开显禅定和无漏律仪色法的获得在三时中都可生起。
为何非得在一切方面都安立为无覆无记呢？若烦恼的非得是有覆的话，则断除烦恼时就如同烦恼本身一样不存在了。若是善的话，则断善根者也将不存在，而且无漏法的非得若成为无漏，则凡夫就不成为凡夫了，因为永远具有圣法。因此以理推知，非得唯是无覆无记。
现在的非得没有现在这一说，是因为现在的法有获得。因此这里没有现在的非得，因为获得和非得不可能同时存在。过去和未来的则是三时，即对于修习所生功德的非得、已得后退失的、未来的以及眼等无获得的非得，有过去的、未来的也有现在的。这些非得会以相续的方式生起、灭去，也会住于未来。
'属欲等及无垢'中，'及'字是为了与三种相连。属于欲界等且未离的是'属欲等'。欲界等所摄诸法和无垢法的非得有三种，这是依据生起所依而安立的。非得不与法同时存在，所以不像获得那样依法而安立。
因此，生于欲界者对欲界、色界、无色界诸法和无漏法的非得是欲界所摄，生于色界者的是色界所摄，生于无色界者的是无色界所摄。即如生于欲界者对修习所生功德、断善根位时生得的非得，以及由于未离贪故对色界无色界非染污法的非得，以及因为是凡夫故对无漏法的非得是欲界所摄。
同样，生于色界者对已舍弃的欲界所摄法、色界无色界修习所生功德，以及因为是凡夫故对圣法的非得是色界所摄。同样，生于无色界者对已舍弃的欲界色界所摄法、无色界修习所生功德，以及因为是凡夫故对圣法的非得是无色界所摄。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་བཅོས་ ལས་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་ཆོས་གང་དག་གིས་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་འདྲིའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐུག་པའི་བར་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ཡོད་པས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྙེད་པ་མེད་པར་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། རྙེད་པ་མེད་པར་མ་རྙེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྙེད་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་དག་གི་མ་རྙེད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ འཕགས་པའི་ཆོས་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།མ་རྙེད་པ་འབའ་ཞིག་སྨོས་ན་ནི་འདི་ལྟ་བུར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྙེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གདོན་དགོས་སོ། །ཚིག་གཅིག་པུ་དག་ཀྱང་ངེས་པར་ འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གཅིག་པུ་དག་འབའ་ཞིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་ན་ཆུ་འཐུང་བའོ། །རླུང་ཟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ཁོ་ན་འཐུང་བའོ། །རླུང་ཁོ་ན་ཟ་བའོ་ཞེས་མ་བརྗོད་ཀྱང་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་འདིར་ ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནི་ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་ཆུ་ཁོ་ན་འཐུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཆུ་འཐུང་བ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་རླུང་ཁོ་ན་ཟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རླུང་ཟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདིར་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འཛིན་པའི་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་ མ་རྙེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ཡོད་པས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉེས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་གང་གི་ཚེ་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།དེ་དག་བཏང་བས་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་དག་བཏང་བས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གི་མ་རྙེད་པ་གཏན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་མ་རྙེད་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཇི་ལྟར་གཏན་དུ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་དེ་ དག་ཀྱང་རིགས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ན།གང་དག་གི་མ་རྙེད་པ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ རིགས་གསུམ་ཆར་མ་རྙེད་པས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

什么是凡夫呢？论典中说'是未得圣法者'，这表明未得无漏法者即是凡夫。
若问未得何种圣法，圣法是从苦法智忍开始的一切无漏道，因此这样问。
是一切的，因为无差别而生起。即是说从苦法智忍等乃至无学智之间的未得，为什么呢？因为未作差别。
如果这样的话，即使生起苦法智忍，由于还有其余圣道的未得，将成为非圣者。因此说'是完全未得者'，完全未得者即是凡夫。
若不如此，详细来说，如果认为即使得到圣法，由于其他圣法的未得而成为凡夫的话，那么佛陀也因为不具足声闻和独觉相续中的圣法而将成为非圣者。
如果仅仅说未得的话就会有这样的过失。那么就应当加上'唯'字说'唯是圣法的得'。
即使是单独的词也要确定，这是说即使是单独的词也要确定的意思。
比如说'饮水'、'食风'，就像这样，虽然没有说'唯饮水'、'唯食风'，但也能理解'唯'字的含义，这里也是如此。
从另一方面说，就像某人唯饮水者是饮水人，某人唯食风者是食风人，这里通过明显显示'唯'字而理解确定的含义一样，这里也是说'唯未得'。
其他人说是苦法智忍和与之俱生诸法的未得，详细来说，是苦法智忍和与之俱生的受等诸法的未得是凡夫性。
在这种观点下，就不会有前述'即使生起苦法智忍，由于还有其余圣法的未得而成为非圣者'的过失。
那么当得果时，苦法智忍和与之俱生诸法将会损坏，得果者将成为非圣者这样的过失，为了断除这个过失而说：
舍弃那些苦法智忍和与之俱生诸法，也不会导致成为非圣者，因为已经永远断除了那些未得，由于未得已经完全损坏的缘故。
这如何是永远断除的呢？因为在他的相续中不再生起。
那么这些也是三种性，即声闻、独觉和佛的种性，是哪些的未得呢？是一切的，即是声闻等种性的。
那么将有同样的过失，意思是说佛陀也因为未得三种性而将成为非圣者。

།ལན་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་རྙེད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་དཔེར་ན་ཆུ་འཐུང་བའོ་རླུང་ཟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་ལྷག་མ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་གྱི་མ་རྙེད་པ་ཡོད་པས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབད པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཉེས་པ་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ལ་འབད་པ་བྱེད་པར་ཟད་དོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ ཉིད་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤུགས་ཀྱིས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ནི་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མ་ཐོབ་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་གླེང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྙེད་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྙེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ དེ་རྙེད་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ཁམས་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མ་རྙེད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་རྙེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ད་ལྟ་བས་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་འདི་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །འོན་ཏེ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་ཉམས་སོ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་ཏེ་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ནི་ཡིན་དུ་ཟད་དེ་འདི་ནི་མི་འགོག་གོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཅིག་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་ཡོད་ལ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ།དེ་ཡང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ས་སོ་སོ་ན་ཡོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་འཕགས་ པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་མཐུ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་དག་ནི་སོ་སོར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ས་འཕོས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོར་ འཕོས་པ་དེའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ས་འཕོས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ས་གོང་མ་ནས་ས་འོག་མར་འཕོས་པས་ཀྱང་ས་གོང་མ་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་གི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཐོབ་པས་མ་ཐོབ་ པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'答案也是如此'，就是如前所说，从'即是无所得'开始，详细地如'饮水'、'食风'等为止。
所谓'则努力无意义'，是为了遣除'由于尚未获得其余圣法，将成为非圣者'这一说法，而说明忍及与之俱生诸法的无所得是凡夫性的努力是无意义的，这只是在于遣除前说的过失而已。
所谓'未生圣法相续'，是指由于此中有未生起的圣法，故未生圣法相续即是凡夫性，意思是未生圣法蕴相续。反过来说，已生圣法相续即是圣者，这是由于转依的缘故。
所谓'此未得如何'，是在讨论一切法的未得，而不仅仅是圣法的未得。'且如此'是举例说明。
'彼为得而损坏'，是说以无所得为特征的凡夫性，由获得圣道而损坏。
若问此凡夫性是何界，有人说是三界。难道未得不是依生处而安立的吗？凡夫性也是未得的自性，因此，现在欲界众生只有欲界的凡夫性，而没有色界和无色界的凡夫性。因此，说是三界性是不合理的。
若说由于成为不生法性，而假说损坏三界性，这是可以的，这点不否认。
应知唯一欲界凡夫有得，而在世间法最胜位时损坏。这也在离欲解脱道第九时断除。
应了知，生于色界无色界圣者各地的凡夫们的得，不会仅仅由获得圣道的力量而生起，而是在各别解脱道第九时断除。
所谓'由地转移'，是说当从欲界离贪而转生初禅时，欲界凡夫性损坏，因为生起初禅地的凡夫性，但非圣者。同样，由转生无色界而损坏色界凡夫性。
由从上地转生下地时，也说上地的凡夫性损坏。
所谓'其他也当如是配'，是说如同以圣道的获得而损坏未得的凡夫性一样，也应当配合获得、思所生等诸法的未得损坏。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ནི་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ།སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ས་འཕོས་པ་ལས་ནི་གང་གི་ཚེ་འདི་འདོད་པའི་ ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བས་འཕོ་བ་དེའི་ཚེ་དེའི་ས་པ་འགྲོ་བས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་ལ།ལུང་ བསྟན་མན་འཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ།།ཞེས་ཀྱང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ས་འཕོས་པ་ལས་ནི་ས་གོང་མ་པ་འགྲོ་བས་བསྡུས་པའི་ས་དེར་འཕོས་ པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་གི་ས་འཕོ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པ་དཔེར་བརྗོད་པ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེད་པར་བལྟ་སྟེ། ས་གོང་མས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་ས་འཕོས་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ ཐོབ་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།དཔེར་བརྗོད་པ་འདི་ནི་མ་འཆོལ་བར་བལྟ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་དག་མ་ཐོབ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོད་ལ། དེ་གལ་ཏེ་འདོད་པ་རྣམས་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་ན།དེ་དག་གི་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ས་འཕོས་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གི་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཐོབ་པ་རྣམས་ ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད་ལ་དེའི་ཡང་གཞན་དེའི་ཡང་གཞན་ཡོད་པས་ཐུག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཚུན་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་ལ། ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཆོས་སམ་སེམས་དེ་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལྟར་ན་ཐོབ་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ལ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་གཅིག་ལ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ཡང་རུང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཐོབ་ པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཆོས་དེ་དང་དེའི་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཐོབ་པ་གསུམ་སྐྱེ་སྟེ། ཐོབ་པ་དག་དང་ལྡན་པས་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཐོབ་པ་གསུམ་ པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་གསུམ་སྐྱེ་སྟེ།ཐོབ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་བཅས་པ་དང་རྫས་དགུའི་ཐོབ་པ་དགུ་པོ་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ ཐོབ་པ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའམ།ཐོབ་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བ་སྟེ་དེའི་འགྲེས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་སོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་ དེས་ཐོབ་པ་འདི་དག་བསྐྱེད་ནའོ།

怎么说呢？首先，对于欲界所行的闻思所生等法，未得的获得是由得而损坏，由生而得的善根，由断绝一切善根的未得也由得而损坏。由地转变而言，当从欲界死亡转生到初禅时，彼时其所属地趣所摄诸蕴的未得将损坏，因为诸趣是无染污且唯是无记的，如将解说，'无记与得同时生'也已经说过了。如是，初禅地所摄诸修所生法的未得也由得而损坏。由地转变而言，转生到上地所摄诸趣时将损坏。
有些人对地转变的详细解说举例，应视为未作详细区分，因为不仅仅是上地所摄诸蕴的未得由地转变而损坏。那又如何呢？也由得而损坏。这个举例应视为有序，即如第二禅等修所生功德的未得，是存在于欲界众生中的，如果他们离欲界贪而生初禅，则彼等未得由地转变而损坏。彼等初禅地的得唯由生起，其他也应如是类推。
如此，诸得岂不成无穷过失？即有得的得，彼复有余，彼复有余，成无穷。由互相具足故，即由具足得的得而具足得，由具足得而具足得的得，此为语义。'由得生起'等广说即：由得生起而与彼法或心相应，也与得的得相应。由得的得生起唯与得相应。如是，得对二者起作用，得的得则对一者，故非无穷。
所谓'无论善或染污'，是因为此二者的得有先生后生，故而提及，无记的得唯是同时生。'在第二刹那'等广说即在第二刹那，彼法、彼得及得的得三得生起，由具足得而与彼等相应。又为与彼三得相应故生起三得的得，成为六得。'第一、第二刹那所生诸事'即连同法在内九事的九得及后得共十八。
如是，'由诸得层层增上次第'等广说即诸得刹那层层增上，或诸得以刹那层层增上，其次第即是层层增上次第。由此层层增上次第生起这些得。

།ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དང་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་དང་བཅས་པ་གསུམ་ཡང་ཡོད་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཕྱིས་ཀྱི་ཐོབ་ པ་དང་ལྡན་པ་དྲུག་ཀྱང་ཡོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཕྱིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱང་ཡོད་པས་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་རྗེས་ ཀྱི་ཐོབ་པ་དེ་སྙེད་དང་བཅས་ན་ཐོབ་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་ལྔ་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་དང་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལྔ་ བཅུ་རྩ་བཞི་པ་ཕྲག་གཉིས་ཡོད་པས་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་པ་ཕྲག་གསུམ་སྟེ།ཐོབ་པ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་བསྒྲེ་བས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་སྨོས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་སྨོས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་གཅིག་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་སྐད་ ཅིག་ལ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཚད་མེད་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་མང་པོ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྫས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པའི་རྫས་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཀྱེ་མ་འདི་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟིང་བ་ཡིན་ནོ། །སྟེས་ཏེ་ཐོབ་པ་རྣམས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་མེད་པས་འདི་ལྟར་གོ་སྐབས་རྙེད་དོ། །སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་ སྐལ་བ་བསྟེན་པ་མཚུངས་པ་ཡོད་པས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་སྐལ་བ་བསྟེན་པ་མཚུངས་པས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའོ། །དེ་ཉིད་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་གང་དང་ལྡན་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྫས་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་བ་ནི་སྤྱི་སྟེ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་སྨོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ ཡིན་པ་སཱ་ལུ་དང་ནས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནི་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་འདིའི་མིང་རིས་མཐུན་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་རིས་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འདིས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡེབས་པ་དང་མཐུན་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་འདིས་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཐ་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རེ་རེ་ ཞིང་གཞན་དང་གཞན་ཡིན་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུ་གཅིག་པུ་དང་རྟག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཡོད་ལ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཁམས་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །འགྲོ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། །སྐྱེ་གནས་ནི་སྒོ་ང་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །རིགས་ནི་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དགེ་བསྙེན་མ་དང་དགེ་སློང་མ་དང་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པས་སོ།

现在略说一下：在第四刹那，有第一刹那所生的法和得及后得三者，也有第二刹那所生的得和后得以及后后得六者。同样，第三刹那所生的得和后得以及后后得共十八者，因此在第四刹那，第一、第二、第三刹那所生诸法的得二十七及同等数量的后得，共有五十四得生起。
在第五刹那，有第一、第二、第三刹那所生诸法的得和后得五十四，以及第四刹那所生诸法的得和后得五十四，两组五十四，共三组五十四，即一百六十二得生起。如是向上递增，应当如此宣说。
此处未说'现在'而只说'过去'和'未来'，是因为不是必然的缘故。此处说'生得'而未说'修得'，也是因为不是必然的缘故。
第十四品。'无始无终轮回所摄'是说，即使对一个有情来说，在每一刹那中，无始无终轮回所摄的得都是无量无边，更何况说众多有情呢。'无量实法'即是'得的实法无量'的意思。
'啊！这是诸得的大欢宴'这是讽刺语。因为诸得是无色法，所以无碍而得以如此获得机会。
'同分有情相似'是说，由于这些有情具有相同的福分，故称为同分。其本质即是同分性。或者说，由于福分相同故称为同分。同分性即是使其成为同分的实法。
有情的相似即是共相，意思是相同。提到'有情'是为了排除非有情，因为同分性是有情和被计为有情的法的相似性，而不承认非有情法如稻、麦等的相似性为同分性。
'论中此名称为众同分'是说，在《入智论》等论典中，以'众同分'这一名称来表示非心所法。此处为了符合偈颂的组织，以'同分性'这一名称来表示，这是其意图。
'此有差别与无差别'是说，凡是一切有情都具有的，虽然对每个有情来说都是不同的，但由于相似故称为无差别。这不同于胜论派所说的唯一和常住。差别是指有些有而有些无的情况。
因此详细说'在差别中'，界即是欲界等三界。趣即是地狱等五趣。生处即是卵生等四生。种姓即是婆罗门等。'等'字所包含的是优婆夷、比丘尼、非学非无学等。

།ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །འདོགས་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བརྗོད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་བློ་དང་འདོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྫས་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཞིག་མེད་ན་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཕུང་པོ་ཕུང་ པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་འཇུག་པ་དང་།འདོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་བློ་དང་འདོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་འདོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་ པར་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པའི་ཁམས་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་དང་འདོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འཆི་འཕོ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འདོར་ བར་ཡང་མི་འགྱུར་འཐོབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་མི་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་སྨོས་པ་ ནི་ཆོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།མུ་བཞི་པ་འདིར་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ པར་མི་འདོད་དེ།གལ་ཏེ་དེ་ཡིན་པར་འདོད་པར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་འགྲོ་བ་འཕོས་ཀྱང་དེའི་སོ་ན་འདུག་པའི་ཕྱིར་མུ་གསུམ་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མུ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་འགྲོ་བ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། མིའི་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་ན་འཆི་བའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་འདིས་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འདོར་བ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འཐོབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་དེའི་སོ་ན་འདུག པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ནི་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདོར་ཞིང་འཕགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་འཐོབ་བོ། །གསུམ་པ་ནི་འགྲོ་བ་འཕོ་བ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་འགྲོ་བ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ལྷའི་ འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ན་དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདོར་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ལྷའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་གཞན་འཐོབ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་མུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའམ་འཕགས་པ་གསོན་པོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། ། གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྫས་ཞིག་ཡོད་ན་གོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེར ན་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་མི་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་མ་རྙེད་པ་བཞིན་དུ་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཏུ་རྟོག་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ།

'从蕴处界门中'是指从蕴的等流性乃至法界的等流性。'无差别'是指共同的本性。'施设'是'言说'的同义语。
'对蕴等的认知和施设也应当如是配合'是说，如果没有蕴的等流性的无差别实体，对于相互有差别的诸蕴就不会无差别地生起'蕴蕴'的认知和施设。
有些人读作'对界等的认知和施设也应当如是配合'。按照他们的说法，应当这样解释：如果没有所谓的等流性，详细来说，对于相互有差别的诸界就不会无差别地生起'欲界中活动'的认知和施设。
'有死有生而不舍不得众生等流性，这种情况存在吗？'其中，'众生等流性'是指众生们的等流性，即人性等的特征。
提到'众生'是为了与法区别，因为这个四句中想要表达的是众生的等流性，而不是法的等流性。
这里也不认为是众生众生这种形态的等流性。如果承认是那样，由于众生的等流性在转生时仍然存在，就不能成立第三句。
关于'四句'：'在同处投生时'是指比如从人道死后投生于人道时，因为死亡所以有死有，因为结生相续所以有生，而不舍不得人的等流性，因为人的等流性仍然存在。
第二句是'入决定位时'，是指舍弃凡夫的本性而获得圣者的其他本性。
第三句是'从转生中'，是指比如从人道死后投生天界时，同样因为死亡所以有死有，因为结生相续所以有生，而且舍弃众生等流性中人的等流性的特征，获得天的等流性的其他特征。
第四句是'除了这些情况之外'，是指除了上述所说的句子的本性的情况之外的意思。比如活着的凡夫或圣者什么也没有获得的情况。
'如果有所谓凡夫等流性的实体，那么凡夫性又有什么用呢'就是说是多余的意思。仅凡夫等流性就足以确定为凡夫，就像仅人的等流性就确定为人一样。
毗婆沙师们不像未得到的那样，不会认为人性是异于人的等流性的另一种本性。

།དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི། རང་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་གིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ ཉིད་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ།གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མི་ཐོས་པ་ནས་རེག་པར་མི་འགྱུར་བའི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། འདི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མེད་པར་ཡང་ངོ་། །དེ་ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཐ་མི་དད་པ རྟོགས་པ་ཡོད་ལ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་རྫས་གཞན་དུ་བརྟགས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཚད་མས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ལས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱོད་སྤྱིའི་བློ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་འབྱུང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་སྤྱིའི་བློ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྫས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་ན།ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་སྤྱིའི་བློ་དེ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ནི་སྨྲ་སྟེ། བློ་དེ་ནི་འདྲ་བས་བྱས་པ་ཡིན་ལ་འདྲ་བ་དེ་ཡང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ འདོད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་སྙམ་པའི་སྤྱིའི་བློ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་རྫས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སཱ་ལུ་དང་ནས་དང་མོན་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའི་བློ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་གི་སྤྱིའི་བློ་ནི་སཱ་ལུ་དང་ནས་ ལ་སོགས་པའི་རང་གི་རིགས་འདྲ་བས་བྱས་པ་ཡིན་ལ།དེ་དག་གི་རང་གི་རིགས་འདྲ་བ་ཡང་རང་ལས་དོན་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ གཞན་ཡིན་ལ།ཁམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན། འགྲོ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་འདོད་དོ། །ཁྱེད་ནི་དེ་དག་ལ་འདི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཐ་མི་ དད་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་པ་འདི་བྱེད་དེ།།གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་གང་གིས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱིའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མཉམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབར་བར་བྱས་ཤིང་གཞུང་བཙུགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་སྤྱིའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ་ཁྱེད་ཀྱང་ཡིན་པས་སོ། །གཅིག་ཡིན་ཡང་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བའི་སྐུད་པ་ལྟ་བུའམ། འབྱུང་པོའི་མགུལ་ དུ་སྲད་བུ་སྦྲེངས་པ་ལྟར་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།སྤྱིའི་རྫས་སུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གསལ་བར་བྱས་ཀྱང་རུང་། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་གསལ་བར་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ཞེས་ཏེ་རྣམ་པར་མི་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱ་ལ་ནི་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་དང་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་ལེན་མང་དུ་བྱས པས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

关于修证，凡夫的自性，除了自身的同分以外别无他物，因为是由自身同分缘而说的，就像人性一样。世间由于同分是无形的缘故而不可见，也就是说世间的眼睛由于同分是无形的缘故，即是无色的缘故，或者说不是色的自性的缘故而不可见。如同不可见一样，从不可闻乃至不可触等都是相同的，这是说明非现量所成。'虽然智慧也不能完全通达'这句话是说明也不能由比量成立。'也能了知众生种性无别'这句话是说即使没有它也是如此。'由此如何作用'这句话是说虽有种性无别的认识，但这并非由同分作为他法而假立所作，因为以量不可得的缘故，其作用是不可能的。
你说共相的认识不应该无因而生，因此共相认识的因就是所谓的同分实体，对此我们也说共相的认识是有因的，这个认识是由相似性所作，而这个相似性并非他法。因此又说'为何不承许非情的同分'等广说，众生众生的共相认识并非以同分他法为因，因为是以共相的行相而生，如稻谷、大麦、豌豆等的共相认识。这些共相认识是由稻谷、大麦等自类相似性所作，而它们的自类相似性也不是异于自身的他法。
'彼等互异的诸同分'等广说，是说众生的同分是一种，界的同分是另一种，趣的同分又是另一种，如是承许同分互异。你们对这些安立'这也是同分，那也是同分'这样无差别的同分名称，如果对此又承许有某种相同性而生起同分的共相认识，由于与前说相违的缘故，不应理。
'如是则为毗舍释迦所明'这句话是说认为已经确立了论据，因为他们也是共相实在论者，你们也是。虽然是一，但如花鬘之线或如众生颈上系线般遍及多法，这是毗舍释迦们的特点。由于主张共相实体，无论是明显还是不明显，由于宣说一多、常无常等差别的缘故，毗舍释迦们认为有后世并非是不成立的。
'若百世中来如是与人同分'等广说，是说经常修习、串习、多作杀生，将会转生地狱。

།བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འོང་ན་ཡང་སྲོག་བཅད་པས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་ བཟང་ན་རེ་ནི་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་དབྱིབས་དང་སྤྱོད་པ་དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ཕན་ཚུན་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་མོད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་རྫས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ནས་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་འདུ་ཤེས། །མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས། འདུ་ཤེས་ མེད་པ་པའམ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ན་ཡོད་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འདིས་འགོག་པར་འགྱུར་བའམ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པས་ན་འགོག་པའོ། །གང་གིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདུག་པའི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་དུས་རེ་ཞིག་འགོག་ཅིང་སྐྱེར་མི་སྟེར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་ཡིན་ནོ། །རླུང་གིས་ཆུ་འགོག་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གང་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་འཁོད་པའི་ལྷ་དེ་དག་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག ན་འཁོད་ཀྱི་དེའི་ས་གཞན་ནི་མེད་དོ།།སྐྱེ་བའི་དུས་དང་འཆི་འཕོ་བའི་དུས་ན་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྔོན་གྱི་སྙོམས པར་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྔོན་མེད་པ་མ་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མེད་པ་ལས་མ་བསགས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མདའ་འཕངས་པ་ཤུགས་ཟད་པ་དག་ས་ལ་ལྷུང་བ་བཞིན་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཚིག་གོང་མ་འདི་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དོན་གྱི་དབང་གིས་ན་འགྲོ་བའི་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེས་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་མཐུན་པར་འདྲེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

虽然会像这样与众人同等，但杀生会导致短命，这是广泛所说的。这种情况就是如此，其本质就是如此。论师集贤说，身体、感官、形状、行为和饮食等相同的原因，以及彼此欢喜的缘由就是同等的原因。对此我们也这样说，但这种同等性并非其他实质，仅仅是那些行为本身成为如此的因的本质而已，仅此便已明了。
无想定中无想，即是遮止心与心所，这广泛所说的是无想众生的，因为是无想者或在无想中存在故称为无想者。由于此能遮止心与心所，或因遮止心与心所故称为遮止。即是在未来时能暂时遮止并不让生起住于其中的心与心所，这是词义，这就是所谓无想者的实质。如风遮水一般，这是'正在遮止'的词义。
如殊胜禅那般，是指如同在殊胜禅那的某一处有大梵天安住，那些天神称为梵辅天，同样，无想有情也安住在称为广果天的某一处，而非其他处所。在出生时和死亡时转为有想，这是相连的。由于具有烦恼意与结生相应，故在死生舍中决定。
因为前定行已尽，是指前定行相的异熟因已尽的缘故，意即其果已圆满。其他人说是因为前定行的牵引已尽。因为前所未有未积集，是指因为未从无心中积集而想。如同射出的箭力尽落地般，这是与'将生起'相连。
上述词是所生之义，依义力则成为所行之义，即是'行走'的词义。其他人说是'往'字的省略词。无想众生的等至，或等至具无想性故称为无想等至。'如是'声表示仅此相同而已，是指不承许如异熟等这样的特殊含义，因为无想唯是无记，而此等至唯是善，将会解释。异熟是五蕴，是指在死生之时心与心所即是异熟的缘故。

།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཡང་བསྐྱེད་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པ་ནི་ངེས་པ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། འཕགས་པ་ནི་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཁོ་ནས་ངན་ སོང་གི་འགྲོ་བ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྲིད་པ་བརྒྱད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སོ་སོར་འཐོབ་པོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་ལྟུང་བའི་གནས་ལྟ་བུར་གཟིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ངན་ སོང་གི་གནས་ལྟ་བུར་གཟིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རེའི་གཡང་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ལྟུང་བའི་གནས་ལྟ་བུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དག་ནི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པ་དག་ཅེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཕགས་པ་དག་ནི་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་འཐོབ་བམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་ནས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྔོན་ཐོབ་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ སོ་སོར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཅི་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཀྱང་འཐོབ་བམ་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །རེ་ཞིག་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གང་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་ཀྱང་འདས་པ་མི་ འཐོབ་ན།འདི་གང་དག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་འཕགས་པ་དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འདྲིས་པ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་སྔོན་ཐོབ་པ་ཡིན་ཡང་ངོ་། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་མེད་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དུས་གཅིག་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མཉམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅར ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པར་ནོད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་འཐོབ་ལ་དེའི་འཐོབ་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ།།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་ནི་ཇི་སྲིད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་མི་གཏོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཏོང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་འམ་འཕོས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ།།སེམས་མེད་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ནི་མི་འཐོབ་སྟེ་དགེ་བའི་སེམས་ནི་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་སེམས་མེད་པ་འདི་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་འདྲ་བར་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགོག་པ་ཞེས་པའང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས། སེམས་དང་སེམས་པ་ལས་བྱུང་རྣམས། །འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐུན་པར་བསྒྲེས་པ་དེ་ བཞིན་དུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་མཐུན་པར་བསྒྲེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ནི་རྩེད་མོས་གནས་པ་དང་འདྲ་བར་གནས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་ཞི་བ་ནི་ཞི་བར་གནས་པའོ། །ཞི་བར་གནས་པར་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཞི་བར་གནས་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །འདི་ལ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་ན་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཞེས བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལ་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།

正因为如此，即便完全退失了所获得的[定]，但必定会再次生起并转生到无想有情天中，正因为这个原因，所获得的[定]是不入于决定性的。圣者唯有通过入于决定性，才能以非择灭获得远离恶趣、无想天、大梵天、北俱卢洲、第八有等处的转生。
'视此如堕落之处'是指视此如恶趣之处的意思。其他人说是指视为如悬崖等堕落之处。凡夫具有出离想者入于彼定，即是说具有解脱想的意思。圣者则不会有如此颠倒的想法。
'是否如同禅定般获得'是指瑜伽行者获得第四禅定后，能否如同从无始轮回以来所获得的过去未来第四禅那样各别获得。因此询问是否也同样获得过去未来[的无想定]。
'首先其他人也不能获得'是指首先连这种等至是自己所有的凡夫都不能获得过去[的无想定]，更何况说这种等至不是自己所有的圣者们呢。'虽然这是熟悉的'是指虽然在无始轮回中曾经获得过。
'因为是需要大加功用而成就的缘故，以及因为是无心所摄的缘故'即是说因为需要以大精进而成就的缘故。'同时获得'即是说同时刻获得的意思。
'如同别解脱戒'是指如同八种[别解脱戒]在正受时获得，其所得也是在当下刹那生起。在第二刹那等时，只要不舍弃等至，就一直与彼等至相应。舍弃则是通过退失或转生而舍。
因为是无心所摄，所以不获得未来[无想定]，因为善心能获得未来，而这个无心则不能，所以不能像那样获得未来[无想定]。
'灭尽[定]也是如此'是与'等至'相连。'也'字是用来确定，即如同已说明无想等至那样，以'如是'之词，与'灭除心及心所'相契合，同样地这个灭尽等至的说明也以此方式相契合的意思。
关于'以寂止安住想为先导的作意'，安住如同游戏般安住，是三摩地的特征。寂止的安住即是寂止安住。想要寂止安住即是寂止安住想。以此为先导故称为寂止安住想为先导的作意，即是意念思维的意思。对想和受的生起感到厌离者，会对此生起寂止安住想，以如此作意入于此灭尽等至。

།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ ལ་ནི་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཏེ་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལན་གྲངས་གཞན་ནི་ཚེ་རབས་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།འཕགས་པ་གང་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་ དུས་གཞན་ཞིག་ན་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་དམ་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་རུང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་འདིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ནི་མ་ངེས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཆད་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཆད་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་སྲིད་མེད་པས་གནོད་འགྱུར་ཏེ། །གཡང་སས་བྱིས་པ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཆད་པས་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་ ཞེ་ན།དེ་ལ་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་མེད་པས་བདག་གི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་མཐོང་ནས་དེ་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་སྤྲོ་བ་མེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བདག་གི་འདུ་ཤེས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་དེ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅེ་ན། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ནི་བལྟར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བའི་ ཚེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།དེ་ནའོ། །དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལ་མོས་པའོ། །ཡང་ན་དེས་མོས་པ་ནི་དེ་ལ་མོས་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པས་ན་དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་ བའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་མོས་སོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འདོན་ཅིང་འདི་སྐད་དུ་འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བའོ། །འཕགས་པ་དེ་དེ་ལ་མོས་པ་ནི་དེ་ ལ་མོས་པའོ།།དེ་ལ་མོས་ན་དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་དེ། འདི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་མཐོང་བ་དེ་ལ་མོས་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ནི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེའི་གོང་མའི་ས་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ནི་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དུས་གཅིག་འཐོབ་བོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་ཡང་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་སྦྱོར་བས་སྔོན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་འཐོབ་སྟེ།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ།

对于无想等至，是以生起想作为前行，即以解脱想作为前行的意思。
关于'于余时受'，余时是指第三世等，于彼时将会感受。
如何呢？圣者若于欲界生起灭尽定后，转生有顶，其人即是生已受。
若从彼退失后生于色界，之后某时又得有顶，不论是否生起灭尽定，将转生有顶者，即是余时受。
若于此处般涅槃者则是不定。
所谓'因怖断灭'是指因怖畏我体一切断灭，即因无有后有而生损害，如同愚童于悬崖。
为何于无想等至不生断灭怖畏呢？因为彼有色，执著色为我想而入定。
于灭尽定则因是无色地，连色亦无，见一切我体皆无，故于彼不乐入定。
无色界虽有同分及命根等非心所法，为何不执著彼为我想而入定呢？因为非心所法不可见故。
关于'由圣道力所生故'，如何知彼由圣道所生？故说'因于现法涅槃信解故'。
现法涅槃即是现世涅槃，于彼。'因信解故'即是认为'是彼'的表述即是信解。或者由彼信解即是于彼信解。由于于彼信解故称为因信解故，圣者于现世涅槃认为'此是'而信解。
有些人诵为'因信解所见涅槃故'，解释为：由于见到涅槃故称为见涅槃。圣者于彼信解即是于彼信解。因于彼信解故称为因信解故。此说明圣者信解所见法，而非其他。
凡夫虽以世间道见涅槃，岂不是吗？凡夫并非见涅槃而是得涅槃。凡夫以上地为寂静见而离贪，非是涅槃，故此不成诘难。
所谓'此唯是由加行所得'，此等至如同无想等至一样，是由大加行所成就，故如彼般一时获得。
如何呢？所说'过去亦不得'，即是退失后再生起时，亦由加行获得本无之法，如别解脱戒，应当广作解释。

།དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་ འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཐོབ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པའི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་དང་མི་སྐྱེས་ཤེས་ བྱང་ཆུབ།།ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། ཟད་པ་མཁྱེན་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འདི་དག་ཀྱང་འཐོབ་བོ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་བྱེད་པས་ཇི་སྐད་དུ།དགེ་བའི་མཐར་ཕྱིན་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཁྱོད་ཀྱི་གང་དུ་བཞེད་ངེས་པ། །བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་ལགས། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཇི་ ལྟར་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ།གཉི་གའི་ཆ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །འགྲུབ་སྟེ་དེ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འགྲུབ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྔོན་མངོན་དུ་བྱས་པ་བཞིན་ དུ་དེ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་དག་ན་རེ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མཐོང་བའི་ ལམ་བསྐྱེད་ནས།དེ་ལས་ལངས་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ལས་ལངས་ནས་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པར་བྱས་ནས།ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ཕྱིན་ཆད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེས་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ན་འཁོད་པ་རྣམས་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ དག་གོ།།ལུགས་ཀྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཉེ་སྲུངས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། གང་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་ནས་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་བསྐྱེད་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འདི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་ན་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །བཅུ་དྲུག་དང་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཟིན་པའི་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་ པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ཟིན་པ་ལས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ཉེས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་དེ་མེད་ན་ མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ།

所谓'由于以心力获得'，意思是以心力获得未来，这是其语义。'以佛菩提所获'，这是对一般所说'唯以修习获得'的特别说明，因为这是声闻和独觉的方式。由于将要解释'灭尽和无生智即是菩提'，因此详细说明'与灭尽智同时'。诸佛世尊在证得灭尽智时也获得这些有漏法。
诸佛没有任何修习所生，如赞颂所说：'善行圆满的您，无有丝毫修习所生，您所决定之处，唯依意愿而成。'
关于'世尊如何成就二分解脱'，二分即烦恼障和等至障，从此解脱。成就是指如同已生起一般，世尊因为如同往昔已现证般自在，具有现证之力。
'此即最初'等广说，西方诸师说：'最后有菩萨获得有顶后，依第四禅生起见道，从彼起定后入有顶定，之后入灭尽定。从彼起定后，复依第四禅断除有顶所断烦恼，从灭尽智以后即是无上正等正觉佛。这是法性，因此在学地时生起。'西方是指住于迦湿弥罗西部的人们。
'论典'是指上座近护的论典，其中说'如来生起灭尽定后生起灭尽智'，这是其语义。
'现证谛时十六'是指从苦法忍到道类智十六心刹那。'离有顶贪时十八'是指断除有顶所断九品烦恼的九无间道和九解脱道，如是为十八。十六与十八共为三十四。
'不必再断下地烦恼'是指欲界等烦恼在凡夫位时已以世间道断除。若已断烦恼则不必再生对治，这是确定的。
若问：'既然已断欲界烦恼，为何在现证时还要生起对治彼等过失的法智分道？'因为若无法智分，则无类智分，没有生起法智分就不可能现起类智分。

།ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་གང་དེའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ནུབ་ཕྱོགས་པ་དག་དང་ ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བར་སྐབས་སུ་མི་འདྲ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་ནའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ལྡང་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བསམ་པ་ལྡང་བ་ཅན་ དུ་འགྱུར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་པའི་དོན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་གང་དག་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཇི་སྲིད་དུ་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དེ་སྲིད་དུ་ལྡང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉི་འོག་པ་དག་གིས་བསམ་པ་མི་ལྡང་བ་ཅན་ཡིན་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་ཁྱེད་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔ་མ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ མེད་པ་མཁྱེན་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ།།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ནི་བསམ་གཏན་ཐ་མ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་གནས་པར་འདོད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའོ།།འདི་གཉིས་ཀྱི་མཚུངས་པ་ནི། གཉི་ག་འདོད་དང་གཟུགས་བསྟེན་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་ པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ལ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་པའི་སྲིད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔའི་སྲིད་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་སྲིད་པ་འདི་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་འདུ་ཤེས་ཅན་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་འདུ་ཤེས་མེད་པས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ ལྟ་བུའོ།།རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔའི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་འདི་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་སེམས་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་སྲིད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ ལྔ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་འདུ་ཤེས་ཅན་སེམས་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་མ་ཐོབ་པའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྲིད་པ་འདི་རྣམ་པར་འདྲིད་ པ་ཅན་ལྔ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་མུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་ སྲུངས་ཀྱི་རང་གི་ཕུང་པོའི་མིང་ཡིན་ནོ།།ཁྱད་པར་དུ་འདྲིད་པས་ན་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་སྟེ། གཞན་དུ་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སླུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ནོ། །རྣམ་པར་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཟུགས་ནི་དབུ་ བ་རྡོས་པ་འདྲ།།ཚོར་བ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ།

随后的智慧即是在其后所生起的这个。西方论师们详细地说道'将成为什么'，如果在中间显现有漏的不同心的话。毗婆沙师们详细地说'将成为有退心的'，那个菩萨将成为有退心的。其他论师说将从善根退失，说心的含义就是善根的含义。如此说道：菩萨们的善根是如此的：以显现之力直至在刹那间获得无上正等正觉之间都不会退失。日下部虽然承认是不退心，但说不是如你们所说的那样。说'唯是前者'是指与尽智同时的那一方。虽然有许多二者行相的差别，是说一个是在第四禅天中，另一个是在有顶天中生。一个是以出离想入定，另一个是以安住想入定，如是等有许多行相的差别。
这二者的共同点是：'二者依于欲界及色界'。详细解说'是色界有'，凡是色界有的一切有是否都是五蕴有，这是四句分别。有是色界有而不是五蕴有的，如色界众生天人中心不相同的，以及入无想定和灭尽定者，以及得无想天者的有。
有是五蕴有而不是色界有的，如欲界众生心相同的有。有是色界有也是五蕴有的，如色界天人中心相同的，以及未得无想的无想天人的有。有既不是色界有也不是五蕴有的，如欲界众生心不相同的入无想定和灭尽定者的有，以及无色界有。
这里举例说明的是第一句。色界有是色界诸蕴。五蕴即是五蕴的异名，'蕴'是迦叶如来的自身蕴的名称。因为特别迷惑所以称为迷惑，意思是因为变异而欺诳。因为此中有此故称为有迷惑，意思是能够欺诳，如'色如聚沫，受如水泡'等所说，因为能够欺诳的缘故。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོད་པར་མི་བཞེད་ན། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་མཚུངས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་གང་དག་གིས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་དེ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་བསམ་གཏན་ཐོབ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྔར་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པ་དེ་དག་གིས་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་དང་པོ་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ཁྱད་པར་ནི་ འདི་ཡོད་དོ།།ཅི་འདི་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས་ཡིད་མི་ཆེས་ཏེ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །འཆར་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདི་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་ བུས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་འཆར་བྱེད་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འཆར་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གླེང་གཞི་ནི་མཉན་ཡོད་ནའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ན་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ ཡིན།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ ཁོ་ན་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཤེས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་ཁམ་གྱི་ཟས་ཟ་བའི་ལྷ་ལས་འདས་ཏེ་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེར་སྐྱེས་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བའི་གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ནས་ཡང་དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་འཁོར་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པར་གྱུར་ཏེ་འདུག་གོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་དགེ་སློང་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་འདི་སྐད་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྨྲས་པ་དང་། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ།བདག་གིས་བཤད་པ་ལ་དགེ་སློང་འདི་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཕྱིར་སྤོང་བར་བྱེད་ཕྱིར་ཁྲོ་བར་བྱེད་ལ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་འགའ་ཡང་བདག་གིས་བཤད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བྱེད་པས། མ་ལ་བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་འགྲོ་ གོར་མ་ཆག་སྙམ་མོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ། སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་སྨྲས་ པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ཡང་དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

如果不承许色界中有无想定，则不应说'入无想定和灭尽定等诸定者'。因此应知无想定是色界所行。
'其中有此差别'是说在相同法中也有差别。
'后于色界中'是说诸圣者生起灭尽定后，从中退失，获得禅定后生于色界，那些先前退失者由于宿习力，在色界中将生起灭尽定。无想定则是凡夫从一开始就能生于色界，这就是差别。
'从此是否也有退失'是说此定与涅槃相似，怎么会有退失呢？因为不相信而发问。
'优陀夷经'是说此经是圣舍利子所说，因为优陀夷与之辩论，故称优陀夷经。
如何呢？缘起在舍卫城。当时具寿舍利子对诸比丘说：'具寿们，此处有比丘具足戒律，具足禅定，具足智慧，他如实了知能一再入住无想、无受、灭尽定。他不在现法中最初获得遍知法，也不在临终时，身坏后超越段食天，将生于任一意生天身。生于彼处后，他如实了知能一再入住无想、无受、灭尽定。'
当时具寿优陀夷也在此众中。具寿优陀夷对具寿舍利子如是说：'具寿舍利子，比丘生于任一意生天身后，能一再入住无想、无受、灭尽定，如实了知此事，这是不应理、无有是处。'具寿优陀夷对具寿舍利子如是再三说：'具寿，此事不应理'如前所说。
当时具寿舍利子心想：'此比丘三次反驳我所说，生嗔，而诸梵行者也无一随喜我所说，我当往世尊处。'
于是具寿舍利子往诣世尊所在处，到已顶礼世尊双足，坐于一面。坐于一面已，具寿舍利子对诸比丘说：'具寿们，此处有比丘具足戒律'如前所说。当时具寿优陀夷如前所说。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འདི་སྐད་ ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། སྟོན་པའི་སྤྱན་སྔ་ན་ཡང་དགེ་སློང་འདི་བདག་གིས་བཤད་པ་ལ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཕྱིར་ཁྲོ་བར་བྱེད་ལ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་འགའ་ཡང་བདག་ གིས་བཤད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བྱེད་པས།མ་ལ་བདག་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པར་བྱ་གོར་མ་ཆག་སྙམ་མོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། འཆར་ བྱེད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས།གསོལ་བ། བཙུན་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ལགས་པ་འདུ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པ་མ་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པ་རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་ན་གོ། །ལོང་བ་མིག་མེད་པ་ཁྱོད་ཁོ་ན་ མིག་དང་ལྡན་པ་དགེ་སློང་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཆོས་མངོན་པ་འམ་འདུལ་བའི་གཏམ་བྱ་བར་སེམས་སམ།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱོས་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱོད་ཀྱང་དགེ་སློང་ གནས་བརྟན་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཡལ་བར་འཇོག་གམ།ཁྱོད་སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པས་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་གཙེས་ན་སྙིང་རྗེ་ཡང་མ་སྐྱེས་སམ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱོས་ནས། དགེ་སློང་རྣམས་ ལ་བཀའ་སྩལ་པ།དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གནས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བཀའ་སྩལ་ནས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་བཞེངས་ཏེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པར་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གཤེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་བརྒལ་བ་བྱས་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ན་ནི་གཟུགས་ནི་མེད་ཀྱི་ཡིད་ཁོ་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་བསམ་པ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པའི་ལུས་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་ བུས་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ།ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལས་མ་བརྟན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་འདི་ལ་འཆར་བྱེད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ ཡང་རུང་བ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་ཞེས་སྨྲས་སོ།།དེས་ཀྱང་བཙུན་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ལགས་པ་འདུ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུར་ཁས་བླངས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ དགོངས་ནས།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུའི་གཞུང་ལུགས་གཞུང་གཟུགས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ལ། སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པ་རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་ན་གོ། །ལོང་བ་མིག་མེད་པ་ཁྱོད་ཁོ་ན་མིག་དང་ལྡན་པ་དགེ་སློང་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཆོས་མངོན་པའམ་འདུལ་བའི་གཏམ་བྱ་ བར་སེམས་སམ་ཞེས་སྤྱོས་སོ།།གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཀུན་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་འཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་དེ་འཐོབ་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁོ ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

具寿日光对具寿舍利子说了两次三次这样的话，如前所述。然后具寿舍利子心想：'在导师面前，这位比丘三次拒绝我所说的，而且生气，同修梵行者中也没有任何人赞同我所说的，那么我还是保持沉默为好。'于是具寿舍利子保持沉默。
然后世尊对具寿日光说：'日光，你知道任何意生天身吗？'回答说：'尊者，是无色界所生的诸想吧？'世尊说：'愚痴人，暂且如此。你这个盲人、无眼者，竟然想与具眼比丘舍利子一起谈论阿毗达磨或律藏吗？'
然后世尊当面呵斥具寿日光后，对具寿阿难说：'阿难，你也放任对上座比丘的伤害吗？当愚痴人伤害上座比丘时，你连悲悯心都没生起吗？'
然后世尊当面呵斥具寿日光和具寿阿难后，对诸比丘说：'诸比丘，这里有比丘具足戒律，也具足禅定'等等，如实了知有此境界后，世尊起身进入精舍入定。
这里，具寿日光认为任何意生身都是无色界所摄，因此提出质疑。因为在那里没有色法，只有与意相应。因此他的想法是，那里的身是意生的，而且不入此等至。
尊者舍利子则认为意生天身是色界所摄，因为不是从精血而生的缘故。正因为如此，世尊对具寿日光说：'日光，你知道任何意生天身吗？'他也承认说：'尊者，是无色界所生的诸想吧？'
世尊考虑到意生天身只是色界所摄，为了确立尊者舍利子的教义，就对具寿日光说：'愚痴人，暂且如此。你这个盲人、无眼者，竟然想与具眼比丘舍利子一起谈论阿毗达磨或律藏吗？'而呵斥他。
'有此境界'是指具足灭尽定的境界，如实了知。'最初'就是首先的意思。'获得遍知'是指获得阿罗汉果的意思。'此等至是有顶'等广说，是指灭尽定是有顶，因为获得它的人只会投生于有顶，而不会投生于色界。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་ལས་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་འདི་རུང་ན། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ལྟར་ན་གོ་ཇི་ལྟར་རུང་། འགོག་པ་འཐོབ་པ་ནི་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་གོང་མ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་མདོ་འདི་མི་འགལ་ལོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འགའ་ཞིག་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པ་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེད་པར་ཡང་བྱེད་ཅིང་།དེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཡང་འགྱུར་གྱི། ལམ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ས་གོང་མ་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནམ་ཡང་མ་བསྐྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ནས་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་ཀྱི་འཕགས་པའི་ལམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་རང་གིས་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་མེད་ དོ།།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །འདི་ནི་རྩོམ་པ་དང་པོ་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་དང་གཉི་ག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྟེ། འདི་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོར་བསྐྱེད་པ་ལས་ཀྱང ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ལ་ལ་དང་པོར་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ།ལ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུའོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུའོ། ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་དང་ཞི་བར་གནས་པས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཡོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བས་དེ་ལྟར་གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་དང་པོར་དེར་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ནི་སྔོན་གོམས་པས་ དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་སྐྱེས་པ་ཡང་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ན་གཟུགས་ནི་ མེད་དོ།།གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་འགགས་པར་གྱུར་ན་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་འབའ་ཞིག་གནས་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལས་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་བགེགས་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ།

世尊在经中也说，他生于色界，反复入出无想受灭定。因此应知有从此退失。
若依毗婆沙师之说则此可通，然依经部师如何可通？得灭定唯是圣者，而经部师之宗义为无退失圣道。
若问彼圣者如何许从上位圣道退失？依彼等说此经亦不相违。云何？有得有顶后入决定者，彼是不还果，能生起灭尽定，彼从有顶灭尽定退失，然非从道退失，因从未生起上地圣道故。
彼退失已，生起禅定，转生色界。是故有从此退失，然非从圣道退失，故不违自宗。
所谓九次第等至，即四禅、四无色及灭尽定。所谓'此于初修必定'，意为初次生起等至时。
'由异熟定及二俱故'中，异熟定是指无想定，因为是生已所感受故。二俱所感受是指灭尽定。
'异熟定及不定'之意，异熟定是不还果之定，不定是阿罗汉之定，因为于此即入涅槃故。
'从初生起亦'者，无想定有些人初在人中生起，有些则在色界。灭尽定唯在人中生起，若退失则在色界。
为何此唯在人中生起？不还果为防护心所法分别寻伺等流动，为得安住寂静之乐，故生起灭尽定。
生在色界的不还果，因色界寂静，彼处心心所生起不造成如是损害，故初不于彼处生起。若退失则因先前熟习而能生起。
生在无色界的不还果，生于非想非非想处者，亦因彼处寂静故不生起。
若一向无余依涅槃，则成过失，因彼处无色。
若心心所亦灭，则唯有非心相应法，因无住持力故，此唯成入涅槃。
由异熟定业果圆满住为障碍性故，不可能入涅槃。

།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡང་དང་པོར་ སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་འགག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ་སྙམ་ དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་དང་མི་མཐུན་པས་དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་མཐུན་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་དང་མི་མཐུན་པས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།འདུ་ཤེས་ནི་ཟུག་རྔུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ནད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་སོ། །འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་མཐུན་པས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་རོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནམ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དང་པོར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་ དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་ཞེས་ནི་མི་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་སེམས་མེད་པ་པ་ཁོ་ན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ལ།གནས་བརྟན་དབྱིག་བཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་ཁོ་ནས་སེམས་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སེམས་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐ་དད་པས་དེ་ལྟ་བས་ན།ད་ནི་ཇི་ལྟར་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་སེམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་དེ། འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ པ་སྨོས་པ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་ན་ནི་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་ཅི་སྟེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ ཁས་མི་བླང་ཞེས་ཟེར་རོ།།འགགས་མ་ཐག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མི་སྨྲའོ། །འོན་ཀྱང་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གཞན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་འགགས་ལ་གཞན་ནི་སྐྱེའོ། །དེ་ནི་འགགས་ལ་སེམས་གཞན་ནི་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་འགགས་མ་ཐག་པའི་སེམས་ལས་སེམས་གཞན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ད་ལྟ་དང་ཉེ་བར་ཡང་ད་ལྟར་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཏེ་རེ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རེ་ཞིག་ ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་གྱིས་དོན་ཏེ།རེ་ཞིག་དཔེའི་དོན་འདི་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ལ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སེམས་དེ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའི་གཟུགས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །འདི་ གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་ས་བོན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་ལ་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་དྲི་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་གནས་བརྟན་ དབྱིག་བཤེས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་དེ་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བསྟན་བཅོས་བཞི་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

无想等至是以解脱想、出离想为先导的作意而入定，首先在色界中入定。
又为何称为'这些'等广说，是因为这两种等至都是心与心所灭尽的本性，所以应称为心与心所的灭尽，如是思维。
由于与彼等相违而修习入定，是说由于与想和受相违而修习入彼等定。由于与想相违而修习无想等至，认为'想是刺，想是病，想是疮，此是寂静，此是殊胜'等广说。由于与想和受相违而修习灭尽定。
如同'他心智'一样，譬如他心智虽然从不会只知他人之心而不知心所，但因为最初修习时以了知他人之心为目标，所以称为他心智而不称为心与心所智，此处两种等至也是如此称呼。
对此，毗婆沙师等主张灭尽定、无想等至和无想天是完全无心的。上座德友等主张只是意识不明显而有心。瑜伽行派主张由于有阿赖耶识而有心，因见解不同故。
因此，现在安立'如何从久已灭去的心'等广说。说'久已灭去'是为了遮除刚灭的心。
毗婆沙师们说：'那么刚灭等又是如何？如果承认有刚灭，为何不承认有久已灭去？'
不说有刚灭，但如同秤杆高低，现在的心灭去后安立为他心的因，其他心生起。彼心灭去而其他心生起，故说从刚灭心生起其他心，因为与现在相近似现在。
其他论师，即经部师们所说'首先对于生于无色界者'等广说中，'首先'一词表示次第，意为首先只说明譬喻的含义。
若不承认色法有等无间缘，则如何生起？他们说那只从心生起，而非从色法生起。
'此二互为种子'是说心中有具根身的种子，具根身中也有心的种子。
'从遍问论'是说由上座德友所造的《遍问论》中所说，因其还有第四、第五等论著，故特别指明。

།དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ད་ནི་ཇི་ལྟར་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་སེམས་ལས་ཞེས་ བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གསུམ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །འདི་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དེ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་འདི་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་འགོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་ རེག་པའོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཇུག་བརྟུལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་མེད་པ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་སེམས་མེད་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ནི་[(]སྙམས་[,]སྙོམས་[)]པར་འཇུག་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མཉམ་པར་བྱེད་རྩེ་གཅིག་པར་བྱེད་ པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་ཀྱི་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་མཉམ་པར་བྱེད་པས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ།།འདི་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བར་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། འཐོབ་ པར་འགྱུར་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྣལ་འབྱོར་པ་དག་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རྫས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུའོ། །སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་སྐྱེ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཡིན་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་དེ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ།།དེ་དང་འགལ་བའི་རྟེན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་འགལ་བའི་རྟེན་ཏེ་རྒྱུད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་གང་གིས་ན་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པ་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་མི་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཙམ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྫས་གཞན་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་གཞན་དང་འགལ་བ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་འགལ་བ་སྐྱེའོ། །མི་འཇུག་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་ཏེ་འདི་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་རྫས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ན་འདི་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཞེས་གདགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མི་འཇུག་པ་ཙམ་དེ་ཡང་སྔོན་མ་བྱུང་བ་དང་དུས་ཕྱིས་ལངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་མེད་པ་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འམ། འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ཡང་རུང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་ཐ་སྙད་དུ་འདུས་བྱས་སུ་གདགས་ཀྱི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ཉིད་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པས་བསྐྱེད་པ་འདི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于所说的'成为过失'是指什么过失呢？就是前面所说的'从已灭后经长时的心'。
'三和合'是指根、境和识。
所说'在此想和受也不灭'是为了破斥尊者胜友的教义，灭尽定虽然有心，但在此想和受是灭的，因此作如是诘难。
'从无明触所生'是指与无明相应的触称为无明触，从此所生即是从无明触所生。
'于受生未作'是指如此触是受的缘。
说'尊者妙音以此结论故说是无心'。
'如何是无心等至'是这样想：禅定等是由于等持令心和心所平等专一而成为等至，因此作此提问。
'为成就大种平等性'是指由此令大种平等，故为等至。如是，此灭尽等至与禅定等等至是存在的。
若问此中大种平等性是什么？是与心生相违而安住。
第十五品
'由获得'是指于彼等持而获得，故为等至，是作业。瑜伽师也获得禅定等，因此禅定等也是等至。
'实体'是指自相。
'因为障碍心生'是指如此障碍心生。
'非唯等至心'是说不是这样。为什么？因为唯障碍等至心，即障碍心生的意思。
怎样呢？为显示此故广说'唯等至心'，即唯是等至心，无他实体。
'因生起与彼相违所依'是指生起与心相违的所依即相续。
心以何故非永久而成为暂时不行？'唯'字是为遮遣他实体。与其他心相违，即生起与未来心相违。
于仅是不行之上假立等至，此是假立法而非实法的意思。
若非实法，此如何假立为有为？答：因为仅是不行也于先前未生起及后来出定的瑜伽师是无，所以无想等至或灭尽等至，此等至唯世俗假立为有为，非实有。
'所依如是成就平等'是指如是安立，是特殊状态，我们于此等持所生上假立等至的意思。

།གནས་སྐབས་དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་དང་ཕྱིས་ལངས་པ་ལ་མེད་པས་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་ འབྱུང་སྟེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་འདིས་འདུ་ཤེས་ མེད་པ་པ་དེར་སེམས་ཁོ་ན་སེམས་འཇུག་པ་པ་དང་འགལ་བ་པ་འཐོབ་པོ།།མི་འཇུག་པ་ཙམ་དེ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་ཀྱི་རྫས་སུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དྲོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ནི་སྲོག་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྲོག་ནི་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གནས་པའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ།།རིས་མཐུན་པ་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིས་མཐུན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་དག་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཏོ། །དེའི་དུས་ནི་དེས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་སྙེད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་འཕངས་པ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བརྒྱུད་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་པའི་དུས་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དུས་རེ་ཞིག་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པའོ། །འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་སྨིན་པའི་དུས་འཕེན་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པས་ཇི་སྲིད་མ་སྨིན་གྱི་བར་དུ་འབྲུའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་འཇོག་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།མདའ་འཕངས་པ་དག་གི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདའ་འཕངས་པའི་གནས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའོ། །དེའི་དུས་ནི་མཚམས་ཏེ་གང་ཕན་ཆད་དུ་ མི་འབྱུང་བའོ།།དེའི་འཕེན་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །རྒྱུ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འབད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལས་གྲུབ་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མདའ་འཕངས་པ་དག་གི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་རྫས་ གཞན་མེད་པ་ལྟར་ཚེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཕེན་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གང་ཞིག་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས། ལས་སྐྱེས་ པ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་མིང་གཉིས་པ་ཤུགས་ཞེས་བྱ་བ་མདའ་ལ་སྐྱེ་སྟེ་དེའི་དབང་གིས་ཡོན་ཏན་འདིའི་དབང་གིས་མ་ལྟུང་གི་བར་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདི་དཔེར་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་གཞན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ཚེ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེའི་གཞུང་ལུགས་སུན་དབྱུང་བ་དེའི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའིའོ། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གགས་བྱེད་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ལ་རྟུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

当那个时候也不像前面那样发生，后来也不存在，所以并不违背有为法的本质。或者说'等至'，由于等至是有为法的特殊状态，所以成立为有为法，这是其含义。
无想者也是如此这般详细所说的是，这位瑜伽师在无想中，心不运行，仅仅是不运行，以及心所法等，这是剩余的词语，是说虽然安立为无想，但实际上并不存在实体。
因此，所说的'暖和'等详细内容是：暖和识的运行依赖于命根。因此，命根是暖和识的所依，也就是说，这些就是存在的因。
将导致永远不会停止的过失，就是说这些将会永远相续不断。
关于'同类存在时间的牵引'，同类是指如色等五蕴本性的诸行，如前所说。它们的存在就是相续。其时间就是诸行的特征持续多久，就是那么多。其牵引是指前世的业在结生刹那作为因而安立。
那个因是什么呢？是特殊的功能，它成为相续蕴流特征的存在因。正因为如此称为存在时间的牵引，因为是暂时相续的特征。
关于'其存在'，'其'指的是同类。如同谷物成熟时间的牵引，就像种子对芽的安立那样，谷物成熟时间的牵引以特殊功能的本性，通过刹那相续，直到成熟之前作为谷物相续的因，这个也是如此。
关于'如同射出的箭的存在时间的牵引'，射出箭的存在是指在虚空中出现于其他处所，即相续运行。其时间是界限，即超过此处就不会出现。其牵引是因的安立。
那个因是什么呢？是由特殊努力所成就的风界所产生的特殊功能，如同射出的箭的存在时间的牵引没有别的实体一样，这寿命特征的牵引也应当如此理解。
所谓'有人认为'是指胜论派。'行为是特殊功德'是指地等特殊功德称为行为，从业而生且以业为因，有两个名称，称为势力，生于箭上，由于它的力量，因为这个功德的缘故，在未落地之前会继续前进。
因此，这个不能作为比喻，如果说如同行为是另外的实体存在那样，寿命也应当存在的话。因此，论师为了破除他的教义而详细说'他的'等，'他的'是指胜论派的。'因为是单一的'是指因为那个行为是单一的。'因为没有障碍'是指因为没有如在树上停止等特征的障碍。

།ཅི་ཞེ་ན། ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་མགྱོགས་པ་དང་ཆེས་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་དང་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མི་འཐད་དེ། མགྱོགས་པ་དང་ཆེས་མགྱོགས་པ་ དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པའོ།།གང་དག་ཏུ་ཞེ་ན། ཡུལ་གཞན་དག་དང་བཅས་པར་ཏེ་ནམ་མཁའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་རོ། །དེའི་དུས་དེའི་བྱེ་བྲག་དེ་མི་འཐད་དེ་གོང་དུ་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡུལ་གཞན་དག་དང་བཅས་པར་མགྱོགས་པ་དང་ ཆེས་མགྱོགས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་མི་འཐད་དོ།།འདུ་བྱེད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟུང་བར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཡོད་ན་མདའ་ལྟུང་བར་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་ཡོད་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གིས་དེ་ལ་ གགས་བྱས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལ་རླུང་གིས་གགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རླུང་གགས་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་མགྱོགས་པ་དང་ཆེས་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པར་ཡང་འཐད་ལ་ལྟུང་བར་ཡང་འཐད་དེ།རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྫས་ཕྲད་པ་ལས་ལས་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན།འདིར་ཚུ་རོལ་དུ་ལྟུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདའ་འཕངས་ན་རླུང་དང་ལྡན་པས་གཞུ་རྒྱུད་དང་བྲལ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་དྲུང་ཉིད་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རླུང་གིས་གགས་བྱས་ཀྱང་དུང་དུ་མི་ལྟུང་ན་ནི་གཞར་ཡང་མི་ ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཕྱིས་ཀྱང་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རླུང་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཉེ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་རིང་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡ་ང་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་མེད་པར་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡ་ང་བ་ མ་སྤངས་པས་སོ།།ཚེ་ཟད་ན་བསོད་ནམས་ཟད་པ་འཆི་བ་ལ་ནུས་པ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་མུ་གསུམ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་ཟད་ན་གཉི་ག་ཟད་པ་ལས་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ཟད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉི་ག་ཟད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་པར་བཤད་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚེ་མ་ཟད་པར་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཕན་ཆད་ཞིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཞན་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྨིན་པའམ། འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་དུས་སུ་མ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནར་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ས་བོན་ཤིན་ཏུ་གྲུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་གྲུང་པོའི་འཕེན་པ་ཡོད་ཀྱང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་དང་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །ས་བོན་གྱི་འཕེན པ་དང་གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རྐྱེན་མེད་ན་ཡང་མཐོང་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ས་བོན་གྱི་འཕེན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ལ་ཆུ་ཡང་མེད་པ་ནའོ། །ས་བོན་གྲུང་པོའི་འཕེན་པ་ཡང་ཡོད་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རྐྱེན་ཡང་ཡོད་ཀྱང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་ པས་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཡང་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ།།གང་ལ་ལུས་ལ་གནོད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒྱུད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉི་འོག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་པས་རྒྱུད་ལ་རག་ལུས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཆེ་བའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་ན་ཡང་དོན་ནི་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་གློ་བུར་དང་བཅས་པ་དང་གློ་བུར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲ་ཙམ་ཞིག་ཐ་དད་པར་ཟད་དོ། །ཡང་ན་རྒྱུད་ལ་རག་ལུས་པ་དེ་ནི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་ལན་ཅིག་སྐྱེས་ནས་གནས་པ་མ་ཡིན་ པས་གློ་བུར་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལུང་འདིས་ནི་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཡོད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ལུས་ཐོབ་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་འཆི་བ་ ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་བའོ།།གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་གསོད་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་འགྲོངས་པ་དེ་བདག་ཉིད་འགྲོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么意思呢？在其他地方快速、更快速、极快速行进的时间差别也是不合理的。快速、更快速和极快速。在哪里呢？在其他地方，即在虚空等处。其时间差别是不合理的，因为前面所说的两个理由，在其他地方快速、更快速和极快速是不合理的。
因为行为没有差别，所以坠落也是不合理的。如果有行为，箭的坠落也是不合理的，因为有因却不生果，这是不能接受的。如果说是风对它造成了阻碍，即认为因为风造成阻碍，由于风的阻碍差别而快速、更快和极快速行进是合理的，坠落也是合理的。因为经中说'具有触的物质相遇则无业'。
这样的话就会导致立即坠落的过失。射箭时因为有风，一旦离开弓弦就会立即坠落在近处。如果说即使风阻碍也不会立即坠落，那就永远不会坠落，以后也不会坠落。为什么呢？因为风没有差别，近处如何远处也是如此。
'因为未断除放逸'是指未断除不谨慎饮食等放逸。寿命尽时，福德尽对死亡无能为力，因此不会成为第三种情况。因此'二者俱尽则因二者俱尽而死'中，应当理解'二者俱尽'的含义就是'因二者俱尽'的含义。
如何知道寿命未尽也会死亡呢？因为与谷物等相似。谷物等在种子的推动力耗尽之后，即使有田地、水等其他条件，果实也不会成熟，或者在果实成熟之前就会停止生长，这是可以看到的，因为种子不够强壮。即使有强壮种子的推动力，由于缺乏水等维持和增长的条件，也可以看到生长停止。
没有种子的推动力和维持、增长的条件时也可以看到，即当种子的推动力已经完全耗尽且没有水的时候。即使有强壮种子的推动力，也有水等维持和增长的条件，但由于虫害等损害，也可以看到谷物等停止生长。
'凡是被身体损害所损害的，都是依赖相续的'这是说一切有部的教义。寿命是依赖身体相续的，所以称为'依赖相续'。按照迦湿弥罗的教义，意思也是一样的，只是'有偶然性'和'无偶然性'这些词语不同而已。或者说，依赖相续是仅仅存在于相续中，而不是一次性生起后持续存在，所以称为'有偶然性'。这段经文是在说明存在非时死。
经中也说有非时死，为了说明这一点，经中详细说道'获得身体有四种'。自杀是指自己杀死自己。他杀是指被他人杀死。为什么说诸佛也是如此呢？因为自己圆寂是自己圆寂的缘故。

།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་མི་བརྫི་བའི་ཆོས་ཅན་དང་སྐུ་ ཚེ་གཏོང་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་མུ་བཞི་པར་བསྟན་པ་དམྱལ་བ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་པོའི་དྲང་སྲོང་ནི་སྔོན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །རྒྱལ་བའི་ ཕོ་ཉ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འགའ་ཞིག་ཕོ་ཉར་བཏང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནེ་ཙོ་གཅིག་ཅིག་ཨ་མྲ་སྐྱོང་མའི་ཐོག་ཏུ་བཏང་བ་ལིཙྪ་བཱི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྲིན་ཟེར་བ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་མདའ་རུབ་ཀྱིས་བྲུབས་ཀྱང་གསད་པར་མ་ ནུས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་ཕོ་ཉའི་བྱ་བ་དེ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ཉིད་འཆི་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་བས་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིས་འདི་སྲིད་ཅིག་ཐུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དག་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཞན་དག་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གསོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ནི་གང་དག་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུམ་དེའི་ལྷུམས་ན་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷུམས་ན་བཞུགས་པའོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་མ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མངལ་ན་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ ཀྱང་མི་འཆི་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གསོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་འཆི་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གསོད་པར་མི་འགྱུར་ན། འོ་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ན་ ནི་གཉི་ག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ནའོ།།རང་གི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་མེད་དེ། ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་ཤེས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ཀུན་ཤེས་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གོང་མ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་མེད་དེ་གོང་ ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་སྟེ། སྲིད་རྩེར་འཕགས་པ་ཅི་ཡང་མེད། །མངོན་སུམ་བྱས་པས་ཟག་པ་ཟད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་མཐའ་སྨོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་གོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་མ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལྷག་མ་གསུམ་མོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་དེ་ལ་སོགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་ ལ་སོགས་པ་གོ་བའོ།།གཞན་ལ་ལར་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་དེ། ལ་ལར་ནི་མཐའ་ཡང་དང་པོས་གོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་དང་དེའི་མཐའ་བསྡུས་པས་ ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དང་ཚངས་ཆེན་དག་ཀྱང་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་འོད་གསལ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་དག་དང་དེ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པས་འོད་ཆུང་དང་ཚད་མེད་འོད་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ ནི་གསུམ་ཁོ་ནར་འདོད་དེ།བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་ནི། །བསམ་གཏན་གསུམ་ལ་ས་དགུ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

诸佛世尊具有不被压制的法性，并且获得了舍寿自在。说'大多'是为了显示四句中舍弃了地狱和中有等。王仙是指过去转轮王出家者。佛使是指被佛世尊派遣为使者者，例如世尊派遣一只鹦鹉到庵罗守护女处，虽然栗姑毗人见是信使而放箭射击也未能杀死，直到使者任务未完成之前，自己不会死亡也不会被他人杀死。佛所授记是指世尊说'此人能活多久'等授记。
'法授'等应从往昔传记中了知。'等'字也表示应了知其他，这些人自己不会死亡也不会被他人杀死。最后有菩萨是指在当生即将证得阿罗汉果者。住胎菩萨是指菩萨住在母胎中。转轮王母是指怀有转轮王的母亲，这些人自己不会死亡也不会被他人杀死。
如果色界和无色界的一切有情都自己不会死亡也不会被他人杀死，那为什么经中说'彼处二者皆无'是指非想非非想处。无有自地圣道，因为经中说'乃至入定于想，尔时得遍知'。也无有上地近分定，因为上地已无。'他地圣道'是指无所有处地的圣道，因为'有顶圣者现前无所有，漏尽'。
'若尔'是表示欲说他义的词缀。'等类可知'是指最后的非想非非想等，即第四禅和其余三无色定。欲界不属于'等类'，因为非等持性故不相同。或者从等至门来说，'等类'唯指色界无色界，因为经说'九次第定'。了知彼即是了知等类。
问：其他处是否也见到这种情况？答：有。有处'首亦摄末'等广说。如梵众天等是指梵众天，其末摄梵辅、大梵天等是第一乐生。如光音天等是指光音天，其等类摄少光、无量光天等是第二乐生。乐生唯许有三种，因为经说'三种乐生，三禅九地'。

།དཔེའི་ཆོས་ནི་འདི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེའི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ཡང་ལྷག་མ་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དཔེའི་ ཚུལ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱས་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རས་ཡུག་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྡུས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་དང་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་དང་པོར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ་ལུས་ཐ་དད་པ་དང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་འདི་དག་ཁོ་ན་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འདི་དག་ལ་ མ་གཏོགས་པ་མེད་པས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་དང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་མཐའ་སྨོས་པས་དེ་ལ་སོགས་པ་གོའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ ནོ།།བཟློག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་འདི་དག་མེད་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གནས་པ་རྫས་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་མེད་དོ། །འདིར་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྫས་གཞན་ གྱི་ངོ་བོ་དག་ཡིན་པར་འདོད་པས་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་།།མདོ་ལས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ལ་སྐྱེ་བ་ ཡང་མངོན་ནོ།།འཇིག་པ་ཡང་མངོན་ནོ། །གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེར་བཞི་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒོལ་བ་པོའི་ བསམ་པ་ནི་འདི་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གྲག་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་རྒ་བ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ ཏེ།དཔེར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་བཞི་ཡོད་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུམ་ཁོ་ན་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།འདུལ་བ་རྣམས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ཁོ་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ་མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནས་འདས་པར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གིས་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནས་འདས་པར་སྦེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱས་ཏེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགའ་བས་ནི་ཉམ་ཆུང་ངུ་བྱེད་ལ་མི་རྟག་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཆོས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་སྦེད་པར་བྱེད་ཀྱི་རྒ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒ་བས་ནི་ཆོས་ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གིས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ ནས་འདས་པར་སྦེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་དུས་སུ་སྦེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ཉམ་ཆུང་ངུར་མ་བྱས་པ་ལ་དུས་སུ་འཕོ་བ་མེད་པས་དགའ་བ་ཡང་དེ་དུས་སུ་སྦེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

所谓'这就是譬喻法'，是指虽然只显示其中一种形相而非全部，但其余的也能理解，这就是譬喻的方式。例如说'声音是无常的，因为是所作性，就像瓶子那样'，其中'就像'这个词是用来举例说明的，因此也包含了布匹等其他事物。
'这是不能应用的'意思就是不能作为譬喻。
关于'人类和某些天神'，某些天神是指除了欲界六天和初禅天最初出生的天神之外的天神，身体各异、想法各异的众生就只有这些，除此之外再无其他，因此'就像'这个词在这里不是用来举例说明的。因此这只应该被视为直接说明的意思。
直接说明本身以及'唯此'和'相似'等词的使用，使人理解'等等'的含义，这就是其意义所在。
'相反的是无为法'意思是说，凡是没有这些特征的就是无为法。
虽然无为法的特征也是存在的，但无为法的住相并不是以其他实体的形式存在。这里认为有为法的特征是其他实体的形式，因此这不能作为诘难。
经中所说的'这三种'等详细内容是什么呢？经中说：'比丘们，这三种是有为法的特征。是哪三种呢？比丘们，在有为法中，生起是显现的，灭尽是显现的，住异也是显现的。'
说应该说第四种的是说一切有部的人们。
关于'什么是住异'，提问者的想法是，如果听到'住'这个词，就想说为什么没有说'住'。
这是衰老的异名，'从住转为异'就是指衰老，就像'生起'是'出现'的异名，'无常性'是'灭尽'的异名一样，'住异'是衰老的异名。
为什么明明有四种特征，世尊只说了三种呢？为此详细说明了'某些法'等。为了使所化众生生起厌离心，只说生、老、无常这些作为诸法的特征。经中所说是带有密意的，而阿毗达磨所说是究竟义。
关于'老和无常性使现在时转为过去时'，应该与'隐没'相连。老和无常性使现在时转为过去时而隐没。为什么呢？因为使其衰弱并摧毁之故。老使其衰弱，无常性则使其摧毁。
难道不是只有无常性使现在法转入过去时而隐没，而老性并不能这样做吗？老性不是仅仅使法衰弱而已吗？为什么说老性和无常性使现在时转为过去时而隐没呢？
为此回答说：使其衰弱也正是使其隐没于时间中，因为未衰弱者不会转变时间，所以老性也被安立为使其隐没于时间中。

།འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པའི་གནས་པ་ཡོད་དོ།།གནས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་སྟེ། གནས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་དང་ འདྲ་བས་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དེ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྤང་བར་བཞེད་ནས་མཚན་ཉིད་དུ་མ་བཤད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་གནས་པ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ ཏེ།མདོ་ལས། རྒ་བ་དང་གནས་པ་བསྡུས་ཏེ་གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འགལ་བར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་ནི་ནང་ན་འདི་ནི་ཆགས་པའི་གཞི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་དག་ནི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའོ། །ཆགས་པའི་གཞི་ནི་ཆགས་པའི་གནས་ཏེ་འདིས་ཆོས་གནས་པར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གནས་པ་དཔལ་དང་འདྲ་བ་འདི་བཀྲ་མི་ཤིས་པ་རྣ་ནག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་བཀྲ་ཤིས་མ་དང་བཀྲ་མི་ཤིས་ མ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འཆད་དོ།།གཞན་དག་ནི་འདི་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་བཀྲ་ཤིས་མ་དང་བཀྲ་མི་ཤིས་མ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒ་བ་དང་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ ཡིན་གྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བཞི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཉི་གའི་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་མཐུས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ན་སྐྱེ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན་པས།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རེ་རེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་ ཉིད་རེ་རེ་ལ་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་ཚན་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་པར་འགྱུར་རོ། །མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ཡོད་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་ ཡང་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་རིམ་ བཞིན་དུ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་འཇུག་གོ།།སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་གཅིག་ལའོ། །བདག་ཉིད་རྟོགས་པར་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི། དེ་ལ་ ཅི་རིགས་པར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྱུང་བ་དག་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། །ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'无为法也住于自相'是说住于自相的住存在。因为有住的缘故，住不被安立为有为法的相，因为住与无为法的时位差别相的住相似，所以法王世尊的密意是为了避免无为法成为有为法的过失而不说为相。
'其他人认为'是说经中也说了住，即经中合说衰老和住，住和变异是住异性，是合说而非别说。为什么呢？因为若说'这三者是有为法的相'就会有矛盾过失。
'这些是内在，这是执著的所依'等广说中，'这些是内在'是指在生等之内。'这'是指住。执著的所依是执著处，意思是由此法得以安住。
因此世尊为了不执著于住，将住比喻为吉祥并与不吉祥的黑耳一起显示。有些人这样解释说：'不应执著于此，因为此如同吉祥和不吉祥一样，与无常性相随顺。'
其他人则说：'不应执著于此，因为此如同吉祥和不吉祥一样，与老相随顺，应当与变异相的老合一，而非与无常性。'
因此'有为法的相唯有四种'是总结两种观点。'生等其他也将存在'是说由生的力量使有为法生起时，生也是有为法，因此它也应有其他生，因为自体作用相违，且《成实论》说'一切具有为相'的缘故。同样也应用于老等。
'彼等是生之生等'中，应知此处虽未明显显示'亦'字，但应理解为'彼等生之生等亦'。广说'每一个也有四相'是说每一相都有四相，即将四相合为一组的第四相。
'且成无穷过失'是说将成为无尽的过失，因为生也有乃至无常性，无常性也有，将成过失，且与相随顺的彼等相也将有其他生等的过失。
'彼法入于八法和一法'是说生等和生之生等的自性诸法，依次入于八法和一法，即生等入于八法，生之生等入于一法。'自身了知为九'是就相和随相而言，并非说于此相应获得等和大种及所造色不生起，因为有'无根及无声，微尘事八种'和'一切具有为相及获得相'等说法的缘故。

།སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་གཟུགས་སམ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དང་གནས་པ་ དང་།རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པའི་གནས་པ་དང་། རྒ་བའི་རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྒ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།རྒ་བའི་རྒ་བས་ནི་རྒ་བ་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་ དོ།།འདི་ནི་ནམ་མཁའ་འདྲལ་བར་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འདྲལ་བར་བྱེད་པའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་ཇི་ལྟར་དྲལ་བར་མི་ནུས་ པའམ།ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའམ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་ལྟར་ཏེ་སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར། སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་དམིགས་སོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་ རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་ཡོད་དམ་མེད་ན་དེ་དག་ཡོད་དམ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ།།ལུང་ཡང་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་གཡོ་བ་མཐོང་ནས་དེ་དག་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུང་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་ པ་དག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་འདི་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནུས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་གང་མདོ་ལས་ གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ལུང་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་རྟོན་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ།

所谓'除了自身以外'等广说，由于对自身作用是相违的，因此除了自身以外产生八法。哪八法呢？即色法或心法的本身、住、老、无常性，以及生之生、住之住、老之老、无常性之无常性。生之生只产生彼自身。同样也应当配合老和无常性，即老除了自身以外产生八法。老之老只产生彼老。无常性除了自身以外产生八法。无常性之无常性只产生彼无常性。
所谓'此如同撕裂虚空'，是想着能够分裂的意思。虚空仅仅是无有障碍之物质而已，虚空这个东西根本不存在，就像它不能被撕裂或不合理一样，生等这些非实有之法也是不能分别或不合理的。因此这些生等是非实有的广说，这些如同分别所说'生除了自身以外产生八法'等那样广泛分别的，并非实有也非自相有。
如'色等诸法'中，'等'字所摄的是声等、受等、眼等。其中首先色声等是以眼识等性质的现量所缘。受等也因为是自证性的缘故为现量所缘。眼等是因为有无彼等则有无彼等的缘故，眼识等所依的净色是眼等，以眼识等的比量推知。
教证也有'以眼见色已'等广说，同样也有'以耳闻声已'等广说，对香等也应当如是配合。同样也有'任何色，无论是过去、未来还是现在'等广说，对受等也应当如是配合。对他相续中的受等非色法实有性的比量推理，是如同自身一样见到身体的动作而了知彼等的缘故。
教证也有'依眼和色生起眼识，与之俱生的想、受、思等'广说。生等不像色等那样成为现量，也没有能够证明这些实有性的比量。也没有实有性的教证。那么所说'如经中所说'等广说，即'有为法显现为生起'等广说的这个教证不是存在吗？
世尊说应当依义，即'比丘们，四依是这些。'

། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་། དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ལ་རྟོན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་ལ་རྟོན པ་ཡིན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་དོན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་འདིའོ། །དོན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མོས་པ་ནི་དགའ་བར་གྱུར་པའོ།།མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཆགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཕྲད་ནས་བྱས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ སོ།།རྐྱེན་དེ་དང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ལ་འདུས་བྱས་ཉིད་བརྗོད་པར་བཞེད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དག་མི་མངོན་ནོ།།ཇི་སྟེ་ཁྱོད་དེ་དག་མི་མངོན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར། མི་མངོན་པ་དེ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།མངོན་པ་ཁོ་ན་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་ཆུ་སྐྱར་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་ལས་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་མཛད་ཀྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བ་ཡང་འཇིག་པ་ཡང་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ ཁོ་ན་ཞིག་བཀའ་སྩལ་པར་འགྱུར་རོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆུ་དང་ཆུ་སྐྱར་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ དཔེ་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཆུ་སྐྱར་ཆུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི།ཆུའི་ཆུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བུ་མོའི་མཚན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ ལྟར་བུ་མོའི་མཚན་བཟང་བ་དང་མི་བཟང་བ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་ཏེ།གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དམ། དགེ་བ་ཉིད་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པར་བཞེད་པར་གྱུར་ན་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པར་འགྱུར་གྱི།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་བཀའ་སྩལ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡང་བཀའ་སྩལ་ཡང་སྩལ་ཏོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་ཉིད་མཚན་ཉིད་དག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུན་དག་ལ་རྣམ་པར་བཞག་པའམ་མངོན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅེས་ནི་མི་སྨྲའི། ཇི་ལྟར་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ སྨྲའོ།།འོ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ལྡོག་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཞིག་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་པའོ། །རྒྱུན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་ མ་འདྲ་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའམ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་གོ།

什么是四种呢？依止于法而不依止于人，依止于义而不依止于文字，依止于了义经而不依止于不了义经，依止于智慧而不依止于分别识。如是所说，依止于义而不依止于文字。
如果问这是什么意思，就是所引述的有为相的经文。为了说明这个意义，广说'为无明所蒙蔽的凡夫'等。对有为相续执著我和我所而生欢喜。'执著'是贪著的异名。
'有为性'和'缘起性'是同义词，诸缘和合而造作的是有为，与彼缘相遇而生起的是缘起。'不是刹那'的意思是，此处只是想要说明相续才是有为性，而不是刹那，因为刹那难以了知，在刹那中生、灭、住、异等法相是不显现的。
如果你认为虽然它们不显现但应该是相，为此说'那些不显现的不应该是相'。只有显现才是相，比如水的水泡一样。正因为如此，'如经中'的意思是，正因为如此经中说'显现'，若不是这样，就只会说'有为的生、灭、住、异'而已。
'有为相'是指有为的相，为了完全理解'有为'的意思而再次提到'有为'。'如水和水泡'是不相同的比喻，不应该理解为如同水泡是水存在的相而不是水的水性的相。为什么呢？因为这些是有为事物存在的相。
'如同善与不善的女相'是指如同女子的好相与不好相分别是善与不善的相，如果这些也像那样是有为事物存在的相，或者是善性与不善性的相的话，就会说'这三者是有为的相'，而不会说'是有为相'，但实际上却是这样说了。因此应知是有为性的相。
又问，如何在没有生等的相续中安立或显现呢？并非说没有生等，而是说不像实体性那样分别存在。那么，按照你们的观点是如何存在的呢？为此广说'相续的最初是生'等。'灭尽'是指相续的灭尽就是灭。'彼相续随转'是指由于相似的刹那相续，相续随转称为住。'彼前后差别'是指后刹那与前者有差别，或者前后刹那的差别就是前后差别。

།དེ་ལྟ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཛེས་དགའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚོར་བ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་རིག་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་རིག་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་རིག་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟོགས་ པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་ནི་རིག་ཀྱང་གནས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྨོས་སོ། །གནས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་ཀྱིའོ། །དེ་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ནི་གནས་པ་ཞིག་མེད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་གནས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ སེམས་ན་ཆོས་དེ་ཡང་གནས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་རྟོག་པ་དོན་མེད་དེ། གནས་པར་རྟོག་པ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐད་ཅིག་ གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་པ་ལ་གནས་པར་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གནས་པར་རྟོག་པའི་དོན་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ན་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཅིག་མི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གནས་པ་མེད་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་ པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གནས་པས་ཉེ་བར་འཛིན་ཏོ་སྙམ་སྟེ། ཇི་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་གནས་པས་ཉེ་བར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བར་འདོད་ན།གལ་ཏེ་གནས་པས་ཉེ་བར་མ་བཟུང་ན་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར། བདག་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་གནས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གནས་པས་རྒྱུན་ཡོད་པ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་དག་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིས་མཐུན་པའི་སེམས་ལ་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་ལ་སེམས་དུ་མ་ཡང་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དེ་ལ་སེམས་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དུ་རུང་གི་།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དང་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་མ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དེ་ད་དུང་གནས་པ་དང་འདྲ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་གང་གི་ཚེ་འདྲ་བར་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་ན་གང་གི་ཚེ་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་མི་ འདྲ་བ་ཉིད་མེད་དོ།།གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་དེ། དེ་བས་ན་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ལ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པས་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་ པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ནི་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་ཡིན་པས་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པའོ།

因此，所谓'如是'，是指生等唯是相续的本性，故从具寿妙喜的正念住开始而说。其感受具相续，了知而生，了知而住，了知而尽灭及究竟。
因难以了知，故非刹那性，因刹那虽能了知但不可能安住。为摄此义，以二偈颂说'相续初为生'等一切。
'彼住'是指彼相续即是住。'彼自'是指彼相续自身。'彼断'是指相续断。
'于刹那法'是偈颂，若认为刹那法虽无住而有灭，故有住，则彼法虽有住亦必定灭，因为是刹那性，且灭无因故必定灭。因此，彼处分别无义，即无需分别住的意思。
于第二刹那等住中分别住并非无义。因此，住唯是相续，即因于刹那法分别住无义故。
如是解说时，'此亦'即是说住唯是相续的意思。
对于'已生刹那无不灭故'，有人这样想：由于有住，故已生刹那法有一个不灭。若无住，则彼一刹那亦不成立。然而不是这样，其存在是因为'此有故彼生'的缘起，是以因缘为前导的缘故。
若想'由住所持'，即若认为由住持有从因缘所生之法，则若无住持，将如何？自性将不存在。那么住应成为能生因，而非令住。
若说住令相续存在而住，则应成因缘即是住，因为因缘是相续之因故。
'于同类心当理'是指同一类中虽有多心，因从同一类生故称为一，如是思维。于彼心可说为一心，若非如此，一心刹那如何有生、死、住及变异性？
所谓'后后刹那相续即是住'，是说因相同故后刹那与前刹那相似，故前刹那似乎仍在住，因此称后刹那为住。
'若尔，何时亦相似生'是说若时相似生时则无不相似。已说住之变异性即是不相似性，故于相似生中无住之变异性，则成相不周遍。
'所引及未引，大力及小力所引'等广说，是说彼为所引及未引故为所引及未引。

།སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུ་དག་གིས་འཕངས་པ་ནི་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པའོ། ། དེ་ནི་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ཡང་ཡིན་པས་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པའོ། །དེ་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ལྕགས་དང་རྡོ་ལ སོགས་པ་བསྡུའོ།།གཞན་དག་ནི་འདི་ལྟར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་ནི་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུ་དག་གིས་འཕངས་པ་དག་ནི་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་དག་སྟེ། རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ནི་འཕངས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་དག་ཡོད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས པའོ།།ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཅི་རིགས་པར་བུལ་བ་དང་མྱུར་བ་དང་ཆེས་བུལ་བ་དང་ ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་བ་སྟེ་འཕངས་པ་ནི་བུལ་བར་ལྟུང་ངོ་།།མ་འཕངས་པ་ནི་ཆེས་བུལ་བར་ལྟུང་ངོ་། །སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ནི་མྱུར་བར་ལྟུང་ངོ་། །སྟོབས་ཆེན་པོས་འཕངས་པ་ནི་ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་ངོ་། །དེའི་དུས་ཏེ་དེའི་བྱེ་བྲག་གོ། །བུལ་བ་དང་མྱུར་བ་དང་ ཆེས་བུལ་བ་དང་མྱུར་བར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་དེའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ་འཕངས་པའི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་གང་གིས་ན་བུལ་བར་ལྟུང་བ་སྟེ།གཞན་དུ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་ཆེན་པོས་འཕངས་ པའི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་གང་གིས་ན་ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་བའི་བར་དུ་གཞན་དུ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་འགྲུབ་སྟེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་འགྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འོ་ན་ནི་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ ཅིག་མ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲ་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འཇིག་པའི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་གང་ཡིན་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་མེད་དོ།།གནས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པས་དེའི་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པ་མ་ཁྱབ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།གང་ལ་གནས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་དུ་འགྱུར་ བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་ལ་གང་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་ཡོད་པར་འདོད་ལ།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རང་གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་པ་ ཡོད་ལ།དེའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ནི་ཆུ་ དང་ཆུ་སྐྱར་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

由大力和小力所投掷的是由大力和小力投掷的。这既是投掷和未投掷，也是由大力和小力投掷的，所以是投掷和未投掷以及由大力和小力投掷的。
这是什么呢？金刚等，说'等'是包括铁和石等。
其他人这样组织语句：投掷和未投掷就是投掷和未投掷。由大力和小力所投掷的是由大力和小力投掷的，这两种是投掷的差别。在此，因为金刚等有投掷和未投掷以及由大力和小力投掷，所以是金刚等投掷和未投掷以及由大力和小力投掷的。
在这语句组织中，金刚等是差别，而投掷和未投掷以及由大力和小力投掷是差别的基础。
如是的金刚等，相应地会缓慢下落、快速下落、极缓慢下落和极快速下落。投掷的缓慢下落，未投掷的极缓慢下落，小力投掷的快速下落，大力投掷的极快速下落。
其时即其差别。由缓慢、快速、极缓慢、快速下落的时间差别，而有其诸元素，即金刚等的元素的转变差别。投掷的转变是由何而缓慢下落，在其他情况亦然，同样大力投掷的转变是由何而极快速下落，乃至其他情况亦然。
转变的差别成立，因为转变差别成立的缘故，所以它们不是没有差别，应当与上下文联系。
那么，所说的'声音和火焰的最后刹那'等广说，是指声音和灯火等相续灭尽时的最后刹那，以及阿罗汉无余涅槃时，因为处所没有后续刹那，所以无住。
因为无住，所以没有住的变异性，所说'其不同性即是住的变异性'的相的安立成为不周遍。
若有住的，必定也有变异性；若无住的，也无变异性，这样解释。经中只是因为存在而如此说：'此三者是有为相'。
因此，对于声音和火焰的最后刹那等，承认只有生和灭两个相，而对其他的则还有住的变异性。
其他人说，声音和火焰的最后刹那等也有其自住的住，其变异性是相对前刹那而言，所以对它们也安立三相。
这是如何将所相法本身作为能相，见所相基和能相如水与水獭般相异而作诤论。

།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ རྣམས་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཙམ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཙམ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ལ་བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བས་འདི་ནི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་ན་འདི་ལ་བདག་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། འདི་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སྤྱིས་སྤྱི་མཚོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སྤྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དཔེ་འདི་ནི་འདིའི་གསུང་རབ་ལས་གྲགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སའི་ཁམས་ནི་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་མོད་ཀྱི་སྲ་བ་ཉིད་སའི་ཁམས་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལའང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སའི་ཁམས་དེ་སྲ་བས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ན་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པས་ མཚོན་པར་བྱེད་པ་ན་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་མོད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་དུ་བའི་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་གྱེན་དུ་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་ན་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ། །གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་དང་ཐ་དད་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་དུ་བའི་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ནི་གཞན་ཡིན་པར་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ནི་དུ་བའི་དེ་ལས་ཀྱང་མིག་གཞན་པ་ ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དུ་བ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རོ།།འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ་དང་ཐ་དད་པར་སྣང་མོད་ཀྱི་འདུས་བྱས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་གཟུང་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཕྱིས་མེད་པ་མི་ཤེས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ན་མེད་པ་མི་ཤེས་པའོ།།ཕྱིས་ཅི་ཞེ་ན། མེད་པར་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་མི་ཤེས་པའོ། །རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ སྲིད་དུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཚོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་འདུས་བྱས་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཟུང་བ་ན་འདུས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཕྱིས་མེད་པ་དང་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་མ་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཚོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།

为了显示经部宗认为这是错误的，首先说'大士相'等。大士相是由大士所摄，不是其他。
如果说大士不仅仅是大士相，而法仅是从无而生，生已复灭，因此这个比喻不恰当的话，对此我要说。
这是相同的。如同大士相称为大士，也称为大士相，同样，有为法也称为有为，也称为有为相。此法以生等相的差别状态来表征。
当安立相续的相时，是以总相表征总相，如同'大士'这个总相以大士相的总相来表征一样。
这也解释了垂胡等相。关于坚性等详细所说的，这个比喻在此经典中广为人知，因此双方都承认。
虽然说地界是以坚性为相，但坚性并非离地界外另有他物。同样也应用于一切。
如同地界以坚性表征而称为坚相，同样，有为法以从无而生、生已复灭来表征时，因为是以能表征者来表征，所以称为相，但并非离有为法外另有他物。
关于'如上升'等详细所说，按照说刹那的毗婆沙师的观点，烟的上升并非另有他物，当它在其他处所上升时获得'上升'这个名称。
虽然那个上升显现为与烟不同，但并不承认烟的上升性是其他。'如同离烟之外的眼'是说，如同上升并非离烟之外的他物一样。
此处也是同样的道理，即生、灭、变异虽显现为与之不同，但并非是其他有为法。
只要执取有为色等的自性，就不知先前无、后来无，即不知色等的生是先前无。
后来什么呢？无，即只要不知先前无和灭后无。应当配合'只要不知相续的差别'。
因此，它不能以自身表征自身，即有为法不能以自身表征有为性。那么如何呢？以先前无等来表征有为性。
如果在执取色等自性时能执为有为的话，即使不知先前无、后来无和相续差别也应能知道，但实际并非如此，所以它不能以自身表征自身。
生等也并非是离色等之外实有的他法，因为经中说'相续的最初是生'等。
'它们是同时生起的缘故'是说生等是同时生起的缘故。'因为作用时间不同'是说不是那样的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྩལ་གྱི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཅི་མ་འོངས་པ རྫས་སུ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རེ་ཞིག་མ་འོངས་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ན་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་ པ་དེས་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་བྱ་བ་བྱེད་ན་གོ།།ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མ་འོངས་པ་ནི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ད་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བྱ་བ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ན་བྱ་བ་ཞིག་པས་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ན་འདས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་ད་ལྟར་ཡིན་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ད་ལྟའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་གལ་ཏེ་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་ད་ལྟ་ཡིན་ ནོ་ཞེ་ན།འདས་པ་ཡང་ད་ལྟ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འདས་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། འདི་གང་གི་ཚེ་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནས་པ་དང་རྒ་བ་དང་འཇིག་པའི་བྱ་བ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་གནས་ པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ནི་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རྒ་བས་རྒས་པར་བྱེད། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་ བྱེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རིམ་གྱིས་བྱེད་པར་མི་རུང་ན་རེ་ཞིག་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་ཀྱི་དེའི་ཚེ་རྒ་བས་ཀྱང་རྒས་པར་མི་བྱེད་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས།ཕྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་གང་གིས་ན་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་གང་གི་ཕྱིར་ན་གནས་པ་འདི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་གང་ལ་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཆོས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇོམས་པར་བྱེད།བྱ་བ་བྱས་པས་ཡང་མི་ནུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ བས་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་ཏོ།།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་ནས་ནུས་པ་ཟད་ན་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པས་ཀྱང་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ད་ལྟ་ ཉིད་དུ་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་པ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི།གནས་པས་ནི་གནས་པར་བྱ་བ་ཡེ་གནས་པར་བྱ་བར་ནུས་ཏེ་གནས་པ་ནི་འཇིག་པའི་བགེགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ ཁོ་ན་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་གནས་པར་བྱ་བ་ཡེ་གནས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ་རྒ་བས་ནི་གནས་པ་ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱེད་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉམ་དམས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ ན་ནི་སྔོན་པོ་ཁོ་ན་སྟེ།གནས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ་དེ་དག་གིས་གནས་པ་དེ་བྱ་བ་བྱེད་དུ་མི་སྟེར་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

为什么呢？因为作用时间不同，也就是说因为功能时间不同。为了说明这一点，所以说'未来的生起在发挥作用'等等。
如果问未来是实有还是非实有，首先如果要证明未来本身不存在的话，那么'未来的生起在发挥作用'这种说法又怎么可能存在呢？这是考虑的问题。
即使承认它存在，也就是说即使承认它实有，那么未来的生起在到来的阶段发挥作用的话。
怎么能成立为未来呢？未来是不发挥作用的，这与已成立的定论相违背。因此，这是不应该说的。
怎么能成立为现在呢？认为已灭的作用是过去，而生起在未来时已经灭去的作用，在现在阶段只能成为过去，而不能成为现在。
因此，现在的特征也需要说明，如果说未完成的作用是现在的话，过去也将成为现在，因为认为过去也有产生果报的作用。
这里广说'当住时以住而住'等，住、老、灭的作用是相互矛盾的，说某法既是住又是灭，这样安立是不合理的。
将损害刹那性，也就是说，首先以住而住，然后以老而老，之后以无常性而灭，因为住于三个刹那，所以将损害刹那性。
我们所说的刹那是指功能圆满的特征，而不是生起即灭的特征。
即便如此等广说，同时生起的诸法不应该次第作用，首先以住而住，但此时既不以老而老，也不以无常性而灭，这从何而来？
之后为何变得无力呢？也就是说，之后因何变得无力，为何住法与所住之法同时被无常性摧毁。
已作用则不能再作用，如生起一样，就像生起作用已完成，所生已生，功能耗尽后就不再生起，同样地，住也不再使之安住。
生起将所生之法带至现在等广说，为避免无穷过失，所生之法带至现在后就不能再生，而住却能使所住永远安住，因为住的特征是障碍灭。
老和无常性正是如此，也就是说，正是老和无常性在作障碍。因此，所住永远不能安住，因为老使住变弱，无常性摧毁已衰弱的。
论师说：如果老和无常性是有力的话，就像青色一样，在所住发挥作用时，它们会不让住发挥作用。

།གནས་པའི་བྱ་བ་ལོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གནས་པའི་བྱ་བ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ཀྱང་མི་གནས་ལ་ཆོས་དེ་ ཡང་མི་གནས་ཏེ་གནས་པའི་བྱ་བས་དེ་རྣམས་གནས་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱང་མེད་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་མི་གནས་པ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་རམ་ཆོས་མི་གནས་པ་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པར་ནུས་པར་འགྱུར། ཡང་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་གིས་ཅི་ ཞིག་བྱ་སྟེ་གནས་པའི་མཐུས་ཆོས་སྐྱེས་པ་ཙམ་དེ་མ་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་དེ་གནས་པར་བྱ་བ་ཞིག་པ་དེས་ཡལ་བར་བཏང་སྟེ།གནས་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་གནས་པས་མི་གནས་པ་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་འདིའི་འཇིག་པ་ཡིན་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གིས་ཅི་ ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལས་དེའི་རྣམ་པ་གཞན་ཉིད་དུ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འདི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཞན་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་དག་ལྟ་བུའོ། །གང་ཡང་སྡེ་པ་གཞན་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པ་སྟེ། དེ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་ཡིན་པར་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་གནས པ་ཡིན་ལ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། །དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མི་རྟག་པ་ ཉིད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་ཅིག་ཅར་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟ་ན་མདོ་དེ་ལེགས་པར་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་འབྱུང་ལ་མེད་ན་ནི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ འབྱུང་ལ་མེད་ན་ནི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། མཐུ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དེ་རེས་འགའ་ཡོད་ལ་རེས་འགའ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ན་རེ་ དཔེར་ན་མིག་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ཆོས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ ལ་སྨྲས་པ་འདི་ནི་མི་སྨྲའོ།།སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལོང་བ་དང་ལོང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་མིག་གི་ནུས་པ་ནི་མཐོང་གི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྲ་མོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྲ་བ་དག་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོད་བདེན་ན་ཆོས་ཁ་ཅིག་ནི་མི་སྣང་ཡང་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་ ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ།གང་ཅུང་ཟད་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

关于'住的作用消失'这一广泛论述，即当住的作用消失时，衰老和无常性也不住，法也不住，因为是以住的作用而假立它们住。因此，当这些都不存在时，不住的衰老和无常性怎么能对不住的法作用呢？
或者说，衰老和无常性能做什么呢？因为以住的力量，法生起后未坏灭，而当住所作消失时，若放任不住，必定不住，这种不住性本身就是它的坏灭，那么衰老和无常性还能做什么呢？这是如此思考的。
关于'从彼性中不可能成为异性'，若是彼性则非异性，若是异性则非彼性。凡是异性者，都被视为异者，如天授和祭授。
关于'另一部派说'，是指圣大众部，他们认为瓶等的坏灭是由得等所作。如是，色法住至其他时间，而心和心所法是刹那性的。
第十六品
因此说明：承认心和心所法是刹那性，它们的无常性不依赖坏灭因，因为自然坏灭，所以住和无常性同时作用。因此，对一个心或心所而言，住和坏灭同时存在就会导致相互矛盾。
关于'如是则善引彼经'，即指'比丘们，这三者是有为相'的经文。
关于'因为有聚合则生起，无则不生'，是指有因缘聚合则所生法生起，无则不生。
非生，为什么呢？应知非力量，与上下文连接。即使因缘聚合，所生法也不会时有时无。对此，尊者无边甲说：如眼识虽无光等不能生起，但并非因此就不是其生起因；同样，生虽无因缘不能生法，但并非因此就不是其生起因。
对此回答：这是不该说的。即使有光等，盲人与非盲人的眼识生起与否可见是由眼的功能决定，而生不是这样。
关于'法的微细自性'，如心所法触等因难以确定而自性微细。如果真有这样的法，某些法虽不显现但可通过作用而确定，但生不能如此通过作用而确定。
触是由世尊亲自确定的，如广说'凡是受蕴、想蕴、行蕴等一切，都依于触'。

།སྐྱེ་བ་ཞིག་མེད་ན་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བའོ་སྙམ་པའི་སྐྱེ་བའི་བློ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བའི་བློ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྫས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་ངེས་ པར་བཟུང་ངོ་།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པར་སྟོན་པ་ནི་གཞི་མི་མཐུན་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། གཞི་མཐུན་པར་སྦྱར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་མི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་ པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་དྲུག་པ་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ནའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དྲུག་པ་བསྟན་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཞིག་མེད་ན་གནས་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །རྒ་བ་ཞིག་མེད་ན་རྒས་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་ རྒ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅིག་མེད་ན་འཇིག་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བློ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྟག་ན། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཅིག་ཀྱང་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། བདག་མེད་པའི་བློ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་ལ། བདག་མེད་པའི་བློ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་མཚན ཅན་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་སྟེ། རྗེས་སུ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་གཅིག་དང་། གཟུགས་གཉིས་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། གཞན་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་རྫས་སོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་བུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འགྲུབ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།དྲུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་གྲངས་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལྡན་པ་ཡང་ཁས་བླངས་དགོས་སོ། །ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་རྫས་ཉིད་དང་གཟུགས་ཉིད་དང་བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ བསྡུའོ།།ལྡན་པ་སྨོས་པ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དྲུག་པ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་བརྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ ཁྱེད་གཟུགས་ལས་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་པར་མི་འདོད་པས་སོ།།སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་གདགས་པ་མཛད་པ་ཡིན་གྱི་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མང་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲུག་པར་མཛད་དོ།

如果没有生起，所谓'生'这一说法，即色法上对色法的认知是依赖于自相的，而生起的认知即认为'是生起'这样的认知并不依赖于自相，因为在受等上也存在的缘故。因此，生起的认知必定是依赖于生起这一实质性的其他事物。
'色法的生起'这一说法也不会成为第六格词，这是说明第六格的表达是对不同基础的结合，而不是对相同基础的结合。因此说'如同不说色法的色法一样'。这是不相同法的比喻，就像色法不异于色法，所以不能说'色法的色法'这样的第六格表达，同样也不能说'色法的生起'。因此应知这种第六格的表达是以生起为因。
同样直至无常性为止都应如理解说，这是说如果没有住，就不会有住性以及'色法的住'这样的第六格词，如同不说'色法的色法'一样。如果没有老，就不会有老性以及'色法的老'这样的第六格词，如同不说'色法的色法'一样。同样，如果没有无常性，就不会有灭性以及'色法的灭'这样的第六格词，如同不说'色法的色法'一样。
那么，'因此'这一广泛出现的说法是，如果为了成立'已生'等这样的认知而假立生起等，那么也应当承认无我性，因为无我的认知不可能是无因的。如果承认无我性是假立的，无我的认知也是以此为因，那么生起等也应当承认是假立的存在，生起等的认知也应当承认是以此为因。
对此的论证是：生起等并非假立的存在，因为是依赖后续存在而可得的缘故，如同无我性。一个色法、两个色法、大、小、差别、相应、分别、他性、非他性以及'色法存在'等说法，同样'这是实物'、'这是色法'、'这是瓶子'等这样的认知的成立，以及为了第六格的表达，毗婆沙师所假立的数量等和色法的相应性也必须承认。
'存在等'中的'等'字包含实物性、色法性、瓶子性等。提到相应只是举例而已，也应用于'色法的差别'、'他性'、'非他性'等类似情况。
'色法的自性'这一第六格该如何理解呢？这是因为毗婆沙师你们不承认色法的自性异于色法。所谓生起，仅是为了理解从未生而生起的意思而假立生起，而不是说灭。'有多种形式'是说有多种差别，因为色法、受等是有差别的。为了区分这些差别，即是色法的生起而不是受等的生起，为了这样区分而用第六格。

།གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའི་ཚོར བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།།དེས་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ལ་སོགས་པ་དང་མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་གཞན་མ་ཡིན་ཡང་དྲུག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ལྟོས་ན་དཔེ་ཙན་དན་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་གཞན་མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་འགོད་དེ། མཆི་གུ་དང་ལུས་གཉིས་ནི་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐས་ཀྱང་དོན་གཞན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དྲུག་པར་སྟོན་པར་ཡང་ འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་དེ་ནི་དོན་གཞན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་མཛད་པ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུན་གྱིས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ། ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གནས་པར་ཤེས་པར་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་དང་།རྒས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་གདགས་པ་ཙམ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒ་བ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་རྒ་བར་ཤེས་པར་བྱའི།གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ འཇིག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་པ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་འཇིག་པར་ཤེས་པར་བྱའི།གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དཔེར་ ནི་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ལ་སོགས་པ་དང་།མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེ་གཉིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ ཉིད་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན།མིག་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་བརྟན་པ་དང་ཐེར་ཟུག་དང་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འདོད་པར་བྱ་སྟེ།འདུས་བྱས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་གཏན་ ཚིགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་ཅེ་ན། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི། དེ་ དག་ལས་གཞན་པའོ།།དེ་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ཏེ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་དེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།

不应该让人知道其他的，即只是色法生起，而不是受等。如同檀香的香气等和蚊子的身体这样说，虽然不是异体但表示为第六格。佛教的宗义是檀香的香气等仅是聚合而已。
对于胜论派的宗义来说，由于檀香的比喻不成立，故举出另一个比喻即蚊子的身体。蚊子和身体二者即使在胜论派的宗义中也不是异体，但也表示为第六格，如此表示是由于分别为异体而作。
同样对于住等也应当如理了知，即是说，这个'住'仅仅是为了让人了知相续住而假立的。由于相续住的特征之住有多种，为了区分它而作为'色之住'的第六格，为了一定要让人了知只是色法住而不应该让人知道其他的。
'老'这个是为了让人了知前后差别的意义而假立的。由于前后差别特征的老有多种，为了区分它而作为'色之老'的第六格，为了一定要让人了知只是色法老而不应该让人知道其他的。
同样，'灭'这个是为了让人了知相续断灭的意义而假立的。由于相续断灭特征的灭有多种，为了区分它而作为'色之灭'的第六格，为了一定要让人了知只是色法灭而不应该让人知道其他的。
在一切处也都应该说出檀香的香气等和蚊子的身体这两个比喻。
又如'法性'，法性是法的自性，即是法的本性和法的自然性的同义语。法性是法的自性，这从何而知？如经中广说：'眼由法性是空无常、坚固、永恒、不变之法，无我无我所。为什么？因为这是它的自性。'
如同法性不承认虚空等一切有生，同样应当只承认一切不生。只是有为法有生，无为法则没有，对于这一点除了法性之外没有任何理由。如此虽无生，只是有为法生起而无为法则不生。
又如'等同具有生'是指什么呢？即色、受等。'异于彼等之缘'是说，能生受等的诸缘异于能生色的诸缘，异于彼等之缘不能生异于彼等者。异于受等彼等者即是异于彼等。这是什么？即色法。如同异于彼等者不能被受等的诸缘所生，同样色和受等的一切缘也不能生虚空等无为法。

།སྔ་མ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ནུས་པ་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དཔེར་ན་རི་དགས་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ་ནས་མི་རྨོ་བ་མ་ ཡིན་གྱི་རྨོ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྣམས་མ་གོ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་། དཔེར་ན་སྦྲང་བུ་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ། ལ་དུ་མི་བཟའ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བཟའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སུན་འབྱིན་པ་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ། ལུང་ཆོས་ མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་དོར་དུ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱོན་རྣམས་ལ་ཡང་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་པོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྐྱོན་རྣམས་ལ་ཡང་ལན་གདབ་པར་བྱ་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཡང་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་དོར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ནི། །མིང་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་སོ། །ངག་གི་ཚོགས་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་སོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ། །མིང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་སྐད་ཡིན་ནོ།།མིང་བྱེད་པ་དང་མིང་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་སྨྲ་བ་པོ་འདིའི་མིང་ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མིང་གི་བྱེད་པ་ནི་མིང་བྱེད་པ་སྟེ་གང་གིས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འདུ་ཤེས་བྱེད་ཅིང་སྐྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་མིང་ཉིད་བྱེད་པས་ན་མིང་བྱེད་པ་སྟེ་མིང་སྨོས་པ་ནི་གཞན་བྱེད་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་སྨོས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གལ་ཏེ་མིང་ནི་མིང་སྟེ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མིང་བྱེད་པ ནི་མིང་སྟེ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།ངག་ནི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་གོ་བར་འགྱུར་ཞིང་རྟོགས་པར་གྱུར་པས་ན་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །ཀྱེ་མ་འདུ་ བྱེད་རྣམས་མི་རྟག།།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ འདིའི་དོན་ནི་འདི་སྐད་དུ།ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་འགྱུར་ རོ།།སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟེ། གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་དེ་དག། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར། སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་སྦྱོར་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

前者是从自性确定的角度而说的。这是从功能确定的角度而说的。'有诽谤者'等广说，譬如说'有野兽'乃至'不是不耕种而是一定要耕种'的结语，就像不理解双重否定的意思一样。又如说'有蜜蜂'，不是不吃甜食，那么是什么呢？就是一定要吃。同样地，说'有诽谤者'，经典、阿毗达磨论典等是不能舍弃的。
因此，对过失也要作答，对方所安立的过失也要作答，也要随顺宗义，意思是想着不应该完全舍弃。
'名身等'即'名、句、文身'，名身即名的聚集，句身即句的聚集，文身即文字的聚集。'名作'这是世间语言。
'名作'和'立名'是同义词，如世间说'为此人立名叫天授'。名的作用即名作，由此而生起心所法想。或者说由于名本身起作用故称名作，说'名'是为了遮遣其他作用，说'作'是为了区别于心所法，如果只说'名即是名'，则心所法也会成为心所法。名作即是名，如'色、声'等。
'句即是语'，由此能理解、能领悟故为句。因此说'以多少能圆满诵读'。'呜呼诸行无常'等，'等'字包含'是生灭法，生已将灭，寂灭为乐'等。
此偈颂的意思是：'呜呼诸行无常'是宗，'是生灭法'是因，因为具有生灭法性，所以决定非是常法。'生已将灭'是喻，凡是生起的必定会灭，如瓶等，诸行也是如此。
有人说，'是生灭法'这一点如何得知？因为见到'生已将灭'，这是用来成立未成立的因。
有人说，'呜呼诸行无常，是生灭法'这两句是异名重复。为什么？因为'生已将灭'是说明理由。
'寂灭为乐'，凡是无常的即是苦的，因此说'寂灭为乐'，是为了引导所化众生趣入修行。

།གང་གིས་ན་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དང་དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འཆད་དོ་འདོན་ཏོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ནག་པོའི་དཀར་ཤམ་ པོའོ་དམར་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་།འཚེད་དོ་འཚེད་པར་འགྱུར་རོ་བཙོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། དུས་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚིག་སྤྱི་ལ་འདུག་པ་རྣམས། ཁྱད་པར་ལ་འཇོག་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ངག་གི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་མིང་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཚིག་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་དག་གི་མིང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ནི་མི་ལ་སོགས་པས་གླེགས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མིང་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་མིང་སྨོས་ན། གཟུགས་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་སྨོས་ན་ཡི་གེ འབྲུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་དག་གི་མིང་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ་ཞེས་མིང་ལ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་མི་འཐད་དོ། །ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་ རྣམས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ནི་ལོག་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཡི་གེ་སྨོས་ན་ཡིག་འབྲུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་དེ་དག་གི་ མིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ།།མང་པོའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ་སྤྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཚིག་གོ།།སྒྲ་ཙམ་གྱིས་ནི་དོན་དག་གོ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒྲས་ནི་དོན་དག་གོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ངག་གི་མིང་ལ་འཇུག་པ་ལ་མིང་དེས་ནི་ངག་བདག་གི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ན་དོན་རྗོད་པར་ བྱེད་དོ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མདོ་སྡེ་པས་སྒྲ་ཙམ་ཁོ་ན་ངག་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ངག་སྒྲ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ལ་དོན་དག་ལ་མཚམས་བཅད་ཅིང་ཚིག་གིས་གཟུང་ བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ངག་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་བརྡ་ལ་ལྟོས་པའི་སྒྲས་ནི་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའོ་ཅོག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྡར་བཏགས་པའི་སྒྲས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཙམ་ཁོ་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ དོན་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་དོན་ནི་མིང་མེད་པའི་སྒྲ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཅན་གྱིས་ཀྱང་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངག་ཡོད་ན་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། དེས་ན་ གལ་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོགས་པ་འདི་སློང་བར་བྱེད་དེ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཡང་རུང་སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིང་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ངག་ནི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཁྱོད་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན།འོན་ཏེ་སྒྲའི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ཉིད་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'由此能了知作用、功德和时间的关联差别'，例如'讲说、诵读、行走'等，以及'黑色的、白色的、红色的'等，还有'正在煮、将要煮、已经煮'等，能了知作用、功德和时间等的关联差别，这就是语句。如是，凡是存在于总体语句中的，安立于差别中的，那就是语句的意义。
如此，名称是表达自相，而语句是表达作用等关联差别。
'字是字'的意思就是'是字'的意思。
'字不也是字体部分的名称吗'，字体是由人等书写在贝叶等上的。这些的名称就是字，如同说出形色的名称就能了知形色一样，说出字就能了知字体。
因此，字也成为字体部分的名称，这就混淆了定义。所以'字是字'不应该认为是除名称之外的其他。
'为了使人了解字体部分'等广说，这是错误的说法。所谓'说出字就能了知字体'，这是因为假立了所了知和能了知的事物，而不是因为它们是名称。
'多数的意义'就是'集合'的意义，即是共相的意思。
'这些也是语言的自性'是经部的说法。'这些不是语言的自性'等广说是毗婆沙师的说法。
'仅仅声音并不能使意义被了解'是说非字体性质的声音不能使意义被了解。那么是什么呢？进入语言名称时，由该名称如同语言自体一样作用时能表义、能了知的意思。
经部广说'不仅仅是声音就是语言'，我们也不说语言仅是声音，而是说唯有对字体性质的声音加以意义界定并以语句把握的，才是语言。
这表明依赖约定的声音能使意义被了解，而不是一切声音都能。因为依约定的声音能使意义被了解，所以仅仅由能使意义被了解的声音就能成立，这就是能诠说该义。
这的意思是说，即使是没有名称的声音，只要具有所诠义，也能成立。
'如果是能生起的话'等广说，是说如果主张有语言时能生起无心所，那么'如果是能生起的话'就引发这样的理解：如果是这样的话，牛王等的一切仅仅声音都应该能生起名称，因为语言是声音的自性。
或者，如果你说只有你所承许的具有特殊性的字体性质的声音才能生起名称，那么，如果承许如此特殊的声音能生起名称，那么它本身就成为能诠义者，而不是无心所，这是其中的含义。

།འོན་ཏེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེ་བས་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་དེས་དེ་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་འདིར་སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་སྒྲ་ རྣམས་ལ་ཚོགས་པ་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་དུ་མའི་མིང་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བར་རྟོག་པ་ནི་སྒྲ་དུ་མ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ།།འདི་སྒྲ་རྣམས་ནི་བརྗོད་ནས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་དག་ལ་ཅིག་ཅར་གནས་པ་མེད་དོ། །རྫས་སུ་ ཡོད་པའི་ཆོས་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ལ་བཏགས་པ་ལྟ་བུར་ཆ་ཤས་ཀྱིས་དུམ་བུར་སྐྱེ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་གང་གིས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཚེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟའི་ངག་གིས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངག་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་ད་ལྟར་ཡིན་པར་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཚེ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ད་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཨཱུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དག་མ་ འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཨཱུ་ཞེས་བྱ་བ་ད་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ། པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ར་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་རིམ་གྱིས་ད་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལས་གཞན་ པ་དག་འདས་པའམ།མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ངག་དེས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད། ཁྱོད་ད་ལྟར་གྱི་ར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མིང་དེའི་ཚེ་སྔ་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཨཱུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཀྱང་ཆ་གཉིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཀྱང་དེའི་ ཆ་བཞི་པའི་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན།ཆོས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་དག་ཚོགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་སོ་སོར་ཐར་པས བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལུས་དང་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་སྒྲ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་ཐ་མས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ གང་གིས་དེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པ་སྟེ།གང་གིས་སྒྲ་ཐ་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་དོན་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་མིང་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་མིང་གིས་དོན་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་གོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངག་ཀྱང་ཡི་གེའི་སྐད་ཅིག་མར་སྣང་བ་ཡིན་ལ་ཡི་གེ་ཡང་དེར་སྣང་བ་ཡིན་པས། ངག་གིས་ནི་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་ཡི་གེས་ནི་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་གཞན་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ།།འདི་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དེ་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若说是能显明，如此广说：若认为声音生起是为了表述义理，虽是无心，但能产生并由此显明，那么在此应如前所说，一切声音都将成为显明。
'诸声无和合'是说，由多字构成的名称，其生起依赖于多个声音，因此如此观察：这些声音说出后即灭，因此它们不能同时存在。
对于实有之一法，如同瓶等假有般，以部分而生起也不合理，那么如何能生起名称？句义是说：当生起时如何生起。
若由现在语言生起名称，则具声相的一切语言不可能同时为现在。如'色'字，当'ra'音为现在时，'ū'音、'pa'音和'a'音都是未来。当'ū'音为现在时，'ra'音已成过去，而'pa'音和'a'音仍是未来。同样，当'pa'音和'ra'音依次成为现在时，其他音便是过去或未来，那么这样的语言如何能生起名称？
若你说现在的'ra'音生起色名的第一部分，现在的'ū'音生起第二部分，如是'a'音生起第四部分，由于一法不可能有部分生起，这是不合理的，此已说明。
首先，如何说过去所依的表业最后刹那能生无表业，即是说：虽然在受别解脱戒时，身表业和语表业无和合，但依过去身语表业刹那的最后表业刹那能生起别解脱所摄的无表业。
同样，依过去声音刹那的一切声音刹那也能生起身体和名称。若如此，则说'唯最后声'等广说：因为不是由最后声生起，所以若仅闻一声，即仅闻最后一声者，也应能了解义理，因为名称已生，也应能以色名执取义理，然而实际并非如此了解。因此这是不合理的。
若作是念，如此广说：语言显现为字的刹那，字也如是显现，由语言生起字，由字生起名称，这是安立另一观点。对此也有同样过失，因为诸字无和合。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡང་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་ལ་ཆོས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་ཡི་གེས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་ ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཡི་གེ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཐ་མ་དེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པའམ་གང་གིས་ཡི་གེ་དེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་གོ་ བར་འགྱུར་རོ།།ངག་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་ལ་ཆོས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་གསལ་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་ངག་གིས་མིང་གསལ་བར་བྱེད། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད།དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་སྒྲ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་དེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་དོན་གོ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ངག་གིས་ན་ཡི་གེ་གསལ་བར་བྱེད་ལ་ཡི་གེས་ནི་ མིང་གསལ་བར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དེ་ཡི་གེ་རྣམས་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་གང་གི་ལྟར་ན་མིང་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཡིན་ཞིང་མིང་ཡི་གེ་དུ་མ་ཡང་ཡིན་ལ། ཡི་གེ་རྣམས་ཚོགས་པ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ལྟར་ཇི་ལྟར་མིང་གི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དོན་ནི་ ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་དྲན་པའི་རྗེས་ལ་གོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ཡི་གེ་དང་པོ་ཐོས་པའི་ཚེ་ཉིད་ན་ཡི་གེ་ལྷག་མ་རྣམས་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །ངག་ནི་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ནི་ཡི་གེ་སྒྲས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲས་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལྟར་ཁས་བླངས་ནས་ཉེས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྒྲ་ལ་མ་གཏོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་གསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ཉིད་དུ་ དྲུངས་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་དུ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡི་གེ་གོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ངག་ནི་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ སྒྲའི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འམ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡི་གེའི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མིང་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིང་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེ་བར་བརྟགས་ན་མིང་ནི་ངག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའམ།གསལ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཕྱོགས་གཞན་འདི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམས་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ ནར་འདོད་པས་དོན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ད་ལྟར་ངག་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར་གལ་ཏེ་མིང་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འདོད་ན་ནི་དོན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་མིང་ད་ལྟར་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེས་ན་དོན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ།།འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པའི་མིང་གིས་དོན་བརྗོད་པར་ནི་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ངག་གིས་མིང་སྐྱེད་པའམ་གསལ་བར་བྱེད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མིང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མིང་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འདུས་ མ་བྱས་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་འདི་ནི་མིང་འདོད་པ་ཉིད་དོ།།འདི་ནི་འདོད་པར་མི་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？再者，诸字母是无聚合的，一法以部分生起也不合理，那么能生时，字母如何生名？首先，如何是观待过去的表业刹那最后能生无表业？
如此则唯有最后字母能生名的缘故，凡是能生字母的最后声音，唯闻一个或凡是唯闻那一个字母者也能了解。
若语言能显明名称，则有此过失，即诸声音无聚合，一法以部分显明也不合理，那么显明时，语言如何显明名称？首先，如何是观待过去的表业刹那最后能生无表业？
如此则唯有最后声音能显明名称的缘故，凡是唯闻一个者也能了解义。若作是念：语言能显明字母，字母能显明名称，如是思维，于此也有彼过失，因为诸字母无聚合。
那么，如有人认为名称唯是声音，名称也是多字母，诸字母也无聚合，如此如何能诠释名称的义？义是在忆念一切字母之后了解的缘故。
正因为此，因为无则无的缘故，有些人在听闻第一个字母时，以忆念余下诸字母的力量而了解义。
语言既不应是能生字母，也不应是能显明，即上文承许字母是声音所生及声音所显明后而说过失。
现在因为除声音外不可得的缘故，于彼也无所生及所显明性，如是从根本拔除，而非说'因为诸声音无聚合'的过失，因为不是观待多声音而了解字母。
然而，因为语言是字母的本性的缘故，一切唯声也将生字母。若说如是声音差别能生字母或能显明，则彼即能作字母的作用。
若许'名称与义同生，如生等'等广说，是思维若承许名称与义同生，则不会有'名称是语言所生或所显明'等过失，而作此另一方面的思维。
如同生等相唯许与义同生，过去、未来义不成为现在语言，若许名称也如是，则过去、未来义的名称不成为现在，因此不能安立过去、未来的言说。
过去、未来的名称不应诠释义，如同过去、未来的语言不应生名或显明。若有多名称，则同生名称也不会决定。
因为无为法具有不生，名称不会同生，此是名称的承许。思维此唯不应承许。

།ཚིགས་བཅད་མིང་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་ངག་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ མིང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ་མིང་དག་བྱུང་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མིང་རྣམས་དང་ཚིག་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སྐབས་ཡོད་པས། དེར་ཡང་དོན་རྣམས་ལ་མཚམས་བཅད་པའི་སྒྲ་ནི་མིང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དོན་ལ་མཚམས་བཅད་པའི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་རྣམས་ བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ།བསྡེབས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྲེང་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་སྦྲེངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྲེང་བ་དེ་ལས་རྫས་གཞན་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཕྲེང་བ་ནི་གྲོག་མ་ལ་སོགས་ པ་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པ་རྣམས་སྦྲེངས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་བྱ་ལ་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྒྲ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་མི་མཚུངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སྐབས་ལ་བརྟགས་ནས། དཔེ་གཉིས་པ་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་བཀོད་དེ་ཇི་ལྟར་སེམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ བ་དག་ལས་རིམ་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དོན་གཞན་དུ་རྟོག་པ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་དག་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། ཡང་ཅི་མིང་གི་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ ལྡན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ཅི་གང་དང་ལྡན་པ་ནི་ཁམས་གང་དང་ལྡན་པའོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་དང་གཟུགས་གཏོགས་སེམས་ཅན་སྟོན། །རྒྱུ་མཐུན་ལུང་བསྟན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ནའོ།།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ནའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་ ཚིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་དེ་དག་མི་བརྗོད་ན་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས། དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ སེམས་ཅན་གྱི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དེ་དག་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་གྱུར་ཞེ་ན། འདིའི་མིང་ནི་འདིའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི་བལྟ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དང་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འདོད་དགུ ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་གྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཞིག་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འདི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

关于依靠名称的偈颂，所谓偈颂是语言，它是依靠名称的，因为有名称时它才存在。因此，在说有名称和句子的场合，那里也详细说明'对事物划分界限的声音是名称'。具有事物划分界限的声音本质的名称，其安排的特征也是偈颂，意思是具有组合特征。
所谓'如同花环'，就像蚂蚁等排列特征的花环，不会产生其他实物一样。花环是指蚂蚁等同时存在的排列特征，而安排的特征是指声音依次产生，因此不相同。考察这种说法的场合后，举出第二个比喻'如同心的次第'，就像心依次产生，不存在其他次第一样。
'分别是无意义的'意思是说分别名称和句子为其他事物是没有必要的。'一切法非思辨行境'是说有些人认为只有某些是思辨行境，而不是一切，那些只属于如来智慧行境的，不是思辨行境。
为了说明无心的特征，详细说明'又，这些名身等是否相应'，是否与某界相应。'显示有情'和'非显示有情'是指什么。'欲界色界所摄显示有情，同类非表示'是指仅属于欲界和色界，仅是显示有情，仅是同类。
'那些是不可说的'是指无色界所摄的名身等那些是不可说的，因为那里没有语言。毗婆沙师们说：如果那些不可说，怎么知道它们存在？因此，只是属于欲界和色界，而不属于无色界。
仅是显示有情，因为是由有情的努力所生的文字等的本质。'表达者与彼相应'为何有疑惑？认为因为安立'这是它的名称'这样的名言，所以应当与所表达的相应。
例如眼根只与能见相应，而不与所见有情相应，同样地只与能表达相应，而不与所表达相应。因为是由同分因所生，所以只是从同类因生，不是从随欲而生故非异熟生，也不是由于无色法无积集故非等流所生。
是无覆无记，而不是善或不善。为什么呢？因为断善根者和离贪者也会成为不相应，但事实并非如此。当断善根者表达善法时，他与善法相应，同样也适用于离贪者表达不善法的情况。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་སྐལ་བ་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ན་མཐུན་པར་སྒྲེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་སེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར རོ།།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།འདི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཁོ་ན་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཞན་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྡན་པ་ ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མི་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིན་པར་འདོད་ ན།འདི་གཉིས་ཀྱིས་མ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་མི་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལྟར་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་གི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྷག་མ་བཤད་ཟིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མཚན་ཉིད་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་འདི་དག་གི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏེ་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ལྷག་མ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་བཤད་ཟིན་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ནི། དེར་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ ཁམས་པ།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ནི་ལྡན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་དང་ནི་ལྡན་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཅེ་ན། དགེ་ལ་སོགས་ཀྱི་དགེ་ལ་སོགས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པར། ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་བཤད་ཟིན་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་དང་སྡོམ་གཉིས་དང་། །སེམས་དང་ དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད།།སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དུས་དང་ནི། །འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར། བསམ་གཏན་ཐ་མར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ བཤད་ཟིན་ཏོ།

因此，唯是无覆无记，因为无覆无记与善与不善不相违故。同样，'同分'中，'同'字表示同分是有情数及等流性和无记性相同，因为将会以差别的方式解释其所属界故。'彼'字中，'是'字表示差别义，即从名身等中区别同分。如何区别呢？说'亦是异熟'，意思是也是异熟生。这不仅是等流性，那又是什么呢？也是异熟生。不是长养所生，因为同样没有积集故。'得有二种'中，'二种'表示得的差别唯是等流及异熟生，因为其他差别已经说过故。生等诸相的差别也同样唯说这二种。
不得是非得，它虽是无覆无记，但不是异熟生，因为异熟的非得不应是异熟。异熟是指不善和有漏善所感，这二者的非得不应是异熟，因为异熟因是有思维的思及与之相应的法，而非得不是由如此有思维的业所造，所以不是异熟生。
说'此等余说已说'是指得、相、等至、非得这些的所说即解释已经说过的意思。其余是什么呢？即界所属性、有情数与非有情数性、善不善无记性。如何已说？首先得的界所属性已说，因为说过'彼所属诸法自界摄'。有情数性已说，因为说过'相应'，由于说'得非得属自相续'，故非有情数的有为法无相应。如何已说善不善无记性？因为说过'善等中善等'。
诸相的三界系属性已说，因为说过'一切有为相'。有情数性也因此已说，因为与一切有为法俱生故。因此善不善无记性也已说，因为说过'心所及二律仪，心与彼等之诸相，随心时及果等故，善等性由善等定'。无想定是色界所属性已说，因为说过'第四禅'

།སེམས་ཅན་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར། སྲིད་རྩེ་སྐྱེས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ ཟིན་ཏོ།།དགེ་བ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར། འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ནི་ལྡན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དག་ཅི ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། རྣམ་སྨིན་དེ་འབྲས་ཆེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོའི་ནི་ ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར།སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། ཚེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་མདོ་ལས། སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །སེམས་ ཅན་ཞེས་བྱ་ལུང་བསྟན་བྱུང་།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་པ་གོ་དཀའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཅེ་ན།ལྡན་པ་ཞེས་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་རྣམས་ནི་གང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ དེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུ་གཉིས་དང་རྐྱེན་གཉིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་གཞི་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་རྟགས་རྒྱུ་དང་ འབྲས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ནོ།།འབྲས་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི། རེས་འགའ་ནི་ཤུ་བུ་ལ་ཡོད་ལ། རེས་འགའ་ནི་སོགས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤུ་བུའི་སྦྱོར་བ་ནི་འབྲས་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།གལ་ཏེ་སོ་སོར་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོར་བསྟན་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཡང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དུ་བསྟན་ལ་རྐྱེན་ཡང་གཞན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་བསྟན་པ་ལ་ནི་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་འདྲ་ བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ལ།རྐྱེན་བསྟན་པ་ལ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོའི་དོན་དང་། མདོ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་། མདོ་རྣམ་པར་འཆད་ པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་དྲུག་པོ་མདོག་ལས་བཤད་ཅེ་ན།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་མདོ་དེ་ནི་ནུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་ཆོས་བརྒྱའི་བར་དུ་སྟོན་པར་གྱུར་པ་ལས་ད་ལྟ་བཅུའི་བར་སྟོན་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འོན་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་ པའི་མདོ་དག་དམིགས་པས་དེ་དག་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་འདིའི་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གཞག་གོ།

已经说明了显示为有情，因为经中说'生已受'的缘故。已经说明了灭尽定也属于无色界，因为经中说'生于有顶'的缘故。已经说明了是善，因为经中说'善'的缘故。已经说明了显示为有情，因为是有为善法的缘故。已经说明了不相应法属于三界，因为经中说'属欲等及无垢'的缘故。已经说明了显示为有情，因为经中说'相应'的缘故。已经说明了是无记，因为经中说'无覆无记'的缘故。
余下的无想有情和命根是什么？应当配合说'已说所说'。已经说明了无想有情属于色界、显示为有情、是异熟、是无记。因为经中说'彼异熟果大'的缘故。已经说明了命根属于三界，因为经中说'命是寿'的缘故，因为寿是三界所摄。已经说明了显示为有情，因为经中说'命是异熟'的缘故。因为经中说'异熟无记法，名为有情已说'的缘故，异熟唯是显示为有情。因此，已经说明了此是无覆无记。
如果问阿阇黎如何说明了所得诸法显示为有情这个难以理解的所说，是以'已说相应'等来分别的。如果问因是什么、缘是什么，因与缘有何差别？答：毫无差别。如世尊说：'二因二缘能生正见。何为二？他人之声及内如理作意。'因、缘、基、作因、理由、标因、果处是异名。
果处之声，有时用于枝干，有时也用于等，如说'日等诸天'，'枝干相应是果处相应'等。如果无差别，为何分别说因和缘？因说明一种特殊义，缘说明另一种特殊义。因的说明是以不障碍体性、俱生性、相似性等特殊义来解释；缘的说明是以等无间性等其他特殊义来解释。
又问：一切阿毗达磨都是经义、判定经典、解释经典，六因是从何经说的？毗婆沙师说：'此经已灭。如从一法所流传的百法教授，现今仅见十法教授。'然而，由于见到说明决定因的诸经，当举例说明：'依眼及色生眼识'是能作因，此安立为不障碍生起的体性。

།ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ལ་ མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་གང་ལས་འདིའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པ་ཡོད་ན།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ འབྱུང་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་འགྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྟོགས་ནས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདི་ནི་མཐོང་བའི་གཞི་ཅན་གྱི་དང་པོའོ། །གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ ནི་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་ངག་གི་ ལས་གང་ཡིན་པ་དང་།སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྨོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་དང་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་དགའ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིའི་ལྟ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྡིག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།འདི་ནི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆེད་དུ་བསམས་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་མདོ་ཁོ་ན་ལས་གྲགས་པ་ཡིན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས། རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པའི་ རྒྱུ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཁྱད་པར་ གྱི་མིང་གིས་མ་བརྗོད་ལ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་སྤྱི་བཟུང་ནས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་ཁྱད་པར་གྱི་མིང་དག་གིས་བཤད་པའི་རྒྱུ་གཞན་དག་ཏུ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་ལ་རྒྱུ་ནི་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་རང་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་རྣམས་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་གང་དག་མི་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཤེས་ན་ཟག་པ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་མ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་མི་ཤེས་པ་ལ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཟག་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐྱེས་ལ།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ཤེས་པ་ལ་ནི་དེ་དག་གིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེའོ།

这三种道支是随顺正见的，所谓俱生的受、想、思是俱生因，这是由于互相随顺及作用一致的意义而安立。
所谓'此补特伽罗既具善法又具不善法'乃至'若此人不断善根，具有能生其他善根的微小善根，则此补特伽罗后来将成为清净法者'，是同分因，此处是依过去与现在诸法产生相似果报的意义而安立。
与证知相应的是见所依的第一。所谓'彼识即是了知'是相应因，这是依所缘一致及作用一致的意义而安立。
邪见补特伽罗的身业、语业、思、愿，以及随顺于彼等的诸行法，皆成为不可意、不悦、不喜、不适意。为何如此？所谓'此见即邪见是罪恶'是遍行因，这是依能生同分与不同分烦恼法相续的意义而安立。
所谓'于彼处所生者各自真实领受不善业、有漏善业及修所生的异熟'，以及'故意所作、积集业的异熟'是异熟因，这是依能引不同果报的意义而安立。
因此这六因唯从经中所说，故毗婆沙师认为'因许为六种'。
'能作他非己之因'即是说'异于自身'之义，因为对自相起作用相违故，自体非因。
所谓'一切有为法皆是能作因'，即因为作用本身是因，故称能作因。任何因若未以特殊名称说明，而是就因的总体性质而说者，即是能作因。
若某法未被特别标明为其他以特殊名称所说的因，而仅是因，则其特性即是彼因，如说为色处一样。
所谓'安住于不障碍生起的体性故'，是说由于诸有生法对其他法的生起，安住于不障碍的体性，故称为能作因。
所谓'于不了知的漏'等广说，是说若了知则彼等已生的漏便不会生起等。
对未生起见道、修道的无知补特伽罗而言，应由见道、修道所断的贪等诸漏得以生起；对已生起见道、修道的了知补特伽罗而言，应由彼等所断的贪等则不生。

།དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ ཤེས་པ་བགེགས་བྱེད་དོ།།སྐར་མ་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་ཡང་ཉི་མའི་འོད་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཟག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ ཤེས་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་སྐར་མ་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ཉི་མའི་འོད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་ཟག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྐར་མ་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཉི་མའི་འོད་མ་ གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བགེགས་མི་ བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཤེས་པ་ཡོད་ན་ནི་ཟག་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐར་མ་མཐོང་བ་ཡང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ ནས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་ན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མི་འཚེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་མི་རྣམས་གྲོང་གི་བདག་པོ་མི་འཚེ་བ་ལ་བསམས་ནས་བདག་ཅག་ནི་རྗེ་བོས་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་འཚེ་བར་བྱེད་ནུས་པ་ལས་འཚེ་བར་མི་བྱེད་པས། དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྐྱེ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་ཇི་ ལྟར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན།དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་རེས་འགའ་ལུང་འབོགས་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅིང་མེད་ པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བགེགས་བྱེད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་། བགེགས་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་དེ་དག་མེད་པར་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྱོད་པར་བྱེད་པར་ མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་འཚེ་བར་བྱེད་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཡང་གྲོང་མི་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་རྗེ་བོས་བདེ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་ང་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདིར་དཔེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་ཁོ་ནས་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བགེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱང་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

那么将会如何呢？回答说：对于那些生起，见道和修道所摄的智慧会成为障碍。就像太阳光的生起会障碍看见星星一样，应当结合语境来理解。如果是这样的话，除了自性之外，怎么一切法都是有为法的能作因呢？比如，智慧不是漏的生起的能作因，太阳光也不是看见星星生起的能作因。
应当这样说：对于漏的生起，除了自性和智慧之外，一切法都是有为法的能作因；对于看见星星的生起，除了自性和太阳光之外，一切法都是能作因。
所谓'因为安住于不障碍生起的自性'，是指当诸缘聚合时随即生起的法称为生起，应当了解：对于这个生起，一切法仅仅是安住于不障碍生起的自性，而不是一切都是（能作因）。
如果有智慧，那些漏就不会生起，因为没有得等（条件），所以没有诸缘聚合。看见星星也是因为没有诸缘聚合而不生起。
因此，'除了自性之外一切法都是有为法的能作因'这种说法是站得住脚的。比如，就像广说的'依据统治者不伤害'，是指人们考虑到城主不伤害而说'我们被主人善待了'这样的情况。
为什么他们会这样说呢？因为他虽然有能力伤害却不伤害。比如，关于'一切法对于生起，涅槃和不生法'是什么意思？应当理解为'怎样是因的事物'。
比如地狱等，是指对于地狱、畜生道等无色蕴的生起，怎样是因的事物？提到地狱等，是考虑到有时会通过传授教法等而成为因。
'即使没有那些'是指即使没有涅槃等那些，就像存在而非不存在一样，也将无法造成障碍。
因此，这些涅槃等无论是存在还是不存在，在不造成障碍这一点上没有差别，它们同样是不存在的。
广说的'如同统治者不能行使'，是指就像统治者不能行使伤害一样，城中人们也会说'我们被主人善待了'，这里的比喻就是上面所说的那个。
因此，仅凭这个比喻，涅槃等虽然不能造成障碍的事物，因为安住于不障碍的自性，所以成立为能作因的事物。

།ཡང་མེད་པར་མཚུངས་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་ འདོད་ལ་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།མེད་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གྲོང་མི་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་རྗེ་བོས་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པའམ། བདག་ཅག་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ མེད་པས་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་།།འདི་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་གཙོ་བོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ ཏུ་ཡང་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཤོས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ལས་ཟས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཟས་ཀུན་འབྱུང་བས་ལུས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་རོ་ལ་སོགས་པ་ འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་འདབ་མ་དང་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱུ་གུ་དང་འདབ་མ་དང་སྡོང་བུ་དང་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་རྒོལ་ བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས།ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་དངོས་སུ་བྱེད་པས་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་ བཅུ་བདུན་པ།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྐྱེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ་དེ་ལས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ།བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཀྱེ་མ་དམྱལ་བ་པ་དང་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་སྐྱེའོ།།དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཡིན་ཏེ།གང་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཁ་ ཅིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་མོད་ཀྱི། ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འབྲས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་སྨོས་ པ་ཡིན་ནོ།

若问：既然都是相同的无，为何认为涅槃等是能作因，而兔角等无则不是能作因？因为无的譬喻是不存在的。因为在无作用者的情况下，村民们说'我们被主人安置'，而不会说'我们被兔角安置'，所以这不能成为过失。
所谓'这是总的说明'，是指关于能作因的主要和非主要一切，说明'异于自身的能作因'，而主要的生因的能作因，则是以不障碍的本性而住，而不仅仅是其他的。
所谓'从身体到食物'，是指对于所生具有功能，应结合语境理解。因为食物生起则身体生起，因为具有味等变化。
所谓'如种子等对芽等'，是指种子、芽、叶、茎等对于芽、叶、茎、枝等所生唯有功能。
所谓'有人如是诤论'等广说，是指认为有能作因则果将生起，为何不是一切同时生起？如杀生者依于杀生，为何一切不都如是依止？这就是诤论。
所谓'非以作者性'，是说此非由直接作用成为能作因。首先，一切不会同时生起，因为缘不具足故不生。
第十七品。因为非作者，所以也不具有杀生，唯有作者才具有杀生。
所谓'善不善意识生起'，是指缘涅槃的意识，善不善意识生起，由此生起眼识。由间接方式，涅槃也成为眼识的缘，故说具有功能，应结合语境理解。
所谓'于其他也应了知'，是指地狱等对于无色蕴的生起也有功能。如何？缘地狱、饿鬼等，想'唉，这些地狱众生、饿鬼等极其痛苦'，生起善意识。
由此渐次安住于戒律，修习相应，而成就无色定与生起。所谓'俱生互为果'，应加'因'字，俱生因是诸法互为果的诸法，意思是彼此互为果。
并未说俱生因即是俱生。为什么？因为有些法虽然俱生却非俱生因，如以青等为因的色法虽然俱生，但彼此并非俱生因。因此说明'互为果'的含义。

།མཚན་ཉིད་འདི་ཡང་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འོག་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཉིད་མེད་བཞིན་དུ་ཆོས་ནི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་དེའི་མ་ཡིན་པས་ཁ་བསྐང་བར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་བསྐང་ བར་བྱ་བ་ཡང་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བརྡ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་དག་ཁ་སྐོང་བ་དང་བཅས་པར་སྣང་ངོ་། །འབྱུང་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་ནི་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཅི་ རིགས་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་མཚན་གཞིའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དེ་དག་གི་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་པར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདུས་ བྱས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལ་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་གཞན་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །དེ་དག་དང་ སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་གང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དེ་དག་གི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ དག་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡིན་པས་དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་ དུས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་དང་།གནས་པ་གཅིག་པ་དང་། འགག་པ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོར་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་དང་ངོ་། །དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པས་ན། དུས་ གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའོ།།དེའི་ངོ་བོ་སྟེ་བཞི་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དེས་ན་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ ནོ།།འདིར་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པས་མ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་གྲངས་སམ་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྔ་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་གྲངས་ ཀྱི་དོན་ནི་མི་སྲིད་དེ།སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པའམ་དེ་དག་གི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ཡིན་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཞི་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གནས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། འགག་ པ་གཅིག་པ་དང་།དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ནས་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་འདི་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ནི་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་བཞི་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ་བཅུས་སོ།

这个定义也是有余的，因此下文将要解释说：虽然彼此之间没有果性，但是法是相应的定义诸法的俱生因，而它们不是它的因，所以要补充。为了显示所要补充的也是大论，因为在语法等大论中也可见到有补充。'如生起'这个词的意思是'譬如'的意思。
如是，一切有为法都是相应的俱生因，这是因为有为法的定义也是所定义法的俱生因，而它也是它们的因，所以相应地一切有为法都是俱生因，因为有为法具有定义，所定义和能定义都是俱生因。
因为是其他定义的俱生因，所以一切不是一切的因，因此说'相应地'。'彼等与心的生等'是指与心相应的思等，以及禅定律仪和无漏律仪的生等诸法，以及心的生等诸法，这些法称为随心转。
'由时及果等善等'是指由时间和果等以及善等而成，首先从时间来说，这些是与心同生、同住、同灭。以其为体性，即同生、同住、同灭性。由属于同一时间，故称为同时摄。
以其为体性，即第四同时摄性，故从时间方面是随心转。由同一果性、同一异熟性、同一等流性而随心转。
此处果是指士用果和离系果，因为异熟果和等流果已另外说过了。增上果因为是一切共同的所以未说。'同一果性'等中的'一'字是指数量或共同。
前面的'一'字是指同时的意思，即与心同生、同住、同灭的意思。这里不可能是数量的意思，因为心的生不是随转诸法的生，它们的生也不是心的生。
如是'由十因'是指从时间方面有四种：即同生性、同住性、同灭性和同时摄性。虽然由同生、同住、同灭性已经说明了同时摄，但并非说明了一切，因为对于不生法的心，随心转法虽然是同时摄，但它们并非同生、同住、同灭。
因此说第四因同时摄性。由同一果性、同一异熟性、同一等流性这三种，以及由善性、不善性、无记性这三种，共为十种。

།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་ལམ་རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་སྐད་དུ་བཅུས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་སེམས་གཅིག་ལ་རྒྱུ་བཅུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་སེམས་ ལ་རྒྱུ་མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་ལ།མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ གཅིག་ཉིད་དག་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དང་བཞིས་སོ།།སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དག་དང་བདུན་གྱིས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཕྱུང་ལ་དགེ་བ་ཉིད་ ཀྱིས་བསྟན་པར་ཟད་དོ།།མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དག་དང་ལྔས་སོ། །དེ་ དག་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་སོ།།སེམས་ནང་ན་ཉུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་འཁོར་ཉུང་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་ན་ཉུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སེམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཀྱང་མེད་ལ་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་ཀྱི། ས་མང་པོ་པ་བཅུ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་ཟད་དོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་པའི་མཚན་ཉིད་ རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་ཐག་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡིན་ཏེ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ གཏོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་དམན་པ་ཡིན་པས་སོ། །སེམས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ།།མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་སེམས་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་པས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བཅུ་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་ དག་གི་བསམ་པ་ནི་དཔེར་ན་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཆོས་ལ་བྱེད་པ་མེད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སེམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ས་མང་པོ་པ་བཅུའི་མཚན་ཉིད་ བཞི་བཅུ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནས་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ བར་འདི་དག་ལས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ནི་དུ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ་ཞེས་དྲི་བ་བྱས་པ་དང་ལན་བཏབ་པ། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

从类别或种类的角度来说，说有十种因，并非是说一个心有十种因。善心不会有不善因或无记因，不善心和无记心以及不生法性的心也是如此。
对于无记心中不生法性的心，是以同一时分所摄、同一果报、同一因缘、无记性这四种。对于生法性的心，则是以前述四种以及同一生、同一住、同一灭这七种。
对于无漏心也是相似的，只是去掉无记性而以善性来说明而已。对于不善和有漏善心中不生法性的心，则是根据各自的基础，以不善性等、同一时分所摄、同一果报、同一异熟、同一因缘这五种。
对于那些生法性的心，则是以前述五种以及同一生、同一住、同一灭这八种。
'心内最少'是指在一切中具有最少眷属的心称为'内少'。这是什么呢？是指第二禅以上的无覆无记心，因为它既没有寻伺，也没有众多善地法等，仅有十遍行心所而已。
'它们的相'是指遍行心所的相，因为它们的相应相是远离的缘故。而自身相应相是因为接近的缘故。因此说'以自相和相应相八种为性'。
'除去自身相应相'是指相应相是对相而言的，因为心是殊胜的，而它们是低劣的。心如同相和相应相的王，因此相应相是心的俱生因，而它们不是心的俱生因。
诸相对心有作用，所以它们是心的俱生因。
其他人说是十四种，其他人的想法是：比如相应相对法没有作用，那是什么呢？是对法相而言，因此不承认它们是法的俱生因。同样，他们认为诸相也只对相应法起作用而不对心起作用，所以它们不是心的俱生因，而心如同它们的王，是俱生因。
如果不承认十遍行心所的四十种相是心的俱生因，那就与论典相违。如论典中说：'四圣谛即苦谛乃至道谛中，有多少是以萨迦耶见为因而非萨迦耶见因？有多少是萨迦耶见因而非以萨迦耶见为因？有多少既是以萨迦耶见为因又是萨迦耶见因？有多少既非以萨迦耶见为因又非萨迦耶见因？'
回答说：'灭谛和道谛二者既非以萨迦耶见为因，又非萨迦耶见因。'

།གཉིས་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་པ་ཡང་ཡོད།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པས་མུ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། མུ་གཉིས་པ་ནི་ མེད་དོ།།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་འོངས པ་མ་གཏོགས་པ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དམ་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ གྱི་བདེན་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བཤད་དེ།རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་པོ་འདས་པ་དང་ད་ ལྟར་བྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ།ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྲ་རྒྱས་པར་དེ་ དག་ཉིད་མ་འོངས་པ་དང་།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་འོངས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་འོངས་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་གཏོགས་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་མི་བརྩལ་ལོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་མ་གཏོགས་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ཕྲ་རྒྱས་མ་འོངས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་ལས་གཞན་པ་ནི། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྒྱུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོད་པས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མ་འོངས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའམ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མེད་དོ། །འདི་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

二者有差别，即苦谛和集谛有差别。如何呢？苦谛中有以萨迦耶见为因而非萨迦耶见之因者，有既是萨迦耶见为因又是萨迦耶见之因者，有既非萨迦耶见为因又非萨迦耶见之因者，故为三句，无第二句。
其中，以萨迦耶见为因而非萨迦耶见之因者，即除过去和现在见苦所断诸随眠及与彼相应之苦谛，除见集所断遍行随眠过去和现在者及与彼相应之苦谛，除未来与萨迦耶见相应之苦谛，除萨迦耶见及与彼相应诸法之生、老、住、无常性外，其余染污苦谛。
既是萨迦耶见为因又是萨迦耶见之因者，即所除之法。既非萨迦耶见为因又非萨迦耶见之因者，即非染污苦谛。
如苦谛，集谛亦复如是，此为《品类足论》之文。为分别其义而说：除见苦所断萨迦耶见等十种随眠过去现在者，亦除与彼十随眠相应之苦谛受等。
此中何为非所除法？即彼等未来随眠及与彼相应之苦谛受等。除未来与萨迦耶见相应之苦谛，因经中说'除未来与萨迦耶见相应之苦谛'故而安立为所除。彼等之得及生等非所除故不必寻求。
萨迦耶见及与彼相应诸法之生等为所除，因经中说'除萨迦耶见及与彼相应诸法之生、老、住、无常性'故而安立为所除。
因此，首先除未来随眠及与彼相应之苦谛外，其余即所谓'其余染污苦谛'，此即是萨迦耶见为因。此中有萨迦耶见为因故称萨迦耶见为因，以同类因及遍行因故是过去现在萨迦耶见为因。
非萨迦耶见之因，因为未来法不安立为同类因或遍行因。此中亦不可能有俱生因或相应因，因为一聚中无二萨迦耶见故。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མེད་དོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་དག་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་མ་གཏོགས་པ་ལས་གཞན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་སྔར སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཤིང་ལྗོན་པའི་ཕྱི་ཤུན་དང་འདྲ་བར་དེ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་གི་ཕྱི་རོལ་ན་འདུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ གོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །འབྱུང་དེ་འང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི།དེ་དག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་གཞི་ལ་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་ལ་ ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་ངོ་། ། འོ་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་གོ་ཅི་སྟེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གང་ཞིག་སྐྱེད་པ་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་འདོད པར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཁུངས་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ། མིག་ནི་མིག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་སྦྱིན་གྱི་མིག་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་མིག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གཡས་པ་ནི་གཡས་པའི་ཡིན་ལ། གཡོན་པ་ནི་ གཡོན་པའི་ཡིན་པ་ནས་མིག་གི་རྫས་ནི་མིག་གི་རྫས་གཞན་གྱི་བར་དུ་ཡིན་ལ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་ལ་ཡང་ནས་ནི་ནས་ཀྱི་ཡིན་ལ་སཱ་ལུ་ནི་སཱ་ལུའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མིག་ཐམས་ཅད་མིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་སྐད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་ གཏོགས་པ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །འབྱུང་དེའང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའམ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ན་ཆོས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་བཅས་ཏེ་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་མ་ ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།རིགས་པ་ནི་འདིར་གང་གི་ཕྱིར་རིགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡིན་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བར་བལྟ་བ་ཡིན་ནོ།

身见与身见不会同时生起或相应。也不会与边执见等同时生起或相应，因为是不同的聚合。这些的非得及生等也不是不摄。它们既是不摄之外的，也是烦恼性的，它们也是由遍行因先前所生的身见所引发，而不是身见的因。为什么呢？首先，诸得如同树皮一般，因为处于那些遍行之外，所以不安立为遍行。因为无遍行，所以不是身见的遍行因。生等遍行在论中说：'与彼等同时，所生亦是遍行除得'，虽然承许是遍行，但它们不像心和心所那样是未来心心所的遍行因，因为专注于自相的缘故不是主要的，对其他心心所没有遍行的士用。安立生等为遍行是因为是自相续的遍行因。因此论义显然是说它们不是身见的因。
那么为什么不是同类因呢？同类因的安立也是依赖士用，任何法具有产生的士用，它就是彼法的同类因。同类因如何安立的根据就只有这个。在《毗婆沙论》中也说：'眼是眼的同类因。提婆达多的眼是提婆达多眼的同类因，右眼是右眼的，左眼是左眼的，乃至眼的物质是其他眼物质的；对外在的，稻是稻的，乃至粳米是粳米的同类因。'如果认为由于都是无记性相同，一切眼都是一切眼的同类因，就不会这样详细说明了。因此应当了知它们不是身见的因。
其他人说此解释是有余的。因此应知不摄是那些随眠及生等和与它们相应的诸法，因为论中说：'与彼等同时，所生亦是遍行除得。'所以先前所生诸法成为遍行因或同类因时，法和与它们相应的诸法的生等成为俱有因的那些，都包括在内。正因如此，经中说'除了身见和与之相应诸法的生、老、住、无常'。因此应当了知，生等有些是不摄，其余则是非不摄。这里的道理应当了知是因为是道理所以是。

།ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་དེ་ དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་འོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་གསུམ་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གང་དག་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མ་གཏོགས་པ་མ་ ཡིན་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལྟར་ན་ནི་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ།སྔར་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་ པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཕྲ་རྒྱས་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཀྱང་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་གཞན་ཡིན་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་གང་ ཡིན་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཕྲ་རྒྱས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བཅུ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་།ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ དག་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་སྔར་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་སྔར་བཤད་ པའི་རྒྱུ་དག་གིས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་ བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་དག་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་དགེ་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

见集所断的遍行烦恼中，过去和现在的遍行烦恼，以及与它们相应的苦谛中的受等，是不相摄的。
除了见集所断以外，其他什么是不相摄的呢？未来的遍行烦恼，以及与它们相应的苦谛中的受等，这些是不相摄的。
贪等非遍行烦恼，无论是三世中的任何一世，以及它们所有的得，这些也都是不相摄的。
生等，按照一种观点来说是不相摄的；按照另一种观点来说，有些是相摄的，有些是不相摄的。
这一切见集所断的不相摄法，都是由遍行因而成为萨迦耶见的所生，因为是由先前生起的萨迦耶见所生的缘故。
但不是萨迦耶见的因，因为遍行烦恼及与它们同时生起的法都是未来的，所以不是遍行因。
非遍行的贪等，以及与它们同时生起的受等，还有按照一种观点的生等，以及一切得，都是因为非遍行的缘故。
见灭、见道所断以及修所断的有漏随眠，以及与它相应的法，还有由它所引发的生等的自性，也都是不相摄的，因为它们是由遍行因而成为萨迦耶见的所生。
它们不是萨迦耶见的因，因为它不可能成为遍行因，也不适合成为其他因。
既是萨迦耶见所生又是萨迦耶见之因的相摄法，就是见苦所断的过去现在十种随眠因，以及与它们相应的苦谛，还有按照另一种观点的生等，这些都是由同类因和遍行因而成为先前生起的萨迦耶见的所生。
萨迦耶见的生等，以及与它相应的生等，是由俱有因和前述诸因而成为它的所生。
与萨迦耶见相应的诸法，是由相应因和前述诸因而成为它的所生。这些也同样是萨迦耶见的因。
见集所断的过去现在遍行烦恼，以及与它们相应的受等，还有按照另一种观点的生等，这些仅仅由遍行因而既是萨迦耶见的所生又是萨迦耶见的因，因为它们的因是先前生起的萨迦耶见，而它们先前生起的也是萨迦耶见的因。
苦谛中的无漏法，即善法和无覆无记法，既不是萨迦耶见所生，也不是萨迦耶见的因，因为五种因都不可能存在。

།འདིར་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུ་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་ པ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་འཇོག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གང་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་གང་དག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཁོང་ནས་དྲང་བར་ བྱའོ།།དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་བསམ་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་ཀྱི། འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་དེའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་གདོན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་མ་བཏོན་ན་ཉེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གདོན་དགོས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལྟ་བུར་དོན་དམིགས་པ་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དོན་གྱིས་དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྨོས་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྨོས་པའམ་སྐབས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ན་དེ་དག་ གིས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་གྱི།ཉི་འོག་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚན་ཉིད་ རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བསྐལ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་དམག་ལ་ཆས་པ་རང་གི་འཁོར་བྲན་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

此处是就能生因而言，由于是共同的，所以不是作为能作因。异熟因也不相应，因为萨迦耶见是有覆无记性故无异熟。
对于'除了萨迦耶见及与之相应诸法的生、老、住、无常'这种说法会产生矛盾，如果萨迦耶见不是与之相应的生等的俱生因的话，就不应该除外它们。那些被除外的既是萨迦耶见的所生，也是萨迦耶见的因。
那么，对于那些不读'与之相应诸法'的人来说，如何与论典相违，应当这样理解。他们读作'除了萨迦耶见的生、老、住、无常'，持此说法者的意思是，这些相的作用只在于与之相应的法，而不在于萨迦耶见，因此它们不是其俱生因。
他们也应当如此诵读，若不如此诵读则有过失。因此必须诵读'与之相应者的'这句话，因为萨迦耶见如同与之相应者的自性，所缘和作用相同的缘故。
因此，毗婆沙师的意思是，如同这些相是与之相应法的俱生因一样，也是萨迦耶见的俱生因。
或者应当从义理上如此理解，这是说，迦湿弥罗诸师说，提到萨迦耶见时也提到了与萨迦耶见相应的诸法，或者依据上下文应当理解为'与之相应者的'，而不是日出论师的观点。
所谓'也是俱生'是指思等，思等和诸相是心的俱生因，而它们也是俱生。
所说'法的相顺相'等，是说法的生的生等是俱生，但因为间隔故不是俱生因，它们作用于生等而不作用于法。
'彼此'是说，由于相顺相作用于生等，所以彼此是俱生而非俱生因。
法是主要的，所以是它们的俱生因，这就像国王出征时率领所有随从眷属一样运作。
'随心转的相顺相'是说，禅定和无漏律仪的相顺相也同样是心的俱生而非俱生因。'性'字是为了明确表示义理。
'彼此'是说，随转的相顺相是俱生而非俱生因。

།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཕན་ཚུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལ གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསམ་གཏན་ དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བདུན་ལྟ་བུ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དག་དང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའམ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་རུང་ བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་མོད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཐོབ་པ་སྔར་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་མེད་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཤིང་ལྗོན་པའི་ཕྱི་ཤུན་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སེམས་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག། །འཕེན་བྱེད་མ་ཡིན་ཐོབ་པའང་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་ཁོ་ན་དང་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་པར་འདོད་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རུང་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་གང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་པར་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཚུལ་འདི་མི་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་མི་སྣང་བ་སྟེ།ས་བོན་སྔ་ལ་མྱུ་གུ་འཕྱི་བ་དང་། བསྣུན་པ་སྔ་ལ་སྒྲ་འཕྱི་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མར་མེ་དང་འོད་དག་དང་མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་དག་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། མར་མེ་ཡང་ འོད་དང་བཅས་པར་འབྱུང་གི་།འོད་མེད་པར་མ་ཡིན་ལ་མྱུ་གུ་ཡང་ཉིན་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ན་གྲིབ་མ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མར་མེ་ཡང་འོད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མྱུ་གུ་ཡང་གྲིབ་མའི་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །རེ་ཞིག་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཕ་རོལ པའི་བསམ་པ་ནི་དཔེ་འདི་མ་གྲུབ་པོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཚོགས་པ་སྔར་བྱུང་བ་མར་དང་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་མར་མེ་འོད་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། མར་མེ་དང་འོད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཚོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འོད་ཀྱི་རྒྱུ་མར་མེ་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་གྲིབ་མ་ དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་ལ།ཡང་ཚོགས་པ་སྔར་བྱུང་བ་ས་བོན་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཡོད་ན་ཆོས་གང་ཞིག་ངེས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་མ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་ཅིག་ཤོས་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུའི་ ཆོས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'所谓以有碍色为因的互相'是指八种极微物质等的色、香、味、触的特性是互相俱生，但不是俱生因的因。提到'有碍'是为了排除无碍，因为无碍的无表色性质，如禅定和无漏七种律仪等，既是互相俱生，也是俱生因的因。
'如一切大种'是指无论是以有碍色为因还是无碍色为因，都是如其自性与大种俱生，但不是俱生因的因。得与所得法的俱生得虽然是同时生起，是俱生但不是俱生因的因。
对于前后生起的得，由于不可能有俱生性，所以不会有俱生因的过失，因此特别说明'俱生'。为什么呢？因为说'不是多个异熟果和等流果的缘故'。
就像树皮一样，因为是不同的等流，所以得与所得既不是同一个士用果，又如'无心等至，非能引得'所说，也不是同一个异熟果。也不是同一个等流果，因为因不同，诸得的等流果只是等流。
只有心的随转法才认为是同一个异熟果和等流果，而不是诸得。这些也不是与心同行的性质，也不是同行的方式。
'虽然这一切'是指凡是以俱生因为因的，也是俱生，这是广说。'种子等'声包含了芽、茎、叶等。
'此理不显'是指俱生的因果事物的特征理不显现，因为种子在前芽在后，击打在前声在后的缘故。
'如灯与光以及芽与影等'是什么意思呢？应当配合'因果事物'来理解。灯与光同时生起而不是无光，芽在白天生起时也生起影子，然而灯是光的俱生因，芽是影子的俱生因，与此相似。
'且应观察'等广说中，对方的想法是认为这个比喻不成立。只有先前的聚合，如油、灯芯等才是带光之灯生起的因，灯光的因只是那个聚合，而不承认灯是光的因。
同样，对于芽与影同时生起，也应当说只有先前的聚合，即种子和阳光等。'决定'是指某法存在时某法必定存在，而不是不决定。这是因，另一个是有因，意思是果法。

།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་དཔེར་ན་འབྱུང་བ་བཞི་དང་སེམས་དང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་དང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ་གཅིག་མེད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཡང་དེ་སྐྱེ་བའི་ རྒྱུར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན།ཕན་ཚུན་དུ་གོ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཡོད་དམ་མེད་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ ན་སེམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་མེད་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཅིག་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ན་ཡང་གཅིག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ ཡིན་ན་ནི།།འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་ཡི། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཕྲན་རྫས་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་གཟུགས་དང་རོ་དང་། དྲི་དང་རེག་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འབྱུང་བ་རྣམས་དང་ཡང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་བསྡུའོ།།སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དག་དང་ཡང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པར་ཡང་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དབྱུ་གུ་གསུམ་ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་ནི་གཅིག་གི་མཐུས་གཅིག་གནས་པ་སྟེ། དབྱུ་གུ་གསུམ་ཕན་ ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་བཞིན་དུའོ།།ཇི་ལྟར་དབྱུ་གུ་གསུམ་སྟེ། དབྱུ་གུ་གསུམ་ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་ཅི་འདིར་དཔྱད་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་སྟེ།དཔེ་འདི་མ་གྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དབྱུ་གུ་གསུམ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སྟོབས་དེས་དབྱུ་གུ་རྣམས་གནས་སམ། འོན་ཏེ་ཚོགས་པ་སྔ་ མའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་འབྱུང་།འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྔོན་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན། དེ་ལ་གཞན་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནར་མ་ཟད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། སྲད་བུ་སྟེ་དབྱུ་གུ་གསུམ་གྱི་ཆིངས་མ་ཡིན་ནོ། །གཟེར་བུ་ནི་ཕུར་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟེན་པར་[(]བྱད་[,]བྱེད་[)]པས་ནི་འོག་ནས་སོ།

同时生起的法，例如四大种和心及心所等，以及事相和性相等，一者存在则一切存在，一者不存在则一切不存在，因此是因果之事的道理。暂且，关于同时生起者，所谓'若是合理'等广说，即对于同时生起者认为是因果之事，例如眼根虽与眼识同时生起，但成为其生起之因，如此的话，互为因果如何合理？若说眼识是眼根之因。答：以其具有存在或不存在之因相故。'以其存在与不存在'是语尾词，即思等存在时心存在之故，不存在时也不存在之故，而彼等也是心之因，此为其义。如是'那么'等广说，即若一者存在则一切存在，一切存在则一者也存在，因此若是互为因果之事，则如所说'无根之极微有八事'，则无能造色时不生起的色、味、香、触之自性也应成互为因，即应成互为同时生起之因，此为语尾词。
诸大种与所造色也应成互为同时生起之因。'心的相顺性相等'中'等'字即摄心所相顺性相等。'与心等'中'等'字也表示与心所等也应成互为因。以此'等'字也当说获得与俱生等及获得相应也应成彼。'如三杖互相依力而住'中，互相依力而住即由一力一住，如三杖互相依力而住。如三杖，即如三杖互相依力而住，如是同时生起的心与心所成立为因果之事。
'暂且于此当观察'等广说，即此当遍观察，是想此喻不成立。三杖同时生起彼等之力，即以同时生起之力诸杖而住，抑或由前聚之力如是生起。抑或如前大种及所造色之共相聚之力同时而住，如是后亦生起互相依止者。'于此复有少许'即表示不仅是互相之力。若问何故？答：绳索即三杖之系缚。楔子即钉子之语尾词。依止即下文。

།དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་སྲད་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་གྲུབ་པོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་སྤྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ ཀྱང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལ།མི་དགེ་བ་རྣམས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཞིང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཟུགས་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ ལ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་དམན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་གཟུགས་ནི་ མངོན་པར་བྱ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་ཡིན་པས།དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་བཞི་པོ་ཡིན་ནོ། །ནུར་ནུར་པོ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་ན་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔ་པོ་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་དང་ནར་ནར་པོ་དང་མཁྲང་ འགྱུར་དང་རྐ་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་དག་དང་།སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔ་པོ་བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་དང་ལང་ཚོ་དང་དར་ལ་བབས་པ་དང་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་དག་སྟེ། དེ་ལྟར་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ནུར་ནུར་པོ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་གཞན་གྱི་ཡིན་པ་ནས་རྒས་པའི་བར་གྱི་ཡིན་ནོ། །མེར་མེར་པོ་ནི་མེར་མེར་པོ་གཞན་གྱི་ཡིན་པ་ནས་རྒས་པའི་བར་གྱི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒས་པ་ནི་རྒས་པ་ཁོ་ནའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །རིས་མཐུན་པ་ཅིག་ལ་ནི་རེ་རེ་ཕྱི་ནས་ཏེ་རེ་རེ་བོར་ནས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རིས་མཐུན་པ་རྣམ་པ་མཐུན་པ་གཞན་དག་ཏུ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་མིའི་སྐྱེ་བ་ནས་མིའི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ནི། གནས་སྐབས་བཅུ་ཆར་ཡང་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་དག་གི་ཡིན་ཏེ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་གནས་སྐབས་གཞན་བཅུ་ཆར་གྱི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །རྒས་པའི གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་དུ་ནི་ཚེ་འདིའི་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་ཐ་མ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་བཅུ་ཆར་གྱིའང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཕྱིའི་ དག་ལ་ཡང་ནས་ནི་ནས་ཀྱི་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ནས་ནི་ནས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་སཱ་ལུའི་མ་ཡིན་ལ།སཱ་ལུ་ཡང་སཱ་ལུ་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་ནས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འདིས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ཁོ་ནའི་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བདག་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་སྟེ།ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

'所谓对于彼等'是指对于俱生的彼等也有同分因、遍行因、异熟因以及作因等其他因，如线等，故俱生因得以成立。
'诸烦恼是诸有烦恼的因'中，有烦恼是指不善和有覆无记法，彼等是有烦恼性的普遍同分因。
因此，不善法是不善法的同分因，有覆无记法也是有覆无记法的因，不善法也是有覆无记法的因，有覆无记法也是不善法的同分因，这将得以显示。
'诸无记法是诸无记法的因'是指无覆无记法的因的意思。
无记色，即无记色蕴是五蕴的同分因，而受等四蕴因为殊胜故非色的同分因。如说'同与殊胜的'，劣法不许为殊胜的同分因。
善与不善色因为从表业所生故既是同等又是殊胜，故其同分因是四者。
'羯罗蓝等'是指胎中五位：羯罗蓝、頞部昙、闭尸、键南、钵罗奢佉，以及生后五位：婴儿、童年、少年、壮年、老年。如是此十位是彼十位的同分因。
羯罗蓝是其他羯罗蓝乃至老年的因。頞部昙是其他頞部昙乃至老年的因。如是直至老年唯是老年的因。
对于同类，应逐一间隔而说。
在其他同分相似类中，当从人生唯转生为人时，十位皆是十位的因，乃至老年位也是其他十位的因。
彼老年位如刹那般是此生老年位的同分因。
应知此最后是他世羯罗蓝等一切十位的同分因。
'对于外法，稻是稻的因'等广说中，稻是稻的同分因而非粳稻的因，粳稻也唯是粳稻的因而非稻的因。
如是此说明虽同为无记，唯是自相续的同分因，由于无生长力故非他相续的因。
'过去大种是未来大种的因与增上'是指因缘与增上缘的意思。因为无俱生故非俱生因。
正因为如此，以及非心心所故，也非相应因。

།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཤུགས་ཀྱིས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།གལ་ཏེ་འདྲ་བ་རྣམས་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་ཡང་སྔར་སྐྱེས་པའི་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞིང་།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔར་སྐྱེས་རྣམས། སྔར་ སྐྱེས་པ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཤུགས་ཀྱིས་ནམ་འོངས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འདས་པ་རྣམས་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་ རྣམས་ནི་འདས་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པར་བྱའོ།།འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་རྣམས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མ་ བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། རྒྱུ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་ པ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དག་ལས་དགོངས་པ་ནི་ཐུགས་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། དེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དག་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཕལ་ཆེའི་དབང་དུ་མཛད་པར་བཞེད་དོ། །ཐ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མ་འོངས་པ་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེའི་བསམ་པ་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡི་དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྨྲ་བ་དེའི་ལན་དུ་མི་རུང་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ ཆོས་དེ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཕྱིས་ཡིན་པས་ཏེ།རྟག་ཏུ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་གཅིག་གིས་ སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན།དེ་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་ངེས་པར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མང་མོ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་ལས་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤྱིར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གནས་སྐབས་འདི་ན་ཡང་ སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་ནུས་སོ།།ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འདིས་བརྗོད་པར་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཚེའི་ གནས་སྐབས་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འདིས་ནམ་ཡང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ དུ་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་དེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由于不是遍行，所以也不是遍行因。由于是无记，所以也不是异熟因，由此可知是等流因。
如果相似者是相似者的等流因，那么后生者也将成为先生者的等流因，同时生者也将成为同时生者的等流因，未生者也将成为未生者的等流因。
为此说道：这一切都不是。那么是什么呢？先生者是先生者过去和现在的等流因，由此可知未来不是等流因。
如此，过去者是过去和现在者的因，这是指过去先生者是过去后生者的因，应当如此分别解释。
过去和现在者是未来者的等流因，但未说未来者是未来者的因，因此应当了知无未来等流因。
'从不是'是指从不是非因，结合上下文，意思是一定是因。因此认为有未来等流因。
关于'俱生等'广说中，是从俱生、相应和异熟因的意趣而说的。
因为从俱生、相应和异熟因的意趣而说，所以说'从不是非因'并无过失，这是依多数而说。
'从最后阶段意趣'是指从未来最后阶段意趣，其意是三时皆是因。
'彼答不应理'广说是指彼说不应理作为回答。为什么呢？因为法生起阶段之前不是等流因而后成为因，即不是恒常的等流因。
在众多未来阶段中，若仅最后一个阶段决定为等流因，则其他未决定的也有很多。然而却总说'从不是非因'，因此这不应理作为回答。
如此则可说此阶段也非等流因。
某法是某法的等无间，即是等无间缘。
以此观察可说，即法生起时决定为等无间缘，因此以'从最后阶段意趣'这种观察可说'从不是非等无间'。
为何说'若彼法未生'，是指若彼法是未来，则不应理作为等无间缘。

།ཐ་མའི་གནས་སྐབས་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོ་གཉིས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སྨྲས་ཏེ།དེར་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ་ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་རེས་འགའ་ཞིག་ཆོས་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་འདིར་ཡང་ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་རེས་འགའ་ཞིག་ ཆོས་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། འདིར་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ་ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་རེས་འགའ་ཞིག་ཆོས་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་ ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་དེར་ཡང་ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་རེས་འགའ་ཞིག་ཆོས་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་དེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྒོ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡང་མི་ཐོབ་བོ། །ཆོས་ དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚེའི་གནས་སྐབས་ན་དངོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྒྱུའམ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་པས་དེ་ལྟ་ན་འདི་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ཏུ་གླགས་དང་བཅས་པར་སྨྲ་ཞིང་ཁ་ཅིག་ཏུ་གླགས་མེད་པར་སྨྲ་བ་མི་མཁས་པ་ཁོ་ནར་ཡིད་ཆེས་པར འགྱུར་ཏེ་རེ་ཞིག་གླགས་དང་བཅས་པ་ནི་ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་རེས་འགའ་ཞིག་ཆོས་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ།ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ སྨྲས་པ་ཡང་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པས་སོ།།གླགས་མེད་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་ལ་སྐྱེས་པ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དགོངས་པའི་ དོན་ནི་དོན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ཡང་གཞན་དུ་འཆད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ལན་སྔ་མ་ཁོ་ན་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉེས་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་གང་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྐལ་བ་མཉམ་པར་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་མ་གཏོགས་པར་བཤད།མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་ཇི་ལྟར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ མ་ཡིན་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བགྲང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་ཞིག་ ཡིན་ན་ཤུགས་ཀྱིས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའམ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།འདིར་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

为了通过两个方面来说明最后的情况，所说的广泛内容是：在那里，如同某一法是某一法的因，有时是否会成为非彼法之因呢？回答说：永远不会。如是在此处，某一法是某一法的等无间缘，有时是否会成为非彼法之等无间缘呢？回答说：永远不会。
在此处，如同某一法是某一法的等无间缘，有时是否会成为非彼法之等无间缘呢？回答说：如果彼法未生起的话。如是在那里，某一法是某一法的因，有时是否会成为非彼法之因呢？回答说：如果彼法未生起的话。意思是说，如果彼法是未来法，则不会成为其因缘。
在此处，论师广说道：'如此的话，将获得什么功德呢？'通过两个方面来说明并不能获得任何功德。彼法在生起时的阶段，实际上并非因或等无间缘，因此，在某些论著中说有漏洞，在某些论著中说无漏洞，这只是不智者的认定。
首先，有漏洞的是说：某一法是某一法的因，有时是否会成为非彼法之因呢？回答说：永远不会。为什么呢？因为说'永远不是非因'也表明在最后阶段是同类因。
无漏洞的是说：如果彼法未生起则非等无间缘，若已生起则是等无间缘。此处的密意是确定一义后又作他说。
因此，此处前答才是正确的，这是从俱生因、相应因、异熟因的角度而说，所以无过失。
那么，为何说此等呢？是说同类因唯无未来。若是同类因无未来，为何说除未来的身见？所说的除外者既是身见的因，也是身见的所因。
其中，未来的身见如何不是身见的因呢？首先，因为不俱生，所以不是俱生因和相应因。因为是无记性，所以也不是异熟因。因为不计入共同性，所以也不是能作因，若是因的话，则必然是同类因或遍行因。
在此处，唯是遍行因和同类因。

།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ མ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་མུ་གསུམ་པའི་དོན་དུ་མ་གཏོགས་པར་བཤད་ཅེ་ན།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་འོག་མ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་ལྷན་ཅིག་གདོན་པར་མི་བྱའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་ པའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་ཚིག་འདི་གཉིས་བསྡུས་ཏེ་གདོན་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་དོན་གྱིས་ན་དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་དུ་འདོན་པར་མི་བྱེད་ན། བཤད་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་ པར་འདོན་པ་ནི་བརྩན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བཏགས་པའི་བཤད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བཞི་ཚན་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀླན་ཀ་བའི་བསམ་པ་ནི་རྒྱུར་ངེས་པ་ནི་ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆོས་ དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཆོས་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དུས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུར་ངེས་པ་ནི་ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་སྟེ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་དུ་ངེས་པ་ནི་མིག་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་གང་ཞིག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གང་གི་རྟེན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་ངེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གང་ཞིག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གང་གི་ དམིགས་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེས་ན་ཆོས་རྣམས་རྒྱུར་ངེས་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཆར་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལས་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་སྨྲས་པ།འདིར་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་གཡོ་བ་ མ་ཡིན་པའི་ལས་ཁ་ཅིག་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ནི་མ་འོངས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་དེ་ན་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཐལ་བར་སྒྲུབ་སྟེ། གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནས་སྐབས་ལ་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྫས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་དབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འདོད་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔོན་མ བྱུང་བ་ལས་དབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོགས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ ཡིན་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

因此，如果未来的身见不是身见的同分因，为什么不将此说为第三种情况呢？毗婆沙师说，这应该说为'除了与未来身见相应的苦谛'，即只是除去与身见相应的，而不是除去身见本身。受等诸法既是身见的因，也是身见的俱生因和相应因，但不是同分因。
关于'与未来身见'这一说法是有缺陷的，不应与后文中的'彼'字一起读，而应合并为'与未来身见相应'这两个词，以限定苦谛的特征。或者应从意义上理解为这样，这是因为如果不这样读诵，就与解释不相符合，这样的读法是不妥当的。
那么，如何理解所说的'一切法决定为四组'这一假说的解释呢？质疑者的想法是：因的决定是指某法是某法的因，该法永远不会不是该法的因，即在三世中都是因。同样，果的决定是指某法是某法的果，如等流等。同样，所依的决定是指眼等某法是眼识等某法的所依。同样，所缘的决定是指色等某法是眼识等某法的所缘。因此，诸法既然决定为因，在三世中都应是同分因。
为了显示毗婆沙师认为这是就俱生因和相应因而言，所以没有过失，故说：此处的因是相应因和俱生因，而不是同分因和遍行因，因为在未来位中尚未安立。也不是异熟因，因为某些非不动业在其他生中不会产生异熟。果是士用果和增上果，因为这两种是俱生因和相应因的果。
毗婆沙师的宗义是'未来法虽有而生'，因此这样说：难道不是从未来位中非同分因变成现在位中的因吗？'成'是'应成'的意思。关于位，只是承认而已，对于实体则不然，这是说同分因的位是从先前未有而生起，而不是说实体的自相是从先前未有而生起。
和合是位果的因，而不是实体果的因，这是说因缘和合是现在位果的因，而不是实体的因，因为这样的法虽是未来但实体存在，而不是现在生起的。

།ཀླན་ཀ་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་དེ་སྨོས་པ་ཡང་མེད་དེ་བསྟན་བཅོས་ དེ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་དོ།།ཀླན་ཀ་པས་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཀླན་ཀ་པའི་བསམ་པ་ནི་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་གྱི།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་དང་འབྲས་བུ་འཕེན་པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ཁོ་ན་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་སྨོས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ།དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་ལས་མ་བཤད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཐུན་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན། དེ་ ཡང་མ་འོངས་པ་ལ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མ་འོངས་པས་གནས་སྐབས་ན་ནི་འདི་ནི་སྔ་མའོ། །འདི་ནི་ཕྱི་མའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དེ། འཆོལ་བར་འདུག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སྔ་ཕྱི་མེད་ན་ནི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་སྐྱེས་པ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱུང་ཟིན་པ་ཡང་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ ན་ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱུང་ཟིན་པ་ཡང་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་བས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ནི་མི་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སྔ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བས་འབྲས་བུ་སྔ་ན་མི་རུང་བས་སྔ་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྷན་ཅིག་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མི་དམིགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ། དེ་ལྟ་བས་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མ་འོངས་པའི་དུས་འཆོལ་བར་འདུག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་སྔ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འཕྱི བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་འོངས་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འདྲ་བ་གང་ཞིག་གང་གིས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ།བུ་རང་གི་ཕ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ ལྟར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།སྔ་ཕྱི་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

如果有人问诘难者将如何回答，对此毗婆沙师说论典中将会提到这一点。
未来的同类因也未提及，因为论典中并未说'未来的善根是未来善根的同类因'。
诘难者详细说道：'能够产生和把握果报的是什么'。诘难者的想法是：虽然有未来的同类因，但它不能产生和把握果报；只提到过去和现在的同类因能够产生果报和引发果报。
提到未来同类因并无过失，因为它没有产生和把握果报的能力。因此，虽然有未来同类因，但论典中未说明这一点。
毗婆沙师详细说道'这是不对的'。这是不合理的，因为经中说'等流、同类、遍行'，又说'等流因与因相似'，同类因有等流果，而这对未来是不合理的，因为等流果是不合理的。
为什么呢？因为没有前后，在未来时不能确定'这是前者'、'这是后者'，因为是混杂的。
没有前后就不能成为相似的等流因。如果认为已生的过去和现在是未来的等流因，那么已生的也不能成为未来的等流因。
就像现在的等流因不是过去的一样，已生的也不适合成为未来的等流因。为什么呢？因为因不能在果之前，这样会有过失。
异熟果不能在前或同时，因为因不能在果之前，所以不能在前。在未来时也不能同时，就像现在时同时生起的因一样，异熟因的果不被观察到同时生起。
第十八品
因此，在未来时也没有前后，因为未来时是混杂的，异熟因在前异熟果在后是不合理的。
因此，像同类因一样，异熟因也不能是未来的。毗婆沙师说'这不对'，这是对前面所说'异熟因也'的回应。
相互成为等流因是不合理的，即某一相似法是另一法的同类因时，怎么能在同时成为它的等流因呢？就像儿子不能同时成为自己父亲的父亲一样。
异熟因则不会有这样的过失是什么意思呢？即使没有前后，也不会导致相互成为因果的过失，不会获得这样的结果。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང་། །དགེ་བ་ ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ན།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་དགེ་བ་ཉིད་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཏེ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གནས་སྐབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ལས་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འདས་པའི་གནས་སྐབས་པ་དང་ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་གྱི་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ཡིན་པས་ རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་མི་དགག་གོ།།འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་འཆོལ་བར་འདུག་པས་འདི་ནི་རྒྱུའོ། །འདིའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅད་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གམ།འོན་ཏེ་ཆོས་གང་ཞིག་གང་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་རྣམ་པར་མ་ བཞག་ཅེ་ན།འདི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་དཔྱད་དོ། །བདག་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་ནོ་སྙམ་བྱེད་དོ། །ཅི་དེ་ལྟར་ངེས་སམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཁྱད་པར་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ལམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་གཞན་གྱི་ས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ས་སྨོས་ན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་གཟུང་གི་ཁམས་མོས་ན་ནི་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ཁོ་ན་གཟུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ས་དེ་དག་ཏུ་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ཡིན་ལ། ས་དེ་པའི་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དེ་དག་ཏུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མི་བྱེད་དོ།།འོ་ན་གང་གི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་མངོན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ ཕྱིར།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་རིགས་ཀྱིའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ཅིའི་ ཕྱིར་ཕན་ཚུན་དུ་ཞེས་སྨོས་ཤེ་ན།ས་གོང་མ་པ་དང་ས་འོག་མ་པ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་གོང་མ་པ་ཡང་ས་འོག་མ་པ་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ས་འོག་མ་པ་ཡང་ས་གོང་མ་པ་དག་གི་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་མཉམ་པ་ཡིན་པས་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

为什么这样说呢？因为因和果的特征是不同的。如说：'异熟因唯是不善和有漏善法'，又说：'异熟是无记法'，所以因的特征也是不同的。'自性'是同义词，其特征是不善性和有漏善性。果的特征也是不同的，即无覆无记性。
因此，如广说'如是'等，依位而住是依位而安立，同类因是过去位和现在位的，而不是未来位的。异熟因是依特征而住，即依特征而安立。三世中都如前所说的特征，所以异熟因不遮止未来位。
这里应当观察：是否因为未来时中相似诸法混杂在一起，而不能确定'这是因，这是等流果'？因此是否不安立未来同类因？还是说因为某法是某法的同类因，由因缘力而成为其等流果，所以不安立未来同类因？
诸注释者未曾观察此义。我认为正如前说。'是否如是决定'是说是否唯是自地，还是说也有不是如此的情况。
'九地之道互为'中，'之'字是用来区别的，说'道'是道谛，为了区别于有漏法而说道谛。有漏法的同类因唯是自地的，不是他地的，而道的同类因也可以是他地的。说到地时，既包括有漏也包括无漏，说到界时则唯指有漏。
因此说'此是暂时来到彼地，未被彼地诸爱执为我所，故不属彼界'，即无漏法不为欲界、色界、无色界的有漏爱所执为我所。
那么，当希求涅槃和道时如何？那是善法欲，不是贪着，因为说'非贪故应断'。'同类'是指无漏类。
若如是，则一切应成为一切的同类因？因此说'平等及殊胜'。为什么说'互为'呢？是说上地和下地互为，即上地是下地的同类因，下地也是上地的同类因。
'譬如'等广说，苦法忍是平等的，彼无漏未来的苦法智、苦随忍乃至无生智是殊胜因。

།དམན་པའི་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་དག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་མཐོང་ བའི་ལམ་གཞན་དང་།བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གསུམ་གྱི་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གཞན་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ནི་མ་ཡིན་པས་ གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ནོ།།མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་གཞན་གྱི་ཡིན་གྱི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་པས་གཅིག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ལ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་མཐོང་ བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོའི་ལམ།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ལམ་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་དམན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་ལམ་དྲུག་ཅར་ཡོད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ལ་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་དད་པས་ རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་གཞན་དང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱང་དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཅི་རིགས་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དྲུག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དད་པས་མོས་པའི་ལམ་ནི་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་གཞན་དང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དུས་དང་མི་ སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཞན་གསུམ་གྱི་ཡིན་པས་གཞིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཞན་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡིན་པས་གཉིས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དད་པས་མོས་པའི་ལམ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་དག་གི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་དུས་སྔ་བའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་གཞན་དང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་གསུམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ ལམ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ལམ་གཞན་དང་།དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ཡིན་པས་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཞན་ཁོ་ནའི་ཡིན་པས། གཅིག་གི་སྐལ་ བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པས་མོས་པའི་ལམ་གྱི་ཡང་མ་ཡིན་ ཏེ།དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་ལམ་ གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཏེ།འབྲས་བུ་དུས་སྔར་བྱུང་ལ་རྒྱུ་དུས་ཕྱིས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

不是低劣的，苦的法智不会成为未来苦法智忍的同分因。见道、修道和无学道分别是三、二、一的，这是说见道是其他见道、修道和无学道的同分因，所以是三种。修道是其他修道和无学道的同分因，而不是见道的因，所以是两种。无学道只是其他无学道的因，而不是见道和修道的因，所以是一种同分因。
其中又是说，在见道等中，钝根道的见道本性是钝根和利根道的本性因，而利根道只是利根道的因，因为低劣所以不是钝根道的因。修道和无学道也是如此说明，为了说明这点而详细说'譬如'等。
一个钝根补特伽罗具有全部六道，而本性利根者有三道。其中，随信行道不仅是其他随信行道和自身未来随法行道状态的因，也是随信解、见至、时解脱、不时解脱道生起与不生起诸法的相应同分因，所以是六种同分因。
信解道是其他信解道、见至、时解脱和不时解脱道其他三种的因，所以是四种同分因。时解脱道是其他时解脱道和不时解脱道的因，所以是两种同分因。
信解道不是随信行和随法行道的因，因为见道时间在先，而修道也是殊胜的缘故。其他也应当如此类推。
随法行道是其他随法行道、见至和不时解脱道的因，所以是三种同分因。见至道是其他见至道和不时解脱道的因，所以是两种。不时解脱道只是其他不时解脱道的因，所以是一种同分因。
随法行道不是随信行道的同分因，因为随法行道在根性上是殊胜的缘故。也不是信解道的因，因为在根性上是殊胜的缘故。
那么，时解脱道见至在根性上不是因，因为在根性上是殊胜的同分因？不是的，因为是无学道所摄，不会有果先因后的情况。

།མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ལམ་ཡང་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་གོང་མ་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་མམ། བསྒོམ་པའི་ལམ་མམ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ས་འོག་མའི་ལམ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་ནས་བཟུང་སྟེ།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་གྱི་ས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་མམ། བསྒོམ་པའི་ལམ་མམ། མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཇི་ལྟར་ན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ས་འོག་མ་ནི་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དབང་པོ་དང་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ལམ་མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་དང་ས་འོག་མའི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་དེ ཉིད་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ་གཉི་ག་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་པས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ས་འོག་མ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་ ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ས་འོག་མ་པ་དང་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་དེ་དག་ཉིད་ས་འོག་མ་པའི་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་སོ་སོར་ས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་ བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དག་དང་ཅི་རིགས་པར་མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་དང་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་ དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་པས་ས་འོག་མ་པའི་མཐོང་བས་ཐོས་པའི་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ས་འོག་མ་པའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ནི་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་དབང་པོ་ རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་པས་ས་འོག་མ་པའི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ས་འོག་ མ་པ་དང་མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་ཕྱོགས་འདིས་ས་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་ས་གོང་མ་པའི་ས་འོག་མའི་ལམ་དང་མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་ བྱས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ། ས་གོང་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བས་ནི་ས་འོག་ མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ།།ས་འོག་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་བས་ཀྱང་ས་འོག་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་ནས་ ས་གོང་མ་པའི་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་བས་ཀྱང་ས་འོག་མ་པའི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་དུ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལྷག་པ་རེ་རེས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གོང་མ་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་པས་ ནི་ས་འོག་མ་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བའི་ལམ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ལ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

见道也不是时解脱的同等因，因为从根门而言是殊胜的缘故。又如何详细宣说的是，上地从第二禅开始直至无所有处地的见道或修道或无学道，是否如理与下地道识无边处乃至未至定之间的地的见道或修道或无学道如理平等或殊胜，为何不成呢？因为下地是劣故。
从根和因广大门中，首先在见道中从根门而言道平等或殊胜，即第四禅随信行道与下地随信行道彼等是平等的，因为二者都是钝根的缘故。彼较下地随法行道殊胜，因为是利根的缘故。如是第四禅地随法行道与下地随法行道是平等的。
如是第四禅地随信行和随法行道，彼等与下地修道和无学道，各自以地和根的差别而分别者，如理平等或殊胜应当配合。如是于修道中，无所有处地信解道与下地信解道是平等的，因为二者都是钝根的缘故。
彼较下地见至道殊胜，因为是利根的缘故。如是彼与下地时解脱道是平等的，因为二者都是钝根的缘故。彼较下地不时解脱道殊胜，因为是利根的缘故。如是于无学道中，无所有处无学道如理与下地平等或殊胜应当配合，以此方式应当配合一切地。
从因广大门中，如何上地与下地道平等或殊胜呢？为此，其中以因极为广大，即见道等这般广说。等字所说即摄修道和无学道，上地苦法忍较下地苦法智以因广大门而殊胜。
较下地苦法智，下地苦类忍以因广大门而殊胜，乃至上地道法智较下地道类忍以因广大门而殊胜，因为以一一殊胜同等因广大的缘故。上地见道较下地修道以因广大门而殊胜，因为见道是以见道因广大，而修道是以见道和修道因广大。

།ས་གོང་ མ་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་པས་ཀྱང་ས་འོག་མ་པའི་མི་སློབ་པའི་ལམ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གོང་མ་པའི་མཐོང་བའི་ ལམ་དང་ས་འོག་མ་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མཐུན་པ་ལ་ལྟོས་ན་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁ་ཅིག་ས་འོག་ མ་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་མཉམ་པ་ཡིན་ལ་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་པས་ས་འོག་མ་པའི་དད་པས་མོས་པ་དང་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ ལྟ་བུའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དབང་པོ་དང་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་པས་ས་འོག་མ་པའི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ལྟ་བུའོ། ། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་གོང་ནས་གོང་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ལ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ས་གོང་མ་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བས་ས་འོག་མ་པའི་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་ནས་ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་བས་ཆེན པོའི་ཆེན་པོའི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མ་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུས་རྒྱས་པ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མཉམ་པའམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་པ་ལྷག་མ་རེ་རེས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ནི་དྲུག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ན་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ བའི་ལམ་དག་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མི་སྲིད་པ་ནི་འདིར་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ལམ་དག་ཀྱང་ཡོད་ དོ།།མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ནི་གལ་ཏེ་དབང་པོ་འཕོ་བར་བྱེད་ན། དེའི་རྒྱུད་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཡང་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་དད་པས་མོས་ པ་དང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཅི་རིགས་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ་ནི་ གང་གི་ཚེ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་འཕོ་བར་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་བྱུང་བ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་མ་བྱུང་བ་དང་།མཐོང་བས་ ཐོབ་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བ་མེད་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། དད་པས་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སྦྱོར་བས་གྲུབ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་སྟེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་པ་ནི། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཅན་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཐོས་པ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ།

上地的见道和修道的清净也通过增长下地无学道的资粮而成为殊胜，因为是由见道、修道和无学道的资粮所增长。上地的见道和下地的见道，若就相同刹那而言，从资粮增长的角度是平等的；修道与修道、无学道与无学道也是如此。如是，有些虽是下地，从根器角度是平等的，从资粮增长的角度是殊胜的，如初禅地的随信行者的道胜过下地的信解和时解脱的道。有些从根器和资粮增长的角度都是殊胜的，如第四禅地的随信行者的道胜过下地的见至和不时解脱的道。
'从下下等逐渐向上'是不包括见道的，因为见道中不存在下下等差别。其中上地的下下品较下地的下中品乃至上中品较上上品，无论就相同或不同刹那而言，从资粮增长的角度是平等或殊胜的，殊胜是因为由余一一因品所增长的缘故。
所说'随信行道是六种同分因'，如何随信行道能作为随法行道的同分因？因为这二者不会在同一相续中现起。为此说'虽然一相续中不可能有随信行和随法行道，但已生起者是未来之因'。不可能在此是指不会现起，而非完全没有，因为钝根者也如同有钝根道一样有自己的利根道。见至和时解脱的道，如果转根的话，也可能在其相续中现起。
因此，已生起的随信行道是随法行道不生法性以及信解、见至、时解脱、不时解脱道未来将生法性或不生法性的平等和殊胜诸道的随应同分因。法称论师说：'当随信行等转根而现起随法行等道时，已生起的随信行道是未生起的随法行道和见至道的因。'这是不合理的，因为随信行的根性是不转的，而信解等则会转。
'由加行所生'是指由加行成就的，说'由加行所生清净'是为了遮除生得。'欲界闻所生'是指从听闻佛语而决定生起的是闻所生。

།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ རྣམས་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི།མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །སྦྱོར་བྱུང་དེ་གཉིས་ཁོ་ནའི་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་ པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་མེད་དོ།།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་གང་གི་ཚེ་ དེ་དག་སེམས་པར་རྩོལ་བ་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་དེ་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་ནི་ མཉམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གཞན་དག་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་བརྒྱད་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་དག་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དོར་ཏེ་དེ་ནི་དམན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ལུགས་ནི་དེ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ནི་བདུན་གྱི་ཡིན་ལ། འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་ནི་དྲུག་གི་ཡིན་པ་ནས། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་གཞན་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་བར་དུ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དང་དེ་དག་ནི་དམན་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ནི་དོར་བར་བྱའོ།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའོ། །དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཅན་དག་གོ། །རྣམ་པ་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་དུ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཁོ་ནའི་བར་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ཁོ་ནའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་དམན་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་དུ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྔར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་ས་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ལ་ ལྟོས་པ་ནི་མེད་དོ།།དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དག་ནི་སྤྲུལ་པ་ ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོའི་གནས་པ་དག་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་དག་ནི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་སྔ་མ་དག་ནི་ཆོས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་བསམ་གཏན་བཞིའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་ དག་གི་འབྲས་བུ་སྟེ།སྤྲུལ་པའི་སེམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་བཞིའོ།

所思所生的诸法唯属于所思所生的诸法，如说'平等及殊胜，修所生唯属彼二'，因此不属于闻所生法。'无修所生'是说欲界非等持故无修所生法。'无思所生'者，无思所生的理由是当他们思维用功时，彼等的等持才得以安住。'彼等'指闻所生等。'下品下属一切'是说下品下不仅是与其他同等的下品下，也是与殊胜的下品中等其他八种的因，故是一切的同分因。'下品中属八种'是说除去下品下，因为它低劣。'如是类推'是说下品上属七种，中品下属六种，乃至上品上唯与其他上品上同分为因，因为前前诸法低劣故应舍弃。关于'生得善法'，由生而得称为生得，具有此者为生得者。'九品互为同分因'是说从下品下乃至上品上互为同分因，上品上是从下品下乃至上品上的同分因。'非加行所生故非唯平等及殊胜'，同分因若是加行所生的果不应是低劣，而非加行所生则不然。'诸烦恼亦复如是'是说因非由勤修所生，九品互为同分因，故先生者皆为后生一切同地法的同分因，此中不观待平等与殊胜性。'彼等依次为四三二一之同分因'中，异熟生是异熟生等四法的同分因。威仪路唯是威仪路等三法的同分因，非异熟生法的因，因为彼等非加行所生故低劣。工巧处是二法的因。变化唯是变化的因，非上者的因，因为前前诸法是无加行所生故。'变化心亦是四禅之果，属欲界'是说四禅之果，即欲界的变化心是初禅、二禅、三禅、四禅的果，故有四种。

།དེ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་འབྲས་བུའི་སྟེ། བཞིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་འབྲས་བུའི་སྟེ། གསུམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་འབྲས་བུའི་སྟེ་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་ཁོ་ནའི་སྟེ། གཅིག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ ཡིན་ནོ།།འདིར་གང་གིས་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། རིགས་པ་དེ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་བསམ་གཏན་གོང་མའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་འོག་མའི་འབྲས་བུའི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་བཞི་ པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ནས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འབྲས་བུའི་བར་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་ཅན་ཏེ།འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལྟར་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དམན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབད་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནས་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འབད་པའི་ཁྱད་པར་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་འབད་པའི་ཁྱད་པར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་འོག་མའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་ གཏན་གོང་མའི་འབྲས་བུའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་བསམ་གཏན་གོང་མའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་འོག་མའི་འབྲས་བུའི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་དམན་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན། ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་མ་སྐྱེས་ པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ཟག་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམན་པའི་ རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་མི་སློབ་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུད་གཅིག་ལ་ངེས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་སྔོན་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྔ་བ་ནི་ མེད་དོ།།འདི་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཆེས་སྔ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལ་དེ་དག་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

此外，按照次第，应当理解为四、三、二、一等的同分因。第一禅的果是第一禅、第二禅、第三禅和第四禅的果的四种同分因。第二禅的果是第二禅、第三禅和第四禅的果的三种同分因。第三禅的果是第三禅和第四禅的果的两种同分因。第四禅的果唯是第四禅其他果的一种同分因。
若问此处有何道理如此决定？为欲说明此理，广说'上地禅的果非是下地禅果的因'。第四禅所生的欲界化心，不是第一禅乃至第三禅所生欲界化心的同分因。
为何如此？答：同分因是有功用的，以大功用所成就的果不应成为不需如此大功用所成就的下劣果的因。如以何等功用差别成就从初禅乃至第三禅，不是以同样的功用成就。那么是什么呢？是以更殊胜的功用差别来成就。因此应当了知，果也是以殊胜的功用差别来成就的。
下地禅的果是上地禅果的同分因，而上地禅的果不是下地禅果的因。如同所说第四禅的果，第三禅和第二禅的果也应当如是配合。
正因为此而说，由于同分因是有功用的果非是下劣的，所以如此宣说。说什么呢？广说'已生的无漏法是否有不作为未生无漏法之因的情况'。已生的苦法智不是未生苦法智忍的因，因为苦法智以其有功用性而胜过苦法智忍的清净。如是，与烦恼断得同时生起者是殊胜的。一切殊胜者皆非下劣法之因，譬如从阿罗汉果退失的无学道已生起者，不是一来果和不还果后来生起的道的同分因。
广说'于一相续中先得的无漏法'是指，属于同一相续中未来第一刹那的苦法智忍所得，不是第二刹那已生起的苦法智的因。这是因为没有先有果的情况。在此，苦法智忍的清净较苦法智为先，因为后者已生而前者未生。

།ཡང་ན་འདི་ལྟར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་པའི་ཡང་ཕྱིར་ རོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཤིག་ དྲིས་པར་ཟད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ཆོས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཅི་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོར་འབྲི་བ་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་ཆུང་ངུའི་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་དམན་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འབྲས་བུ་གོང་མ་ ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའམ།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འབྲས་བུ་འོག་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་སྟེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའམ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྔར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་སྔར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྡུག བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་དམན་པའི་ཕྱིར་ལ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་དམན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་ བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེས་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ བཟོད་པའི་ཐོབ་པ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱས་པ་དག་པས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་དམན་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཐོབ་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་པ་བས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ནི་དམན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པའི་བཟོད་པའི་ཐོབ་པ་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཡང་དམན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སེམས་དག་དང་། །སེམས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་ གཟུང་བའམ།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

或者说，由于未来的同等因不存在的缘故。获得了无量未来的苦法忍，但并非已生。如经中广说'无漏法已生'，是问及仅仅获得之法，而非已生之法。现在问是否有已生而非同等因的情况，这是在写特殊的本质。'如大小'是指特殊的低劣见解的意思。
比如从上果退失，即从阿罗汉果退失或从不还果退失，在证得下果时，即在证得不还果或一来果时，先前所生的阿罗汉道中最上品，不是后生的不还果或一来果的同等因，因为是低劣的缘故。同样，从不还果退失的不还果道中先前所生者，不是后生的一来果的同等因，因为是低劣的缘故。
如经中广说'获得苦法忍'，是指先前所生的苦法智的获得，与后刹那同时生起，即与后刹那的苦法忍等特征乃至道随忍之间同时生起的苦法忍的获得，不是苦法忍诸获得的同等因。为什么呢？因为那些是低劣的，而这是殊胜的缘故。
又为何那些是低劣而这是殊胜呢？苦法智比苦法忍殊胜，因为已从所断烦恼的获得中解脱，且已被因极度增长的缘故。因此，即使是被因极度增长的清净苦法忍的获得，也比苦法智的获得低劣，因为是它的获得的缘故。
另外，也是由于这两个原因，苦法智的获得比第一刹那生起的苦法忍的获得殊胜，而那苦法忍的获得是低劣的。因此，以它为先导的与后刹那同时生起的其他苦法忍的获得，虽然已被因极度增长，但仍然是低劣的。所以不是它们的同等因。
'相应因是心与心所'中，'是'字表示确定，或者说相应因只是心和心所，这是另一种次第的安立。如经中广说'如是'，是说如果相应因只是心和心所。

།ཞེས་ དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ན་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དུས་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་རྒྱུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དུས་དང་རྒྱུད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་རྣམ་པ་གཅིག་པ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཅན་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དུས་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས སྐྱེས་པ་ཉིད་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ དུས་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་སྲིད་དོ།།རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་གཅིག་པུ་བསྩལ་བར་ཟད་ཀྱི། མང་པོ་ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ལྟ་བ་དག་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།།རྟེན་མཚུངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་རྟེན་མཚུངས་ཤིང་ཐ་མི་དད་པ་ཡོད་པས་ན་རྟེན་མཚུངས་པ་དག་སྟེ། མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདྲ་བའི་དོན་ཡིན་ པར་བཟུང་ན་ནི་རིགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཕན་ཚུན་འབྲས་བུའི་དོན་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འགྲོན་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ སེམས་ཀྱི་ཡིན་པས་ན་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་འདིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མཚུངས་པ་ལྔས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཚུངས་པ་ལྔ་པོ་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་དུས་དང་རྫས་མཚུངས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་འཇུག་པའི་དོན་གྱིས་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་འགྲོན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཟས་དང་སྐོམ་དང་ཁྲུས་དང་མལ་ཆ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་བྱ་བ་ལ འདྲ་བར་སྦྱོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་མེད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་སྔ་མ་ཡང་ཡིན་པས་ཀུན་འགྲོ་སྔ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ས་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ དང་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཕྱི་མ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

如果这样说的话，从不同时间产生的诸法也将成为与从不同时间产生的诸法同时相应的因，从不同相续产生的诸法也将成为与从不同相续产生的诸法同时相应的因。因为那些由时间和相续所区分的诸法不是心和心所。
那么'形相和所缘相同'是说，如果心和心所形相相同，即具有相同的青等形相，所缘相同，即有相同的青等所缘，那么它们就是相应因，否则就不是。如此，就能遮遣从不同时间产生和从不同相续产生的过失，这是其中的含义。
即便如此，仍会有同样的过失，意思是说从不同时间和相续产生的诸法之间也会成为相应因。因为心和心所即使是从不同时间和相续产生的，也可能有相同的形相和所缘。
说'从不同相续产生的诸法也会有过失'，是因为不仅仅是从不同时间产生的问题，许多人同时看月亮等时，会产生形相和所缘相同的心和心所。
'所依相同者'是说，这些法有相同而不相异的所依，所以称为所依相同。如果将'相同'理解为相似的意思，由于类同，就会有同样的过失。
'由于互为果的意义'是说，就像旅人们互相依靠一起同行那样，心是心所的果，心所也是心的果，因为互为果的缘故，基于这个意义而成为俱有因。
'以五种相同'详细来说，就是以五种相同：所依相同、所缘相同、形相相同、时间相同和事物相同。
'由于相应的意义'是说，由于相应运作的意义而成为相应因。就像互相依靠同行的旅人们在饮食、沐浴、卧具、坐垫等受用行为上也相同地参与那样，这些法也是互相相应的。
正因为如此，所以说'若缺一者则一切相应'。
'五遍行'是说，它们既是遍行又是前者，所以是前遍行，意思是说先前生起的遍行法。
'自地遍行法中先生起者'是说，过去和现在的遍行随眠，烦恼性的烦恼自性相应和等起后者中的过去和现在后者，是未来诸遍行的因。

།བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པ་ལས། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལྟ་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་། །གང་དེ་ལྷན་ཅིག་མ་ འདྲེས་པའི།།མ་རིག་གང་ཡིན་ཀུན་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཁོ་ནའི་རིགས་ལྔ་ཆར་གྱི་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདི་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ རིས་གཞན་དག་གི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་གི་མཐུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་གི་མཐུས་རིས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་གཞན་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བས་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་གཞན་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བ་ དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པའི་རིས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ཞིང་དམིགས་པའམ་ཉོན་མོངས་པའི་རིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་ བ་ཅན་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་འཕགས་པའི་གང་ ཟག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ།དེ་དག་གི་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་ཡིན་གྱི་འདི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་མ་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་བཟུང་སྟེ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།།འདུས་བྱས་སྨོས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་དག་ལུང་མ་བསྟན་བསྟན་དག་།ཅེས་འབྱུང་བས་དེ་གཉིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དག་གིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ས་གོང་མ་པ་རྣམས་ནི་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་གོ་སླའོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'将要解说'是指从《俱舍论》第五品中：'见苦所断之烦恼，见及如是疑，以及与彼不相杂之无明，皆是遍行。'此处将要阐述此义。
所谓'因为是染污法的共同因'这一广泛阐述是指：因为此是唯染污五部的遍行因，而等流因不仅是染污法的因，也是非染污法的因，所以单独建立。
为了说明'此如何是染污法的共同因'，故说'因为也是其他品类的因'。所谓'以彼等力'是指以那些遍行的力量，其他品类的烦恼贪等得以生起。
那些是什么呢？见苦所断的遍行因的其他品类是见集、见灭、见道所断和修所断。遍行因中见集所断的其他品类是见苦、见灭、见道所断和修所断。
遍行于一切烦恼品类并缘于彼，或成为一切烦恼品类之因，故称遍行。正因如此，一切烦恼都以萨迦耶见为根本。
如说'从萨迦耶见而生起，从萨迦耶见而产生'，因为通过执我的方式而生起贪、慢、嗔等。
所谓'如圣者的染污法等'是指圣者的遍行因都是见所断，故已全部断除，而贪等则是有学者仍在实行。想着'他们的贪等不是以遍行因为因'而如是发问。
所谓'染污法'，因为未作区分，应知是指凡夫和圣者相续中所生者。
'见所断法的异熟'这是为了圆满义理而说，并非作为举例。
所谓'有为无记法'，是指有覆无记和无覆无记。有覆无记是指欲界的萨迦耶见、边执见及与彼相应法、等起法，以及色界、无色界的染污法。
说'有为'是为了排除虚空和非择灭，因为经中说'真实无记等'，这两者是无记故。
其中，欲界的染污法以萨迦耶见等为同类因、遍行因、俱生因、相应因，是无记法的因，而非其他。上地的则也可由其他因生，这是容易理解的。无覆无记法以同类因为有覆无记的因。不善法是指欲界的贪等。

།དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ་འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ།འདི་ནི་འདིར་ཁུངས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུངས་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བའི་ ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་གཟུང་སྟེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ནི་ བཤད་ཟིན་ཏོ།།འོ་ན་བཏགས་པའི་བཤད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཅན་དག་ཀྱང་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ན། བཏགས་པའི་བཤད་པ་ཡོད་དེ། འཕགས་པའི་གང་ཟག་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་ལས་དང་པོར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་དྲང་།བཏགས་པའི་བཤད་པའི་དོན་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆེ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་སེམས་ པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུས་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་འདིས་རྒོལ་བར་བྱེད་དོ།།བྱེ་ བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་ནི་རྒྱུ་མ་སྤངས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་བཏགས་པའི་བཤད་པ་འདི་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལས་དགོངས་ཤིང་ཐུགས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་པ་དེའི་རྒྱུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་ བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་བཤད་པ་ལས་མ་གསུངས་སོ།།མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་དགེ་བའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ མ་བྱས་སོ།།དགེ་བ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ས་བོན་རུལ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ས་བོན་རུལ་པ་དག་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བརླན ཀྱང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྲེད་པར་མངོན་པར་བརླན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ཏེ་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ཡང་སྲེད་པས་མངོན་པར་མ་བརླན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ།།དཔེར་ན་ས་བོན་གྲུང་པོ་སྐམ་པོ་རྣམས་ཆུ་དག་གིས་མ་བརླན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །སྔ་མ་དག་ནི་རང་གི་མཐུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁམས་གང་དང་ལྡན་པ་སྟེ།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་གང་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལྡན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些也是由遍行因所致，以萨迦耶见等为因，这里举例说明。由于'诸不善'未作特别区分而出现，所以有见所断和修所断。这是此处的第二个根据。
其他的苦谛烦恼是第三个根据，即其他苦谛烦恼由于未作区分，所以包括见所断和修所断。如同凡夫一样，圣者的修所断也是由遍行因萨迦耶见所致，而不是以萨迦耶见为因，这已经解释过了。
那么，假设说，如果不善法也是由无记所致，而不仅仅是由不善所致，那么对于假说：'圣者从离欲退失时最初现起烦恼心所'如何解释？
假说的含义是：从离欲退失的圣者的心所，由俱生因和相应因而唯是不善因所致，而非无记因所致，因为已断除萨迦耶见和边执见。以这样的想法而提出质疑。
毗婆沙师说'这是就未断因而说'，此假说是就俱生因和相应因而说的。因为该心所的见所断因如萨迦耶见等已被见道所断，所以假说中未提及。
'诸不善法和有漏善法'中，不善法唯是有漏，所以未作区分。善法有二种：有漏和无漏，因此特别指明是有漏善法才是异熟因，无漏则不是。
说'因为是异熟法'，意思是因为是异熟自性。'因为力量微弱，如同腐败种子'详细解释是：如同腐败种子因力量微弱，即使被水浸润也不能作为生芽之因，同样，无记法即使被爱润泽，也因力量微弱而不能作为产生异熟之因。
无漏法虽有力量，但因未被爱所润泽而不能成就异熟，譬如新鲜干燥的种子因未被水浸润而不能成就芽，与此相似。前者是自身无力，后者是缺乏其他助缘。
'与何相应'是指与何界相应，非相应的欲界等和非相应的无漏法如何能成就与何相应的异熟？异熟必定是相应的而非不相应，因为是与欲界等相应的法的自性。

།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷག་མ་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོབས་དང ལྡན་པ་དང་མངོན་པར་བརླན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ས་བོན་གྲུང་པོ་མངོན་པར་བརླན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཅེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངོ་བོར་བསྒྲུབ་ན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་དྲུག་པར་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་ཞེས་ལས་སུ་སྒྲུབ་ན་ནི་དེ་ལ་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་ལས་ཀྱི་གཞིར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པར་བཟུང་ན་ནི་མིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་དེར་མི་འགྱུར་ཏེ།མིག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཞེས་ལས་སུ་སྒྲུབ་པར་གཟུང་ན་ནི། ལས་ཀྱང་རྣམ་ པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགྲུབ་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལས་ཁོ་ན་ལ་བྱའི། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་བཞེད་ཀྱི་ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་རུང་ངོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱས་ལས་བྱུང་བ་ནང་གི་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཕྱིན་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་སྒྲུབ་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་ བྱས་ཏེ།ངོ་བོ་སྒྲུབ་པར་སྨིན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གྲུབ་ལ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་སྨོས་པའི་སྒོ་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྒྲས་རྟོགས་པ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འདྲ་བར་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒྱུ་ནི་ལུང་དུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་སྨིན་པ་ནི་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་ བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་འཆད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འགོད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལ་ཐོབ་པ་དག་ནི་ཤིང་ལྗོན་པའི་ཕྱི་ཤུན་བཞིན་དུ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་གནས་པས་ དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བརྗོད་དོ།

所谓'其余诸法'详细解释为：其余不善法和有漏善法是两种性质，因为具有两种性质的缘故。意思是说具有力量和湿润的性质。
它们能成就异熟果，就像有力且湿润的种子能生长出嫩芽一样。
所谓'异熟因'详细解释为：如果'异熟'是以体性成立，即因为成熟而称为异熟的话，则'异熟因'是第六格的关系。如果是以业的形式成立，即因为自身将成熟，则异熟本身是因，所以异熟因是业的所依。
所谓'那么会如何'是指那么会有什么过失的意思。如果执著异熟因是以体性成立，则'眼是从异熟所生'这种说法就不成立，因为眼不是从异熟所生。那么是什么呢？意思是从异熟因所生，异熟不是因。
如果执著以业的形式成立，即异熟本身是因，则'眼是从异熟所生'这种说法虽然成立，因为业也将成熟故是异熟，但'业的异熟'这种说法却不成立。因为异熟只用于业，而不是异熟，在'业的异熟'中是以体性成立的意思，而不是以业成立。因此不会成为'业的异熟'。
所谓'如前所说两者都可以'是指：在'从异熟所生及长养所生内五处'中已经说明。其中'从异熟因所生即是从异熟所生'是省略中间词的说法，如'牛车'一样，这是执著以体性成立。
或者，到达果位时的业称为异熟，因为将要成熟。从彼所生即是诸异熟生，这是执著以业成立。
所谓'果唯是异熟故为异熟'是说如果想表达是果的话，应当完全执著为体性成立的意思。
因此'眼是从异熟所生'也是省略中间词，以体性成立的方式也成立，'业的异熟'也以说明体性成立的方式而成立，因为言语的理解是以所要表达的意思为前提的缘故。
所谓'不相似而成熟即是异熟'是指与因不相似的果的意思。因唯是有记，而果唯是无记，因为俱生因等的成熟都是相似的，所以作此区别。
因为在论典阿毗达磨中如此解释，所以这样详细安立'异熟因在一蕴中'等。在此，诸得如同树皮一样，与思等别异而住，所以它们的果也是作为圆满的方式而别说。

།འདི་ལ་ཕུང་པོ་གཅིག་ཡོད་པས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཅིག་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་གང་ལ་ཐོབ་པ་དག་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལ་དེ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པས་ ཕུང་པོ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཉིས་ལ་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ དང་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ཡང་ ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་བཞི་ལ་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ པའི་ཕྱིར་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་གཞན་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ན་མཉམ་པར་གཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ནི་མེད་དོ། །འདི་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་སྡུག་བསྔལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།ཚོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཅན་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་མེད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཅི་རིགས་པར་ཕུང་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་པའི་ ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བའི་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞི་ པ་ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ན་སྟེ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ན་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་པས་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཅིག་པ་དང་ཕུང་པོ་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཅིག་པ་ཡིན་ ནོ།།འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་བར་སླའོ། །ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པ་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲོག་གི་དབང་པོ་དེ་དང་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ རྣམས་ཡིན་ལ།དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།

由于此处有一蕴，故异熟因是一蕴，即于何蕴有得，彼即于彼有生等，故是一蕴。得之果即是彼等之生等之果，由于果共同故是一果。
异熟因二蕴一果者，即身语业及彼等之生等，身语业摄于色蕴，彼等之生等摄于行蕴，故是二蕴。由于彼等之果无差别故亦是一果。
四蕴一果者，即心与善不善心所及生等，彼等心与心所随应摄于受、想、行、识蕴，生等摄于行蕴，故异熟因是四蕴。由于果共同故是一果，心之果与心所之果无别。
由于欲界无等持，故无异熟因五蕴一果。此中色蕴所摄苦身语业与心及心所不成一果，因为聚集各异。三蕴者于三界皆无，因为心与心所必定是一果，且随应是四蕴自性故。
色界异熟因一蕴等广说者，得及生等摄于行蕴故是一蕴。如是由于果共同故亦是一果。无想定及生等亦当说与此相同。表色摄于色故，生等是行蕴自性故是二蕴。一果如前。
不等持善心有四蕴，因为无随行色故除色蕴，摄于受等蕴故。五蕴者是等持心，因为随行色与心等一起生故。
无色界广说者，由于彼处全无色故，异熟因是一蕴及四蕴。其中得及生等是一蕴，如前。灭尽定及生等亦是异熟因一蕴。一果者易知。
业亦有等广说者，谓其异熟是命根，其异熟必定是彼命根及其生等不相应法，彼等皆摄于法处故，异熟成一处异熟。

།གང་གི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ནི་གཉིས་ཏེ། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེའི་ ཚོགས་པ་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་ལ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེ་ གཉིས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་འབའ་ཞིག་པ་ནི་ མ་ཡིན་པས་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ནི་གསུམ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད་དང་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྟེན་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་དང་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེ་ལ་གསུམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ དུ་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པོ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད་དང་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །གང་གི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཞི་སྟེ། མིག་དེ་ཉིད་དང་ མིག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་ལ་རག་ལུས་ཏེ།འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གོ། །གང་གི་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣ་བ་ ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཡིན་ཏེ།རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད་དང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གོ། །ལས་དེ་ཡང་ཡོད་ དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ནས་བཅུ་གཅིག་གི་བར་ཞེས་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པ་ནི་མེད་དེ། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ་གང་གི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཁོ་ན་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་ པར་འགྱུར་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་དོད་པ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལུས་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དག་ཡོད་དོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ནས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བདུན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ ན་ཡང་བདུན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདིར་ཁམས་གང་ལས་བསམས་ཞེས་ སྨྲས་སོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།

凡是意处所摄的，其有二种，即意处和法处。意处的聚合必定与受等和生等同时生起而成为异熟体性，而受等和生等也为法处所摄，故异熟为意处和法处二者所成。
凡是触处所摄的也与此相同，即触处必定也有生等，故法处也成为异熟，而不仅是触处，因此其处二者成为异熟。
凡是身处所摄的有三种，即身处本身，由于它必定依于四大种，故其所依的触处四大种，以及其生等也存在，因此第三法处也成为异熟。
与此相同，广说为：凡是色、香、味处中任一处为异熟的，其异熟也同样是三处，即任一色等处本身，及其所依的大种性触处，以及其生等性的法处。
凡是眼处所摄的有四种，即眼本身，眼也必定依于身而生起，故有身处，如前所说有触处和法处。
凡是耳处、鼻处、舌处所摄的也与此相同，广说为：凡是耳等任一处为异熟的，其异熟也同样是四处，即任一耳等处本身，如前所说的身处、触处和法处。
此业也有，广说为：从五处乃至十一处，应随情况配合。异熟十二处是没有的，因为声处无异熟体性。
对此，论师无畏友说：'凡是异熟唯一成熟法处的业也有'这种说法不合理。为什么呢？因为命根是引业的果报。
首先，若在欲界成为业的异熟，则在六处未具足的羯罗蓝等阶段必定有身和命根。六处具足后则有眼等六处和意处七处。
在色界也有七处。在无色界也必定有意处和法处，因为命根是一切生的引业果报。或者在此是从何界而思维？答曰：是无色界。

།དེ་ན་ཡང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྲོག་གི་ དབང་པོ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།། །།བམ་པོ་བཅུ་དགུ་པ། འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བ་ལས་བསམས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་གཟུགས མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཁོ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ འགྱུར་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་གཞན་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོད་པས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད།འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡིན་ན་སྲོག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི།སྐྱེ་མཆེད་གཞན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པ་ནི་མི་འགོག་གོ། །འདིར་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ གཅིག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པའི་ལས་དེ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་འདོད་པར་ཟད་དོ།།སྲོག་གི་དབང་པོ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་ མཆེད་གཅིག་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འདི་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡིད་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཡོད་པ་ཡང་ལས་དེ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་གྱི་ལས་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་ཅིས་བྱས། རིས་མཐུན་པ་ཡང་ལས་གཅིག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ཡིན་ལ།སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡང་གཞན་གྱི་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཇི་ལྟར་གང་གིས་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིག་དང་ལུས་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལས་དེ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ནི་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མེད་པར་འབྱུང་བ་མེད་ཀྱི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡིད་མེད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡོད་པས་འདི་ནི་མི་ མཚུངས་སོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དེ། གང་གི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པའོ། །གང་གི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ནི་ལྔ་སྟེ། མིག་དང་ལུས་དང་ གཟུགས་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ།།ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གང་གི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ནི་བཞི་སྟེ། ལུས་དང་གཟུགས་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གཟུགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་མིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞུང་ལུགས་གཞན་ཞིག་འདོད་པར་བྱེད་དོ།།སློབ་དཔོན་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་དེ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ཕྱོགས་གཞན་གང་གི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ནི་གསུམ་མོ།

在此，由于命根是投生业的果报，因此必定也有意处的存在，而异熟是由受区分的缘故，并非唯有命根成为异熟，因此受等也将存在。
第十九品
对此回答：此是就刹那生起而言，在无色界生起的心是从异熟生起的刹那，在那个不普遍生起的刹那中，由于唯有命根异熟生起，以及意处并非普遍生起的缘故，唯有命根成为异熟。那么为何在普遍生起时，由于也有其他意处的存在，其异熟是意处和法处二者，如是解释。
这应当观察：命根是投生业的异熟这一点是成立的，当命根异熟时，意处等也成为异熟，并不否定其他处是异熟。此处是考虑异熟因，仅仅想要表达有某些业唯有法处成为异熟而其他处则不是这一点而已。
若说命根投生业本身也使意处等成为异熟，而非唯一处。对此应说：对此，虽有意等其他存在，也唯是彼业的异熟，而非其他业的异熟，这种确定是如何成立的？同分也是一业的异熟，命根是其他的，意处等也唯是其他的，这种情况是存在的。
如果你如同'凡是眼处者，即是眼、身、触、法处'这一论述中，凡是异熟为眼处者，由于必定性的缘故，也是身处那样，意处等也是唯彼业的异熟，这是不对的。因为有些唯依赖于某些而生起的缘故，眼根无有不依身根而生起，而命根即使无有异熟意也有生起，所以这是不相同的。
胜友论师说：有某些业唯有法处成为异熟，即是命根者。凡是眼处者有五种：眼、身、色、触、法处。乃至舌处亦复如是。凡是身处者有四种：身、色、触、法处。
另一种论典主张：由于在无色界不生起的缘故，色处也是成就眼的彼业的异熟。此论师认为色处是否定唯是彼业的异熟，这是另一种主张，凡是身处者有三种。

།གང་གི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ནི་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་རིས་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ལས་གཅིག་ ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་བྲིས་པ་ལ་དེ་དག་གང་ཞིག་གང་ལ་དད་པ་དེ་དེས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་ཟད་དེ། ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཁ་ ཅིག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ནས་ཁ་ཅིག་གི་ནི་བཅུ་གཅིག་གི་བར་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་དང་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །པདྨ་དང་བལ་པོ་སེའུ་དང་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་ སོགས་པ་དག་གི་ས་བོན་ཏེ་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ནི་འབྲས་བུ་རྩ་བ་དང་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་དང་ཟེ་བ་དང་ཟེ་འབྲུ་དང་སྙིང་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ།ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡལ་གའི་མདོ་དང་ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་དང་མགོ་ལྕོག་དང་མྱུ་གུ་དང་མེ་ ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དུ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་ནི་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ནས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་དག་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལས་དུས་གཅིག་ པའི་སྟེ་འདས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དུས་གསུམ་པ་སྟེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ནི་འགྱུར་གྱི་ལས་དུས་གཉིས་པ་ཡང་སྟེ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡང་དུས་གཅིག་པ་སྟེ་མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བཟློག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལས་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པ་སྟེ།རྒྱུ་བས་འབྲས་བུ་ཧ་ཅང་ཉུང་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་འདྲ་བར་སྨིན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མཚུངས་ པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དྲངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་པ་ཡིན་གྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་འདི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་རེས་འགའ་ནི་དགེ་བ་རེས་འགའ་ནི་མི་དགེ་བ་རེས་འགའ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་དྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ཡོད་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་འདས་པས་ རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདི་དག་གི་དུས་ངེས་པ་དོན་གྱིས་ནི་བཤད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་བཤད་ཀྱི་རང་གི་སྒྲས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བརྗོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།རང་གི་སྒྲས་བསྟན་པ་དང་། དོན་གྱིས་བཤད་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ།

在'凡是眼根处所属的那个是四'这句话之后跟随着，命根和同类等相互缺一不可的诸法，必定不是仅仅一业的异熟果，如是思维。诸解释者写下这两种观点，他们各自依信仰而接受，作为附带内容即可。
又如何某些业的异熟果是一处异熟乃至某些是十一处呢？为此说'因为业果是种种和非种种'等广说。莲花、尼泊尔猴子和尼拘陀树等的种子，即莲花等的种子是根、芽、茎、叶、花蕊、花粉、果核等种种果实，尼拘陀树等也显现如云般丰盛的枝节、枝条、叶子、树冠、嫩芽、花朵和众多果实。
有些则非种种果实，如大麦和小麦等种子。因为果实本性相同，这是种子的法性。一时业即过去的异熟果是三时的，即过去、未来、现在的异熟，而二时业即过去和现在的也是一时即未来的则不是。
'相反则不是'是说多个刹那业的一个刹那，因为会导致果比因过少而连接。异熟果不与业同时异熟，因为俱生是同时生起和相应因作用，而异熟因是观待不相似的成熟。
异熟果也不是紧接着异熟。为什么呢？因为紧接的刹那是由等无间缘牵引，如是紧接的刹那是由等无间缘力牵引，虽然此等无间缘是异熟因，但不是由异熟因力牵引。
这确实如此，因为从等无间缘异熟因，紧接的刹那有时生起善，有时生起不善，有时生起无记。若不如此则唯成无记。一向而言，紧接的刹那非异熟体性是因为由等无间缘牵引。异熟体性则不是，因为不是由等无间缘牵引，如是思维。
从异熟因所生果的成熟是观待相续，这是说心和心所相续存在时，过去的异熟因会产生异熟果，这是法性，如是思维。'这些的确定时间已由义理说明'是说由义理说明而非自语词，此为语义。
表述有二种：自语词显示和义理说明。如何？同类因是相似。

།རང་རིས་ས་པའོ་སྔར་སྐྱེས་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རྣམས་ཀྱི་རང་སར་ཀུན་འགྲོ་ལྔ། །ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་མ་འོངས་པ་དག་ནི་མེད་དོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ཁྱད་པར་མ་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་ན་དུས་གསུམ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་ཁོ་ན་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། སྔར་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་དུ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཉིད་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་ཏེ། མདོར་བྱ་བའམ་མདོར་མ་བྱས་པ་མདོར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གཏན་ཚིགས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་མ་འོངས་པ་ལ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ འགྲོ་བའི་རྒྱུའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་སྤྱིའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཞག་གོ་ཞེས་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདི་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་ཡང་མེད་ལ་ རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་པས་འདིའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ།།གསུམ་པོ་དག་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཁོ་ན་གསུམ་ཡིན་ལ། གསུམ་ཁོ་ན་ཡང་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་དུས་ངེས་པ་མ་བསྟན་པས་དུས་ཐམས་ཅད་པ་དང་དུས་དང་བྲལ་བར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་ལས་གཞན་པ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲིའོ། །འདུས་བྱས་བྲལ་བཅས་འབྲས་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན་འདིའི་ བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་འདུས་མ་བྱས་དེ་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདིའི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་འདུས་མ་བྱས་དེ་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདུས་མ་བྱས་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དག་མེད་དེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཞན་མེད་དེ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ནི་ཡིན་ཏེ། འདུས་ བྱས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མེད་དེ། འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་དམིགས་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

由于说'自类先生者'以及同样地'遍行即是烦恼者，彼等自处遍行五'，因此同分因和遍行因唯有过去和现在，而未来则无。
俱生因、相应因和异熟因由于未特别说明，故实际上是三世所摄。
为了确定唯同分因和遍行因是先生，而先生唯是彼等，以及由于互为果，以及由于是心等和不善等自性，所以这些非属时的说法是错误的。
'总之'即是简略，是否简略都称为总之。
此处说'理由已说'是如何说的呢？同分因具有等流果，而这对未来是不合理的，因为无先后故等等。同分因的理由所说的，也应知是遍行因理由的本质。
遍行因与同分因相似，同分因是烦恼的因是烦恼。遍行因也唯是烦恼的因是烦恼，这是由于是烦恼法的共因而别立于同分因，这已经说过。
这如同同分因一样既无未来，又具有等流果，所以其方式与彼相同。
'三者是三世'即是确定唯三世是三，而三唯是三世，为了确定这点，能作因则不是如此。
怎么不是如此呢？由于能作因未确定时间，应知是一切时及离时，即除自体外的其他一切法都是能作因。
因此是如此，而不是其他。
因与果这二者是相互观待的，所以问这些因是什么的果。
'有为及离系是果'即除虚空和非择灭外的一切法都是果，将如是解说。
若如是则'无为是果故，除自体外的其他无为应有作为其果的因，由于无为是因故，除自体外的其他无为应有作为其果的果'。
无为没有这些因果。离系果是无为择灭的特征。它没有其他因，因为非所生故。是因，因为住于不障碍有为生起的自性故。
对它也无果的安立，因为无摄果和缘的功能故。正因如此，所以说'由于六因不成立故'等。

། འདི་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེ་དང་ཆོས་འགའ་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འགའ་ཡང་མེད་དེ། འདུས་བྱས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར དང་ས་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ནི་སེམས་ཅན་ དུ་བགྲང་བ་དང་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ལ་རྒྱུ་འདི་དག་མེད་དོ། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་འབྲལ་བའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུར་མི་འདོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དུས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་ལ་རྒྱུ་དག་མེད་དེ། རྒྱུ་ནི་དུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག གོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ལ་རྒྱུ་མེད་དོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སྤྱིར་དུས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་། སྨིན་པའི་མཐུ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་སྐད་དུ། ལྔ་པོ་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་དག་།འཛིན་ཏེ་གཉིས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རེ་ཞིག་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ་དེ་ནི། སྔོན་འབྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་ བདག་པོའི་འབྲས།།ཞེས་འབྱུང་བས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཕྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། །གང་གི་མཐུས་གང་ཞིག་སྐྱེ་བའམ་འཐོབ་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐྱེས བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། བྲལ་བ་ནི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་འཐོབ་ན་ལམ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། །རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན།འདུས་མ་བྱས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་མི་སྲིད་པས་འདུས་མ་བྱས་ལ་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་དོ། ། གལ་ཏེ་ལམ་འབྲལ་བའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན། ད་ནི་དེ་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་དགོས་སོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམ་པ་གང་གིས་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་དེ་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ ནི་ལམ་གྱི་ཡིན་ནོ།།དེ་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཚིག་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དེ་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། འོ་ན་ནི་ལམ་དེ་ཐོབ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་ སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།

在此，俱生因和相应因是不可能的。因为它与任何法都不会同时生起，也不相应。
在此也没有任何同类因，因为与有为法不同，且不可能有相同的界地。
正因为如此，以及它不是烦恼性的缘故，也没有遍行因。因为不是异熟的自性，所以在此也没有异熟因。异熟法是属于有情数和界所摄。
正因为完全不是所生法，所以它没有这些因。正因为不是所生法，所以在此也没有能作因。正因为如此。
若问为何不承认是道所断的能作因？这是因为它是以不障碍生起的自性而安立，而无为法不具有生起，故如是说。
又因为不属于时间，所以在此也没有诸因，因为因是属于时间的法而安立。
如是，因为六种因不可能存在，所以无为法无因。因为五种果不可能存在，所以无为法也无果。
为什么呢？首先，总的来说，对于超越时间的法来说，没有取果和成熟的功能，如说：'五果是现在果，二者是能引发。'等等。
此外，首先没有增上果，因为如说：'非前生有为法，唯有为增上果。'是同时生或后生，而它不具有生起，所以此中没有同时生果和后生果。
正因为不具有生起，所以也没有等流果。等流果是具有生起且与具有生起的法相似的法。
正因为如此，以及没有士用作用，所以无为法也没有士用果。由某种力量而生起或获得的，那就是它的士用果。
正因为如此，所以也没有离系果，因为离系唯由道力而获得，而那道是有为法。
因为与异熟因性质不相符，所以也没有异熟果。异熟果的因是有漏的，而无为法不是有漏的。
从一个方面说，因为与五种因性质不相符，所以五种果不可能存在，因此无为法不可能有果。
如果不承认是道所断的能作因，那么它是什么的果呢？因为果必须具有因。或者说，它以何种方式是果呢？
答：首先，对于'它是什么的果'这个问题，是道的果。对于'如何是果'这个问题，是因为由其力而获得，即由道力而获得的意思。
或者这样解释：若问它是什么的果，是道的果。若问如何是果，是因为由其力而获得。
那么，因为道只对所得有功能，所以只有得是道果，而离系不是。如何？这是就道果的语境而言。

།དེ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། །ལམ་ནི་བྲལ་བ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ལམ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་འདིའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ནི་འདིའི་རྒྱུར་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། བྲལ་བ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔར་འདོད་དེ།བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུ་ནི་མྱུ་གུའི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མེའི་དུ་བ་ལྟ་བུའོ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བུམ་པའི་མར་མེ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་བུམ་པའི་ཐོ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་ བྱ་བའི་ཤིང་རྟ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ལམ་ནི་འདི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ལ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་ མེད་ན་གོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ལ་འབྲས་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན།འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་ལ་དེ་ཡང་ བཟློག་སྟེ་བཀག་པ་དང་རྒོལ་བར་བྱེད་པ།ཡང་ན་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ན་གོ་ཇི་ལྟར་ན་འདུས་མ་བྱས་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ལ་མི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོས་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་མི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་འདུས་ མ་བྱས་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་གི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་བཞིན་དུ་འདིའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དུས་ལས་གྲོལ་བ་ལ་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་སྨིན་པའི་ མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་སྨིན་པའི་མཐུ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་ནི་མེད་དེ། ལྔ་པོ་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་དག་།འཛིན་ཏེ་གཉིས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བཤད་ཀྱི།རང་གི་སྒྲས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་ ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་ལས་རྒྱུ་དག་མི་རྟག་པར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདུས་མ་བྱས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། ། སྐྱེད་པའི་ཞེས་བཀར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་གང་དག་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་དང་སྐྱེད་པར བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ལ།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་སྟེ། །དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་འགག་པ་ ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།གཉིས་པོ་དག་ནི་འགག་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།




这是说'因为没有能力'。意思是'因为道对于离系没有能力'。因此，首先道绝不是此的因，道不是此六因中的任何一个因。离系是此的果，是所得的果，而不是所生的果，这是所思。
有些人主张有五种因：作者因、了知因、显明因、破坏因、获得因。作者因如种子对苗芽。了知因如烟对火。显明因如灯对瓶。破坏因如锤对瓶。获得因如车对到达他处。
如此，道是此的获得因而非生因，离系果也是所得而非所生。
又广说'若无增上果'者，若无为法有果，由于安立为能作因，应成增上果，然由于说'无为无彼等'，对此遮破反驳。或问'若无增上果，如何无为是能作因'。
由说'不障生之事物为能作因'，表明此无为仅安立为有为之能作因，而非无为之因。
若问为何不如有为安立其果？为此说'因为超越时间者无持果与成熟之力'。唯有时间所摄之法有持果与成熟之力，余者则无。将说'五现在持果，二者能引生'。
所谓'异门所说'，意即以他词说明，非自词。
所谓'彼等亦是无常'，即确定彼等唯是无常，为遮常法非因。
'亦非所缘缘'者，由说'何等为因及何等为缘'，如说因是无常，同样说明缘也唯是无常。因此，无为亦非所缘缘。
'由简别生故'者，谓'能生色之因及缘是无常'，非不生者。缘有二种：能生者与非能生者。所缘缘是非能生者，因为仅是所缘。所缘缘是现在心心所取故对灭法起作用。由说'二者对灭起作用'故。

།རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདུས་མ་བྱས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་གྱིས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་དགག་པ་མ་ཡིན་ནམ། མདོ་ལས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་ལས་སོ། །བཀག པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།མདོ་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ནུབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་བཞི་པོ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་མེད་ པས་འབད་པ་མེད་དེ།འོན་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་དཔྱོད་པར་ནི་བྱེད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྒྲ་དང་འདུ་ཤེས་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཏེ།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལས་ཚོར་བ་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པ་དང་ཚོར་བ་ལས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པ་ནས་ འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བར་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འདུས་མ་བྱས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལས་དངོས་པོ་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ནི་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རེག་བྱ་མེད་པ་ཙམ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མ་རྙེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྙེད་པ་ནའོ། །ཕྲ་རྒྱས་དང་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་འགགས་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྲ་རྒྱས་དང་སྐྱེ་བ་གཞན་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་ སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན།དེ་ལྟར་ན་ཕྲ་རྒྱས་འགོག་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཉི་ག་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་གང་དག་ཡིན། དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགོག་ཅེ་ན། ཕྲ་རྒྱས་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དགུ་ བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་གང་གི་གཉེན་པོ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ཕྲ་རྒྱས་དེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེའོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་འགོག་གོ། །དེའི་ སྟོབས་ཁོ་ནས་ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པའི་འགོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་བར་མ་དོར་འཆི་བའི་རིས་མཐུན་པ་ལྷག་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རིས་མཐུན་པའི་མི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། ཕུང་པོ་ ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ལྷག་མ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་སྟེ། བར་མ་དོར་འཆི་བའི་རིས་མཐུན་པ་ལྷག་མ་དེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཁོ་ནར་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་ པ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཚོགས་པས་ཕུང་པོའི་ཐ་མ་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་རིས་མཐུན་པ་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་ མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཕྲ་རྒྱས་ མ་ཚང་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

关于'诸因'的广说，因有能生和不能生两种，因此无为法虽是不能生，但仅以无障碍性而为能作因，这不是不可否认的吗？
经中说是所缘缘，是指'四缘'的经典。说'无遮'，是考虑到不违背法性故无过失。
诸经多已隐没，是因为正确集结的四种已经衰损。对此，论师认为不违背法性故无须努力，但是要观察无为法是否存在。
说'一切无为'，不仅仅是择灭。如同色受等，'等'字包含声、想、眼等，经部师说，如同色与受是不同事物，受与想是不同事物，乃至诸行与识是不同事物一样，无为法并非与色等五蕴不同的事物。因此无为法不是实体存在。
'仅无触'，意思是无有障碍性的实体。'未得'即是未获得。烦恼和生起已灭，由择力即慧力使烦恼和其他生不生起，这是择灭。
如是，灭除烦恼即是灭除集谛，灭除生即是灭除苦谛，将如是解说。为建立有余依涅槃和无余依涅槃，故说二者。
若问经部宗的烦恼是什么？它们的生起如何由择力而灭？烦恼是九十八随眠的习气。在第一刹那，对治某烦恼的择法道与该烦恼同时生起。在第二刹那等时，由其力而灭。
由其力故不再结生后有的灭，也是如此。如同中阴死有的同类余，广说中，同类是指人等的特征，或五蕴特征的自性。其余即是以该特征而生，中阴死有的同类余，由于未圆满而缘不具足故不生起，这是非择灭。
缘不具足是指资具等缘不聚集，故最后蕴即死无法结生同类，因此这是择灭，是指有余依涅槃界。
'苦不生'是指无余依。所说的非择灭之苦不生，由于生起之因即烦恼的不具足是由择力所作，故非无择，因此这唯是择灭。

།རང་གི་ངང་གིས་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་ པའི་ཕྱིར་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མ་ཞིག་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་མ་ཞིག་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་གགས་མ་བྱས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ ལ་སྐྱེ་བ་ལ་གགས་མ་བྱས་པ་ཡོད་པས་སྐྱེ་བ་ལ་གགས་མ་བྱས་པ་ཅན་དག་སྟེ།དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་གགས་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྤངས་པ་ ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ན་མི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མདོ་ལས། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྤང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད།མདོའི་ཚིག་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་དྲང་། གང་གི་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫས་གཞན་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་དེ་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་མདོའི་ཚིག་འདི་ལེགས་པར་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ལ་འདུན་པ་དང་ འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།འདོད་ཆགས་ནི་ཐོབ་པའི་དོན་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །རྒྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དག་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོངས་ཤིག་།འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དུས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་དང འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ཁོ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ།།འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་མ་འོངས་པ་དེ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤང་བར་རུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེར་ཡང་ཚུལ་ནི་ འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེར་ཡང་ཚུལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་སམ་ཞེ་སྡང་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོངས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར བ་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་པས་དུས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་སྤངས་པར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་དགོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཚེ་རབས་སྔ་མ་པ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པ་བསྩལ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཚེ་རབས་སྔ་མ་དང་ཚེ་འདི་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྲེད་པ་རྣམ་པར་སྤྱད་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་བས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སྲེད་པ་རྣམ་པར་སྤྱད་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདས་པའི་ཚེ་རབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པར་རྣམ་པར་སྤྱད་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་དགེ་སློང་དག་བདག་གོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ཡོད་ན། བདག་ནི་འདི་ ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ཞིང་བདག་ནི་དེ་འདི་ལྟ་ཞིག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་།བདག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་ནི་གཞན་དུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།

所谓'由于自然灭尽的缘故'是指由自身灭尽的缘故，而不是由智慧的力量灭尽的意思。
所谓'若未破除则彼不存在的缘故'是指若未破除随眠，则由于非择灭，彼灭尽不存在的缘故。
所谓'未障碍生起者'是指这些未障碍生起的存在，因为有未障碍生起，所以是未障碍生起者，其中能障碍生起的事物即是择灭的力量。
若说'唯是不生'等广说，认为断除即是涅槃。若将不生称为涅槃，则不生唯是未来，而过去和现在已生故无不生，如是经中如何说'将断除过去、未来、现在的痛苦'？如何解释此经文？
依据涅槃是异体的观点，由于依止等因缘，也能获得过去和现在的涅槃，因此此经文得到善巧解释。
所谓'由断除缘于彼之烦恼'是指由断除缘于痛苦之烦恼的意思。
关于'对色的欲求和贪著'，欲求是对未来的希求，贪著是对已得之义的过度执著。
所谓'乃至广说识'是指应断除对受、想、行、识的欲求和贪著。若断除欲求和贪著，你们也将断除如是识的意思。
所谓'如是三时痛苦也'是指唯断除欲求和贪著即是断除色等痛苦，未来的欲求和贪著也将不生，因此也能断除三时痛苦，这是在显示。
所谓'于彼处也唯是此理'是指若说将断除过去、未来、现在的烦恼，于彼处也唯是此理，即广说'应断除对烦恼贪或嗔的欲求和贪著'，由断除缘于彼之烦恼而断除烦恼，而非由自性，因此也能断除三时烦恼的意思。
又关于'密意是'等广说，前世者是存在于前世。今生者是存在于今生。如是说明烦恼是刹那性。
若问如何理解？是说前世和今生的一切烦恼相续，而非单一刹那。
因此如说'对爱的种种行相'等广说，由于在其他处也见到如是，应当了知是如是。
过去时一刹那中怎能有十八种爱的行相？因此是依据过去世而说。
十八种爱的行相是：诸比丘，若有我执，则会思维'我是如是'，'我是这般'，'我是存在'，'我是不存在'，'我是其他'。

། འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ཞིང་འདི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་ཡང འགྱུར་རོ།།འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་དང་། གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདི་འབྱུང་ བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་པ་དང་།འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་པ་དང་། གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་ དུ་སེམས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་པ་དང་ཚེ་རབས་འདི་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་མཐའ་དག་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ ནས་འདོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པོ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ཚེ་རབས་སྔ་མ་པ་དང་ཚེ་འདི་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་འདི་ལ་མ་འོངས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་སྟེ་བག་ ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་བཞག་ལ།ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་སྤྱད་ནས་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་དང་འདྲའོ། ། འོ་ན་མ་འོངས་པ་སྤངས་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་།དེས་གང་ཞིག་སྤངས་པས་དེ་སྤང་བར་འགྱུར་བ་རྒྱུན་ལ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་བཞག་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བ་སྤངས པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ས་བོན་མེད་པ་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྱུར་རོ། །འདས་པ་འགགས་ཟིན་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་འགགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལ་ནི་འབད་པ་སྟེ། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་འབད་པ་དོན་དང་བཅས་པ་སྟེ། དགོས་ པ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་གི་མཆོག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་མེད་པ་ རྣམས་ཀྱི་མཆོག་མེད་པ་ཡིན་པར་འོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདུས་མ་བྱས་མེད་པ་ཡིན་པར་འོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།གཉིས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་འོག་ཏུ་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་གཞན་དག་ལ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་དུ་ཁ་སྐོང་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་ཞིག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ཞིག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ཞེས་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་བསྐྱབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན སུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་ལན་དུ་མ་ཞིག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོའོ།

会想到'这将会发生'，也会想到'这将不会发生'，会想到'这样将会发生'，会想到'那样将会发生'，也会想到'将会以其他方式发生'。会想到'这将会发生'，会想到'这样将会发生吗'，会想到'那样将会发生吗'，也会想到'将会以其他方式发生吗'。会想到'这到底会不会发生呢'，会想到'那样到底会不会发生呢'，会想到'这样到底会不会发生呢'，也会想到'到底会不会以其他方式发生呢'。
现在时也是如此。同样在此处，前世和今世的烦恼相续都要配合，而不是单一刹那。如此成立后，为了说明所欲表达的内容，广说'由这两种烦恼'等。由前世和今世这两种烦恼，对现在的因和未来的种子性，即习气性质的功能已经安立，由断除这种子性，那两种烦恼也断除了。譬如，由异熟果报耗尽，受用异熟后业也称为耗尽，与此相似。
那么，如何安立未来的断除？如果说由于断除某物而成为断除，相续中并未安立种子性。因此说'由于无有种子，永远不生的未来苦或烦恼即是断除'。无种子是由择力而成。对已灭的过去和趋向灭的现在的努力，即生起对治的努力是无意义的、无必要的。
其中最胜即是离贪，离贪是贪欲灭尽，即所谓择灭。如何是无中最胜之无？即如何是虚空等无为法中最胜的离贪无为法？为了回答此问题而广说'某些无'等。'第二'是指在第二集谛之后，通过自己智慧见到并对他人显示而说明，补充为三即是第三。'成为什么'是指成为什么过失。'会成为什么'是指会成为什么功德。
当问及'会成为什么'功德时，说到'将护持毗婆沙师的立场'。对于所说的'成为什么'即成为什么过失，说到'将成为非如理分别'，即是说将成为过失。如同色受等是从现量门中，如同眼等是从作用门中，是从比量门中。这已多次解说。事物是指贪等事物。

།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བདག་དང་བདག་པོ་དང་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཏེ། དངོས་པོ་འགགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཡན་ལག་ དང་ཡན་ལག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་དེ་ཐོབ་པར་ངེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འགོག་པ་འདི་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགོག་པ་དེ་ཐོབ་པར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ངེས་པར་ཐོབ་པ་ དེའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན།འགོག་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གལ་ཏེ་འདིའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་རུང་། གཉེན་པོ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ རྟེན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྫས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་སྡུག་བསྔལ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྤངས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གསལ་བས་དཔེར་བརྗོད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞིར་ བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་མི་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་ཁོ་ནས་དེ་འཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གང་གིས་སྤངས་པ་འཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ལམ་དེ་ཡོད་དམ་ ཐོབ་ན་སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བར་འདོད་པར་གྱིས་ཤིག་།གཞན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེའི་ཡིན་ནོ། ། དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། །དངོས་པོ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའོ།།ཐ་མར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཇུག་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དང་པོ་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་སྐྱེས་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་བདག་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བདག་སྐྱེས་ཏེ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་པོའི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་འདོན་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་བདག་པོའི་ཡིན་ པས་ན་བདག་པོའིའོ།།འོ་ན་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ཡུལ་ལ་ཡང་སྤྱིར་བསྟན་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོའི་དངོས་པོ་ཡང་སྟེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དང་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇུག་པ་རྣམ་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ་འདི་ལྟར། སྔོན་བྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'因为不存在因果等事物的缘故'等，其中'等'字包含了我与我所、支分与有支分的关系等，已灭的事物不是因果、支分与有支分等这样的事物。
那么'什么是必定获得彼的因'这广泛所说的，是唯独获得此灭，而非获得其他，即是说什么是必定获得、决定获得彼灭的因。
灭与获得之间毫无关系，因为不存在因果等关系的缘故。所谓'于现法中获得涅槃'，意思是住于有余依涅槃。
如果此是无实体，如何能获得？所谓'由获得对治'等广说，是由获得圣道而获得与烦恼和后有生起极为相违的所依，故说获得涅槃。
关于'唯是无实体'中，'唯'字是为了遮遣另外实体性的缘故。
所谓'此苦'等广说中，从'断'到'无生'这些都是异名词。
'无生'是以明显的譬喻来说明，即是说由于此处不会生起，所以称为无生，这是就基础而说，而不是就体性而说无生。
所谓'由何而遍计获得彼'，是说以何道而遍计获得断，若获得则应当认为苦不生起。何必再遍计其他涅槃。
所谓'彼心解脱'是指世尊无余依涅槃时的情况。
如实即是如所缘。有漏事物即是与烦恼相应的。所谓'有事法'即是有因法。所取事即是应当执取故称为所取。
所谓'为显示最后'，是指偈颂最后出现异熟因，其果唯是异熟。能作因从第一偈颂出现故为第一，其果是增上生。
增上即是增上缘。从彼所生即是增上生，意思是增上缘的果。有些人读作'增上果是第一的'，此果是增上缘的故称增上。
那么就成为能作。若说于特别指定的对象上也可以普遍运用，则也可以成为那样的体性。
所谓'彼即是能作'，即是仅仅安住于无障碍性的。
所谓'也有能生事'，即是也有主要事，意思是也有能生的事。
因此，这就显示了能作因的作者和任运二者都有增上果。
除无为外，如此将解释：'非先所生有为法，唯是有为增上果。'

།སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་དག་ནས།ལུས་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་བར་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལུས་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ ཡང་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལྔ་པོ་དག་ཡིན་པར་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་ སོགས་པ་ཡིན་པར་སྲིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་སྲིད་པས་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་མ་བཟུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཞེས་ནི་མ་ བཤད་དོ།།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལས་རྣམས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ལ་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བས་བསྐྱེད་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ པར་མི་འདོད་དེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་མཚན་ཉིད་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་འདི་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མིག་འབའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཅི་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྒྱུད་པས་དབང་བྱེད་པ་སྟེ་མིག་ལྟ་བུར་མངོན་སུམ་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་སྨྲས་པ། ཐོས་ནས་ལྟ་བར་འདོད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན ནོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྣམས་ནས་ལྟ་བར་འདོད་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་ འབྲས་བུ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གསུངས་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་པ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་།།སྐྱེས་བུའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་པའོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དངོས་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ བུའི་དངོས་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ལས་ཉིད་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།སྐྱེས་བུ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་དག་ནི་ལས་དང་ལྡན་པ་དག་ལས། ལས་གཞན་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ སྐྱེས་བུ་ཁོ་ནའི་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཆོས་གང་གི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་གི་ལས་ཏེ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་ པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་བརྟགས་པའི་སྐྱེས་བུའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་ པ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'十处'，是从眼和色处乃至身和触处。因为从'依靠眼和色等产生眼识'乃至'依靠身和触等产生身识'等说法而来。
这也仅是能作因，因为眼等处不可能是眼识等的俱有因等五因。意处可能是意识的同类因等，法处也可能是俱有因和相应因等，所以不确定仅是能作因。
因此说'十处'而不说'十二处'。
'如器世间的诸业'是什么意思？这是与上下文相连，说明能作因中也有能生的事物。器世间虽然是由善业和不善业所生的无记法，但不承认是异熟，因为根据定义，异熟是指有情。因此，这增上果是能作因。
不仅存在于眼，耳等也有。为什么？因为间接支配产生眼识，不像眼那样直接。怎么知道呢？回答说：因为听闻后想要看，是想着'对想要看的人会产生眼识'。
'如是等类应当配合'是指像'拿着想要看而生起'等这样的情况都应当配合。
'等流、同类、遍行'是指'果'。等流果唯独是同类因和遍行因的，这是确定的说法。在这两者之后生起的也是士用果。
'士夫唯二因'是指士用果唯独是俱有因和相应因的，这是确定的。士夫果就是士夫的。这是'士用果'的同义词，因为士用与士夫的体性无别。
因为与士夫的体性无别，所以士夫的业就是士用，而不是离开士夫的其他。佛教徒不承认业和有业者是相异的。因此，凡是士用果都唯独是士夫的，所以说是'士夫的'。
'某法的作用是什么'意思是某法的业即行为是什么，那就是它的士用，这是词义。
因为没有内在的作者士夫，所以'士夫'仅仅是法而已，因此应该说是'法作用'而不是'士用'，不是吗？为此说'如同士夫的作用即是士用'，就像世间所设想的士夫的士用那样，法的作用也与之相似，所以如同士夫的作用即是士用。

།དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨན་བྱ་རོག་རྐང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྨན་བྱ་རོག་གི་རྐང་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་རོག་རྐང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་གང་ཞིག་གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པ་ལྟ་བུའམ་དཔའ་བོར་མཐོང་བ་དེ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཅི་གཞན་ དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དག་ལའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་དག་ལའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་གི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་བཤད་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་གཞན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མེད་ དོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་གི་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་ཁོ་ན་དེ་དང་དེའི་མིང་འཐོབ་བོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བགེགས་མི་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་ གནས་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་དང་།ལུང་དུ་བསྟན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་སེམས་ཅན་ ཞེས་བརྗོད་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི།སེམས་ཅན་བརྗོད་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་ཕྱིས་བྱུང་བ་ནི་ལུང་བསྟན་ཕྱིས་བྱུང་བ་སྟེ། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་བསྟན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ ནོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་ལུང་དུ་བསྟན་པ་ལས་བྱུང་བས་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་ འདྲ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ་ལུང་བསྟན་ཕྱིས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དུས་ཕྱི་མའི་དོན་ཡིན་པས་ལུང་དུ་བསྟན་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་དུས་ཕྱིས་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་ཅིག་ཅར་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་མ་ཡིན་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་རྒྱས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་འབྱུང་ལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ཁོ་ནར་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ས་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ འདོད་ལ།དེ་གཉིས་ནི་ས་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བ་མེད་དོ། །རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་འདྲ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དགེ་ བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།རིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རིས་མཐུན་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ས་དང་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་ལས་འདྲ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་ས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་འདྲ་བ་ཡིན་པའོ།

为了说明比喻，说到'药鸦足'等。如同药物形状像乌鸦的脚就称为'鸦足'，又如某人见到如同发狂大象或勇士的人，就称其为'发狂大象'一样。
'其他诸因'是指诸因。除异熟因外的其他诸因也有，是指同类因、遍行因和能作因。
为什么呢？因为士用果是俱生或等无间生。俱生因和相应因的果是俱生的，这也唯是士用果，其他果不是俱生的。同类因和遍行因的等无间生唯是士用果。作者因则二者皆是。
又问，士用果是否异于等流果和增上果呢？答：不是，同一果获得彼此名称。如此，由于与因相似而生故是等流果，由于依彼力而生故是士用果，由于依不障碍性而生故是增上果。
异熟不是如此是什么意思？这是连接上下文'俱生或等无间生'。'异熟是无记法'等广说，即唯是无记、唯是有情、唯从善恶而生。应当确定，所谓'无记'是指无覆无记。
'有情'是指有情言说，意思是从有情相续而生。从善恶后生是指从善恶后起，广大和等流不是从善恶生。
入定差别所生的大种，虽是从善生，是否成为异熟？所变化心虽从等持心所生，是否也同样？答：无过。'从善恶后生'中的'后'字表示后时义，即从善不善后时而生，非俱生亦非等无间生者，称为异熟。
从等持所生的广大与等持俱生亦等无间生。所变化心唯等无间生。异熟唯是同地，彼二者亦是异地，故无成异熟之过。
'等流与因相似'是就善、染污、无覆无记相似而言。若如此，由于善性相似，无漏也应成为有漏善因的等流果？答：不是，因为种类不同。同类因是同类，不是一切。
'彼从初地染污相似'是说遍行因从地和染污相似。

།གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེ་ན། འབྲས་བུ་དང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ས་ལས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ཡིན་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བར་རྣམ་པ་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་མ ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་རྣམ་པ་ལས་ཀྱང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་རང་གི་འབྲས་བུ་དེ་རྣམ་པ་ལས་ཀྱང་འདྲ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་དོ། །ས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།དེ་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མུ་གསུམ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མུ་བཞིར་བྱའོ། །མུ་དང་པོ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་རང་གི་རིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་རིས་གཞན་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རིས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རིས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ ཉིད་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ནི་རིས་གཅིག་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རིས་གཅིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རིས་གཅིག་པའི་ཉོན་ མོངས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།དེ་ནི་རིས་གཅིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་ གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གསུམ་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དག་ནི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་དགེ་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གི་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རིས་གཞན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་དག་ཀྱང་རིས་གཅིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་དག་མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བྲལ་བའི་བློ་ཡིས་ཟད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ ནི་བློས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

与什么一起呢？与果一起。如何呢？首先，从地来说，遍行因是从欲界乃至有顶，其果也是从欲界乃至有顶。从有漏来说，遍行因是有漏的，其果也是有漏的。如同等同因一样，从行相来说也不相同。
所谓'从行相也相同'是指，承许遍行因中凡是与其果从行相也相同的遍行因，即是等同因。由于地和有漏性相同故是遍行因，由于从行相方面也相同故也是等同因。
正因为如此，由于具有二者的本性而有第三句，所以应成四句。第一句是'等同因非遍行'，即等同因贪等，它仅是自类烦恼的等同因，而非遍行的本性，所以不是遍行因。
第二句是'异类的遍行因'，即遍行因萨迦耶见等，它是遍行的本性，且是异类烦恼的因，所以只是遍行因，而不是异类烦恼的等同因。
第三句是'同类的遍行因'，即遍行因萨迦耶见等，它由于与同类烦恼相同故是同类烦恼的等同因，它以同类烦恼的因的方式成为其遍行因，且具有遍行因性，所以也是遍行因。
第四句是'除了这些行相以外的'，即除了所说的三句法的行相以外的意思。比如有漏法不是善法的等同因，因为不相同。正因为如此，且善法非有漏故也不是遍行因。同样，善法对有漏也应如是配释。
有漏也既不是有漏诸法的等同因，也不是遍行因。比如，贪等由于是异类故不是异类烦恼的等同因，由于贪等非遍行故也不是遍行因。遍行法对同类烦恼也既不是等同因，也不是遍行因，如果它们是未来的话。以离系慧所灭。即以慧所证的灭谛是离系果的意思。

།དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེས་ན་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟད་པ་ནི་འགོག་པ་ཡིན་ལ་བློ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་སྐྱེ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་སྟོབས་ནི། གང་གིས་སྟོབས་སོ་ཞེས་དྲུག་པར་ཚིག་བསྡུས་ཏེ། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་གང་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ས་འོག་མ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དེའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ས་གོང་མ་པ་བསམ་གཏན་ དང་པོའི་ས་པ་འམ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྟ་བུ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཞན་ཡང་དཔེར་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཆི་བའི་སེམས་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །རིས་མི་མཐུན་པ་དཔེར་བརྗོད་ པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ས་ཐ་དད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པས་ས་གོང་མ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ས་འོག་མ་པའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་ཞིང་འདྲ་བ་དང་ས་མཚུངས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ ནོ།།འདི་ལ་མུ་བཞི་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྐལ་ བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་གི་འབྲས་བུ་བར་དུ་ཆོད་པ་ལྟ་བུའོ།།གཉི་ག་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་གི་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྟ་བུའོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། རྟག་པའི་ཕྱིར་འདི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ཉེ་བར་སྦྱར་ བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སྟེ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྔོན་བྱུང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་ལས་གཞན་པའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་ཕྱིས་འབྱུང་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་སྔ་ལ་རྒྱུ་འཕྱི་བ་ནི་མེད་དོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཁོ་ན་བདག་ པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི།འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་སྨིན་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་གནས་ པའི་ཡང་ངོ་།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་སྐྱེ་བའི། །འབྲས་དེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'因此'是指由于这个原因，即由于灭尽是灭谛，而智慧是慧，因此将说明择灭是离系果。
所谓'由何力而生何者'等广说，'由何力'是第六格缩略语，由何力而生何有为果，即是由其士用而生。
由士用而生即是由士用而生，意思是士用果。
举例说明：如欲界下地的修行心的果是上地初禅地或二禅地的禅定，这就是所谓的士用果。
有漏的无漏和禅定心的意化心也是此果。
'等'字所包含的是：如欲界的临死心生起色界的中有第一刹那等类似情况。
举异类为例是为了排除等流果，因为不同地不同于因，所以上地的禅定也不是下地修行心的等流果，无漏也不是有漏的等流果。
并非所有等流果都是士用果。某法由某力而生，且相似、同地、无间隔，则既是其士用果，也是等流果。
此有四句分别：仅是士用果而非等流果，如前所说。仅是等流果而非士用果，如同类因和遍行因的间隔果。二者皆是，如同类因和遍行因的无间生起果。二者皆非，如异熟因的异熟果。
虽然承许择灭是士用果，但因为是常法，所以不是由因力所生，因此偈颂中未说。为了与此相应，所以说'择灭是由何力而得'。
择灭是由择力而得，因此择灭是士用果。
关于'非先所生'的广说，非先所生即不是先前所生，是什么呢？是同时生或后生，果先因后是不存在的。
唯有有为法是增上果，无为法则不是。唯是有为法的，不是无为法的，因为无有持果和成熟的功能。
'一切'是指处于能生和不障碍的事物。
士用果是作者的，因为如说'由何力而生何果，彼果从士用生'。

།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་བྱུང་མ་ ཡིན་འདུས་བྱས་ནི།།འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་གི་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོ་དེ་བཟོ་བོ་མ་ཡིན་པ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ ན་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་མུ་བཞི་པར་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སྐྱེས་ བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།རྒྱུ་ཡལ་བར་འདུག་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུ་བར་དུ་ཆོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉི་ག་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །རྒྱུ་བྱེད་པ་པོའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྔ་པོ་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་འཛིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དག་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ས་བོན་གྱི དངོས་པོར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་འཛིན་གྱི་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་མ་ངེས་པས་མ་ བརྗོད་དོ།།འདི་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་མོད་ཀྱི་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ནི་མེད་ལ། མ་འོངས་པ་ཡང་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྔར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ད་ལྟར་གྱི་དག་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ད་ལྟར་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །རེ་ཞིག་གང་འདས་པ་དག་ནི་རིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ནི། རྒྱུ་མཐུན་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི། །ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དག་ཏུ་བཤད་ན།ད་ལྟར་གྱི་དག་གོ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་འབྱིན་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྣང་ངོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།ཅི་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་འདས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་འགྲོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་མི་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་ཕྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་ ཉིད་འབྱིན་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ལྟར་ཉིད་དུ་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་ཟིན་པ་ནི་ཡང་བསྐུར་བར་མི་ནུས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་གཉིས་འདས་པས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་རང་གི་འབྲས་བུ་དེ་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་ འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་དེ་ནི་བསྒྲིབས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བའི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ། དགེ་ བའི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་ཀུན་དུ་འཆད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་བར་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ། དེ་ལ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་བཟློག་སྟེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀུན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀུན་དུ་འཆད་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ།

主体果也是非作者的，这是因为如经中所说：'非前生有为，唯是有为之主体果。'其他论师说'唯是主体果'是指工匠非工匠不作障碍的事物，仅是主体果而非士用果。
如此则成四句分别：有唯是士用果而非主体果，如离系果。有唯是主体果而非士用果，如因闲置之果及果被间断。有是二者，如因作者俱生及等无间生。有非二者，如虚空及非择灭。
'五唯取现在果'是指唯现在取果的确定。'取'是指引发，即住于种子体性的意思。
'能作因亦同彼'是指唯现在取果，非过去亦非未来，但因其果不定故未说。如是虽许无为亦是能作因，然此无果，未来虽是能作因，然非有前生法之果。
'第二能引生'是指现在的，与处境相配，俱生因及相应因唯现在能引生果。'且过去者若理'是指此二因，如经中所说：'同类遍行诸因'，以等流果说为有果，现在的等流果如何引生，因为现在时此二因的等流果不显现。
答：为成就后续，如何？与'引生果'相配。'彼等亦是过去'是因为因果不相伴故。'亦不引生彼'是指唯于现在已引生故不再引生彼果的意思。已带至现在者不能再遣送。
当彼二过去引生果时，即于彼时引生自果，唯于生起时位成办果，非他时，应知彼果仅是被障蔽。
由断善根最后舍弃一切所得者，于此，善根渐次断绝。如何？邪见从小小至大大共九品，善根亦九品。
第二十品。其中如修所断烦恼般相反，小小邪见能断大大善根，乃至大大邪见能断小小善根。

། དེ་ལ་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་གི་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མ་དེ་དག་འདོར་བ་ནི་ཐོབ་པ་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ།། མུ་གཉིས་པ་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་གི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་འཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐལ་བ་མཉམ པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་རང་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འཐོབ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི།སྔར་ཉིད་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །མུ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་འདི་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་གྱི་ཡང་འཐོབ་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་མཉམ་དུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་དག་ལས་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འདས་པའི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི་བཟུང་ཟིན་པའི་ ཕྱིར་འཛིན་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རིགས་ན།དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ད་ལྟར་གྱི་ཐོབ་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་མུ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་འདི་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་ཉིད་ ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་རང་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྔར་བཟུང་ཟིན་པའི་ ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མུ་གསུམ་པ་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་འཆད་པའི་གནས་སྐབས་ལྷག་མ་རྣམས་སུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་གང་དུ་དགེ་བའི་རྩ་ བ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཅོད་པས་ཐོབ་པ་གང་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བ་དང་།གནས་སྐབས་གང་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པ་གང་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་འཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་གཉིས་མ་གཏོགས་པའོ། །དཔེར་ན་ བདག་ཅག་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་དག་ལྟ་བུ་སྟེ།འབྲས་བུ་འཛིན་པར་ཡང་བྱེད་ལ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་གོང་མ་ལས་ཡོངས་སུ ཉམས་པའི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ས་གོང་མ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ།ས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་ས་དེ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།

在最后阶段，最小的最小善根不会生起，但是它们最小的最小得获却会生起。那时舍弃一切最后的那些，就是说那些得获的得获灭尽。
最后阶段的善法等流因的得获，能够摄持果报并且完全摄持，但是由于没有其他刹那所生的善根，所以不能产生自己的等流果。
第二句是'能生而不能持'，即由于善根结生相续而在一切最初获得的那些，就是一切之前获得的那些。那些善根等流因能够产生果报并且能生起与自己相应的得获，但是由于已经摄持过了所以不再摄持。
这个所说的第二句是有过失的，因为在善根结生相续时，九种善根的过去、未来、现在的得获都同时获得，其中过去的善法等流因的得获能产生果报但因已经摄持过所以不再摄持，这样说是合理的，但是现在的善法等流因的得获与此相同，怎么能说只是产生果报而不能摄持呢？因为它既能摄持又能产生。因此，这个没有作特殊区分的第二句是有过失的。
所以论师说'由彼等结生相续'这样的话，即善法等流因的那些得获只是为了产生与自己相应的果报而产生果报，但是由于已经摄持过了所以不再摄持。
第三句是既能摄持果报又能产生果报，即除了善根未断的其余阶段。这是指除了由于善根断绝而在最后舍弃一切得获的阶段，以及由于善根结生相续而在最初获得一切得获的两个阶段之外的阶段。比如像我们等人的善法得获，既能摄持果报又能产生果报。
如果说应该说'不被异熟刹那间隔'，则不需要说，因为得获性质的等流因即使被异熟刹那间隔，也可能有摄持果报和产生果报的情况。
第四句是除了这些情况之外的，比如从上地退失的善法等流因的上地善根的得获，由于已经摄持过所以既不能摄持果报，又因为从那地退失者没有那地的善法得获所以也不能产生果报。同样也可以说善根断绝的阶段。

།འདི་ལ་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བོར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི་དེ་ནི་དེའི་ཐོབ་ པའི་རྒྱུ་སྔོན་རོལ་དུ་འགགས་པའི་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་སྨོས་པས་ཟད་པར་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་སྙམ་ནས་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཇི་ལྟར་བཀོད་པ་ཉིད་ལེགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཚིག་གི་སྐྱོན་བརྗོད་ན། ཚིག་གང་ཞིག་བཟང་ཞེ་ན། འདིར་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་བཟང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟའོ། །དགེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཐོབ་པ་དག་འབྲས་བུ་འབྱིན་ པར་ཡང་བྱེད་ལ་འཛིན་པར་ཡང་བྱེད་ཀྱི།འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་གི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བར་ཆས་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཐོབ་པ་དག་འགའ་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྱིན་ པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས།རང་གི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཐོབ་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འདས་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེའི་ཚེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་གྱི་སྔོན་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་པ་འདིས་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་གཞུང་གཟུགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་བྱེ་[(]ཕྲག་[,]བྲག་[)]ཏུ་མ་ཕྱེ་ན་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་མ་འོངས་པ་རྣམས་མུ་གཉིས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་ཐལ་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་དེའི་ཚེ་འདས་པའི་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་འདིར་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་འཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་ཐོབ་པ་དག་ཉི་ཚེ་བརྗོད་པར་མི་བྱའི་འདི་སྐད་དུ་གང་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དགེ་བའི་ཉིང མཚམས་སྦྱོར་བ་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི།དེའི་ཐོབ་པ་དག་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དགེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཁོ་ན་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་ པ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བའི་ཐོབ་པ་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའམ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀྱང་རུང་དགེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་རེ་ཞིག་འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་བས་ཐོབ་པ་དག་ཁོ་ན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་ལ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་མུ་བཞི་པར་སྦྱར་ཏེ།མུ་དང་པོ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བའི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འབྱིན་ པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于这一点，论师杜桑说道：'所说的由彼等结生相续'这种说法是不合理的。为什么呢？因为结生相续所获得的一切初始之法，不仅是一切最后所舍弃之法的等流果，而且也是其所获得的前行已灭因的等流果。因此，为了使其完全成为其同分因所摄的果，才如此说的。所以，如前所说才是正确的。
如此对二者都指出文字过失时，那么哪种文字更好呢？在此应当了知，唯有阿毗达磨所说的才是好的。善法结生相续所获得的现在得，既能生果又能执持，而不是仅仅生果而不执持，因为未作此差别故有过失，这样说不是吗？
这并无过失。'由善根结生相续'这句话，是专门说善根得生起的阶段，而不是说现在阶段。在此时并无任何现在善根得，怎能说彼等既能执持果又能生果呢？
自相续中作为同分因的过去善根得，当时皆以成办方式唯生自等流果，而不执持，因为已先前执持过了。因此，依此理趣应当以阿毗达磨所说为准。
如果不作如此词义分别，则将导致未来善得成为第二门，因为彼等当时岂不是也如过去得一样将获得吗？这并无过失，因为未来诸法无同分因性，而此处是就同分因而言。
如此，也不应该仅说'凡是一切最初所得'等词，而应该说'凡是一切最初所得'，意思是善法等。从善法结生相续乃至心心所法也是最初获得，而不仅仅是其得。
虽然如此，但是在结生善法时必定获得诸得，所以才这样说。善得在正见或疑惑结生善法时必定生起，而心心所在以疑惑结生善法时暂时不生起，所以唯说诸得。
广说'不善'是指不善同分因，不善同分因有执持果而不生果者等，如是广说为四门。第一门是已得离欲贪者所具有的最后所舍诸得，彼等不善同分因唯能执持果而不能生果。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་ཡོད་པ་ལ་ལམ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་བར་དུ་ སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བ་མི་དགེ་བ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དག་ཡིན་གྱི།མི་དགེ་བའི་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་མི་དགེ་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཐོབ་པ་འཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ་མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པའི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་དེ།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོད་པས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ མ་ཡིན་གྱི་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ།།ཚིག་སྔ་མ་ལ་ནི་མུ་གཉིས་པ་མི་སྲིད་དེ་ཇི་སྐད་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་དེ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གོང་མ་ དང་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གསུམ་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ལྷག་མ་རྣམས་སུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གནས་སྐབས་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་ པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུའོ།།དཔེར་ན་བདག་ཅག་གི་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་ དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དེ་ནི་སྔོན་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་དེའི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ བུ་འཛིན་པར་བྱེད་ལ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་མུ་བཞི་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མུ་དང་པོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ དང་ལྡན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བའི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཚིག་སྔ་མ་ལ་གཞུང་གཟུགས་པ་ཡང་རིམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ལྷག་མ་དག་ཏུའོ།

怎么说呢？在此，烦恼有九种，道也有九种。其中，小品中的小品道能断除大品中的大品烦恼，乃至大品中的大品道能断除小品中的小品烦恼，并且它们的得也同样如是断除。
因此，所有获得离欲得并具足者最后所舍的不善小品中的小品得，那些不善等流因，是能持果者，而不是能生因，因为没有其他不善得的刹那。
第二，所有从离欲退失者最初获得不善诸得，那些不善等流因是能生果者，而不是能持者，如前所说。
在此，阿阇黎说：'应当说由彼等退失'，即由具足离欲得者一切最后所舍者，正是由彼等。彼等因已执持故不是能持者，仅仅是能生者而已。
前句不可能有第二门，如前所说。对此，阿阇黎善聚说：'这是不合理的'，如是反驳，一切应如上配合。
第三，即在未离欲的其余诸位中，即除去如前所说的第一、第二两种情况外的诸位中。譬如我们的不善诸得，那些不善等流因既是能持果者，也是能生者。
第四，即除去如前所说的那些情况，譬如具有不退失法的离欲者的不善诸得，那些不善等流因因为已经执持故不是能持果者，又因为彼无彼得故不是能生者。
有覆无记也是如此，广说即是：无记也是如此，有覆无记等流因有能持果而不能生果者，应广作四门，随应配于得阿罗汉果及从阿罗汉果退失。
第一门，即具足得阿罗汉果者最后所舍的诸得，那些有覆无记等流因是能持果者，而不是能生者，因为无其他烦恼刹那。
第二，即一切从阿罗汉果退失者最初所得者。所说'由彼等退失'即是如此。如是则显示唯是能生果。前句立义也应以此次第说。
第三，即在未离有顶贪的其余诸位中。

།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དེ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྤངས་ཟིན་པའི ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཤད་ཟིན་པས་ཡང་མི་བཤད་དོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་འབྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱི་བར་དུ་ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འཛིན་ལ་མི་འབྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་རྣམས་ཏེ་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྤངས་པས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ངེས་པས་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ནི་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ངེས་པས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་བཤད་དོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་དེ་གང་ལས་དེའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་དགེ་བ་མ་འོངས་པ་བར་དུ་ཆོད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་འབྱུང་བ་མེད་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་འདྲ་བས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་བཟློག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་དེ་སྔོན་དགེ་བའི་སེམས་གང་གིས་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་བཟུང་བ་དེའི་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སྔོན་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།དགེ་བའི་སེམས་སྔ་མ་དེ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་གཉིས་པ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་འདི་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་འབྲས་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་ལ་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞིའོ།།མུ་དང་པོ་ནི་མི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་བཟློག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ།

第四是除了那些方面之外，例如获得阿罗汉果位时所获得的有覆无记的得，凡是有覆无记的同分因，由于已经执取了相应的，所以既不是持取果，也不是由于已经断除而产生。
无覆无记是与后句相连，如是说，后句相连的特征已经解释过了，所以不再解释。无覆无记的同分因，是否既能持取果又能产生呢？
回答：首先，凡是产生的也是持取的，因为无覆无记直至涅槃都是相近的缘故。有持取而不产生的，即阿罗汉最后的诸蕴，由于已经完全断除一切蕴，所以没有无覆无记的等流因。
有所缘的决定是在每一刹那，这是之前对无所缘的决定的解释。有所缘的决定只解释心和心所的同分因。每一刹那是相对其他刹那而言，而不是从究竟断绝的角度。
善心之后等广说，即当善心之后生起染污或无记心时，那时该善心从何处持取属于其相续的未来善果，或者持取不生法性的果。不是产生，因为其后不生起善，而同分因是认为由相似果而有果。
第二是相反，即当染污和有覆无记心之后生起善心时，那时该善心产生前善心所持取的果，而不是持取，因为已经被前者持取了。
第三是善心之后唯善，即生起，与上下文相连。前善心既是持取第二善心为果，也是因为立即成就而产生。
第四是除了那些方面，即当染污和无记心之后生起染污和无记心时，那时善的同分因有所缘的这个，由于已经执取，所以既不是持取果，也不是因为生起染污和无记心而产生。
对不善等也应当如是配合，即不善的同分因有所缘的有持取果而不产生等四句。第一句是不善之后生起善或无记心。第二是相反。第三是不善心之后唯不善。第四是除了那些方面。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།རེ་ཞིག་བསྒྲིབས་པའི་མུ་དང་པོ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བའམ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ བཟློག་པའོ།།གསུམ་པ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མུ་དང་པོ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་བཟློག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་ དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ།།དེའི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེའི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཡིན་ཏེ། གླེགས་བམ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ མེད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེའི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྟེན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་ནོ། །བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གསེར་གྱི་ས་གཞི་དང་།གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་རྩཝ་དང་འབྲུ་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྟེན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །མི་སྡུག་པའི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནས་བཟུང་སྟེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་ ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་གཞན་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མིག་ དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ནི། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ལྷག་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དག་གི་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པ་ དང་སྤྲུལ་པ་དག་གོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་གཟུང་སྟེ། དེ་ལ་ལྷག་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཚོགས་ ལ་སོགས་པ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ཡང་འདིར་ཕུང་པོ་གསུམ་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་རྣམ་ སྨིན་སྐྱེས།།ལྷག་དང་དང་པོ་འཕགས་རིམ་བཞིན། །རྣམ་སྨིན་ཀུན་འགྲོ་དེ་གཉིས་དང་། །སྐལ་མཉམ་མ་གཏོགས་ལྷག་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ།

所谓'等'字，是指有覆无记和无覆无记的同分因应当配合。首先，有覆的第一种情况是在有覆无记心之后，生起善心或无覆无记心。第二种是相反的情况。第三种是在有覆无记之后，仅生起有覆无记。第四种是除了这些情况之外的其他情况。
无覆无记的第一种情况是在无覆无记之后，生起善心或染污心。第二种是相反的情况。第三种是在无覆无记之后，仅生起无覆无记。第四种是除了这些情况之外的其他情况。
'因为趋近于彼果之种子体性'的意思是趋近于作为该果报的种子体性，这是其语义。这是经部宗的观点，在某些经典中并未出现这种说法。
'譬如风轮与水轮'是指以譬喻来说明其果，风轮所依的果是水轮。'中间'一词是指水轮与金地，以及金地上的草、谷物、药等，应当理解为所依之果。
从不净念住直至无生智等，同样也应当配合其他修习如入出息念等的果报。
众缘和合之果即是众缘和合之果。'眼等'中的'等'字包含了眼、色、光明和作意等。同样，修习之果即是修习之果，这是简略说法。
'这一切'等广说，是指这四种果都包含在士用果和增上果之中。所依果包含在增上果中，相应果等包含在士用果和增上果中。
关于'染污诸法'等广说，染污是指与烦恼相应及由烦恼所引发。异熟生是指从异熟因所生。无漏的第一刹那是指苦法忍及与之俱生者。
'彼等余'是指除了染污等三种之外，即除异熟以外的无记法，包括威仪路、工巧处和变化等。
'除无漏第一刹那的诸善法'中，提到'善法'是指有漏和无漏两种。其余是指从苦法智聚等所有有学、无学道，以及世间善法，应当如此理解。
其余也应归为第三蕴，因此这四种法：染污与异熟生，余及第一圣者依次，异熟遍行彼二种，除同分余皆所生。所谓'异熟'是指异熟因。

།ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་བྱེད་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ལས་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་སྟེ།རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་དང་། རང་གི་ཚོགས་ ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་།རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྔར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་། འདི་ལྟར་དེ་དག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་རང་གི་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན།ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་དེ་ལས་མི་སྐྱེའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་དག་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་ ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ དག་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ བཞི་ལས་སྐྱེ་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དང་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་དྲངས་པ་དེ་དག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བྱེད་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ལས་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེའོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ། །ལམ་ནི་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ལས་མི་སྐྱེའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྡོམ་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ ལས་གཞན་པ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཟུགས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དང་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ སྐྱེའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་དག་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་ལྷག་མ་བཞི་ལས་སྐྱེའོ།

有烦恼法从异熟因以外的其余五因，即作因、俱生因、同类因、相应因、遍行因中随其所应而生。除自体外，一切法的性质是作因之因，自身聚合的心等性质是俱生因之因，自相续中前生的有烦恼性质是同类因之因，如是彼等是心心所自性故，自身聚合的心心所性质是相应因之因，从前生的萨迦耶见等性质的遍行因而生。不从异熟因生，因为异熟因是以异熟果而有果，有烦恼法非是异熟自性故，彼等不从彼生。
从异熟生者除遍行因外从其余五因生。异熟非是有烦恼故不从遍行因生，遍行因的性质如'遍行即是有烦恼'所说。从异熟生者虽从邪见等遍行生，但因是遍行因故非从彼生。那么是什么呢？是异熟因。
其余诸法广说者，余者因无异熟自性故无异熟因，非有烦恼自性故无遍行因。是故除彼异熟因和遍行因外从其余四因生，如前所说。无漏初者从异熟因和遍行因，以'和'字所引彼等及同类因以外，从其余作因、俱生因、相应因中随其所应而生。
无漏法中无异熟自性故无异熟因。非有烦恼故无遍行因。道未曾生故无同类因。有漏胜法不应为无漏聚之同类因。是故不从彼等生。'是心心所'者，说心心所是为显示有相应因故。
无漏心不相应得等及色戒自性亦当知是无漏，除心心所外的不相应及色法有烦恼等有烦恼、从异熟生及无漏初彼等亦如心心所般生。唯除相应因一者而已。彼等非是相应自性故不从相应因生。云何？不相应及有烦恼色法从除异熟因和相应因外的其余四因生。

།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་མ་གཏོགས་པར་ལྷག་མ་བཞི་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའོ། །ལྷག་ མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལས་སོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་དང་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ ལྷག་མ་རྒྱུ་གཉིས་ལས་སྐྱེའོ།།རྒྱུ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་པ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་མིན། །ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ འོག་ཏུ་རྐྱེན་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།རྐྱེན་དུ་འདྲ་བ་ནི་རྐྱེན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་བ་ལང་ཉིད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་བརྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མ་པ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཕྱི་མ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་འདི་མཚུངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡིན་པས་མཚུངས་ པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདྲ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །རེས་འགའ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་འབྱུང་སྟེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནའོ་རེས་འགའ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་འབྱུང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཅིག་ཅར་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བས་གཟུགས་སྔོན་དུ་འགྱུར་བ་འཆོལ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བ་གཉིས་པ་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཟས་ཟོས་ནས་ཉལ་བ་འམ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཟས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཉིད་ལས་སྐྱེས་པ་འམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་ངོ་། །བཙུན་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་གནས་ བརྟན་ཞིག་ཡིན་ནོ།།ཆོས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ ནི།།རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་གཉིས། །ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པས་བསྣན། །མི་དགེ་བ་ནི་མ་འདྲེས་དང་། །ལྷ་དང་ལྡན་ནའང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་དང་། །འགྱོད་པ་དང་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་།བསྒྲིབས་ལ་ བཅོ་བརྒྱད་ལུང་མ་བསྟན།།གཞན་ལ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་འདིས་རེས་འགའ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉུང་ངུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གམ་བཅོ་བརྒྱད་དམ་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་ལ་རེས་འགའ་ནི་ཉུང་ངུ་ལས་ མང་པོ་འབྱུང་སྟེ་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།

异熟所生也唯从余四因生，除遍行因及相应因。其余诸法从三因生，除异熟因、遍行因及相应因。
无漏之初从二因生，除异熟因、遍行因、同类因及相应因。无有法从一因生，此乃因与俱有因必不可缺之故。
如说：'生法之能生所生，非无因缘而得生。'是故于广说因后，问何为缘。
缘性即是缘，此乃缘之行相之义，如牛性。
广说'心与心所'者，是为确定唯心与心所是等无间。
'已生'之说为遮未来。'最后'之说因后有者是等无间故。
此缘既是相等又是无间，故名等无间缘。'等'字义为相似。
所言'欲界色'者，谓无表色。有时生欲界无表色及色界无表色，谓现起有漏禅定时。有时生欲界及无漏，谓现起无漏禅定时。
欲界心后不得同时生起欲界、色界及无漏心，故色前起是错乱。
'因第二生故'者，谓从长养生第二，即食后睡眠或入定时，从食所生长养及从睡眠或定所生长养而生。
尊者是经部上座。
'以诸法多少生故'云何？配合文意为'色非等无间缘'。
关于善、不善及无记心：欲界善心，有寻有伺故，有二十二心所，于某些情况加上恶作。不善若无杂染及具贪者亦生二十。烦恼四种及忿等与恶作共二十一。有覆无记十八，余无记许为十二。依此次第，有时从二十三心所生少数二十一或十八或十二心所，有时从少数生多数，此为相反。

།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡོད་ལ། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡང་ཡོད། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་ པ་ཡང་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་གསུམ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཆེས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རིགས་གཞན་ལ་ནི་ཡོད་ཀྱི་རང་གི་རིགས་ལ་ནི་མེད་ དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་གཞན་ལ་ནི་ཆེས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱི་རང་གི་རིགས་ལ་མེད་དོ།།སེམས་འགའ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་གྱི། ནམ་ཡང་ཚོར་བ་ཆེས་མང་བ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་གཅིག་ལ་རེས་འགའ་ནི་ཚོར་བ་གཅིག་གཞན་འགའ་ལ་ནི་གསུམ་མམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་དོ། །གཟུགས་ནི་རང་གི་རིགས་ལ་ཡང་ཆེས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཅི་རང་གི་རིགས་ཁོ་ནའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་གང་གིས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ ལ་སོགས་པ་ཆེས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་བ་ཚོར་བ་ཡང་ཚོར་བ་དུ་མ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ཁོ་ནའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་གྱི་རིགས་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཚོར་བ་ནི་ འདུས་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུད་འདྲ་བ་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཀྱང་སེམས་གཞན་གྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི། ཚོར་བའི་མ་ཡིན་ལ་ཚོར་བ་གང་ཚོར་བ་གཞན་གྱི་ཡིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ པས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུད་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒྱུད་འདྲ་བས་རྩེན་པ་འམ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ན་རྒྱུད་འདྲ་བ་པ་དག་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་པ་ཁ་ཅིག་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུད་གཅིག་རྒྱུད་གཞན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་བཞག་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིས་བྱུང་བ་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་ནི་སྔོན་འགགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།རིགས་མཐུན་པའི་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་བར་དུ་ཆོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རིགས་མི་ མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱིས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ལྟ་བུ་སྟེ། སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་ཀྱིས་བར་དུ་ཆོད་ཀྱང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་འབྱུང་སྟེ།ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འཆོལ་བར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འདོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གོང་དུ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཐ་མ་མིན་མཚུངས་དེ་མ་ཐག་།ཅེས་བཤད་པས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་ བྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བཤད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་འདྲིའོ།

所谓'具有寻伺等三种禅定'是指：既有具有寻伺的禅定，也有无寻唯伺的禅定，还有无寻无伺的禅定，因此在这三种禅定中，心所法有多有少。
因此，心与心所法是否不成为等无间缘呢？对于不同类则有，但对于同类则无。即对于不同类有多有少，但对于同类则无。
某些心生起或不生起寻伺等不同类，但感受从不会有多少之分。即一心中有时一种感受，而在其他时候有三种或两种感受的情况是不存在的。色法即使在同类中也有多有少。
又问：'为何仅是同类'是指为何舍弃心所等多少的差别，由于感受也不能产生多种感受，因此唯有感受是感受的等无间缘，想等也是如此，而非异类。难道感受不是想等的（等无间缘）吗？
所谓'相续同分者'等广说是指：心也是其他心的等无间缘，而非感受的（等无间缘）；感受是其他感受的（等无间缘），而非心的（等无间缘）。因此同分因即是相续同分。
依据相续同分或安立名言时称为相续同分者，即某些阿毗达磨论师。如果一相续是另一相续的同分因，那么当无染污心之后生起染污心时，如何安立为等无间缘呢？
因此说'当无染污心之后'等广说。后起染污心的等无间缘是被前已灭的染污刹那间隔而安立，因为未被同类心间隔的缘故。被无染污心间隔并非真正间隔，因为是异类的缘故。
如从等至起心对于灭尽定的入定心，因为未被其他心间隔，虽被等至的事物间隔，仍安立为等无间缘，与此相同。
'因为三界系及不系同时现行'是指圣者未离欲界贪的欲界有情的得之后，生起三界系及不系诸得，因为与三界烦恼相应的缘故。它们的生等也是如此生起，如是因错乱现行的缘故，不系诸行的得等也非等无间缘。
问：'为何不承许未来为等无间缘'等广说，是因为上文说：'已生心及心所，非最后等无间。'即说唯有过去和现在是等无间缘，因此如此询问。

།འཆོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ནི་འཆོལ་བར་འདུག་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ འཆོལ་བར་འདུག་པ་ཉིད་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་བས་སྔར་ཞེས་བརྗོད་པར་ནི་ནུས་ན། མ་འོངས་པ་ལ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་མཚུངས་པ་ དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འདོད་དེ།སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདས་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་ དུས་གཟིགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ད་ལྟར་གྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་ད་ལྟར་བའི་ལས་འདི་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་མར་གྱུར་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཉིད་མེད་པས་འཆོལ་བར་འདུག་པའི་ཕྱིར་མ་ འོངས་པ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་།ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་ལ་རག་ལུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཆོས་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གང་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེའོ། །དཔེར་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ་མྱུ་གུ་ནི་ས བོན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་ལ་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་དང་འདྲའོ།།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་པར་ཡང་ངོ་། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡོད་ན་ལྟ་ཧ་ཅང་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་རིམས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡང་མེད་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བར་ངེས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགྲ་ བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་འདྲི་བ་འདི་ནི་ཐ་མ་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟར་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པས་སོ། །ཡིད་ནི་རྟེན་ གྱི་དངོས་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མིག་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་གཞན་མ་ཚང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་ཡང་དེ་ལ་མིག་གིས་མ་ལན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས ཐ་མ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་གནས་ལ་རྒྱུ་གཞན་མ་ཚང་བས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བར་ཟད་དེ་དེས་ལན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཡིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མེད་ཀྱང་ཡིད་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་མཚུངས་པ་ཡིན་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'因为是混乱的'是指未来时是混乱的缘故，不承认其为等无间缘。未来时是混乱的原因是因为没有前后之别，即没有前后性的缘故。
由于现在时具有前后时间，所以能说'比现在早'，但未来时则没有前后性。正因为如此，现在的现在也不承认为等无间缘，因为没有前后性。
所谓'因为推度过去和现在的业'是指因为推度过去和现在的业的缘故。为了说明从过去推度，广说'见过去时'。为了说明从现在推度，广说'未来现在的业也是如此'。
所谓'将不知后际'是想着其一切智性将会衰损。
果相即是果的标志。'非现前所作'即非现前所见。
因为没有前后性而处于混乱状态，所以不承认未来为等无间缘，如此解释。广说'为何在胜法之后'等。
为了毗婆沙师回答，广说'某法依托某法而生'。苦法忍的法依托世间胜法而生，则在其后生起。如同没有等无间缘，种子等生出苗芽等一样，因为苗芽依托种子而生，所以在其后生起，茎等也同样依托苗芽等。
'即使没有等无间缘'是指无等无间缘。'即使'一词表示想着若有等无间缘则更容易生起。
因此，文义是既无确定次第，又必定如是相续生起。
'为何阿罗汉最后心心所'这个问题是由'非最后'的说法而来。
'因为不与其他心相连'是指其后不与其他心相连。
'意是由所依事物所区分'是指如同已生起的眼根作为眼识所依事物而住，即使因其他因缘不具足而眼识不生，但并非不具有眼根。同样，阿罗汉最后心虽住于缘的事物，但因其他因缘不具足而识不生起而已，并非不具有。
其非由作用所区分，即非由能生的士用所区分的意思。若其是由能生所区分，则唯有在生起果时才是意，但实际并非如此。因此，即使无所生，也必定是意。
等无间缘是由作用所区分，即唯有在有所生时才是等无间缘，若无则不是。

།དེས་ཆོས་གང་འབྲས་བུར་བཟུང་བ་སྟེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དེས་ཆོས་གང་ཞིག་འདི་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྲས་བུར་གཟུང་བ་དེ་ནི་ཆོས་བློ་དང་མི་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་དམ་ སྲོག་ཆགས་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་དེ་མི་སྐྱེ་བར་བྱའོ་ཞེས་དགག་པར་མི་ནུས་སོ།།ཆོས་གང་དག་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡིན་པས། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་དག་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་སེམས་ཀྱི་ མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཡོད་པས་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་གཉིས་པོ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ཡིན་གྱི།འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་མཐུས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །མུ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྐྱེན་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་ཅི་རིགས་པར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མུ་གཉིས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ ཉིད་དུ་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།།སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་སེམས་སྔ་མས་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

其所执为果法，即等无间缘所生起何法，作为果而执取，对于一切无有法智以及一切为了有情而思维作为的，皆不能遮止其不生起。
所谓'诸心等无间法'详细解释为：由心等无间缘所生者即是心等无间法，彼等既是等同于心又是无间，故为心等无间法。
另一方面，由于此等具有等无间缘即心等无间，故为心等无间法。心等无间法即是未被其他刹那间隔者。
彼等心等无间法即是心、心所及二等至——无想等至与灭尽等至。无想（定）因由业力而生，故论中未说其为心等无间法。
所谓'第一句'详细解释为：从等至出定之心是由入等至之心所生，故为心等无间法，然因被等至刹那间隔，故非心无间法。
等至第二刹那等即是'除第一刹那外'之意。由彼缘所生故为心等无间法，然随应为第一刹那等所间隔，故非心无间法。
第二句即等至第一刹那之生等，因未被其他刹那间隔故为心无间法，然非心等无间法之本性，故非心等无间法。因为心等无间法唯是心、心所及二等至。
有心位之生等，因未特别区分彼等，故是一切心、心所之生等。
'等'字所摄即是除二等至外之一切不相应，彼等亦同样是心无间法而非心等无间法，应如前解释。
所谓'有心位'，即当心后生起心时，后心、心所由前心成为心等无间法，然非心无间法。
第四句即等至第二刹那等相应之心生等，因非心等无间法之本性故非心等无间法，又因被等至第一刹那等间隔故亦非心无间法。

།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།མུ་དང་པོ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་། སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་ པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་མེད་པས་དེའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་འདི་དག་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་ནི་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་སྙོམས་པར འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཆོས་འདི་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་འོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་མཆེད་དང་རྫས་དང་སྐད་ཅིག་མ་ངེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྫས་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ངེས་པའོ། །དེས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདི་དག་རང་གིས་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རེ་ཞིག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དམིགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ངེས་ཀྱི་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་ངེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལ་ཡང་རྫས་ངེས་པས་ནི་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ བཅས་པ་སྔོན་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ངེས་ཀྱི་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་གཟུགས་སྔོན་པོ་དེ་ལ་ཡང་གཟུགས་སྔོན་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཞིག་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ངེས་ པས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅི་རྟེན་ངེས་པས་ཀྱང་ངེས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདི་དག་མིག་ལ་ སོགས་པའི་རྟེན་ངེས་པས་ཀྱང་ངེས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་དེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐྱེན་འདི་ནི་ལྷག་པ་ཡིན་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་བས་ཏེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་པོ་ཟོས་ནས་རྒྱུ་སྔར་ཟད་ལ་དམིགས་ པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་མ་ཡིན་པས་ལྷག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །ཡང་ན་ལྷག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གོང་དུ་ནི་བདག་པོ་ལྷག་པ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཚིག་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ལྷག་པའི་སྟེ། མང་པོའི་བདག་པོ་སྟེ། དེ་རྐྱེན་ཡིན་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

关于'第三和第四是什么，那些就是第一和第二'这一广泛论述：第一种情况是入定的第一刹那和有心的状态，这些是由等无间缘所生，因此是心的等无间缘，而不是定的等无间缘。因为在入定的第一刹那时没有前一刹那的入定，所以不是其等无间缘的本性，而且在有心的状态时也没有入定。
第二种情况是入定的第二刹那等和出定心的生起等，这些法是定的等无间缘，而不是心的等无间缘。
第三种情况是从无心定中出定的心和入定的第二刹那等，这些既是心的等无间缘，也是定的等无间缘。
第四种情况是入定的第一刹那和有心状态的生起等，这些法既不是心的等无间缘，也不是定的等无间缘。因为不是心的等无间缘的本性，且没有前一刹那的入定。
'相应'是指与心所相应。'具有如是相'是指具有所缘的特征。'处、事、刹那决定'是指处、事、刹那，这些是确定的。因此，这些心和心所对其所缘是确定的。
例如，眼识及其相应法确定缘取色处，而不缘声处等，这就是处的决定。在该处中，由事的决定，缘取蓝色的眼识及其相应法确定缘取蓝色，而不缘黄色等其他。对于所缘蓝色，某一刹那的蓝色是某识的所缘，就唯独是它的所缘，而不是其他的，这就是刹那的决定。
同样，对于声等，耳等识及其相应法等也应如是配合。
问：'是否也由所依决定而决定？'是指这些心和心所是否也由眼等所依决定而决定？答：'如是，确实如此'。
'此缘是增上，故为增上缘'是指相较于因缘等而言。因缘已先灭尽，所缘缘也不是俱生，所以不是增上。所缘缘对'一切法意'而言是就意识而言。或者'是增上缘'上文是'增上即增上缘'的简略说法。现在是增上即众多的增上，那是缘，所以称为增上缘，这是语词的简略。如何？广说为'一切'。

།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་དམིགས་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་དང་པོ་ལ་ནི་རྐྱེན་ལྷག་ པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའོ། །འགག་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུད་དག་ དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།གསུམ་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་བཤད་པའི་བྱེད་པའི་དུས་ངེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དེ་དང་སྦྱར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། སྔར་བཤད་པའི་བྱེད་པའི་དུས་ངེས་པ་ནི་ཕྱིས་བཤད་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་སྦྱར་ཏེ། འགག་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་བཟློག་སྟེ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི རྐྱེན་ནི་སྐབས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་འདིའི་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོར་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གོ་སླ་བས་བདག་པོའི་ རྐྱེན་གྱི་བྱེད་པའི་དུས་ངེས་པ་མདོར་མ་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་མཚུངས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་གཉིས་འབྱུང་བ་སྟེ།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ ཅད་དོ།།སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་ སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ གཉིས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའོ།།དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེས་བུ་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དུས་དང་རང་བཞིན་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིག་གི་དོན་བསྡུས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུ་གཅིག་པུ་དབང་ཕྱུག་གམ་སྐྱེས་བུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད་ཅེས་གཏན་ཚིགས་ཚོལ་བར་བྱེད་ན་དབང་ཕྱུག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བྱས་པས་དེ་འགྲུབ་པས་ན་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ།

一切有为法和无为法除了自性以外，有为法有所缘和无所缘一切的缘都是增上缘。所缘缘仅是有所缘的，而非无所缘的。第一个词的组合是显示增上缘。第二个是具有缘。
所谓'对灭起作用'是专指对灭，因为是互为果故，所依相同故，俱生和相应的相续是次第的。所谓'三者对生'是专指对生。
其余诸缘与此相反是说，后说的作用时间确定是与前说的等无间缘相配，意为对生起作用；前说的作用时间确定是与后说的所缘缘相配，意为对灭起作用。如此，彼等是相反地起作用。
因此等无间缘为开启机会故对生起作用。所缘缘因为被现在的心和心所执取故对灭起作用。若从所缘缘是执取义的安立来看，过去未来的心心所并非能执取所取境。
所谓'此即是其作用'是说增上缘的作用就是在一切时处都处于无障碍性，因为容易理解故未在经中作增上缘的作用时间的确定。
所谓'因有二种'是因为相应因、遍行因、异熟因等是不可能的。所谓'同地善法'是由其力量产生这两种定，灭尽定的俱生因缘是有顶地的善法。无想定是属于第四禅地。
所谓'等无间缘是入定的心及其相应'是因为灭尽定的一切刹那都不被其他心间断。所谓'如前'是除自性外的一切法。
所谓'从心的造作而生'即是说从心的努力而生的意思。所谓'因为障碍心生故非等无间缘'是因为等无间缘是心生起的因。
关于'其余从二者生'中的'是'字是用于确定和其他次第的连接，即除心、心所和二定之外的其他诸法唯从因缘和增上缘二者而生。
'自在天、神我、胜性等'之'等'字包含时间、自性、极微等。关于'由此'的文义总结是：如果寻求'唯一因即自在天或神我是不存在'这一主张的理由，则以'除自在天外是所作'为因即可成立，故应承许。

།དེ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་དབང་ཕྱུག་གམ་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་འདི་བསྩལ་ བ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སྐྱེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིམ་སོགས་ཕྱིར་ཏེ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ཡུལ་ དང་དུས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།ཡང་ན་རྒྱུ་དུ་མ་ཉིད་དང་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་གཞན་བསྙོན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་བསྡུའོ། །གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ལྷ་ཆེན་པོའམ་ནོར་ ལྷའམ་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་རུང་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་འདོད་དོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་ཡང་སྣང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རང་གི་རྒྱུ་བརྒྱུད་པས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །འགྲོ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་འཆེ་བ་དེའི་ཕྱོགས་ནི་རང་གི་རྒྱུས་རིམ་ གྱིས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ན་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་ནོ།།དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ནི་ད་ལྟར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་སྨོས་ཏེ།རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྨྲ་བའི་བསམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཀྱང་འབྱུང་ལ་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་འདོད་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ དབང་ཕྱུག་གི་འདོད་པ་ཡང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྒྱུ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བཟློག་པར་གྱུར་པར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པ། འདོད་པ་ཐ་དད་པ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་ཐ་དད་པ་དེ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་སྟེ།འདོད་པ་ཐ་དད་པ་དེའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཉེས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ རོ།།འོན་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ནི་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་གཞན་ལ་ཡང་ལྟོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་འོན་ཏེ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་ན་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་རྒྱུ་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱང་ཡང་རྒྱུ་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ལ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག ལ་ལྟོས་པས་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཤཱཀྱའི་སྲས་པོའི་ལུགས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱཀྱའི་སྲས་པོའི་ལུགས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་མ་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིག་ཅར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྟེ་དབང་ ཕྱུག་གི་འདོད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་ཡིན་ཡང་འགྲོ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པ་གང་གིས་འདི་ནི་ད་ལྟར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་དེ་ལས་ད་ལྟར་ཁོ་ན་སྐྱེ་ལ། གང་གིས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དེ་ནི་ དེ་ལས་ཕྱིས་སྐྱེའོ།

由于承许这一点，所以说一切众生唯一的因是大自在天或神我，这是要破除的，应当完全断除。'非大自在等因，因有次第等故'，是说诸事物不从大自在天等而生。为什么呢？因为有次第等的缘故。'等'字所摄的是处所、时间等。或者，摄集多因、无穷过失以及神我作用等诸说法。
若说大自在天或其他任何唯一因，详细说就是：若大自在天或财神或神我等其他任何唯一因，由于因存在，一切众生应当同时生起，因为有因而果不生起这是不应理的。胚胎等和苗芽等诸事物是次第生起的，因此应知是由自因相续而成就，而非大自在天等为因。
主张众生唯以大自在天等为因的那一方，由于具有依自因次第生起等相的法的差别而显然有过失。若说这是由大自在天的意欲所致，即次第差别是由大自在天的意欲所致。怎样呢？从'愿此现在生起'到'愿此后来生起'等，主张大自在天为因者的想法是：如此则诸事物既可次第生起，又可以大自在天为因。
那么'由于意欲有差别'等广说：由于大自在天的意欲有差别，又承许是唯一因，与前说相违，故成为违背自性的主张法。
第二十一品。'彼等差别意欲'等广说：彼等差别意欲亦是其因，由于差别意欲之因大自在天无差别故，应成同时生起，因为是一故。
因此将成为前说过失即同时生起。若想：大自在天于所生法也观待其他因的差别，故说'若观待其他因'等广说。若承许不仅大自在天为因，将成如前过失。
'彼等'等广说：若许彼等因的差别也次第生起，则因为其他因的差别也观待其他因的差别，故成无穷过失。因为彼等也观待其他因的差别，彼等复观待其他因的差别，故成无穷过失。
'唯释迦子义'是说不出释迦子宗轮回无始的道理。'纵使同时'等广说：即使大自在天的诸意欲同时，众生却非同时。为什么呢？因为随顺意欲而生，即以何意欲愿此现在生起，则由彼意欲现在生起；以何意欲愿后来生起，则由彼后来生起。

།འདི་ནི་ཆེས་ཕྱིས་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་ཆེས་ཕྱིས་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཕྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཕྱིས་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་སྔོན་ རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་རྩོམ་པར་མི་འགྱུར་བའམ།ཇི་ལྟར་ཕྱིས་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་སྔོན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་གཞན་ནི་མེད་པས་དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་གི་ འདོད་པ་དག་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།།འོན་ཏེ་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཉེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་མེད་པར་དེ་བྱེད་པར་མི་ ནུས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དབང་ཕྱུག་གི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ནི་འདིའི་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལའང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགའ་བ་ལ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་དགུ་ཕྱུང་ན་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་དགུ་གནོད་པ་མང་པོ་དང་འབྲལ་བ་སྟེ། ནད་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་རྣམ་ པ་མང་པོ་དུ་མ་དག་དང་འབྲེལ་ཞིང་གཙེས་པ་རྣམས་ཕྱུང་ནས་དགའ་བར་འགྱུར་ན་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འདི་ནི་བསྟིང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཕྱིར་མ་ལུས་སྲེག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མ་ལུས་པར་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲག་པོ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དོན་གཞན་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་ནི་སྙོམས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་རྣམས་ལས་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་ དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་།།ས་བོན་དང་། ཞིང་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ་དེ་དག་མེད་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་སྣང་བ་དེ་ལྟ་བུར་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་ཀྱང་གང་གིས་ན་དེ་ཡང་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་ འགྱུར་བ་དབང་ཕྱུག་མེད་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཡང་དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའང་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བྱེད་པ་མ་མཐོང་བས་རྒྱུ་རྣམས་དང་བཅས་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་རྒྱུར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་གུས་པར་སྨྲ་བ་འབའ་ ཞིག་ཏུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དབང་ཕྱུག་དེའི་དབང་ཕྱུག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ལ་རང་གི་མཐུས་བྱ་བ་ བྱེད་དོ།།ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པས་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དང་པོ་བྱུང་བ་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་ཡང་བསྙོན་པར་མི་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་དག་ལས་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་མ་མཐོང་ཡང་འགྲོ་བའི་ རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དང་པོ་བྱུང་བ་དེ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་གཅིག་པུ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་གཞན་ནི་མེད་པས་དབང་ཕྱུག་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མི་ འདོད་དོ།

如果认为'这将来会变成这样'的想法会在之后真的变成那样，这是不对的，因为这些之后是没有差别的。这些愿望之后没有任何差别，就像之前不开始那样之后也不会开始，或者就像之后不开始那样之前也是一样的。从某种意义上说，只有一个能生起的，没有其他的，所以它们之间没有差别。
因此，如同大自在天的愿望一样，诸事物将同时产生。如果愿望的差别是依赖其他因缘的话，过失就如前所述。所说的'那就不是大自在天'是指因为没有方法而不能做到，所以对那欢喜来说就不是大自在天了，因为大自在天的自在性就是不依赖其他因缘而能做到的这个特性。
'对其他也是一样'是指就像对欢喜来说不是大自在天一样，对其他三界也都不是大自在天，这是推理得出的结论。即使说是大自在天广泛地出现，创造众生于地狱等处，如果他创造众生遭受诸多损害，即与疾病等多种损害相连而受苦，对此顶礼，这样的说法是讽刺。
'因为焚烧一切'等，是说因为焚烧一切所以称为暴烈，对一切都是如此。'其他事物'是指对于芽等，种子等的士夫作用明显会被否定。'因为不见除诸因外其他作用'是指从眼、色、光明和作意产生眼识等，从种子、田地、水等产生芽等时，不见其他的作用。
因为当这些存在时就有，这些不存在时就没有，眼识等的产生是眼等的作用，芽等的产生是种子等的作用，这样虽然眼等存在，种子等也存在，但是没有见到即使大自在天不存在时眼识等和芽等不存在，也没有见到他存在时就存在。因此，由于没有见到他的作用，那些认为大自在天与诸因一起作为因的人们只是在恭维而已。
另外，'对最初的诸助缘也'等广说，是指大自在天对那些最初的诸助缘也没有自在性，因为它们以自己的力量在产生果实时起作用。说'最初'是因为对非最初的助缘是有自在性的。最初产生是从大自在天因而产生的，这样的话，士夫的作用虽然明显也不会被否定，虽然没有见到除诸因外的作用，说大自在天是众生的因也没有过失，这样认为的话。
这也是因为不依赖其他因缘的缘故，因为那最初产生的也不依赖其他因缘，所以因只有大自在天一个，没有其他的，因此应成与大自在天一样无始，但这是不能接受的。

།དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་ཕྱུག་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ནི་སེམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་འདོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་དགག་པའི་ཚུལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ ཏེ་རྒྱུ་གཙོ་བོ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དང་པོ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་ཡང་སྣང་ངོ་། །འོན་ཏེ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ནི་གཙོ་བོ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་བྱེ་ བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡང་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་དོན་གཞན་དག་གི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་ནི་བསྙོན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་རྣམས་དང་བཅས་པའི་གཙོ་བོ་ལ་ཡང་རྒྱུར་རྟོག་པ་ རྣམས་ནི་གུས་པར་སྨྲ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ་རྒྱུ་རྣམས་ལས་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཙོ་བོ་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དང་པོ་བྱུང་བ་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དང་པོ་འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་དང་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཙོ་བོ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡང་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་ནི་སྔ་ལ་ཆེན་པོ་ནི་འཕྱིའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ། །གཙོ་བོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ ཅན་ཡིན་པས་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དེས་རྟག་ཏུ་འཇུག་པར་ཡང་བྱ་དགོས་སོ།།སྣང་བ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་གསལ་བར་བྱས་ནས་ཡང་གསལ་བར་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་བྱས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་དོ། །བློ་མ་སྦྱངས་པ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་གིས་བློ་ མ་སྦྱངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་སྔར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རང་གི་རྒྱུ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་དུ་མི་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གྱུར་ན་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དགེ་སློང་སློབ་དཔོན་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཁན་པོ་ལ་ཡང་ བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་ མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་མི་བྱེད་ པའི་དངོས་པོར་གནས་པས་གཞན་དག་གི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཕན་ཚུན་དུ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཀྱི་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་སྲོག་ གཅོད་པ་དང་།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ངག་གི་ལས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་པ་སྤོང་བའི་བྱེ་ བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིའོ།

因此，自在天不是因。同样对于胜论，也应当如理而说，胜论是无心的。因此，除了建立欲望之外，其余的遮破方式应当如是说：若唯一的因是胜论，则一切众生应当同时生起，然而现见初者是次第生起的。若是依赖其他因，则胜论就不是唯一的因。由于这些次第生起也依赖其他因的差别，将导致无穷过失，应当广说。
再者，若执持唯一众生之因，则将否认其他事物明显的士夫作用。对于具有诸因的胜论也认为是因者，仅仅是恭敬之言而已，因为除了诸因之外，不见其他作用。
若胜论与俱有因初者也非胜论。若说初者是从胜论因而生，则初者大种等的本性也因最初不可得，如同胜论将成无始。胜论是常住，大种的因也是胜论，因此'胜论在先，大种在后'也不成立。
胜论是能生法，因不依赖其他因，故应当恒常运作。显现不是将所显对象显明后又不显明，自性不依赖于已作的对象。未经训练的智者们，是指未经胜义论典训练的智者们的意思。
其因生起有二种，是指先前生起的大种是后来生起的大种的同分因。不分别运作者是俱有因。随顺大种故，是指所造色随顺诸大种，因为彼等变化时它也变化。如依止亲教师等，是指如比丘依止亲教师。等字也包含依止和尚，如是所造色也依止诸大种。
如是，彼等是指广说中，显示彼等大种是生因，是因为从彼等生起所造色。是变化因是因为随顺彼。是所依因是因为成为所依。是住因是因为是相续不断的因。是增长因是因为是增长的因。无差别运作故，是指由于安住于无障碍性故也是他者之因的意思。
身语业随心转是互相的，身业随心转是指禅定和无漏律仪所摄的断除杀生、不与取、邪淫差别的三种。语业也是唯禅定和无漏律仪所摄的断除妄语、离间语、粗恶语、绮语差别的四种。

།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ཡང་གཞན་དྲུག་གི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་ ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་བར་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མཉམ་པར་ མ་བཞག་པའི་སྟེ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་རྣམས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མི་བགྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ ལ་སོགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་མི་དགེ་བ་མེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་མི་དགེ་བ་མེད་པས་མི་དགེ་བས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བར་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་དེར་སྐྱེས་ པ་ལ་ཡང་མི་དགེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཇུག་ནས་ཏེ་དེ་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ ཐོགས་སུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སའི་སེམས་ཉེར་བསྡོགས་པའམ།དངོས་གཞི་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་འཆི་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྱུང་སྟེ།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་བར་མར་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་བསམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རིང་བ་ཉིད་བཞིས་རིང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རྟེན་རིང་བ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་རྟེན་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྟེན་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་འགའ་ཡང་ མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡིན་ཏེ་རིང་བ་ཉིད་འདིས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་རིང་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་རིང་བ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པས་རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་ པའི་ཁམས་རྣམ་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དམིགས་པ་རིང་བ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པས་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

身语七种业是互相俱生因，以色为因的离杀生也是其他六种的俱生因，其他六种也是它的俱生因，如是一切都应当配合。
'其他则不是'是说，以色为因的眼等一切和别解脱戒等所摄之间也不是互相俱生因，因为是不同聚。
'是同分因'是说，善是自相续的善，烦恼也是烦恼的等等。
'身语业何者'是说，表色和无表色的本性，等持和不等持，应当如理配合。
'彼等一'是说，唯一是异熟因，应当确定，因为不像是能作因那样计数，也因为不同聚等的缘故，不应成为俱生因等。
'色界无不善'是说，因为经中说：'彼离欲界，远离罪恶不善法，有寻有伺，离生喜乐，具足安住初禅。'
其中，色界无不善，所以从离不善而生的善，即称为离生。因与果相似，所以生于彼处也无不善。
'后续'如下所说是说，颂文后面的内容应当在此配合。
'入定时善'是说，欲界善心加行生起后，随即生起初禅地的近分心或根本定心。
'结生时有覆'是说，结生时欲界心得生死后，随即生起色界有覆无记心，因为经中说：'生有烦恼，一切自地烦恼。'此处所说的生是指中有生，因此应当了知中有结生也是有烦恼。
'以四远性为远'其中，所依远性是说，如同以色界所依现前欲界化心，以无色界所依不能现前任何欲界法，以此远性，从欲界到无色界是远的。
行相远性是说，如同色界以粗等行相，无色界心不能作意欲界。
所缘远性是说，如同色界，无色界心不缘欲界。

།གཟུགས་མེད་དངོས་གཞིའི་དགེ་བ་ནི། །ཟག་བཅས་འོག་མ་སྤྱོད་ ཡུལ་མིན།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་རིང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་ཅེ་ན། གཟུགས་མེད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་དངོས་གཞིའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ ལྟ་བུར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་རིང་བར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།གཉེན་པོ་རིང་བ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྟེན་དང་། རྣམ་པ་ དང་།དམིགས་པ་དང་། གཉེན་པོ་རིང་བ་ཉིད་དག་གིས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་སྔོན་ཐོབ་པ་འབྱུང་སྟེ།མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ནི་ཉིས་ན་ས་འོག་མའི་དགེ་བ་ཡང་སླའི།གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ས་འོག་མའི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་དགེ་བའི་སེམས་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་འཆི་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ལས་རང་གི་ས་པ་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ། མི་དགེ་བ་ནི་ས་གོང་མ་པའི་དགེ་བའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མ་སྤངས་པར་ས་གོང་མར་སྐྱེ་བའི་སེམས་མི་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་བཅུ་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། དེ་ལས་ལྡང་ བ་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་དག་ན་སེམས་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་བ་སྲིད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཏེ། ལྡང་བའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་གོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བར་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་གཟུགས་མེད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་པོ་དེ་ནི་དེའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于经中说道：'无色根本善，非是有漏下界所缘。'那么，无色界所行的心也不缘取色界吗？如何说唯从欲界到无色界是远呢？虽然无色界所行的根本心不缘取色界是事实，但是空无边处近分心以粗重等行相缘取第四禅，因此不能像从欲界那样，从色界到无色界建立为远。
对治远，即如同色界一样，无色界不是欲界的对治，如是依于所依、行相、所缘和对治远等方面，从欲界到无色界是远的。因此，欲界所行善的后面不会生起无色界所行善。
'有学和无学'是指在入定时，欲界所行加行善的后面会生起先前已得的有学，无学也是如此。
'被染污定所逼恼'是指瑜伽行者被染污定所逼恼时，认为下地善容易，而上地烦恼则不然，因此依靠下地善，从有覆无记也会生起善心。
'一切色界和无色界心'是指善和无记心中可能有死亡。
'从彼四'是指从不善生起同地的四种，因为不善不可能是上地善的加行，且未断不善则不会生起上地转生心。
'变化心后善'是指从变化出定时。'其后唯生起十一心'是指结生相续、入定、出定和入变化时可能生起十一心。如何呢？即同地三种和欲界诸心，出定时善心，结生相续时两种染污和无覆无记变化心，无色界结生相续时有覆无记，入定时善心、有学和无学。
无色界所行无覆无记必定不生起，因为非染污且不适合入定等。它也不像色界所行和欲界所行变化心那样是由加行所得。
'除欲界所行两种染污和无色界所行无覆无记'是指色界所行善不从欲界所行两种染污生起，因为那两种染污不适合作为其加行。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དགེ་ བས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་ལ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་མ་སྤངས་པར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་ ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ལྡང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ལ་དགེ་ བའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ དགེ་བའི་སེམས་ལས་ནི་སེམས་དགུ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་པ་གསུམ་དང་།དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་རྣམས་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བས་དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་མི་སྲིད་དེ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་ཀྱང་ལྡང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའམ། མེད་པས་འདི་རྣམས་ནི་དེ་ལས་མི་ འབྱུང་ངོ་།།དེ་དྲུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེའོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ལའོ།།བསྒྲིབས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ས་འོག་མ་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་ཀྱང་ལྡང་བར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་དག་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་།།བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་དག་དང་ རྒྱུན་གྱི་ཚེ་སློབ་པ་དང་།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་པས་མི་སློབ་པ་སྟེ་ལྔའོ། །བཤད་མ་ཐག་པའི་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་རྒྱུན་གྱི་ ཚེའོ།།དེ་ལས་སེམས་ནི་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། མི་སློབ་པ་ལས་ནི་སློབ་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེས་ནས་ ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གང་གིས་ཐོབ་པ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་ཚེ་གང་གིས་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

正因为如此，以及由于善业不结生相续的缘故，它不从无色界的无覆无记中产生。除了欲界的两种烦恼和有学、无学之外，这是说色界的有覆无记不从欲界的两种烦恼中产生，因为未断除它们就不可能在色界结生相续，所以不可能有有覆无记心。也不从有学和无学中产生，因为在那里不可能有烦恼的生起。
'欲界'是指与'三'相配合，在结生相续时，两种烦恼和被烦恼禅定所困扰的善业。欲界的烦恼和无色界的烦恼是指在结生相续时。'下地的烦恼'是指在结生相续时。
从无色界善心中产生九种心，即自地的三种，从其等至出定时，逆序入定时色界的善，结生相续时下地的烦恼以及有学、无学。除了欲界善和欲界、色界的无覆无记之外，这是说欲界善不可能从其等至中出定，因为极其遥远。
正因为如此，以及因为不明显，所以也不从无覆无记中产生。正因为如此，也不从色界无覆无记中出定。这些是由于结生相续或没有，所以这些不从其中产生。
'其六'是与'随后'相配合。'色界善'是指入定时。'从有学和无学'是指出定时。'色界善'是指被烦恼禅定所困扰时。'有覆'等是指结生相续时。
除了欲界和色界的烦恼以及有学、无学之外，这是说因为未离下地贪欲且无结生相续，以及不可能从有学和无学中出定，所以它不从这些中产生。
'即是那四种和无学'是指出定时三界的善，相续时有学，以及金刚喻定之后是尽智故为无学，共五种。'从刚说的五种中'是指入定时三界的善，金刚喻定之后生起和相续时。
'从其中有四种心'是除了有学，因为从无学不生有学。若问退失时为何不生？因为被烦恼生起所间断。
关于'生得和修得'，生得是指在欲界和色界中，中有结生相续时最初获得的。在无色界中，是指生有时所获得的。

།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་ཞིག་སྦྱོར་བས་འཐོབ་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དག་ཏུ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ།།སྤྱོད་ལམ་ཉལ་བ་དང་འདུག་པ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོའི་གནས་དག་ལ་འབྱུང་བ་ནི་བཟོའི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ སོ།།ཡང་ན་སྤྲུལ་པའམ་སྤྲུལ་པར་བྱ་བ་ལ་འབྱུང་བས་ན་སྤྲུལ་པ་པ་དེ་དེ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དགེ་བ་དྲུག་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བདུན་དུ་ཕྱེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ ཐོབ་པའི་ངོ་བོར་དགེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་བྱེ་བྲག་ གིས་འདོད་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཕྱེ་ནས་ཏེ། བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་ལྷག་མ་མ་ཕྱེ་བ་བདུན་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་།བཟོའི་གནས་དང་སྤྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་འདི་དག་མེད་དེ། དམིགས་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ པའི་དམིགས་པ་ནི་མལ་ཆ་དང་སྟན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།བཟོའི་གནས་པ་ནི་བཟོའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་པའི་ནི་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོའི་གནས་ པ་ནི་སྒྲ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །འདིའི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བཟོའི་ལུང་གི་སྒྲ་ལ་དམིགས་ནས་བཟོ་སློབ་པས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་དམིགས་པ་ནི་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ལ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་པ་དག་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་རེག་པའི་བར་ལས་སྐྱེའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་དེ། ལས་ཀྱི་མཐུས་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

从修习所生者，是指通过修习而获得的，在三界中应当依照所闻、所思、所修而相应运用。异熟所生、威仪、工巧处和变化心，这些是由因和业的差别而有所不同。从异熟因所生的是异熟所生。
从威仪卧、坐、立、行中所生的是威仪。从工巧处所生的是工巧处。为了变化而思维的是变化心。
或者，因为在变化或所变化处生起，所以称为变化。说到'成为二十种'是怎样的呢？分为六种善和七种无覆无记，即在三界中从修习所生和生得性的善分为六种，在欲界中异熟所生、威仪、工巧处和变化的差别，以及在色界中异熟所生、威仪和变化的差别，将欲界和色界两者的无覆无记分为七种。
这十三种加上其余未分类的七种，即：欲界所摄的不善、有覆无记，色界所摄的有覆无记，无色界所摄的有覆无记和无覆无记，以及有学和无学，如是心成为二十种。
'因为没有威仪等'是指在无色界中没有威仪、工巧处和变化，因为这三者不存在，这是由于没有所缘的色法。它们的所缘是色、香、味、触等。
其中，威仪的所缘是床具、坐具等色法和自身肢体的色法等。工巧处的所缘是工巧处的色法等。变化的所缘是所变化的色法等。
'工巧处也缘声'中，'也'字表示特殊性，'也'字包含了色等。此处的所缘也包括声，因为意识缘取工巧教授的声音而学习工巧。应当了知，由于未说异熟所生的所缘，所以它可以缘一切色等。
'唯是意识'是指威仪等三者唯是意识，因为是由分别作意而生起。由于未说异熟所生，所以表明它是六识的自性。
威仪和工巧处的加行是五识身，这是因为它们处于加行阶段，如是它们从见触等而生。异熟所生则没有加行，因为是由业力自然生起的缘故。

།བཟོའི་གནས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་བཟོའི་གནས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་དམིགས་པ་ལ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་པར་ཡང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། གཉིས་ པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་།།རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་རྟོགས། །དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། རང་གི་ས་པས་སྤྲུལ་པར་བྱེད། །འོག་མ་ཡིས་ནི་སྨྲར་འཇུག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་འཆད་ པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་བཞི་པོ་འདི་དག་གང་གིས་བསྡུས།རེ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་མར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ས་འོག་མ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་ལམ་ པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཡིན་པར་ཡང་མི་གཞུག་གོ། །འདི་ནི་བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་བཤད་པའི་བཤད་པ་ལས། བཞི་པོ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ།བཤད་པ་འདི་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་འབྱུང་གི་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེའིའོ། །རང་གི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དགེ་བ་དག་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་སྟེ། སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། ཉོན་མོངས་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་དག་ལས་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ལའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་སེམས་ལ་ནི་འཆི་བ་སྲིད་དོ།།སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བའི་མཇུག་ཐོགས་ ཁོ་ནར་འབྱུང་བར་བཤད་དོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་དུ་བཤད་དོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལ། འཆི་ བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་གཉིས་མི་འབྱུང་ངོ་།།ལྷག་མ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་འཆི་བ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བཤད་པར་བྱའོ།

关于'由工巧处所成就'的广泛解释，有人说：由工巧处意识所成就和产生的意识，缘于十二处，即从缘眼处乃至缘法处的无记性也存在。
如此则显示除了威仪路等之外，其他无覆无记也存在。应当了知确实如此。
若不如此，则'第二等中身眼及耳识了别起，凡是彼等即初悟，彼无记非烦恼'等，以及'由自地所变化，由下地令说话'等将要解释的这四种识由何所摄？
首先，非异熟生，因为上地所生者的异熟体性非下地所摄。也非威仪路等，因为无有威仪路等。也不应归属于无明等习气相应心。
尊者功德无边的解释中也说：除此四种之外，还有其他无记识。应当了知此解释是有余的。
'除神通果'是说，欲界心唯在色界加行后生起，而非在欲界加行后。
'色界加行所生及有学、无学'是说在入定时。
'自地善及染污'是说自地善及染污，因为加行时无有染污，而由烦恼厌离时则生加行所生。
非从无覆无记，因为力微弱且非造作性。
'色界加行所生及染污'等是说从加行所生及有学、无学出定时。从染污是说在染污等持所逼时。
'色无色界染污'是说结生时，生得心有死亡。
'如前'是说除神通果的语词，说明唯在色界加行后生起。
'色界加行所生及染污'是说从加行所生及从染污，应如前广说。
'不善及有覆无记后'是说在不善后及有覆无记后，因相似故一并说明。
住于加行所生及神通果时无有死亡，故彼二染污不从彼等生。住于余者则有死亡，故结生时彼二染污从彼等生。
'除加行所生'亦应如是解释。

།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མི་འབྱུང་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་ པའི་སྦྱོར་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །བཟོའི་གནས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུར་འཆི་བ་མི་སྲིད་པས་འདི་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་མི་སྲིད་དོ།།མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་རང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚེའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་སྟེ།བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པར་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ལྡང་བ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚེ་དང་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དེའོ། །འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་སྟེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པས་ཀྱང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བ་སྲིད་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སོ། །གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེའོ།།སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བའི་ཚེ་དག་ནའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་སྦྱོར་བ་པའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དག་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་ བསྡུ་སྟེ།དགེ་བ་དག་ནི་ས་འོག་མ་པའི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། མངོན་ པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་ལས་གནས་པ་ལ་ནི་འཆི་བ་མེད་པས་དེ་རྣམས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ནའོ། །རང་གི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ བ་ཡང་འདི་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ།སྤྱོད་ལམ་པ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་མི་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བར་འདི་ ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་གཉིས་ཏེ། རང་གི་སྦྱོར་བ་ ལས་བྱུང་བ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་དང་རྒྱུན་གྱི་ཚེའོ། །དེ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་ཚེ་དང་རྒྱུན་གྱི་ཚེའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ན་སྟེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་ པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

除了加行所生和神通果之外的六种，是说由于力量微弱且非造作性，在这些之后既不会生起加行所生，又因为是在色界加行之后生起的缘故，所以也不会从这些生起神通果。
色界和无色界的烦恼，是说在结生相续之时。
在工巧处之后是六种，是说因为住于彼处时不可能像威仪路和异熟生那样死亡，所以此处不可能有色界和无色界的烦恼。
神通果自身，是说在相续时。
色界加行所生，是说从彼出定时，因为未入禅定就不会从神通果出定。
彼亦唯从彼二者，是说在相续时和入彼时的神通果。
欲界善法，是说出定时，由于明显的缘故，生得善也可能从等至出定，因此提到了两种善法。
神通果，是说欲界的变化心。
无色界加行所生以及有学和无学，是说在入定时。
除了威仪路和异熟生，是说由于力量微弱且非造作性。
加行所生和烦恼，是说在出定和被烦恼等至所逼恼时。
欲界烦恼，是说在结生相续时。
除了神通果，是说变化心是在加行之后生起的缘故。
无色界烦恼，是说在结生相续时。
善和烦恼四种，是说善法和烦恼法合称为善和烦恼，善法是依于下地善法的缘故。
不善法，是说在结生相续时。
广说欲界，是说从那些在结生相续时。
从加行所生、工巧处和神通果，因为住处没有死亡，所以不从这些。
欲界烦恼，是说在结生相续时，无色界烦恼也是在此时。
自己的加行所生也不从此生起，因为威仪路由于力量微弱且非造作性，不适合成为加行的缘故。
异熟生也应当如是说，是说如同解释威仪路一样，这也相同，从'异熟生之后是七种'乃至'除了神通果'的文义就是这些。
神通果之后唯二，即自己的加行所生和神通果，是说在出定时和相续时。
彼亦唯从彼等，是说在入定时和相续时。
色界加行所生，是说在出定时，有学和无学也与此相同。

།རང་གི་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བ་ནི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་གསལ་ལོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་རོ་མྱང་བའི་ཚེའོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ ཚེའོ།།ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་གོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱིས་གཟིར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཀྱང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་དེ་རྣམས་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁམས་གཉིས་པོ་དག་གོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་གནས ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་ཡིན་པ་སྲིད་དེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དག་ནི་དེ་ལྟར་གསལ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་པ་ ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚེའོ།།མི་སློབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུའོ། །སློབ་པ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པ་ལས་སློབ་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལྔ་ཡིན་གྱི་དྲུག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སློབ་པ་བཞིན་དུ་ལྔ་ ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདིར་སེམས་ཉི་ཤུའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མདོར་མ་བྱས་པའི་མདོ་ལྟ་བུའི་བསྡུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་ནི། འདོད་དགེ་སྦྱོར་བྱུང་ལས་བཅུ་གཅིག། །དེ་བརྒྱད་ལས་དགེ་གཞན་ལས་ནི། །དགུ་སྟེ་དེ་ནི་བཅུ་གཅིག་ལས། །ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་ལས་བདུན་ཏེ།།དེ་དག་སོ་སོར་བཅུ་བཞི་ལས། སྤྱོད་ལམ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་བརྒྱད། །དེ་དག་བདུན་ལས་བཟོའི་གནས་ལས། །དྲུག་སྟེ་དེ་ནི་བདུན་ལས་སོ། །སྤྲུལ་པ་ལས་གཉིས་དེ་གཉིས་ལས། །གཟུགས་ན་སྦྱོར་བྱུང་དགེ་བ་ལས། །བཅུ་གཉིས་དེ་ནི་བཅུ་ལས་སོ། ། མ་འབད་བྱུང་དགེ་ལས་བརྒྱད་དེ། །ལྔ་ལས་ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་དགུ། །དེ་ནི་བཅུ་གཅིག་ལས་ཡིན་ཏེ། །སྤྱོད་ལམ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་བདུན། །གཉིས་པོ་དེ་ནི་ལྔ་ལས་སོ། །མངོན་ཤེས་འབྲས་ལས་སེམས་གཉིས་ཏེ། །དེ་བཞིན་དེ་ནི་གཉིས་ཉིད་ལས། །གཟུགས མེད་འབད་བྱུང་དགེ་ལས་བདུན།།དེ་ནི་དྲུག་པོ་ཁོ་ན་ལས། །མ་འབད་བྱུང་བའི་དགེ་ལས་བདུན། །དེ་བཞིན་ལས་གཞན་བརྒྱད་པ་ནི། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་དེ་བཅུ་ལས། །རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་ལས་རྣམ་དྲུག་སྟེ། །བཞི་ལས་སློབ་པ་ལས་དྲུག་གོ། །དེ་ནི་བཞི་པོ་ཁོ་ན་ལས། ། མི་སློབ་པ་ལ་ལྔ་དེ་ཡང་། །ལྔ་པོ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །སྤྱོད་ལམ་དང་བཟོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཅི་རིགས་པར་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་ནི་གཞན་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྤྱོད་ལམ་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'自己的四'这一说法，善心生起时是明显的。有烦恼时是在品尝滋味时。无覆无记是在出定时。色界修所生是在入定时。除异熟生是因为力量微弱且无功用而转起，这个理由将会解释。从有学和无学中是在入定时。下地烦恼是在结生时的欲界和色界。色界修所生和有烦恼是因为被修所生的有烦恼禅定所逼迫。有烦恼是在结生时。欲界有烦恼也是在结生时。广说欲界和色界是因为在那些心中住时可能有死亡。除修所生是因为异熟生后不会有修所生。下地有烦恼三者是在结生时的两界。
获得欲界生处是因为这是明显的，从有学出定的心是可能的，将会解释因为明显的理由。色界和无色界生得不是那样明显，所以它们不会生起。有学是在相续时。无学是在金刚喻定之后。除唯一有学是因为从无学不会生起有学，因此无学之后是五种而不是六种。如有学那样，应当说它们如同有学是五种。
此处二十心的等无间缘略说的偈颂是：欲界善修所生十一，彼八从善余九种，彼从十一有烦恼，七种彼等各十四。威仪异熟生八种，彼等七种工巧处，六种彼从七种生。变化二种从彼二，色界修生善心中，十二彼从十种生。无功用善生八种，五种烦恼染九种，彼从十一种所生，威仪异熟生七种，二者彼从五种生。神通果生二心种，如是彼从二种生，无色功用善七种，彼唯从于六种生。无功用善生七种，如是余八第八种，烦恼染从彼十种，异熟所生六种性，从四有学生六种。彼唯从于四种生，无学中有五种性，彼亦五种之后生。
因为趣入威仪和工巧作意，所以从它们不会生起修所生，这是依上下文理解的。此处适当地说，威仪和工巧之后不会生起修所生，因为它们趣入其他作意。如此，威仪是趣入威仪作意，因为具有行走等行相。

།བཟོའི་གནས་པ་ཡང་ བཟོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ཁོ་ན་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་བ་ ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འབད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྤྱོད་ལམ་ དང་བཟོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་ངོ་།།སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་སྐྱེས་པ་གཅིག་ཁོ་ནའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྤྱོད་ལམ་ པ་དང་བཟོའི་གནས་པ་དག་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་གཞན་ལ་བྱེད་པར་ཟད་པ་ཉིད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་མངོན་པ་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཚིག་འདིའི་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ལས་སྐྱེས་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དེ་དག་ནི་སྤྱོད་ལམ་དང་། བཟོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་གཞན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བའི་སེམས་ཡིན་ལ། དེས་ནི་ རྣལ་འབྱོར་པ་འདི་རྒྱུ་དེ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ།།དེའི་མཇུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པས། འབྱུང་བའི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་རིགས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དག་ལས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་དང་ མི་མཐུན་མོད་ཀྱིས།འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་རིགས་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལས་ བྱུང་བའི་སེམས་ཡིན་པས་སོ།།གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་གསལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སློབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་ཡིན་པ་སྲིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་པར་ འགྱུར་རོ།

工巧处也是投入于造作加行，因为是以'唯应做这个'这样的行相而投入的。
'因为力量微弱且无造作而转'这句话是说异熟生之后不会生起加行所生，因为异熟生是无记性故力量微弱，又因为是由前业所引发且无功用而生起故无造作而转。
另一方面，因为威仪和工巧投入于造作加行，所以威仪和工巧处之后不会生起加行所生。
因为力量微弱且无造作而转，所以威仪、工巧处和异熟生之后不会生起加行所生，因为一切都是无记性故力量微弱。因为无造作而转，所以唯有异熟生之后不会生起。
或者，对于威仪和工巧处，加行所生也是无造作的，因为这两者仅仅是对他者而作的缘故，所以说是投入于造作。
因此，这段文字的组织是这样的：异熟生、威仪和工巧处，因为投入于威仪和工巧造作，且因为力量微弱和无造作而转，所以不随顺于加行所生，因此它们之后不会生起加行所生。
所谓'生起心是无造作而转'，是指除了加行所生心相续之外的其他心是生起心，瑜伽师由此因而生起。
因为是它的后续故。生起心是无造作而转且任运而转，所以生起心是异熟生等任何自性，理应在加行所生心之后生起。
'若是如此'这句话是说，如果由于不随顺加行所生，异熟生等之后不生起加行所生，那么从染污法中也不应生起加行所生，因为不相顺故。染污法是不相顺的，因为与它相违故不随顺善法，这是词义。
'然而'等广说是：虽然与它不相顺，但对于由染污生起而厌离的瑜伽师来说，从了知它而言，从了知染污生起，理应现前加行所生，因为了知它本身就是加行所生心。
'因为明显'是说，欲界的生得是明显的，所以它可能是从有学等出起的心。因此，被染污三摩地所逼恼者也将依止于它。

།དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ནི་སློབ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་དེ་ལ་ བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་གྱི།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་རྟེན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ལ་དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་འགོད་པ་ཡིན་ ནོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་གནོད་པར་བྱར་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པ་བསྡུའོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནས་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་བར་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པ་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་མི་སྡུག་པ་ནས་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་བར་དག་ལའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་ལ་ཡང་བ་ཉིད་དུ་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། དཔེར་ན་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་དང་མཐུ་ ཆེ་བ་ནི་སའི་འདུ་ཤེས་ཆུང་ངུར་ཡང་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཚད་མེད་པར་ཡང་བྱིན་གྱིས་རློབ་ལ།དེ་འདོད་ན་ས་གཡོ་བར་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཅིང་འབྲེལ་པ་ནི་མི་སྡུག་ པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་སྟེ།འདི་སྐད་དུ་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་པས་མོས་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཕགས་པའི་ལམ་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ན། མི་སྡུག་ པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན།དེ་ཕྱིར་མི་སྡུག་པས་སེམས་བཏུལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཀྱི་ཇི་སྲིད་ཐ་མར་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་ སུ་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་བཏུལ་ནས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཕགས་པའི་ལམ་ མངོན་དུ་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རེ་ཞིག་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མི་ལྕོགས་པ་ མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་ནི་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ལམ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའམ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ འགྱུར་ན།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་གོ་ཇི་ལྟར་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ འགྱུར་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།

由于是无为而生起的缘故，从此不会生起有学等那些。色界所行的生得，不像欲界所行那样明显。因此，不会依止于被烦恼性等持所困扰的那些，而只依止于从修习中所生起的。诸心相续而生起，它们也由作意力而生起，因此作意有三种，如是广说安立作意。
自相作意即是作意自相，如'色是可坏相'等想。'等'字所摄即是'受是领纳相'等。
共相作意即是作意无常性等，从无常性乃至出离，具足十六种行相。
胜解作意是以胜解门而作意，不是以真实义门，即从不净乃至遍处等。'等'字所摄即是神通等成就轻安性胜解等，如'大神通大威力，加持小地想乃至无量想，若欲则能震动大地'等广说。
与不净相应者，即是与不净相应而关联，如说'于不净作意之后修习并获得念觉支'。念觉支是圣道，为显示胜解作意之后能生圣道而说。
若唯于共相作意之后现前圣道，而非于胜解作意之后，则'修习与不净相应的念觉支'如何解释？因此广说'由不净调伏心已'，即在加行位中调伏心，乃至最后由共相作意之后现前圣道，故与经无违。
广说'于圣道之后亦'者，有人说不仅是共相作意之后现前圣道，于圣道之后也唯现前共相作意。
首先关于未至定等广说，'未至定等'之声即是依止未至定、初禅及殊胜禅三地而入决定时，由于近故，于彼等道之后现前欲界所行的共相作意，或闻所成或思所成。若依第二禅等，即依第二、第三、第四禅入决定时，如何于圣道之后现前共相作意？因为不能现前欲界所行。'现前'是省略语。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱོད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ཁོ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་གི་ས་པ་ཡང་མ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་ཏེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའམ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་ པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སྔོན་མ་ཐོབ་པོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་རྣམ་པ་ཅན་དུ་མ་གཏོགས་པ་ནི་སྔོན་ཐོབ་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་འཕགས་པའི་དེ་ལས་ལྡང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །འོ་ན་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ནི་ཡང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་པ་དེའི་སྦྱོར་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ནི་དོན་ བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དམན་པའི་ཕྱིར་ལ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྤྱིའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་ པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་འདྲ་བའི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞིག་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་སྙམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་སྙམ་པའམ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་སྙམ་པའམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་སྙམ་པ་མངོན་ དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་སྐད་དུ་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དང་འདྲ་བའི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དག་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་རག་ལས་ནས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་དག་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དུ་རག་ལུས་ཏེ་འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་ གོ།།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེའི་ས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའོ། །དེའི་ས་པའམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་ནའོ།།ས་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་ནི་ལྡང་བའི་སེམས་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱིས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་སྦྱོར་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། རང་གི་ས་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བས་སོ། །སྦྱོར་བ་ལ་རག་ལུས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཡང་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གྲངས་བཞིན་ དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་སེམས་དྲུག་རྙེད་དེ་སོ་སོར་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་དྲུག་གོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་གཉིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།སེམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གོ།

为什么呢？因为被初禅所隔断，故极为遥远。如果你说'唯有现前成就第二禅等地'，因此除了顺决择分以外，也未得彼等地，如是说道。除了顺决择分以外，第二禅等地或未至定等地的无漏，先前未得。虽然除了世间道行相以外先前已得，但不承认从圣者彼处出定。
那么，将现前成就顺决择分的共通作意？因此详细说道'圣者又顺决择分'。如果想为何？因此详细说道'已得果者现前修习彼加行是合理的'。因为加行已成办其义，且是下劣，而顺决择分也是圣道的加行。
由此'其他与彼相似的共通作意'是说，因缘于谛故，将获得与顺决择分相似的共通作意，即在无漏道生起时将获得，这是词义。如何呢？'涅槃寂静'之想因缘于一切涅槃故是共通作意。
'将现前修习'是说在圣道之后，'一切行无常'之想或'一切法无我'之想或'涅槃寂静'之想将现前修习。不如是说。为什么呢？因为这些与彼相似的共通作意依赖顺决择分而获得，这些并非依赖无漏道而获得，如是传说。
详细说到'依未至定'中，'彼地'是指未至定地。'彼地或有顶'是说无所有处地或有顶，即如果是生于有顶者。其余诸地中出定心唯是自地，非他地，因为他地是应由加行成办，而自地是无功用生起。
'因依赖加行'是什么呢？是圣道。在道后，欲界生得也将现前，如是结合语境。详细说到'三界烦恼'是按次第而说，于欲界烦恼获得六心，即各别获得，这是词义。
于色界也是六。于无色界是二。因此详细说'欲界烦恼'，'不具此六心'是指不具此六心的补特伽罗。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའམ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཡིན་ཏེ། དེ་གལ་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན།དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དགེ་བ་དེ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ།།མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ལོགས་ ཤིག་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། རྙེད་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ རྙེད་ཅེ་ན་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སམ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་འདི་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྔོན་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་དག་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་ གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན མོངས་པ་ཅན་སྔོན་ཉམས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྙེད་པར་འགྱུར་ རོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་འདི་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྙེད་ པར་འགྱུར་རོ།།སློབ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་འདི་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་སློབ་པའི་སེམས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་སེམས་དྲུག་རྙེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཡང་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་དྲུག་རྙེད་དོ།

怎么说呢？在此，善根的结生相续是由正见或疑惑所致。如果是由疑惑而结生相续，那么当与疑惑相应的烦恼心现前时，以及从色界和无色界返回欲界时，其中间有结生相续的烦恼心必定获得善。
所说的'不善和有覆无记'是因为是此处的内容，而且色界的有覆无记也另外出现，所以只是欲界的不善和有覆无记。那些不善和有覆无记以及色界的烦恼，是什么呢？与'获得'相连。
如何获得呢？所说的'从界的返回和退失'，即当从色界或无色界返回欲界时，此中间有结生相续的烦恼心成为不善和有覆无记中的任何一种现前时，必定因为之前已退失而从不具有这些中获得不善和有覆无记。
从退失中，当从离欲贪退失时，如果此退失心烦恼现前，则从不具有这些中获得那些烦恼。
从界的返回中，色界烦恼是当从无色界返回欲界时，此中间有结生相续的烦恼心必定从不具有那些中获得之前已退失的色界烦恼。
从退失中，当以欲界心从离色界贪退失时，从不具有那些中获得色界烦恼。
从退失中，无色界烦恼是当以欲界心从离无色界贪退失时，此从不具有那些中获得无色界烦恼。
有学也从退失中，与内容相连，即当以欲界心从阿罗汉果退失时，此从不具有那些中获得有学心。
如是，首先说明当欲界烦恼心现前时，从不具有那些中获得六种心。当色界烦恼心现前时，也从不具有那些中获得六种。

།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་འདི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་སྟེ།སྐྱེས་ནས་ ཐོབ་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཁོ་ན་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པ་རྙེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཡང་དྲུག་རྙེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཉིས་ པ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཉིས་རྙེད་དེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་གང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་དེ་ཉིད་དང་སློབ་པའོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ལ་སེམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པར་ཟད་དེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་འགའ་ལ་ཅི་རིགས་པར་གསུམ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ དགེ་བའི་སེམས་དང་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དེ་ཉིད་རྙེད་ལ།དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་རྙེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་གསུམ་རྙེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གསུམ་པོ་ཅིག་ཅར་དུ་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ལ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་པའི་ སེམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་སློབ་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་རྙེད་དོ།།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་ གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡང་རྙེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་འདི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་ འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པས་བསྡུས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས དག་རྙེད་ལ།གང་གི་ཚེ་ས་དྲུག་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པ་དང་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པའི་ཚུལ་ གྱིས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་རྙེད་དོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་བརྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྙེད་པ་འདི་ནི་སློབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།

所谓'色界三种心'详细解释如下：当从无色界返回色界时，在色界有情的中有位结生时，其烦恼心必定具有三种色界心：即生得善心、烦恼心以及先前已得的无覆无记化心。
欲界无覆无记化心，以及从退失阿罗汉果时所得的色界心，从不具有此心时可得无色界烦恼心和有学心。如是说明色界烦恼心也可得六种。
第二十二品。无色界烦恼心从不具有彼等时可得二种：从退失阿罗汉果时以无色界心所得的烦恼心，以及有学心。
关于'色界善心有三种'，'善心'是总说。在某些色界善心中可得三种。如何得知？首先，若现起色界善心，从不具有此心时可得色界善心；若现起根本禅定所摄善心，从不具有彼等时可得欲界和色界无覆无记化心。如是说明色界善心现起时可得三种。但不可能同时获得三种。
关于'有学心有四种'的详细解释：若现起有学苦法忍心，从不具有此心时可得有学苦法忍道品自性；也可得欲界和色界无覆无记心以及无色界善心。何时可得？在以圣道断除欲界和色界贪欲时。如何得知？当以未至定地圣道断除欲贪时，现起有学解脱道第九心时，从不具有彼等时可得欲界和色界无覆无记化心；当以第六地任一圣道断除色贪时，现起第一类有学心时，从不具有此心时以过去未来得的方式获得无色界善心。提到'圣道'是为了排除有漏心，此获得是在现起有学心时所说的。

།འདི་ལ་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ན་རེ། སློབ་པ་ལ་ བཞི།སློབ་པ་དེ་ཉིད་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ བཤད་པ།འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འདི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་ལམ་གྱི་སློབ་པ་འཐོབ་པས་སློབ་པ་རྙེད་ཅེས་བྱ་ལ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནའི་ཚེ་རྙེད་དོ། །ས་དྲུག་གི་འཕགས་ པའི་ལམ་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ལ།དེའི་སློབ་མ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ཀྱང་དོན་དེ་ཁོ་ན་དག་དེ་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དག་ཁོ་ ན་འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།བཤད་པ་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚིག་གཅིག་ཏུ་བཤད་ན་དོན་རུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཚིག་ཐ་དད་པར་ནི་རུང་ངོ་། །སློབ་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གཅིག་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཚིག་གཞན་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་འདིས་ནི་གོང་དུ་སློབ་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བཤད་པ་དེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ཏེ་ཚིག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྡན་པ་མིན་ལས་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་རྙེད་པ་འདི་ནི་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ཡིན་པར་བརྗོད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་སློབ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་སློབ་པའི་སེམས་རྙེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་། དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་གྱི་སློབ་པ་སྔོན་མེད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་སྔོན་མེད་པའང་རྙེད་པར་འགྱུར་བས་དེ ཡང་རྙེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ་སློབ་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ནི་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མི་བགྲང་ ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་པའང་མི་བགྲང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པའང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་པོ་ན་ཐོབ་ཟིན་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་གཞག་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཉིད་ ཀྱིས་སྤེལ་མའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཤད་པ་ཁོ་ན་ལས།ངེས་འཇུག་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཉེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །ལྷག་མར་བཅས་པས་ལྷག་མ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ལ་རྙེད་པ་མ་བཤད་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་ཉིད་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན་རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་སེམས་འདི་རྙེད་ཅིང་རྙེད་དོ་ཞེས་མ་བཤད་པས་དེ་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྙེད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན།དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ཁོ་ན་རྙེད་ཀྱི་གཞན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ཆར་ཡང་སྔར་ཐོབ་ཟིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།

关于这个问题，论师功德慧说道：'学有四种。即学本身，以及当圣道断除对欲界和色界的贪著时，获得欲界和色界所摄的无覆无记法，以及无色界的善法。'这是什么意思呢？为此解释：
当以圣道断除对欲界和色界的贪著时，即当以未至定地的圣道断除欲界贪时，其第九解脱道即是获得根本禅定地的有学道，称为获得学；同时也获得欲界和色界所摄的无覆无记的变化心。当以六地的圣道断除色界贪时，其第九解脱道即是获得无色界所摄的善法。
他的弟子论师胜友也持相同观点，并且使用完全相同的词句和文字来阐述。
这种解释是不合理的。若作为一个句子来解释是不合适的，应该作为不同的句子来理解。'学本身'是一个句子，从'圣道'到'欲界和色界所摄的无覆无记法'是另一个句子。
'当以圣道断除对欲界和色界的贪著时'这个限定语并非是用来限定前面所说的'学本身'，因为这是不同的句子。
既然经中说'从不相应中获得'，若说此心的获得是从不相应中而来，那么如何能说在第九解脱道时有学心相应的补特伽罗获得有学心呢？难道不是说获得了先前没有的根本禅定的有学吗？
这是不对的，因为会导致过度扩展：这样的话，也会导致获得先前没有的色界善心根本禅定地的过失。
论师胜友说：'有学心相续者断除欲界贪时，色界善法在暖位时就已获得，因此不必计数。'
这是不合理的，因为这样的话有学也不应计数。有学在见道最初阶段就已获得，按照你的说法就不应该这样安立了。
而且，因为论师自己在杂颂中说：'决定入时及阿罗汉时，有学及无学。'所以这也是错误的解释，这是确定的。
'有余故有余'是指对于未说获得何心的情况，即获得彼心。
怎样理解呢？首先，对于欲界善心，未说获得此心等，因此于彼唯获得彼心，而非其他。例如，当以正见结生善根时，若现起欲界善心，从不相应中唯获得彼善心，而不获得其他染污心，因为三界的染污心先前已经获得了。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ ལ་སོགས་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་དེ་རྙེད་པར་བཤད་དེ། དེ་ལ་ཡང་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་བསྟན་མིན་འཐོབ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཁ་ཅིག་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ནི། འགའ་ཡང་རྙེད་པ་མེད་པས་དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་ནམ་གཞན་ཡང་རུང་གང་ལ་འགའ་ཡང་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལ་དྲུག་ནས་གཉིས་ཀྱི་བར་རྙེད་ལ། གདོན་མི་ཟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཡང་།དེ་ཁོ་ན་རྙེད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་རྣམ་པ་དང་པོས་བསྡུས་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་མངོན་དུ་ གྱུར་ན་ཡང་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་རྙེད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཁ་ཅིག་ནི་སྔར་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ནི་ཁྱད་པར་ མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤེལ་མ་བྱེད་པ་དག་གོ།།ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་སེམས་ལ་བདུན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ཚང་བ་ ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ལ་བདུན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི་དྲུག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དགེ་ བའི་རྩ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་ཡོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་ བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་འཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་རྙེད་ལ་གང་གི་ཚེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་རྙེད་དོ།། ངེས་འཇུག་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སློབ་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་རྙེད་ལ། གང་གི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མི་སློབ་པ ཟད་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྙེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་འདི་དག་ཏུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སེམས་བདུན་པོ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།

欲界无覆无记也不是，因为异熟等得是俱生的缘故，而变化心是无得的缘故。色界和无色界的善等以及有学和无学也不是，因为无得的缘故。
说欲界无覆无记心也获得彼，于彼也是从不具彼而获得彼，因为是'无记得俱生'的缘故。其他善等则不是，因为已得的缘故，同样有些无得的缘故。若现前变化心，则无任何获得，故不应说。
无论烦恼或其他，凡是无任何得者，皆不应说。三界烦恼唯获得六至二，但非必然，应当确定。若现前色界无覆无记，则唯获得彼，而非其他，应如前说。
同样，若现前无色界善心第一类所摄空无边处近分定，则从不具彼而唯获得彼，而非其他，因为有些已得的缘故，有些无得的缘故。同样对无覆无记和无学也应如是说。
其他无差别者是杂类。无差别是因为未对三界烦恼等分别。'于善心为七'，所说的特征是不完整的，因为善是三界和无漏，于彼，应说'于善心为七'，而非说'为六'。
云何？为显示彼而广说'欲界善'等，此已说'从善根结生'。从离贪得欲界和色界无覆无记等，是指以世间和出世间道离欲界贪时，于第九解脱道从不具彼而获得欲界和色界变化心。
从获得彼处定而得色界和无色界善等，是指初次获得色界不动定时得色界善，初次获得空无边处近分定时得无色界善。
决定入时及阿罗汉时，有学和无学，是指决定入时获得有学苦法忍资粮，得阿罗汉时获得无学尽智资粮，如是于这些阶段中，从不具前述七心而获得具足。

།ལྷག་མ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་ནི་བདག་གིས་བཤད་ པ་འདི་ཁོ་ན་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་ཡང་། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགུ་རྙེད་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ལ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་དགུ་རྙེད་དེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒྲིབས་པ་དང་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དགུ་པོ་དག་ཅི་རིགས་པར་རྙེད་དོ། །ཅི་རིགས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་དགེ་བའི་སེམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་རྙེད་དོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལ་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་རྙེད་དོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག རྙེད་དོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའང་རུང་བ་ལ་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པའམ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་ པའམ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་རུང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པ་དག་རྙེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཅི་རིགས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ལུང་མ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྔ་མ་ དང་འདྲ་བ་ཁོ་ན་སྟེ།ཁམས་གསུམ་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དེ་ཁོ་ན་རྙེད་དེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ལུང་བསྟན་མི་འཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྡུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་ནི་འདོད པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཚེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་ ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སོ་སོར་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྡན་པ་མིན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་སྟེ། དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་ལས་དབང་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པའོ།། །།ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་འབྲེལ་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ངེས་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་ན་ངེས་པ་ཉིད་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེས་སེམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བྱས་པ་ནི། འདོད་ཡིད་དགེ་དང་མི་དགེ་ དང་།།བསྒྲིབས་པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན། །མི་དགེ་ལས་གཞན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། འདོད་པའི་དགེ་བའི་ སེམས་ལ་ནི།རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལས་འགྱོད་ཡིད་མི་དགེ་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །རྟོག་པའང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ན། །དེ་ཡི་གོང་ན་དཔྱོད་པ་ཡང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

其余的应当由这个解释来理解，意思是其余的应当从我所说的这个解释中来理解。其余的又如'对于染污心，诸智者说有九种'这样说。同样，第二个未记别的也是如此，这就是说，对于三界的染污，从不相应中获得九种，即欲界所行四种，色界所行三种，无色界所行的有覆和有学，这九种都是随其所应而得。
随其所应的意思是这样的：对于欲界所行的染污，从结生相续和界还退时得欲界所行的善。唯独对于欲界所行的染污，从界还退和退失时得不善和有覆无记。对于色界所行的染污，从界还退时得色界所行的善，以及欲界和色界所行的无覆无记变化心。对于欲界所行的染污或色界所行的染污，从界还退或退失时得色界所行的染污。对于欲界所行的染污或色界所行或无色界所行的染污，从退失时得无色界所行的染污和有学。这就是随其所应的意思。
'未记别亦复如是'的意思是，其余的与前面相同，即三界的无记中任何一个现前时，从不相应中唯得无记，因为在《成实论》中说：'不得记别俱生故'。
总结偈颂说，一切生起时是从界还退，因为经中说'从界还退'。从等至中，因为经中说'彼处所有'等。离贪时，因为经中说'离欲界贪时'。退失时，因为经中说'从退失'。结生相续善根时，因为经中说'从疑和正见结生相续善根'。
'得心'是指各别获得心。'从不相应'是指补特伽罗，因为经中说'从与彼等不相应'。
这是由阿阇黎王子称友所造的《阿毗达磨俱舍广释》中说明根的第二品。
现在，这是为了显示《俱舍论》第二品和第三品的关联而说的。由欲界、色界和无色界的决定性而说明心等，其中决定性就是决定，或者说决定性就是唯决定。由此说明心等，如说：'欲界善不善，有覆及无覆，色无色界中，除不善余有。'等字包含心所等，如说：'欲界善心中，有寻有伺故'，又说：'彼中恶作意，不善等皆无，初禅殊胜中，无寻上无伺。'

།འདོད་པ་ ལ་སོགས་པའི་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་བསྟན་པ་བྱས་པ་ནི།དྲི་མེད་མ་གཏོགས་འདོད་པར་གཏོགས། །ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག། །མ་གཏོགས་གཟུགས་གཏོགས་གཟུགས་ཅན་དང་། །བདེ་བའང་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་གཏོགས། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་སོ། །དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ དང་།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། འགྲོ་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་བཞི་སྟེ། རིལ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་འགྲོ་བ་ནི་རིལ་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྷའི་རིགས་དྲུག་ཡིན་ནོ་ ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འདིར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པས་ཁྲིད་པར་བྱེད་པས་ན་དམྱལ་བ་རྣམས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དགའ་བར་མི་བྱེད་པས་ན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་མི་རྙེད་པའི་དོན་གྱིས་དམྱལ་ བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱབས་མི་རྙེད་ཅིང་མེད་པས་ན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ནས་ཤིན་ཏུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་སོང་བས་ན་ཡི་དགས་རྣམས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུད་དེ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དུད་འགྲོའོ། །ཡིད་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་མི་ རྣམས་སོ།།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་དག་ལ་ཁྱིམ་ནམ་མཁའ་ཡོད་པས་ན་ལྷའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་ བ་བཞི་ནི།འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། མིག་མི་བཟང་དང་། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དང་། རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའོ། །དེ་དག་ན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་ལྷ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་གནས་ན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་ཏེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་ཤིང་རྟ་ལྟ་བུའོ། །ལེགས་པར་བྱས་པ་ལྷན་ཅིག་ བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེར་སྐྱེ་བས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་སོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ན་རེ་གཙོ་བོ་ནོར་ལྷ་བརྒྱད་དང་། ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཞོན་ནུ་གཉིས་དང་། དྲག་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་། ཉི་མ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་དང་མཐུན་པར་གསུང་རབ་ལས་ཀྱང་མིང་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་བཏགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བསོད་ནམས་ཀྱིས་སོང་བས་ན་འཐབ་བྲལ་བའོ། །ཡང་ན་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱེད་པས་འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་སོ། །དགའ་ ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བས་སོང་བའམ།འདི་དག་ལ་དགའ་བ་ཡོད་པས་ན་དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་རང་རང་གིས་བྱས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྤྲུལ་པ་ལ་དགའ་བ་ཡོད་པས་ན་འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་ སྤྱོད་དག་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་སོ།།གནས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཉི་ཤུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དཔེར་ན་རྟ་ཆུ་འཐུངས་པ་ལ་འཐུངས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་གནས་ཉི་ཤུ་ལ་ཉི་ཤུའོ་ཞེས་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་སོས་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་ཤི་བ་རྣམས་རླུང་དག་གིས་འཚོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཐིག་ནག་ནི་གང་དུ་ཐིག་ནག་པོ་ བཏབ་ནས་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ།།བསྡུས་འཇོམས་ནི་གང་དུ་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་ལུག་ལྟ་བུའི་རི་ལ་སོགས་པ་འོང་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །ངུ་འབོད་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་བཏགས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་པའི་ང་རོ་འབྱིན་པའོ། །གང་དུ་ ཁྱད་པར་དུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངུ་འབོད་ཆེན་པོའོ།།ཚ་བ་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་མེ་ལ་སོགས་པས་གདུང་བར་བྱེད་པའོ།

由于欲等的确定性而说明诸根是：'除了无垢以外属于欲界，男女根和苦，除了这些属于色界的色法，以及除了乐以外属于无色界'，因为有此经文。由于不说欲界、色界和无色界这些界的特征，因此说'这些欲界、色界和无色界是什么'这个问题。
关于'地狱、饿鬼、畜生'等广泛出现的内容，四趣是指地狱、饿鬼、畜生和人趣四种，这些全部属于欲界。天趣则不是全部。那么是什么呢？是六种天众，这样显示。
其中，由于众生被非福德所引导，故称为地狱。其他人说，因为不能快乐，所以是地狱。阿闍黎善聚说，地狱的含义是由于找不到庇护之意，因为找不到且没有庇护，所以是地狱众生。
由于从此去往极远处不返，故为饿鬼。其他人说是因为具有渴求。由于弯腰而行，故为畜生。由于意识强大，故为人类。世间人说是因为是意之子。
由于这些有住所于虚空，故为天。欲界是以欲望区分的界，将要解释。四大天王是：持国天、广目天、增长天、多闻天。住在那里的是四大天王众，意思是包含在他们之中。
例如说'将生于诸天'，意思是将生于天众之中。其他人说，住在四大天王处所的是四大天王众，因为省略了中间词，如牛车。由于以善业共同造作而生于彼处，故为三十三天。
其他人说，世间人说主要的财神八位、星宿子二位少年、威猛十一位、日天十二位，仅此三十三位，故称三十三天，说与经典相符，经中也如此命名。
由于以福德而去，故为离诤天。或者因为能除尽其苦，故为离诤天。由于以喜悦可意而去，或因为这些具有喜悦，故为喜足天。因为这些对自己所造的受用变化而喜悦，故为化乐天。因为这些对他人所变化的受用具有自在本性，故为他化自在天。
'诸处'等词余，即是说这二十处即是欲界。如果像'马饮水'说为'饮'那样，对二十处说为'二十'而省略中间词，也是非常合理的。
等活地狱是众生死后被风吹活之处。黑绳地狱是画上黑线而处置之处。众合地狱是从两边如山等来压迫众生之处。号叫地狱是被束缚的众生发出极度恐惧叫声之处。特别严重的是大号叫地狱。炎热地狱是众生被火等煎熬之处。

།གང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་གདུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་བའོ། །མནར་མེད་པ་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་མེ་འབར་བས་ཤིན་ཏུ་བསྐོར་བ་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་ མནའ་བའི་སྐབས་མེད་པའོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་ནི་ཤིང་འཛམ་བུས་མཚོན་པའི་གླིང་ངོ་། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པའོ། །ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་སྟེ། གླིང་འདི་ དག་གི་མིང་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དེ་ལྟར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ།།བཤད་མ་ཐག་པའི་ལྷའི་རིགས་དྲུག་དང་དེ་ལྟར་ན་གནས་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ནི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་། གླིང་བཞི་དང་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་མ་ ཐག་པ་དྲུག་དང་།མ་ཕྱེ་བ་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གནས་ཉི་ཤུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདུག་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ བའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།དེར་སོ་སོའི། བསམ་གཏན་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན། །བཞི་པ་ས་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོར་ས་གསུམ་ པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཚངས་རིས་པ་རྣམས་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པ་རྣམས་དང་། ཚངས་ཆེན་པ་རྣམས་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །འོད་ཆུང་པ་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་འོད་རྣམས་དང་། འོད་གསལ་བ་རྣམས་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་ཆུང་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་དགེ་རྣམས་དང་། དགེ་རྒྱས་རྣམས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲིན་མེད་རྣམས་དང་། བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་སྤེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་དང་། ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་གཞན་ལྔ་སྟེ། མི་ཆེ་བ་རྣམས་དང་། མི་གདུང་བ་རྣམས་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་རྣམས་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་རྣམས་དང་། འོག་མིན་རྣམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པས་ཐོག་མར་སྐྱེ་ཞིང་ཐ་མར་འཆི་འཕོ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་མ་དང་ཁྱད་པར་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ལ་དེའི་རིས་ན་གནས་པ་ཡོད་པས་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་སོ། །ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པས་ན་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་ཚེ་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ།།འདི་དག་ལ་འོད་གསལ་གྱི་ས་ལ་ལྟོས་ནས་འོད་ཆུང་ངུ་ཡོད་པས་ན་འོད་ཆུང་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་འོད་ཚད་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་ན་ཚད་མེད་འོད་རྣམས་སོ། །གནས་གཞན་ཟད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་རྣམས་ སོ།།ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་ལ་ནི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ལ་གཞན་གྱི་ས་ལ་ལྟོས་ན་དེ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པས་ན་དགེ་ཆུང་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་དགེ་བ་ཚད་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་ཚད་མེད་དགེ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་དགེ་བ་རྒྱས་པ་ཡོད་པས་ན་དགེ་རྒྱས་ རྣམས་ཏེ།གཞན་ན་དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བདེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ལ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་ས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ན་སྤྲིན་མེད་རྣམས་ཏེ། གཞལ་མེད་ཁང་དེ་སེམས་ཅན་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ ཞིང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་དག་གི་གོང་ན་གཞན་མེད་པའི་སྤྲིན་མེད་རྣམས་ཏེ། གོང་ན་སྤྲིན་ལྟ་བུ་ས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་དག་ལ་བསོད་ནམས་ རྣམས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་པས་ན་བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་སོ།།འདི་དག་ལ་འབྲས་བུ་གནས་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་པ་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ན་འབྲས་བུ་ཆེ་རྣམས་སོ།

特别令人痛苦的地方就是极热地狱。无间地狱是被烈火完全包围的众生没有安乐机会的地方。瞻部洲是以瞻部树为标志的洲。东胜身洲是在须弥山东方。西牛货洲是在西方。北俱卢洲是在北方，这些洲的名字在世间就是这样流传的。
刚刚所说的六种天道，如是二十处就是欲界，也就是八热地狱、四大部洲和四大天王天等刚刚所说的六天，以及未分类的饿鬼道和畜生道，这二十处是欲界。'直至风轮'是指水轮所在处。色界是以色法区分的界是色界。
其中各自的禅定地，三禅有三地，四禅有八地。其中，色界一切禅定都以小、中、大的差别分为三地。梵众天、梵辅天、大梵天是初禅天。少光天、无量光天、光明天是二禅天。少净天、无量净天、遍净天是三禅天。无云天、福生天、广果天是四禅天。这些大天又通过无漏禅定相配，分为小、中、大、极大、最极大五种差别的其他处所，即无热天、无恼天、善现天、善见天、色究竟天。因此四禅有八地。
其中因为从大善根所生故称为梵。那又是什么呢？所谓大梵天，因为获得殊胜禅定而最先出生最后死亡，并且与前者有差别，所以是大。因为这些天有同类天众居住，所以是梵众天。因为在大梵天前作侍从，所以是梵辅天。因为这些天有寿命、光色等殊胜的大梵天，所以是大梵天。
因为这些天相对光明天的境界而言光明微小，所以是少光天。这些天的光明无法测量，所以是无量光天。因为能照亮其他处所，所以是光明天。意地的快乐称为净，这些天相对其他地而言净德微小，所以是少净天。这些天有无量净德，所以是无量净天。这些天有广大净德，所以是遍净天，认为其他处所没有比这更殊胜的快乐。
因为这些天如同云彩一样不与地相连，所以是无云天，因为宫殿与众生同时生灭的缘故。其他人说这些天之上再无他天故为无云天，因为上方没有如云般与地相连。因为从不动业中真实产生，这些天有从福德中所生，所以是福生天。因为这些天有超胜一切凡夫果报的广大果报，所以是广果天。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་གནས་གཙང་མ་ སྟེ།དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སོ། །གནས་གཙང་མ་པ་གཞན་དག་པས་མཆོག་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་མི་ཆེ་བ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་གནས་དུས་ཉ་ཉེ་ཞིག་ན་སྤོང་ཞིང་འདོར་བར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་ཆེ་བ་རྣམས་ སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུང་བར་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་མི་གདུང་བ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་བསམ་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་གདུང་བར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་གདུང་བ་རྣམས་སོ། །མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ ཏུ་མཐོང་བས་ན་གྱ་ནོམ་སྣང་རྣམས་སོ།།ལྟ་བ་བཟང་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མཐོང་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་འོག་མ་མ་ཡིན་པས་འོག་མིན་རྣམས་ཏེ། གོང་མར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་གནས་པ་དག་བསྟན་ན། ། ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་ན་གནས་བཅུ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། གནས་ནི་གནས་པའི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉི་འོག་པའི་ལུགས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གནས་བཅུ་བདུན་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁ་ཆེ བ་རྣམས་ན་རེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྦགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བང་རིམ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འབྲོག་ཕྱོགས་ཀྱི་རྫོང་བཞིན་དུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ས་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ མེད་པས་སོ།།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་དག་ཀྱང་ཡུལ་ན་མི་གནས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ ཅན་ཡིན་ལ།ད་ལྟར་གྱི་དག་ཀྱང་ཡུལ་ན་མི་གནས་ལ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་དག་ཡིན་ཡང་ཡུལ་ན་མི་གནས་ན། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སོ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ནམ་མཁའ་ མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཏེ།དེའི་ལམ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པ་དང་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་ མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ།།འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྙམ་ནས། འདུ་ཤེས་གཞན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དག་ལ་ཡུལ་གྱིས་བྱས་ པའི་བླ་འོག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཐེ་ཚོམ་འདི་ཅི་ལས་གྱུར་ཅེ་ན་འདི་ལ་བདག་མེད་ན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་གཟུགས་ ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་བརྟག་གྲང་ན།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པས་དེ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། །ཐེ་ཚོམ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དེར་ནི་རིས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་། །སེམས་ ཀྱི་རྒྱུད་ནི་རྟེན་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པར་མི་འཇུག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་གོ།

由于不与凡夫混杂，故为清净处。由于这些处所具有此特质，故称为清净天。由于不是比其他清净处更殊胜，故非广大，因此称为无广天。或者，由于不会自行舍弃自己的处所和时间，故称为无广天。
由于获得殊胜禅定，故不为烦恼所恼，因此称为无热天。或者，由于具有善意，不恼害他人，故称为无热天。由于见解完全清净，故见解殊胜，因此称为善现天。由于见解美好，故称为善见天。由于无有比此更殊胜的处所，故非下处，称为色究竟天，因为是最上处。
此处说明了诸天处，那么为何称为这十七处呢？因为处是以住处的词义来说明的，所以没有过失。如是，根据中土论师的观点，色界有十七处。迦湿弥罗论师们则说有十六处。
'如台阶般'是指如阶梯般的意思。其他论师说是如山寨般。'无有其他处'是指与其他处无关。
过去、未来、无表色以及非色法等皆不住于处所，即过去未来虽是色法也不住于处所。无表色虽是色法且是现在的，也不住于处所，非色法如受等虽是现在的也不住于处所，更何况过去未来。
'从生有四种'是指在他世由业所成的蕴的生起即是生，因此无色界有四种。即如经中广说：'空无边处'是指在入定时作意'空无边'，故称空无边，其道即是处。
同样，由于作意'识无边'和'无所有'等相，故称识无边处和无所有处。'想如疮'，'想如刺'，认为'无想是愚痴'，故由于生起其他想，称为非想非非想处。
彼等无有由处所所成的上下之别，是因为不住于处所。
'如何有色众生'这一疑问从何而来？对此，若无我，则在欲界和色界中，心与心所依托色法而转，然而在无色界中既无色法，则心与心所应不能运转。
为了遣除这一疑惑，故说'彼中依类及命，心相续为所依'。'及'字包含了凡夫性、不相应及得、生等。'由于力微弱'指的是什么？是指心相续。有色众生的心相续由于未离色想故力微弱，不能趣入无色界，因此依托色法而转。

།དེ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐྱེས་ པ་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཀྱང་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་འཇུག་གོ།།འོ་ན་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཁོ་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི་རྟེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དག་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ལ་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་ཡང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ལ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡང་རིས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གཟུགས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དེ་དག་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་གྱི་བརྟེན་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅི་ཞིག་མཚུངས་ཤེ་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཉིད་ དེ།ཇི་ལྟར་རིས་མཐུན་པ་ཡང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ལ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡང་རིས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ན།དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རྟེན་བརྟག་པ་ནི་དགོས་པ་མེད་དོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུན་ནི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡོད་པས་ན་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཅན་ནོ། །སྲེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་མ་བྲལ་བའོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ནི་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ གོ།།རྒྱུ་དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་གཟུགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྡོ་རྗེའི་སོར་གདུབ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སོར་གདུབ་སྟེ། སོར་གདུབ་བམ་གདུ་བུ་ལ་རྡོ་རྗེའི་སོར་གདུབ་ ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་།ན་ལེ་ཤམ་གྱི་བཏུང་བ་བཞིན་ཏེ། ན་ལེ་ཤམ་དང་ལྡན་པའི་བཏུང་བ་ལ་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་ལེ་ཤམ་གྱི་བཏུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱ་བར་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་གནོད་པར་བྱ་བར་ནུས་སོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་མཇུག་ལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་ བའི་ཚིག་འདི་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བར་རུང་ངོ་།།གང་གི་ཚེ་མཇུག་ལ་ཚིག་མེད་པར་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་རྣམས་ལས་འདས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ དག་ཉིད་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བར་བྱའོ།

为什么说是具有力量呢？是说无色界的有情为什么具有力量。因此广说'因为从三摩地差别而生'。'离开色的想'是指离开色想的意思。因此，生于彼处的无色界心相续也不依赖于色而转。
那么，由于具有力量，仅由三摩地差别所生即可运转，何须所依？如是思维。
如'有色众生'等广说中，句义是：有色众生的同分和命根依于色，无色界众生依于何？
'彼二互相'是说同分依于命根而转，命根也依于同分而转。为何这二者不互相依止即可？是想何须色所依。
'彼处'是说在无色界中，为何同分和命根具有力量。'此于心相续亦同'是说此心相续也因三摩地差别所生而具有力量，故不依二者而转，唯无所依而转。
若问于心与心所亦如何？应配合'同'字。何者相同？即互相依止。如同分依于命根而转，命根依于同分而转，如是心所也依于心而转，心也依于心所而转，除此之外不须观察其他所依。
'心相续何者'等广说中，心相续的牵引因即是牵引之因，具有业和烦恼的性质。此中有离贪者故称为具离贪，未离贪者即是未离贪。于何？于色，即此心相续因与色俱生故依色而转。
'因背离彼因故'是说背离牵引因之色的意思。'如金刚指环'是说具有金刚的指环，于指环或环上省略中间词而说金刚指环。如那梨湿婆饮料，于具有那梨湿婆的饮料上省略中间词而说那梨湿婆饮料。如是，具欲界即是欲界等。
或者'可成为色'是说可受损害的意思，因为具有色故能受损害。'其本性是无色'是说当末尾有'界'字时，可说'无色界'。当末尾无此字而说'无色'声时，如'超越诸色即是无色'，此时应理解为无色即是诸无色。

།ཡང་ན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་མཁས་པ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟའོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་མེད་པར་ཡང་དྲུག་པར་ ཚིག་བསྡུ་བ་ཁོ་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཞིག་འདོད་པ་རྣམས་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་གང་ཞིག་གཟུགས་རྣམས་འཛིན་པའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ་གང་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་དང་འཁྲིག་པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཁམ་དུ་བྱེད་པས་ན་ཁམ་མོ།།དེ་ཉིད་ཟས་ཡིན་པས་ན་ཁམ་གྱི་ཟས་སོ། །ཕོ་མོ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འཁྲིག་པ་སྟེ། གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་དང་འཁྲིག་པ་དག་དང་ལྡན་ཞིང་འབྲེལ་པའམ་སྐྱེད་པ་ལ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་དང་འཁྲིག་ པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདིས་འདོད་པར་བྱེད་པས་ན་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་བཤད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དོན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྣ་ཚོགས་གང་ དེ་འདོད་པ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ཀུན་དུ་འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་གྱིས་དགེ་སློང་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གནས་བརྟན་གྱི་ཁས་བླངས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིད་ཀྱིས་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་གྱི་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད དོ།།གང་ཞིག་ལུས་དང་ངག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་བཀོད་པའི་མཚམས་ལས་འདས་ཏེ། འདོད་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེས་ཉེས་པ་གཞན་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ གང་དེ་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་དག་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཁྱེད་ཀྱི་སྟོན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་མོད་ཀྱི་དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡང་ ལུས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་དག་ཉེ་བར་མ་སྤྱད་ཀྱང་གཟུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འོང་ཞིང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན།སྐྱེས་བུའི་ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ ནོ།།ཆོས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཁམས་གཞན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་དག་ཀྱང་ཁམས་གཞན་ན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ དེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ལ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་དག་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་ འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དམིགས་པའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཅི་རིགས་པར་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།གང་དག་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་འདི་རྟ་དང་བྲེས་ལྟ་བུ་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟ་དང་རྟའི་བྲེས་ནི་རྟ་དང་བྲེས་སོ། །རྟ་དང་བྲེས་དང་འདྲ་བ་ནི་རྟ་དང་བྲེས་ལྟ་བུའོ།

或者精通无色界的人们应当观察无色界诸法。或者说欲界，这是以第六格缩略语的方式来成立，而不是以隐含'相应'的声音来成立的。
什么是欲界呢？说道：即是执持诸欲的。色界和无色界也应当如是了知，即是色界是执持诸色的，无色界是执持无色的。
段食和淫欲相应的贪欲，即是以分段而食故为段，其本身为食故为段食。男女所生即是淫欲，即是二者交合等。与段食和淫欲相应、关联或产生的欲贪即是欲，因为以此而成为欲的缘故。
如何知道是这样呢？为了说明这个道理，引用长老舍利子所说的偈颂：'世间种种非是欲'等广说。
对于具寿富楼那用另一个偈颂说比丘思维欲的分别念即是受用欲的说法，长老接受了这个观点。受用欲有三种：即身、语、意。其中，未离贪者虽然以意受用欲，也不会成为非比丘，只是其戒律不清净而已。
若有人以身语超越如来所制戒律的界限而受用诸欲，他就成为非比丘。因此，如果说'若世间种种即是欲'等广说，如果你方认为色等种种境界是欲，虽然承认你们的导师是离贪的，但这样你们的导师即使不亲身受用那些身体的境界，仅仅是看见悦意的色法就会成为受用欲者，然而这是不能接受的。因此，已经证明'人的分别贪欲即是欲'。
所说'诸法'即是指任何的意思。'非'即是否定。因为其他界的诸法和不属于界的法也在其他界中运行，在欲界中运行三界法和无漏法，色界中也相似，其中运行欲界的变化心。在无色界中运行无色界法和无漏法，因此否定说'非'。
那么是什么呢？说道：于何者增长欲贪、色贪和无色贪。即是于何者以所缘或相应的方式适当地增长欲贪，那些即是与欲相应；于何者增长色贪和无色贪，那些即是依次与色和无色相应。
现在说'这如同马和马迹'，即是马和马的足迹为马迹，与马和马迹相似即是如同马和马迹。

།ཡང་ན་འདི་རྟ་དང་བྲེས་ཀྱི་ཡིན་པས་ན་རྟ་དང་བྲེས་ཏེ་རྟ་དང་བྲེས་དང་འདྲ་བ་ ཡིན་ཏེ།འགའ་ཞིག་གིས་རྟའི་བྲེས་འདི་སུའི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་ན་དེ་ལ་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་རྟ་འདི་སུའི་ཡིན་པ་དེའི་འོ་ཞེས་སྨྲས་ལ། ཡང་དེས་རྟ་འདི་སུའི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་ཡང་ཅིག་ཤོས་དེས་རྟའི་བྲེས་འདི་སུའི་ཡིན་པ་དེའི་འོ་ཞེས་སྨྲས་ན། རྟ་དང་བྲེས་གཉི་ ག་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་མ་གྲུབ་པས་གཉི་ག་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འདོད་ཆགས་དག་གིས་ཀྱང་ཁམས་རྣམས་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ལ་ཁམས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དག་མ་ཡིན་པས་འདི་གཉི་ག་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ།། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གནས་བསྟན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་དང་། །མི་རྣམས་དང་ནི་ལྷ་དྲུག་དག་།འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་དམྱལ་བ་དང་། །གླིང་དབྱེ་བ་ལས་དེ་ཉི་ཤུ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གནས་བསྟན པ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གནས་བསྟན་པ་སྟེ། གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་ བདུན་ནི།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ནོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་འདོད་ ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ གིས་ན་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན།གང་གི་ཚེ་འདི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་ ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་།།གང་གི་ཚེ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ནི་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་མེད་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐོས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ ཉམས་ནས་དེ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་ཐོས་ནས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་ལ།བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་ནི་དེ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཐོས་ནས་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེའོ།།ཡང་ན་སྤྲུལ་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་ཡིད་འཕྲོག་པ་མཐོང་ནས་ སྤྲུལ་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་སམ་སྤྲུལ་པ་པོའི་སེམས་ལ་གང་གི་སྤྲུལ་པ་འདི་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བཟང་ངོ་སྙམ་དུ་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ པར་བྱེད་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པའི་རྒྱུའི་སེམས་ལྟ་བུའོ། །གང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ སེམས་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པས་ནི་དེ་གཉིས་མི་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

或者说，这是马和缰绳的关系，就像马和缰绳相似。如果有人问'这个马缰是谁的？'另一人回答说'这马是谁的，就是谁的。'然后又问'这马是谁的？'另一人又回答说'这马缰是谁的，就是谁的。'这样的话，马和缰绳都不知道了，就像互相不能成立一样，两者都无法确定。同样在这里，贪欲不能成立诸界，诸界也不能成立贪欲，所以这两者都不能成立。
所谓'显示住于欲界'，即'地狱、饿鬼、畜生，人类以及六欲天，是为欲界。地狱和，洲分别为二十。'这些住于欲界的众生，对其未离贪的贪欲，即是欲界贪。
同样，所谓色界和无色界贪，是指显示住于色界的众生，'上界十七处，即是色界'中未离贪的贪欲即是色界贪。同样，显示生于无色界的众生，'无色界无处所，由生分四种'中未离贪的贪欲即是无色界贪。
'随应'是指依据所显示的处所而言。所谓'对禅定和无色界贪著'，是指对等至和生起的禅定的贪著是色界贪，无色界贪也与此相同。
关于'如何是对变化心的欲界贪'的问题，即由于它是欲界所行，禅定果报中欲界所行的变化心，如何是已离欲贪者的欲界贪？当未离欲贪时，根本不会生起变化心；当生起变化心时，则不会对此生起贪著。那么如何安立为无欲界贪而是欲界所行呢？
'因为听闻和退失后对此贪著'是指从他人处听闻后对变化心生起贪著，自身退失变化心后也会对此贪著。即听闻'某个禅修者以欲界所行的变化心变现欲界所行的变化'后，缘此生起贪著，也会因忆念自身而生起对此的贪著。
或者'依变化力'是指见到迷人的变化后，为了变化而对心或变化者的心想'能作如此变化的变化心真好'而生起贪著。
或者'为了变化而变化'是指能变现欲界所行变化的心是欲界所行，因为是欲界所行法的因，如同瓶子之因的心。若非欲界所行，则非欲界所行法之因，如同色界所行心。
正因如此，才说'色界所行者不能变现这两者'。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་དྲི་དང་རོ་དེ་དག་མི་སྤྲུལ་ཞེ་ན་དྲི་དང་རོ་དེ་དག་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཉའ་ཤིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆར་གྱི་རྒྱུན་གཉའ་ཤིང་གི་ཚད་ཙམ་ནི་གཉའ་ཤིང་ཙམ་མོ། །མཚམས་སམ་བར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདབ་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྟེང་དང་འོག་ཅེས་ནི་ མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཐད་ཀ་ཁོ་ནར་གནས་སོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ལྔ་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་འགྲོ་བ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འགྲོ་བ་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་འདྲེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བ་དང་ཉན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པར་གྱུར་ན། འགྲོ་བ་འཆོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་ཡང་དམྱལ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནས་ལྷར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་བར་གྱི་ལས་བྱེད་ པས་དེའི་ཕྱིར་མིའི་འགྲོ་བ་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ནས་ལྷའི་འགྲོ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།ལས་དེ་རྣམས་འགྲོ་བ་དེར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ལ་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་པ་དང་ཡང་ལྡན་པས་མི་དེ་ཉིད་དམྱལ་བ་ནས་ལྷའི་བར་དུ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་རྣམས་ལས་དང་མཐུན་པར་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསོད་ ནམས་སྡིག་འབྲས་ཉེར་འགྲོ་རྣམས།།ལས་བཞིན་དུ་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྲིད་པ་བར་མའི་རང་བཞིན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁུངས་བཏགས་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་ཁྱེར་ཏེ་འོང་བར་བྱེད་དོ། ། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །འགྲོ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་པ་སྟེ། འདིས་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་འགྲོ་བའོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་དེ་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དེ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཆེ་བའི་ཡུལ་ན་ཡོད་པ་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་མདོ་འདོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མདོ་སིལ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་འདོན་གྱི་གཞན་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་ པ་ཡིན་ནོ།།དམྱལ་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དམྱལ་བ་པ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་དམྱལ་བ་པའོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྒྱུས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་དག་ཡིན་ནོ། །སྐྱོན་དང་སྙིགས་མ་ནི་ཞེ་ སྡང་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་དག་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་དག་ལ་ཕྲ་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་གཞུང་ལན་གདབ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།འགལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་དག་མ་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཕྲ་རྒྱས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དམིགས་པའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་དག་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།

又为何色界所行的心不变现香和味呢？因为香和味是段食的本性，而生于色界者已离其贪著。
'如轭'是指雨流如轭之量称为'如轭'。'无间隔'是指相连接。'未说上下'是指因此诸世界唯横向而住。
'第五趣'是指天趣，即所说的欲界六天。其余是色界和无色界所行。
若非如此则趣将混乱，即趣相混杂。若善与烦恼皆有，则趣将混乱，因为人既造堕地狱业又造生天业，则人趣将同时是地狱趣乃至天趣，因为这些业属于那些趣。
生于欲界者具有上界烦恼，也具有欲界一切趣的烦恼，则此人将同时是地狱乃至天趣。
'唯是有情'是指诸身随业而往彼趣。因此说:'福与罪果趣往者，随业而趣往。'
为证明'中有之性非是'，引用附加经典广说。
'有因及趣'中，因是业有，趣是中有，因为由此趣往。趣是所趣之处，故称为趣。因为将其因业另外安立。
迦湿弥罗国有的迦湿弥罗人诵经，是指零散经，意思是他们只诵那些，而不诵其他。
'地狱有情'等广说中，与地狱相应者是地狱有情。'彼等'广说中，身语意轮是由因所发起的业。过失与垢秽是由嗔恚和贪欲所发起。
因此诸趣唯是无覆无记，因为异熟成就后归入地狱等数。
对于'诸趣中一切随眠增长'之文句应当解答，因为将成相违过失故须作答。若趣是五法自性，则一切随眠将增长。若诸趣唯是无覆，则应说修断及遍行等，因为修所断法唯是无覆无记有为法，彼等中修断随眠及遍行随眠由所缘或相应门而增长，余者则不然。由此可知诸趣是无覆无记。

།འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་འཇུག་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་བར་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གྲོང་གི་ཉེན་ཀོར་ཡང་སྨོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོང་གི་གཡས་གཡོན་ཡང་སྨོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྙིགས་མ་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ སྙིགས་མ་ལྔ་ནི་ཚེའི་སྙིགས་མ་དང་།དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའོ། །དེ་དག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དག་ཐ་དད་དུ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་ལྟ་ བའི་སྙིགས་མ་སོ་སོར་གསུངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདི་གཉིས་སོ་སོར་གསུངས་པ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་རོ།།འདི་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེ་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་ཡིན་འགྲོ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། འགྲོ་བར་འགྲོ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཐ་དད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེར་འགྲོ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་བསྒྲུབ་ པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་།།སྲིད་པ་བར་མ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་བས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཀྱང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འཆི་འཕོ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དག་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་ངམ་ཤིང་དྲུང་ངམ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སའི་བར་གང་དུ་འཆི་འཕོ་བ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བས་སྲིད་པ་བར་མ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡོངས་སུ་བོར་ནས་ཕྱོགས་གཞན་ལ་རྟེན་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་དག་གི་བར་ན་ཡོད་པས་འགྲོ་བའི་བར་མ་དོ་ཞེས་མིང་དོན་དང་མཐུན་པར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་འོ་ན་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། དེའི་བསམ་པ་ནི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་ཞེས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་གཞག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་མ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འགྲོ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནའོ་ཞེས་མ་བཤད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བྱེ་ བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འོ་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ཆོས་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོ་གཞན་འགོག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་ནི་རྣམ སྨིན་བཅུ་གཉིས་གཉིས།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་དག་ཡིན་པར་ནི་མི་གཟུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉིད་འདོད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་དང་། བསམ་གཏན་ དང་པོ་པ་རྣམས་སོ།

所谓'在诸众生中有五种结生心'是指在诸众生中结生之心即是入心，由于它们从见苦所断乃至修所断共有五种，因此说'一切随眠于此增长'是合理的。
'城郭周边亦如前所说'是指城市周围也如前所说的意思。
'在五浊中'的五浊是：寿浊、劫浊、烦恼浊、见浊、众生浊。'其中烦恼浊和见浊分别宣说'是指烦恼浊和见浊分别宣说的意思，这两者分别宣说是因为考虑在家众和出家众的缘故。
'为了了知趣的原因'是指众生趣的原因是业有。
'这也会导致中有'是说如此则中有也是趣，为了了知趣中之趣而分别显示这个。'由于往彼处'是指应当理解为业的成就。中有不应该是这样的，所以不是趣。
'无色界等'广说是指无色界也将不是趣，因为死后即生于死亡之处。往生无色界者，无论是在精舍、树下还是第四禅天之间何处死亡，即生于彼处，如同中有一样将不是趣。
'若如是则'是指舍弃前说转向他方，因为中有存在于诸趣之间，故名'趣之中有'，名称与义相符，因此中有不是趣。
说一切有部说：'那么长老舍利子'等广说，其意趣是由于说'异熟成就'这个异熟之词，认为趣是异熟体性。
另一方说：'异熟成就后是地狱'是安立趣，并未说唯是异熟。那么是什么呢？趣是异熟和非异熟的体性，因此认为诸趣也是善和染污的。
复次有部诸师说'具寿彼'等广说。'除彼等法'是指除异熟等之意。'不遮余蕴'应结合上下文。
'彼等'广说是指无记分也有两种。'从等流所生自性'中的'等'字也包括异熟自性，如说：'命根异熟十二二'。不应理解为等流。法胜论师主张唯是异熟自性这一前说。'欲界六种及初禅者'

།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཉི་འོག་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ཚངས་རིས་རྣམས་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པ་རྣམས་དང་། ཚངས་ཆེན་དང་པོར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁ་ཆེའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ཚངས་རིས་རྣམས་དང་། ཚངས་ པའི་མདུན་ན་འདོན་དང་པོར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ལུགས་ལྟར་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པ་དག་ཁོ་ནའི་ནང་ན་གནས་ཀྱི་གནས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །ཁ་དོག་དང་རྟགས་དང་དབྱིབས་དུ་མའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་དོག་ནི་སྔོན་པོ་ ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།།རྟགས་ནི་གོས་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པའོ། །དབྱིབས་ནི་སྲིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཆུ་ནི་འཕང་ངོ་། །ཞེང་ནི་ཞེང་གི་ཚད་དོ། །དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་ལུས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་བརྩལ་བ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ནི་ཁོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་ཏུ་འདོན་པའོ། །ད་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ནི་དེ་དག་གི་བསམ་གཏན་དང་པོས་སླར་ལྡོག་པས་བཏང་ན་ཇི་ལྟར་དེའི་ས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན། རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱིས་ཐོབ་པོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་ཐོབ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རུང་བ་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་སྟེ་སྤངས་པས་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བསམ གཏན་གཉིས་པའི་ས་པས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འགའ་ཡང་ས་འོག་མ་པ་ལ་དམིགས་པར་མི་འདོད་དོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པ་དག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གིས་ ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དེ་མཐོང་ནས་འདི་སྐད་དུ་བདག་ཅག་གིས་སེམས་ཅན་འདི་ཚེ་རིང་བ་དང་དུས་རིང་པོར་གནས་པ་མཐོང་ལ་ཞེས་སྨྲའོ།།ཕྱོགས་འདི་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲིད་པ་བར་མ་དེ་ན་ཡང་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་མི་ལྟོས་པས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དུས་རིང་པོར་གནས་པ་སྲིད་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་བློ་ལ་བདག་ཅག་གིས་སེམས་ཅན་འདི་ཚེ་རིང་ཞིང་དུས་རིང་པོར་གནས་པར་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།དུས་རིང་པོར་གནས་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། དེ་ན་གནས་པ་ཁོ་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དེའི་སྔོན་གྱི་ཚུལ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་སྟེ།སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་དེ་དག་གིས་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་སྔར་བྱུང་བ་དེ་དུས་རིང་པོར་གནས་པ་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་ནས་ཀྱང་ཕྱིས་དུས་ ཕྱིས་དེ་དག་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་བློ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་འདི་ཡང་སེམས་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སྨོན་ལ་བདག་ཅག་ཀྱང་འདིར་སྐྱེས་པས་ ཞེས་བྱ་བའི་འདི་ལན་མ་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པས་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དེའི་སེམས་ལ་སྨོན་པ་དེ་ཤེས་ཏེ་དྲན་པར་གྱུར་པས་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་དེ་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དགེ་རྒྱས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་གི་དངོས་གཞིའི་ས་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་ནས་ཉེར་བསྡོགས་ལས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ་ཞེས་བཤད་པ་རྒྱས་པར་ བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་དག་ནི་འོག་ནས་ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་གཅིག་པའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པས་སོ།

那些是什么呢？按照日下部的观点，是除了梵众天、梵辅天和初生大梵天之外的诸天。又按照迦湿弥罗的观点，是除了梵众天和初生梵辅天之外的诸天。按照他们的观点，大梵天就住在梵辅天中，没有其他住处。
关于'由于有多种颜色、标志和形状'，颜色是指蓝色等，标志是指衣服、装饰等，形状是指长度等。水是指高度，宽是指宽度，具有形状特征的身体是指形状身。这样特别说明是为了区别受等身，那不是形状的特征。身是指躯体。言说是指说出。
现在关于'第二禅'的广说，二者中，当他们以第一禅返回而舍弃时，如何是彼地，即第二禅地的前生住处随念。首先，以第一禅地的心是不行的，因为那不是它的境界。以第二禅地也不行，因为尚未获得。如果说后来获得了，所以说'若是获得'等广说，以戒禁取见缘大梵天是唯属第一禅地，那也是获得第二禅而断除后才生起。
如果说是第二禅地，因为不应缘下地故不行，任何烦恼都不承认缘下地。'中有众见到'是说那些住在中有的众生见到大梵天后说：'我们见到这个长寿久住的众生。'这种说法也不合理，因为中有中也不依赖精血而生，无碍于出生，不可能有长时间住留，那么他们怎么会在心中知道'我们见到这个长寿久住的众生'呢？意思是说不会知道长时间住留。
因此'唯是住于彼处'的广说，是说唯有住在第一禅地的那些众生才能随念大梵天的前生行为，即是在生起的阶段，他们见到先前出现的大梵天长时间住留。见到后，后来他们想到曾见到，'心中'是多余的词。
如此的话，'这个众生也心想：啊！愿其他众生也同我一样有缘生于此处，我们也生于此'这句话就没有回答了。因为地相同，生得智能知道那个大梵天的心愿并忆念，所以这没有过失。或者是从彼处获得的缘故。
问：'这对广果天不也有过失吗？'是指'一身异想'。怎么说呢？如说'他们厌离根本地的乐受，从近分地现前舍受'等广说应当解释，但下文将说'一身一想'。'彼乐'是指第三禅地。

།སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་རྒོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ།།འོང་བ་དང་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་རྣམས་ནི་འོང་བར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ལ་སྐྱེས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་རྣམས་ནི་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྲག་པ་དང་མི་སྐྲག་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྱེས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་དང་རིང་དུ་ལོན་པ་སྟེ་དེས་ན་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཡིན་གྱི།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ན་ནི་དགེ་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་ན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ན་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་དག་གོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ལྔ་པའོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་དག་གོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་དག་གོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་རིགས་པར་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་དེ་འཇོམས་བྱེད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཡོངས་སུ་ འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན་འཇོམས་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་འཇོམས་པ་ནི་དེའི་འཇོམས་བྱེད་དོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་དེའི་འཇོམས་བྱེད་ལྡན་ནོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ། ལྷག་མ་ནི་ངན་འགྲོ་ལ་སོགས་པའོ། །ངན་སོང་དག་ན་ནི་གཉི་ག་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ཉིད་མེད་ལ།དེ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱོད་པར་མི་འདོད་པ་ཉིད་མེད་པའོ། །རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྲིད་རྩེ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །སེམས་ཅན་གྱི་ནི་གནས་དགུར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་བཤད་པ་སྟེ། དགུ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལ་ལུས་ཐ་ དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དག་ཏུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

所谓'令心动摇'是指令心散乱。所谓'认为有来和无有'是指新生不久的众生认为有来，而生已久的众生认为无有。所谓'认为恐惧和不恐惧'是指按照次第，新生不久和生已久的众生，因此是不同的认知，而不是如毗婆沙师所说的认为是乐受、非乐非苦受。
所谓'初禅中有染污想'是指与执著戒禁取见相应，因为执著非因为因。所谓'第二禅中有善想'是指被近分定和根本定所摄。所谓'第三禅中有异熟生想'是指与异熟生乐相应。
所谓'无色界三处如经中所说'是指：有一类无色众生，完全超越一切色想，作意'虚空无边'，圆满成就空无边处而安住，如同趣入空无边处的天众。这是第五识住。有一类无色众生，完全超越空无边处，作意'识无边'，圆满成就识无边处而安住，如同趣入识无边处的天众。这是第六识住。有一类无色众生，完全超越识无边处，作意'无所有'，圆满成就无所有处而安住，如同趣入无所有处的天众。这是第七识住。
所谓'随其所应，具有五蕴和四蕴'是指与空无边处等相应的是四蕴，与其他相应的是五蕴。所谓'余者具有能灭'是指由于能够灭除，故称为能灭。灭除那个识，故为彼之能灭。由于此处具有彼，故称为具有能灭。
第二十三品。余者是指恶趣等。所谓'恶趣中二者皆无'是指此处众生不欲前往，彼处众生也不欲移动。所谓'因为运行不明显'是指此处心和心所的运行微弱，故不应说识具有力量而住。
所谓'有顶和无想有情，说为九种有情住处'是指经中所说的九种有情住处。九种是什么呢？有色身异、想异的有情，如人类和某些天众，这是第一有情住处。第二、第三、第四住处如识住中所说那样解说。

།ཁྱད་ པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་དག་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་ཅིང་སོ་སོར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཏེ། འདི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་པ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གནས་གཟུགས་མེད་པ་ རྣམས་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་མེད་པ་བཞི་པ་ནི་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་ བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཡོད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དག་ལས་གཞན་པ་གང་ དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཅི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་སྐད་དུ་གཞན་གང་དག་ཅེ་ན། ངན་སོང་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན་འདི་ནི་སྒོ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་ཟད་དེ། བསམ་གཏན་ བཞི་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དག་ལ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ན་གནས་པ་རྣམས་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ མེད་ལ།དེ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་གནས་པར་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་པས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཆེ་བ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་དག་ཏུ་ཡང་འདི་ན་གནས་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ན་གནས་པ་སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་དོ།།འཕགས་པ་ནི་སྤྲིན་མེད་དང་། བསོད་ནམས་སྐྱེས་དག་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་གནས་གཙང་མ་དང་གཟུགས་མེད་པར་འཇུག་འདོད་དོ། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་ ཉིད་པས་དེ་དག་ནི་དེ་ན་གནས་པའི་བློ་མེད་དེ།དེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་གཞན་གང་ཞེ་ན་ངན་སོང་རྣམས་ཏེ་ཞེས་ངན་སོང་རྣམས་ཁོ་ན་སྨོས་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ནི་སྤྲིན་མེད་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ཡིན་པར་ བཞེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་གིས་ནི་རིགས་པ་བཙལ་དགོས་སོ། །བཙོན་ར་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་བཙོན་ར་དག་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ངན་སོང་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའོ།།ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡང་ཡིན་པས་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ་དེ་བཞིན་ དུ་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་སྲིད་པས་འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནས། འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་འདི་ལ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་འདི་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་འདི་ལ་འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་གནས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

其差别是这样的：对于有色众生，无想且各别无想，即如无想天众生，这是第五众生住处。在无色众生住处中，也应当说三种识住。第四无色界中，对于无色众生，完全超越无所有处，圆满成就非想非非想处而住，如同趣向非想非非想处天众生。这是第九众生住处。
除了趣向第四禅定的无想众生之外，其他的是否为众生住处？对此，杜尊法师说不是。为何法师说'其他的是什么？是恶趣'这样的话呢？这只是说了一个方面而已，也应当说明未被第四禅定趣向的无想众生所摄的众生。
在此，理由应当如识住所说的那样：此处的众生不希求趣向恶趣，彼处的众生也无住处可趣，因此它们不是众生住处。虽然此处的众生希求趣向未被广果无想天所摄的处所，但彼处的凡夫众生欲入无想。圣者则是住于无云天和福生天的众生也欲入净居天和无色界。净居天众也欲求般涅槃，因此他们没有住彼处的心，所以它们不是众生住处。
另有人说，'其他的是什么？是恶趣'，正因为只提到恶趣，所以法师认为无云天等是众生住处。他们应当寻求道理。所谓'如同牢狱'，就像因为不愿意而住的牢狱不是众生住处一样，恶趣也是如此。
所谓'识住'，是因为识住于此而称为识住。'趣向'是因趣向而得名，意思是与此识相应。既是色又是趣向，所以称为色趣向，同样，直至行趣向也是如此，因为它们也存在于诸行中。
具殊胜福德者说：从识住色趣向乃至行趣向，是依经部宗的观点而说的。其中，识住是识的相续不断。此识住有色趣向，所以它具有色趣向。'趣向'是指认取为自身所有。同样，此识住有行趣向，所以它具有行趣向。或者说，住处是有，因为它通过不断相续后有而使识安住。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་སྟེ།དེ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་བྱེད་པ་པོའི་དོན་དུ་སྦྱར་བར་ནི་མི་ ནུས་པས་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།འདིར་བཤད་པ་རྣམ་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པར་བཤད་དེ་དེ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསྡུ་ན་མུ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ཐམས་ཅད་བཙལ་བར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་གཞན་ཡོད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་བཤད་པ་སྔ་མ་ཉིད་བཟང་ངོ་ཞེས་སྨྲའོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་བཤད་པ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གཟུགས་སུ་ ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ནི་མ་བཤད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། །ཇི་ལྟར་གཞན་ལས་སྲ་བ་མཁྲང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་ གྱུར་པའི་དོན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་པ་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་ལ་གནས་པ་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གྲུ་དང་མཉེན་པའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཉེན་པས་གྲུ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ གནས་ནས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པའོ།།རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཅིག་ཤོས་དང་ཉེ་བར་འདུག་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དེའི་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་ནི་ ཡིད་བདེ་བའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་བཞེད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཞེས་ བྱ་བར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གཅིག་ཏུ་བཟླུམ་པའི་ངོ་བོར་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་མི་ལ་སོགས་པའི་རིས་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་དག་ལ་མངོན་ པར་དགའ་བ་དང་བཅས་ཤིང་མངོན་དུ་དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་བཤད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་བཞེད་དོ།།སོ་སོར་དབྱེ་ན་སྟེ་ཕུང་པོ་རེ་རེར་དབྱེ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཅི་ཞེ་ན།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཅིག་ཅར་དུ་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་བཤད་པ་དག་ཏུ་རྣམ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གནས་པར་མ་བཤད་དོ།

识住即是识之所住，由于对彼执著之门而趣近于色故称为趣近于色，乃至趣近于行亦复如是。
若依分别说部之宗义，则不能配合作者之义，故当破斥。
此处所说两种情况皆说识住异于色等，彼即所谓'有漏四蕴'及'总摄四句'，此等皆当寻求，故有其他过失，因此前说为善。
分别说部之解释当说，彼等并未说由趣近于色故识住为趣近于色等。
其他人说，识住趣近于色即是色之体性之义，如同他处所说'坚硬为固性'中，'为'字之义即是体性之义。
舍弃能住者即是除去能住者，世间中能住者提婆达多等是一回事，所住处房舍等又是另一回事。
如船与柔软之理即如柔软牵引船只一般。
识之趣行即是趣入之义。
识本身不住于识而趣行，即是一相续中无有二识相遇。
虽有他相续之识同时生起，然彼与彼此不相邻近，故彼非彼之住处。
喜即是悦意。
七识住是五蕴之自性，此又如何者，即是若许七识住即是五蕴之自性，则如何不许识中有识住。
若尔则如是广说，于色等诸蕴无差别合一之体性，为生处所摄之蕴，人等同类所摄者，具有欢喜及现前欢喜之识趣入时，于七识住中说识住即名为识住。
若别别分开，即于每一蕴分开时，如色等以所依及相应俱生之体性趣近故令识成杂染，唯识本身则不如是，何以故？当配合为成杂染。
何以故？因为不能同时成为所依等故。
是故于四识住之说中，未说唯识单独安住。

།དེ་བཞིན་དུ་གདུལ་བའི་ སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ལ།འདི་ལས་ཀྱང་གཞན་དུ་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་ནི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་པོ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་བསྟན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་ས་པའི་སྲེད་པས་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་རྒྱུད ཐམས་ཅད་དུ་གཏོགས་པ་ཟད་པར་ནི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ནར་བསྟན་གྱི་ས་བོན་ཉིད་ས་བོན་གྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་ས་བོན་གྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། །ཆོས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཞིང་གི་ངོ་བོར་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཞིང་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ས་བོན་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་རང་གི་ས་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བདུན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྡུས་ཀྱི་བཞི་པོར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བཞིར་ཡང་མ་བསྡུས་ལ་བདུན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་དག་ཏུ་ཕུང་པོ་ བཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞིར་ཡང་བསྡུས་པས་གཉི་གར་ཡང་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།མུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་ པར་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་རྣམས་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྣོད་དང་སྲིད་པ་བར་མ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།མངལ་ནི་གང་གིས་མའི་ལྟོར་བུ་དཀྲིས་ཤིང་འདུག་པའོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ ཀྱི་དྲོད་གཤེར་ཏེ།བརླན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འབྱུང་བའི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞར་བ་དང་ཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ངོ་། །ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་སོར་མོ་ལ་སོགས་པ་དང་ངོ་། །ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་པའོ། ། སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ལ་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་མ་བྱས་པར་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།

同样地，对于所化众生而言，有关识住的内容在某些经中是以其他方式出现的，在此经中也是以其他方式出现的。因此，世尊又详细宣说了'四识住是田的本性'等内容。世尊宣说四识住即色、受、想、行的本性是识田的本性，而具有执取的识以及具有自地贪爱的识，以及一切相续中所摄的种子灭尽，仅仅是以种子的本性来宣说的，而并非将种子本身安立为种子田的本性，因为在世间上并没有安立种子田的本性。
'诸法'等广说的内容是指，凡是与识共住的色等诸法，唯有这些是最为殊胜的田的本性，因为在世间中田是与种子共住的。识并非与识共住，因为不会同时生起。那么，过去和未来的色等就不成为识住了吗？过去和未来的那些法，如其本性一样是过去和未来诸识的住处。因此，应当了知识住就是一切自地有漏的色等。
关于'第一类'等广说的内容，'凡是七处的识'是指七识住是五蕴的自性，所以识摄于七处，而不摄于四处，因为在四处中没有说识。'除识之外的诸蕴'是指恶趣等处的识既不摄于四处也不摄于七处，因为恶趣等处有损害识的缘故而未说。'七处中的四蕴'是指在七识住中所说的除识之外的四蕴，这些也摄于四识住中，所以是二者都摄，这是第三类。
'第四类是除了那些之外的'是指恶趣、第四禅、有顶处的识，以及无漏法。'由趣等差别而有差异'等中的'等'字，是摄取器世间、中有和地等。胎是指以何者包裹着并住于母胎中。从彼所生是指胎生。'从界的暖湿所生'是指从地等诸界的暖湿，即湿性中所生的是界暖湿生。
'诸根具足'是指因为不缺少眼根等。'无有缺陷'是指因为没有瞎眼、跛足等。'具足一切肢'是指具有手脚等。'具足一切支分'是指具有手指等。'顿生'是指不像卵生等那样经历羯罗蓝等次第。为了庄严出生，因为不以精血等为因而顿时出生，所以称为化生。

།ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚོང་པ་གྲུ་ཆག་པ་དག་ཅིག་རྒྱ་མཚོའི་ངོགས སུ་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དང་འདུས་པ་ལས་དེ་ལས་བཙས་པ་གནས་བརྟན་བྲག་དང་ཉེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ།།རྒྱལ་པོ་ལྔ་ལེན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བཙུན་མོ་ཆེན་མོ་ལས་སྒོ་ང་ལྔ་བརྒྱ་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དེས་[(]སྒྲམ་[,]སྒྲོམ་[)]གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་ཆུ་བོ་གང་གཱ་ལ་བསྐུར་བ་ དང་།ལིཙྪ་བཱིའི་རྒྱལ་པོ་བཙུན་མོ་དང་བཅས་ཏེ་ཁྲུས་བྱེད་པས་[(]སྒྲམ་[,]སྒྲོམ་[)]ཆུས་ཁྱེར་བ་མཐོང་སྟེ། ཕྱེ་བ་དང་དེའི་ནང་ན་བུ་ལྔ་བརྒྱ་འདུག་པ་མཐོང་ནས་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ང་ལས་ནུ་ལ་སོགས་པ་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རྒྱལ་པོ་བསྙེན་ གནས་པའི་སྤྱི་བོ་ནས་འབུར་འབུར་པོ་ཞིག་སྐྱེས་པ་དེ་རིམ་གྱིས་སྐྱེས་ཤིང་རིམ་གྱིས་སྨིན་ཅིང་རིམ་གྱིས་རྡོལ་བ་ལས་བུ་ཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་ང་ལས་ནུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུའི་པུས་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཀྱང་འབུར་འབུར་པོ་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ། དེ་གཉིས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཛེས་པ་དང་ཉེ་མཛེས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །རྒྱལ་པོ་ཚངས་པ་བྱིན་གྱི་བྲང་ནས་འབུར་འབུར་པོ་ཞིག་སྐྱེས་པ་དེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བུ་མོ བྱུང་བ་དེ་ནི་ཐི་བའི་ཕྲེང་ཅན་མ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གྲག་གོ།། མྲ་སྐྱོང་མ་ཡང་ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ། །བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་བྱུང་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་བཞིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདབ་བཟངས་ནི་ནམ་ མཁའ་ལྡིང་ངོ་།།ཡི་དགས་རྣམས་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། མཚན་མོ་བུ་ལྔ་སྐྱེས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གིས་ མཚན་མོ་བུ་ལྔ་དང་།།དེ་བཞིན་ཉིན་མོ་གཞན་ལྔ་དག་།བསྐྱེད་ནས་དེ་དག་ཟོས་མོད་ཀྱི། །འོན་ཀྱང་བདག་ནི་ཚིམ་པ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆེས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དག་ཟོས་པས་ནི་ཚིམ་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེ་ན།མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མོ་ཡང་ལྔ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ལ། ཉིན་མོ་ཡང་གཞན་ལྔ་འབྱུང་བ་ལ་འགལ་བ་དག་མེད་དེ་དུས་དེ་ཙམ་གྱིས་ལུས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་འགྱུར་ རོ།།རིམ་གྱིས་མཚན་མོ་ཡང་ལྔ་ཉིན་མོ་ཡང་ལྔ་བསྐྱེད་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དེ་འདྲ་ཞིང་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་སོ། །བཀྲེས་པ་ཤས་ཆེ་ཆེས་པའི་ཉེས་པས་ནི་ཚིམ་པ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བར་ལས་ཀྱི་ནན་གྱིས་མནན་པ་མི་རུང་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་མུ་སྟེགས་ཁ་ཟེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་མུ་སྟེགས་དག་ནི་མ་སྐ་རི་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཅེར་བུའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བཙུན་པ་སུ་ཞིག་རྫུ་ འཕྲུལ་སྟོན་པར་བགྱིད་ལགས།སྒྱུ་མ་མཁན་གཽ་ཏ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་ལ་གཞན་དུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་འདས་ནས། སྒྱུ་མ་མཁན་འདི་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ནས་སྒྱུ་མས་འཇིག་རྟེན་ཟའོ་ཞེས་ཟེར་བ་འབྱུང་སྟེ་ཉེ་བར་འཚོའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྱིའི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་འདམ་རྫབ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱིན་གྱིས་ བརླབ་པའོ།།འདི་ལ་དགོས་པ་དེ་ཡོད་པའམ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལན་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

关于'从仙鹤母所生'的广泛记载是：有些商人遭遇船难，在海边与仙鹤母相遇，由此生下了名为上座岩和近岩的人，如是广为流传。
关于'五取王'的记载是：其大王后生下五百颗蛋，国王将其放入箱中，投入恒河。离车王与王后在沐浴时，看见箱子被水冲来，打开后发现里面有五百个孩子，于是将他们抱走。
阿那律等是从温湿所生。如何而生？国王修持斋戒时，头顶长出一个肿块，此肿块逐渐生长、成熟，最后破裂，生出一个孩子，名为阿那律，这就是从温湿所生。
在阿那律王的两膝上也长出肿块，这两个肿块也是逐渐生长等过程而出现的，就是美生和近美二人，如是流传。
在梵施王的胸前长出一个肿块，如前所述逐渐增长等过程后生出一位女子，她就是帝婆鬘女，如是流传。
摩利支女则是从水木树干中生出，如是流传。
'劫初有情'是指如前所说'如往昔有形众生'而言。
'妙翅'即金翅鸟。
为了证明饿鬼是从胎生的，详细讲述了'具寿'的故事。如何证明是胎生？因为经中说'夜晚生五子'。
'我夜生五子，日间又生五，生已复食之，然我仍未饱'。难道这不是证明是化生而非胎生吗？因为吃了胎生者应该会饱。
这只能证明是胎生，而不能证明是化生。夜晚同时生五个，白天又生其他五个，这并无矛盾，因为在那么短的时间内身体就能完全发育。
逐渐地夜晚生五个白天生五个也无矛盾，因为那种众生就是如此，业的果报也是不可思议的。因极度饥饿的过失而不知饱足。
'获得生的自在'这句话表明胎生者不应被业力所束缚。
关于'其他外道所说'中的'其他外道'是指摩诃迦梨等人。如裸形外道论中所说：'尊者，谁在显示神通？是幻师乔答摩。'同样，他们说：'唯有世尊，在百劫之后，这样的幻师出现于世间，以幻术吞噬世间。'这里'吞噬'的意思是维持生存。
'因无外在种子'是指无外在精血泥浆等的意思。
'加持所生'是指以'愿其如是'的加持而生。对于主张此说的佛教徒们来说，这个答案是不合理的。

།གང་ཞིག་ཅེ་ན། རིང་བསྲེལ་སྐུ་གདུང་རྣམས་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།དྲི་བ་ལས་དྲི་བ་གཞན་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ལ་དེ་ཡང་རིང་བསྲེལ་སྐུ་གདུང་རྣམས་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དྲི་བ་དེ་ལས་དྲི་བ་གཞན་གལ་ཏེ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པ་འདི་འབྱུང་ངོ་།།ལུས་ཞིག་པ་ནི་ཤི་བའི་ལུས་སོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཀླུ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་གཉིས་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས། ཅི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། ཀླུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ཡོད་དེ། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་ཀླུ་རྣམས་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་དག་གི་ནང་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་རབ་ཡིན་ནོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་རབ་འོག་ཡིན་ནོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི ཐ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བས་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བཟའ་བའི་ཕྱིར་འབྱིན་ཏོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བས་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བས་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་གཉིས་ སོ།།སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཇི་སྲིད་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་གསོན་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་ཤ་ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཤི་བ་དེས་ཚིམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་ ཟིན་པ་དེས་ཚིམ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤའི་གོང་བུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤི་བ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཟོས་པ་དེས་དེ་ཚིམ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེས་ནི་འགྲོ་བ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་དང་ལྷའི་ འགྲོ་བའོ།།གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། མིའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འགྲོ་བ་བར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གཉིས་ཀྱི་བར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་གོ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། སྐྱེ་ བའི་སྲིད་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ།འཆི་བའི་སྲིད་པ་ཡང་རེས་འགའ་དགེ་བའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བཏགས་ནས་འགྲོ་བའི་བར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཉེས་པ་ མེད་དེ།དེའི་ཚེ་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་དག་གི་སྲིད་པ་དག་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་ བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཆི་བའི་སྲིད་པ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བར་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བཏགས་ནས་འགྲོ་བའི་བར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྲིད་ པ་བར་མ་བྱུང་བ་མིན།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་ཞིང་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་རིས་མཐུན་པ་མངོན་ལ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་ནི་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་ནི་གཅིག་གིས་འཕེན། །རྫོགས་པར་བྱེད་ པ་དུ་མ་ཡིན།།ཞེས་འབྱུང་བས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལས་གཉིས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གང་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ལས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་བཞིན་འབྱུང་ཞིང་མངོན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་ཞིང་རྫོགས་པ་དེ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །འབྲུ་ཡི་རྒྱུན་ དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འབྲེལ་ཞིང་འཕེལ་བ་ནི་རྒྱུན་ཏོ། །འབྲུའི་རྒྱུན་ནི་འབྲུའི་རྒྱུན་ཏེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཆད་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

什么是所说的呢？就是说为了安置舍利法身。
所谓'从问题中产生其他问题'是指，那么为什么要详细说明'最后有菩萨'这个问题，而且从'为了安置舍利法身'这个详细解释的问题中，又产生了其他问题，即'如果是化生者'这个详细的问题。
身体毁坏是指死亡的身体。为什么要特别提到'化生金翅鸟'和'化生龙'这两种区别？如果问是否也有非化生的金翅鸟和龙？答：有的。金翅鸟和龙有卵生等四种不同类型。其中化生者是最上等的，湿生者是次上等的，胎生者是中等的，卵生者是最下等的。
其中化生金翅鸟能捕食所有化生等类型的龙。湿生者能捕食湿生等三种。胎生者能捕食胎生和卵生两种。卵生者只能捕食卵生者，这样说明。
'直到未死之前'是表明只要活着，其肉等就不会消失。
'死后不会满足'是指已经死亡的就不会得到满足的意思。
应当理解为因为肉团消失不见，死后如同虚空一般，食用也不会得到满足。
'这两种趣'是指地狱趣和天趣。
'三趣方面'是指畜生、饿鬼和人趣。
'因为不是中间趣'是指不是两趣之间的趣。
难道不是认为趣是无记性的吗？生有一向是烦恼性的，而死有有时是善的或烦恼性的，如果不是趣，为什么给这两者安立'趣'的名称，而说'不是中间趣'呢？
这没有过失。因为当时死有和生有都是无覆无记，具有同分、命根和生等趣的本质，而且在欲界和色界中必定有身根的缘故。
死有也不一定是烦恼性的，也不一定是善性的，就像生有一样。因此，给它们安立'趣'的名称后说'因为不是中间趣'。
中有不是生起，那是什么呢？是出现。'显现圆满'是指：能引发的业使同分显现，而能圆满的诸业使其圆满。如说：'一生由一业所引，圆满则由多业成'，因为一切生都由两种业起作用。
业所引发的名色在某处生起显现，六处具足圆满，那就是所趣之处。
'因与谷物相续相似'中，相续连绵增长即是相续。谷物相续就是谷物的相续，因为与此相似，所以不是从断灭中产生的。

།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་ནི་གང་དང་འབྲལ་བ་དང་གང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ དག་གི་བར་མའི་རྒྱུན་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲུའི་རྒྱུན་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡུལ་ གཞན་དུ་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་མཐོང་སྟེ།དཔེར་ན་འབྲུའི་རྒྱུན་ལྟ་བུའོ། །འབྲུའི་རྒྱུན་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ནི་ཡུལ་གཞན་གང་དང་འབྲལ་བ་དང་ཡུལ་གཞན་གང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་བར་མའི་རྒྱུན་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ བ་ཅན་དུ་འབྱུང་སྟེ།འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་འབྲུ་གྲོང་ནས་གྲོང་གཞན་དུ་ཁྱེར་བ་ན་འབྲུ་དེ་གྲོང་སྔ་མར་འགགས་ནས་གྲོང་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་མི་འབྱུང་བར་དཔག་ཚད་དུ་མས་བཅད་པའི་གྲོང་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་བར་མ་པའི་རིམ་གྱིས་གྲོང་གཞན་དུ་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་ངོ་བོ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ ལ་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ནི་སློབ་མ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་དང་བཅས་ཏེ།རང་གི་སྡེ་པ་ལ་བློ་ཞེན་ཅིང་གོམས་པས་རྣམ་པར་འཆད་པའི་ལས་བཏང་སྟེ་རྒོལ་བ་ལྷུར་ལེན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་འཇུག་གོ། །བདག་ནི་འདི་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་དཔྱད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ འབད་ཀྱི་ཆེད་མི་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཚིག་མངས་སུ་དོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སུན་འབྱིན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཅན་ནི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །ཆད་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནང་དུ་གཟུགས་ལས་ གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་གཟུགས་གདོང་ལས་གཟུགས་བརྙན་གདོང་འདྲ་བའི་ངོ་བོ་ཆད་ནས་འབྱུང་བ་མཐོང་སྟེ།འདིས་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་སྲིད་པའི་གཟུགས་ནི་གང་ དང་འབྲེལ་བ་དང་།གང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་བར་མའི་རྒྱུན་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་བརྙན་ ཞེས་བྱ་བ་ཁ་དོག་གི་ཁྱད་པར་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཐུ་ཁོ་ནས་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་སྐྱེའི་དེ་ལ་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་དཔེའི་སྐྱོན་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་མ་གྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་མོ། །རེ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་ གཉིས་མེད་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། མེ་ལོང་གི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་བློ་ན་འདུག་པས་ནི་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་མཐོང་གི་གཟུགས་བརྙན་མ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་ན་མདུན་ན་འདུག་པས་ནི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་གི་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཅིག་ན་རྒྱུར་བྱས་ པའི་གཟུགས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།

生有之色与何处脱离及于何处生起，彼等之中间相续中所具之色为前行，因为是以自己的近取色相续体性为体性之故，如同谷物相续后生起之色。相续生起之诸法，可见其以相续不断于他处生起之门而于他处生起，譬如谷物相续。谷物相续后生起之色，与何处脱离及于何处生起，彼等之中间相续中所具之色为前行而生起，此乃我等刹那论者之宗义。
当谷物从一村运至他村时，并非是谷物于前村灭后，于两村之间不生起而隔着多由旬于他村生起。若问如何？则是以虚空方位生灭中间次第于他村生起，如同彼为自己近取色相续体性为体性一般，生有之体性亦如是生起。
对此，阿阇黎功德慧智与弟子阿阇黎德友一起，由于执著并熟习自部，舍弃解说之业而唯专于诤论。我于此唯勤于论典义理之观察，因不求大名且恐文繁，故不作破斥。
具相即具性相。又断而生起等广说中，如镜等中从色生起影像，即是说于镜等中从色面容生起影像面容相似之体性断而生起可见，此说明不定性。
或者是反证，即生有之色与何处相连及于何处生起，彼等之中间相续中所具之色非为前行，因为是以自己的近取色相续体性为体性之故，如同影像之色。
所谓影像仅是另一种颜色差别而生起之说法是不成立的。阿阇黎之意趣是：于彼镜等中仅由色力生起显现影像行相之心识，于彼处丝毫无有所谓影像，此说明比喻过失法不成立。因此既无不定性，反证亦非善。
即使成立亦因不相似故非为譬喻之意是：即使影像成立为实有，因与本体不相似故非为譬喻，即不堪为譬喻。
且问何以不成立？其中且字表示次第。为显示且字不成立之理由故，广说'一处二不俱'等。于镜处所在后方者见镜之色而不见影像，于彼处所在前方者见影像而不见镜之色，因为一处无有二种为因之色同时存在。何以故？因为所依大种不同故。

།དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཐ་དད་པས་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནོན་པའི་ཡུལ་དེར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཡུལ་གང་ན་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ན་གཟུགས་བརྙན་ཡང་སྣང་གི་གཞན་ན་ནི་མ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། གཅིག་ན་གཟུགས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ ན།གཅིག་ན་ལྷན་ཅིག་གཉིས་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་གཅིག་ལ་ལྟ་བ་པོ་སྐྱེས་བུ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་མ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཕྱོགས་ཐ་ དད་པ་ན་གནས་པ་སྟེ།ཁ་ཅིག་བྱང་ཕྱོགས་ན་གནས་པ་རྣམས་དང་། ཁ་ཅིག་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚེའུའི་ཆུའི་ཡུལ་གཅིག་ན་སྟེ། མཚེའུའི་ནང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་རང་གི་མདུན་རོལ་གྱི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་གཟུགས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོགས་ཀྱི་ཁ་ན་ འདུག་པའི་གཟུགས་རྣམས་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོགས་ན་འདུག་པའི་སྐྱེས་བུའི་རང་གི་མདུན་རོལ་ན་གནས་པ་ཡིན་ལ།བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོགས་ཀྱི་ཁ་ན་འདུག་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་འདུག་པའི་སྐྱེས་བུའི་རང་གི་མདུན་རོལ་ན་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་བརྙན་ཕན་ཚུན་དམིགས་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོགས་ཀྱི་གཏིང་ན་གཟུགས་བརྙན་དམིགས་ལ་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་འདུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོགས་ཀྱི་གཏིང་ན་གཟུགས་བརྙན་དམིགས་ཀྱི། གཉི ག་ཅིག་ཅར་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།རང་རོལ་གྱི་ངོགས་ཀྱི་གཏིང་གི་གཟུགས་བརྙན་ནི་ངོགས་དེ་ན་འདུག་པ་མཚེའུའི་ཆུ་རིལ་གྱིས་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེས་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བུམ་ པའམ་རས་ཡུག་གི་གཟུགས་གཅིག་ལ་ལྟ་བ་པོ་སྐྱེས་བུ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ནི་ལྷན་ཅིག་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེར་གཟུགས་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་མཐོང་སྟེ། འདུན་ཁང་ངམ་གཞན་ན་ཡང་རུང་གང་ན་གྲིབ་མ་ཡོད་པ་དེ་ན་ཉི་མ་མེད་ལ། བླ་གབ་མེད་པ་གང་ན་ཉི་མ་ཡོད་པ་དེ་ན་གྲིབ་མ་ མེད་ན།གྲིབ་མ་ན་འདུག་པའི་མེ་ལོང་གི་ནང་ན་ཉི་མའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་དམིགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མཚེའུའི་ནང་དུ་ནི་ཉི་མའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་འབྱུང་ལ། མཚེའུ་དེའི་ངོགས་ན་ཡོད་པའི་འདུན་ཁང་གྲིབ་མ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་མེ་ལོང་ཞིག་བཞག་ན་ མེ་ལོང་དེའི་ནང་དུ་ཉི་མའི་གཟུགས་བརྙན་མཚེའུ་ན་འདུག་པ་དེའི་གཟུགས་བརྙན་གཞན་ཞིག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།མཚེའུའི་ནང་གི་ཉི་མའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཉི་མས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉི་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ལ།མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་གཞན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཉི་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་པས་འདི་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉི་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་དག་ལྷན་ཅིག་ན་འདུག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འཇིག་རྟེན་ན་གཞན་ན་ནི་གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་དག་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་ཡང་མེད་པས་དེར་གཟུགས་བརྙན་དེ་འབྱུང་བར་རིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

由于这两者所依的大种不同，故镜中影像所依的大种占据了那个处所，影像之色所依的大种就没有机会，因此不会产生两个所造色。因此，由于识不会同时生起，以及两个所造色也不会同时产生，所以这是完全不存在的。
若问：影像出现在镜子所显现之色的同一处所而非他处有何过失？答：如前所说，一处不会同时生起两个色法。
从另一角度来说，'一处不会同时有二'这句经文的含义是：一个色法不会被两个观察者同时看见，因此影像不成立。这是从字里行间推导出的含义。
若问如何？答：处在不同方位的人，有些在北方，有些在南方，在同一湖水处所，即在湖中的同一处，南岸的色法出现在北岸观察者的前方，北岸的色法也出现在南岸观察者的前方。
若问如何？答：影像互相观察。这句话的含义是：北方的人看到南岸底部的影像，南方的人看到北岸底部的影像，但不会同时看到两者。自己这一岸底部的影像，即使是在该岸边观察整个湖水的人也看不到。
若问这有什么关系？答：一个瓶子或布匹的色法，两个观察者是可以同时看见的。这是结论。但在这里不能同时看见，因此不应该产生另一个色法。
从另一角度来说，这个含义是：世间上也未见阴影与阳光同时出现，在房屋内或其他地方有阴影时就没有阳光，在无遮蔽处有阳光时就没有阴影，然而在阴影中的镜子里却能见到太阳的影像。
若问如何？答：在湖中会出现太阳的影像，如果在湖边有阴影的房屋内放置一面镜子，在该镜子中会出现另一个影像，即湖中太阳影像的影像。
湖中的太阳影像是由太阳引生的，必须承认它具有太阳的本性，镜中所生的另一个影像是由具有太阳本性的影像引生的，因此也必须承认它具有太阳的本性。
如此一来，阴影与阳光就会同处，但世间其他地方都不见阴影与阳光同处，因此该处不应产生那个影像。

།ཁྲོན་པའི་ཆུ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྲོན་པའི་ནང་ན་ཆུ་མ་ ཟད་པ་རིང་མོ་ཞིག་ན་འདུག་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་ན་འདུག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྣང་སྟེ།མེ་ལོང་ལ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་རྔམ་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ཡང་འདིའི་ནང་དུ་འབྱུང་ན་ནི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡང་མེ་ལོང་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འབྱུང་ན་ནི་ཕ་ ཟད་གཞན་ན་དམིགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དམིགས་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཀྱི་གང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཚོགས་པ་དེའི་མཐུ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། དཔེར་ ན་ཁབ་ལོང་གིས་ལྕགས་ལེན་པར་སྣང་གི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཟླ་བ་ཤར་ནས་ཆུ་ཤེལ་ལས་ཆུ་འབྱུང་བར་སྣང་གི་།སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ལྟ་བུའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་དུས་གཞན་མཉམ་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བའི་ སྲིད་པ་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་བརྙན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཔེ་བསྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲུའི་རྒྱུན་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ངོ་བོའི་དཔེ་ནི་རང་གི་རྒྱུན་སྔ་མའི་རྒྱུན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དཔེ་ དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་བརྙན་ནི་གཉིས་ལས་འབྱུང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ལས་འབྱུང་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་དང་མེ་ལོང་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་མེ་ལོང་ལ་ སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ།གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གལ་ཏེ་རལ་གྲིའི་ཕྲེད་དུ་འདུག་ན་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་ཆུ་རིངས་སུ་འདུག་པར་སྣང་ལ་གལ་ ཏེ་བསྒྲེང་སྟེ་འདུག་ན་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྣང་ན།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཡང་དེ་ལྟར་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕྱིའི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དཔེ་འདི་ནི་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཅི་ཞིག་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ་དཔེ་འདི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་ནི་གང་དང་བྲལ་བ་དང་། གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་གི་བར་མའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉེ་བར་ལན་པ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲུའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་བསྒྲུབ་པ་འདི་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ལ། ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ལུང་གིས་ཀྱང་སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།མགུར་ནས་གསུངས་ཕྱིར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་མིང་ནས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོ་འདི་དག་མི་འདོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོན་ཅེ་ན། དེ་དག་གི་ལུང་དག་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡེ་པ་གཞན་གྱི་ལུང་ལས་གྲགས་པ་ཅི་སྟེ་ཚད་མར་མི་འཛིན་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་བཞི་པོ་ཉམས་པས་མདོ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་དོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་སྟེ། མ་རུང་བ་ནི་ནང་མེད་པའོ། །ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ ནི་ཁྲག་དང་ལྡན་པ་སྟེ་འདི་གཉིས་ནི་གནས་དང་པོ་ཡིན་ནོ།

所谓'如井中水'，就像井中的水长期不干涸而存在一样，月亮的影像也是如此显现在其中，而镜子却没有这样的深度。如果它在这里面出现，那么这个影像就只会在镜子里面出现，而不会在其他地方被看到。因此，它实际上是毫无实体的，而其显现是由形体和镜子等条件聚合的力量所致。
诸法的力量差别是不可思议的，比如磁石能吸引铁而不能吸引木等物，又如月亮升起时水晶会流出水而煤炭等则不会，应当这样解释。
所谓'因为与镜子相续相关'是说影像并非是形体的相续，因为它是与镜子相续相关的缘故，就像镜中的形象一样。所谓'因为同时生起'是指与形体同时显现的形象一样。
因此，就像生有不是死有的相续一样，影像也不是形体的相续，所以影像的比喻是不恰当的。种子相续后生起的本性的比喻是由前相续所引生的，因此这个比喻是恰当的。
'影像从二者生起'的详细解释是：从二者生起就是从两个因缘产生，也就是从形体和镜子产生。影像是依靠镜子等主要因缘而生起的，影像的主要因是镜子等，因为它随顺于这些因缘。
例如，如果剑横放着，影像也显现为横长的；如果竖立着，影像也相应显现为竖立的。但是生有并不是像这样从死有和类似镜子的某个主要因二者产生的。
如果说外在的精血等是主要因，由于它们没有意识，而且化生众生也没有这些，所以这是不对的。因此这个比喻是不恰当的。
这说明了什么呢？这表明这个比喻对于特殊的论证是不恰当的。怎么说呢？生有的形体是以所离开的和所生处之间的中有相续中的形体为前导的，不是从二者生起的，因为它是以相续形体的本性为自性的缘故，如同种子相续生起的本性。
如此，对于这个论证既不能说是不定，也不能反驳所要证明的内容。
通过经典也证明中有的存在，因为经中明确提到。其他部派不诵读这些经典。为什么不诵读呢？因为在他们的经典中没有出现。
为什么不接受其他部派经典中所说的为量呢？因为怀疑是在四种结集之外增添的经文。
'三处'是指三种因缘：不适宜是指内部空虚，具有月经是指具有经血，这两者是第一处。

།ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲིག་པའི་ཆོས་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་གནས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲི་ཟ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ཉེ་བར་ གནས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་བསྟན་པའི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ དག་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མདོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ན་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་དང་ཡུལ་ གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསུམ་དུ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཅི་རིགས་པར་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །འདིར་མདོ་ཡང་གདོན་པར་བྱ་སྟེ། གླེང་གཞི་ནི་མཉན་ཡོད་ ནའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་ངས་ཁྱེད་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་བསྟན་གྱི། ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་པར་ བྱའོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་འབྱུང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་ཡང་མེད་ལ། བདག་གི་འབྱུང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་ཡང་མེད་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཡང་མེད་བདག་གི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ སྙམ་པ་ཡང་མེད་ཅིང་།ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བཏང་སྙོམས་འཐོབ་བོ། །དེ་སྲིད་པ་འདི་ལ་ཆགས་པ་མེད་ལ། དེ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་གོ་འཕང་ཞི་བ་མཆོག་ཀྱང་རྟོགས་ཤིང་འདིས་གོ་འཕང་དེ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་ བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དགེ་སློང་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་འགྲོ་བ་ནི་གང་ཡིན། སྐྱེ་བ་ནི་གང་ཡིན། ཚེ་རབས་གཞན་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡོད་ན། དགེ་སློང་དག་དཔེར་ན་ཞོགས་མའི་མེ་ཆུང་ངུ་མངོན་པར་འགྲུབ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ང་ རྒྱལ་གྱི་ལྷག་མ་དེ་ཙམ་ཞིག་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ལས་དེའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ལྷག་མ་དེ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ དམ་པའི་འགྲོ་བ་དང་པོ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་འབྱུང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མམ་ཐོང་ལྕགས་མེ་ཀུན་དུ་འབར་ བའི་ནང་དུ་རབ་ཏུ་བསྲེགས་པ་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བས་བརྡུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ནས་ས་ལ་མ་ལྷུང་བ་ཉིད་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་ གནམ་དུ་ཡར་ནས་ས་ལ་ལྷུང་མ་ཐག་ཏུ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་ བ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།

所谓贪著而交合是指行淫欲法，这是第二处。所谓若有干闼婆近住是第三。所谓若有蕴灭近住是指死有。
所谓不还有五以及圣者七趣，将在补特伽罗建立藏中解说。所谓生等也者，是说彼等也成为名为生的天等如是等过失。
所谓七种圣者趣，是指将中有般涅槃分为三种则成七种。因此说由时间和处所差别分别而说中有般涅槃有三种，是随应由时间差别分别和处所差别分别。
此处也当诵经：缘起在舍卫城。尔时世尊告诸比丘：'比丘们，我为你们宣说七种圣者趣及无取般涅槃，善听谛持，我当为说。'
'何为七种圣者趣？此中比丘如是趣入：于我生起亦无何妨想，于我之生起亦无何妨想，于我当生起亦无何妨想，于我之当生起亦无何妨想，于所有及真实者当舍离想而得舍。彼于此有无贪，从而通达寂静最胜慧位，并以身证得此位。'
'比丘们，若有人问如是趣入者之趣为何？生为何？他世为何？比丘们，譬如小火炬燃尽而灭，如是由彼慢之余未断未遍知，从断除并遍知彼慢之余，由断五种顺下分结而于中有般涅槃，此说为第一圣者趣。'
又如是趣入：于我生起亦无何妨想乃至若有人问如前。譬如铁块或铁器于遍燃火中极烧，以铁锤击打，铁屑上飞而灭，如是由彼乃至断五种顺下分结而于中有般涅槃如前，此为第二圣者趣。
又比丘如是趣入等如前。铁屑上飞未落地即灭。如是由彼乃至于中有般涅槃如前，此为第三圣者趣。
又比丘如是趣入等如前。铁屑上飞落地即灭。如是由彼乃至断五种顺下分结如前。生已般涅槃，此为第四圣者趣。

།གཞན་ཡང་དགེ་སློང་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ནས་རྩཝ་དང་ཤིང་ཉུང་ངུའི་ནང་དུ་ལྟུང་ཞིང་དེས་དེར་དུ་བ་ཡང་འཐུལ་བར་བྱེད་མེ་ལྕེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། དེས་དེར་དུ་བ་ཡང་ འཐུལ་བར་བྱས་མེ་ལྕེ་ཡང་བསྐྱེད་ནས་རྩཝ་དང་ཤིང་ཉུང་ངུ་དེ་ཁོ་ན་མ་ལུས་པར་བསྲེགས་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ནས་རྩཝ་དང་ཤིང་མང་ཞིང་ཕལ་ཆེ་བའི་ ནང་དུ་ལྷུང་ཞིང་།དེས་དེར་དུ་བ་ཡང་འཐུལ་བར་བྱེད་མེ་ལྕེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། དེས་དེར་དུ་བ་ཡང་འཐུལ་བར་བྱས། མེ་ལྕེ་ཡང་བསྐྱེད་ནས་རྩཝ་དང་ཤིང་མང་ཞིང་ཕལ་ཆེ་བ་དེ་ཁོ་ན་མ་ལུས་པར་བསྲེགས་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་འདི་ ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ནས་རྩཝ་དང་ཤིང་མང་ཞིང་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་དུ་ལྷུང་ཞིང་དེས་དེར་དུ་བ་འཐུལ་བར་བྱེད་མེ་ལྕེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད། དེས་དེར་དུ་བ་ཡང་འཐུལ་བར་བྱས། མེ་ལྕེ་ཡང་བསྐྱེད་ནས་ རྩཝ་དང་ཤིང་མང་ཞིང་ཕལ་ཆེ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཡང་མ་ལུས་པར་བསྲེགས་ཏེ་གྲོང་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད།གྲོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྲེག་པར་བྱེད། གྲོང་ཁྱེར་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྲེག་པར་བྱེད། ཡུལ་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད། ཡུལ་ཕྱོགས་ཀྱང་སྲེག་པར་ བྱེད།ལྷབ་ལྷུབ་ཀྱང་སྲེག་པར་བྱེད། ནགས་ཚལ་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད། ཚང་ཚིང་ཡང་སྲེད་པར་བྱེད་ལ། གྲོང་གི་བར་ཡང་བསྲེགས་ཤིང་ཚང་ཚིང་གི་བར་ཡང་མ་ལུས་པར་བསྲེགས་ཏེ། ལམ་ལ་ཐུག་གམ་ཆུ་ལ་ཐུག་གམ་ས་ཕྱོགས་སྔོན་རྩཝ་ཉུང་བ་ལ་ཐུག་ ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་པ་ཡིན་ པར་བཤད་དོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་དགེ་སློང་འདི་ལྟ་བུར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་དགེ་སློང་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བར་ཡང་མི་ སྨྲ་ལ།ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡང་མ་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡང་མ་ཡིན། བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཡང་མ་ཡིན། འོག་ཏུ་ཡང་མ་ཡིན། སྟེང་དུ་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱོགས་མཚམས་སུ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་སྲེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་བསིལ་བར་འགྱུར་བ་ཚངས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།།འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ངས་ཁྱེད་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་ཡང་བསྟན་གྱི་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚེའི་ཚད་དེའི་བར་རོ། །ཚེའི་ཚད་ཀྱི་བར་དེ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷ་དང་ཉེ་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ དྲུང་ནི་ལྷ་དང་ཉེ་བ་སྟེ་ལྷ་དང་ཉེ་བའི་འགྲོ་བའི་བར་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་མདོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ།

又如比丘如是趣入等如前所说。铁丸上升落入少许草木中，于彼生烟起火，于彼生烟起火已，将少许草木烧尽无余而般涅槃。
如是从'彼'至'断五下分结'如前所说。无行般涅槃，此是第五种圣者趣。
又如比丘如是趣入等如前所说。铁丸上升落入众多草木中，于彼生烟起火，于彼生烟起火已，将众多草木烧尽无余而般涅槃。
如是从'彼'至'断五下分结'如前所说。有行般涅槃，此是第六种圣者趣。
又如比丘如是趣入等如前所说。铁丸上升落入众多草木中，于彼生烟起火，于彼生烟起火已，不仅将众多草木烧尽无余，且烧村落、村落方所、城市、城市方所、国土、国土方所、平原、森林、丛林，从村落至丛林无余烧尽，直至遇到道路或水或少草地方而般涅槃。
如是从'彼'至'断五下分结'如前所说。上升而去，此说是第七种圣者趣。
何为无取般涅槃？如是比丘如是趣入等至'若有问者'如前所说。如是趣入之比丘不说往东方，亦不往南方，亦不往西方，亦不往北方，亦不往下方，亦不往上方，亦不往四维，亦不往他处，唯于现法中无爱而般涅槃，成清凉，成梵行。
此是无取般涅槃。诸比丘，我为汝等所说七种圣者趣及无取般涅槃者，已说竟。
他人说等广说者，谓寿量之际。寿量未尽之义。至近天者，谓于诸天前为近天，于近天趣中断诸烦恼者，是为中般涅槃。

།དེ་ཡང་ཁམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ བོན་གྱི་གནས་སྐབས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདུ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཁམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ པ་བས་ཆེས་འཕྱི་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ཡང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པ་བས་ཆེས་འཕྱི་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བའོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དཔེ་གསུམ་པོ་དེས་ན་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དང་པོ་ནི་རིས་མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་བླངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང་གི་དཔེར་ཞོགས་ མའི་མེ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་ ནང་དུ་ཞུགས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་འབེལ་བའི་གཏམ་ལ་ཞུགས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།གང་གི་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ནས་ས་ལ་མ་ལྷུང་བ་ཉིད་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་ སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ན་དེ་དཔེ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཐ་དད་པ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་པ་དང་། འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་ནང་ དུ་ཞུགས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ན་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་ བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་འདི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཀླན་ཀ་ཡོད་པར་བསམས་ནས་ཡང་ཚེ་ཕལ་ཆེར་བཅོམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཚེ་ཕལ་ཆེར་ཟད་པར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཁམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞོགས་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དག་དང་མི་འབྱོར་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་ལ་ནི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་ལ་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་དཔེ་གསུམ་པོ་ལ་ནི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས་དེ་དག་དང་མི་འབྱོར་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཁོ་ན་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ན་ཚེའི་ཚད་ཀྱི་ བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མདོའི་དོན་ནི་ཚེའི་ཚད་ཀྱི་བར་དུའམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་གསུངས་པར་ཅི་མངོན་ ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་དག་གིས་བཅུ་ཚན་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞིས་མདོའི་དོན་རྣམས་བཅུ་ཚན་བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བཅུ་ཚན་གཅིག་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བཅུ་ཚན་གཅིག་གི་བར་དུ་མཛད་ནས་སོ།

其中，界位般涅槃是指刚生起时烦恼种子位的，即不行使烦恼之意。想位般涅槃是指在对境想行使时般涅槃的，这比界位般涅槃更晚般涅槃。分别位般涅槃是指在分别行使时般涅槃的，这也比想位般涅槃更晚般涅槃。如前所说的三个比喻，中有般涅槃有三种。
或者，第一是'受生同类后'即'刚生起'之意，以晨曦微火为喻。第二是'享受天人富乐后般涅槃'，以铁丸为喻。第三是'入于正法行中，入于法相应谈后般涅槃'，以铁丸上升未落地即灭为喻。
如是，其他部派虽无中有，如何有中般涅槃，如何以三喻成立三种差别。如是成立后，若有人说：'若入于正法行中般涅槃是中般涅槃，那生般涅槃是什么？'为此说'生般涅槃是入于具最胜正行中般涅槃'，意为因具最胜故是生的意义。
因'入于正行中'相同，此差别不合理的诽谤，为此又说'且多数寿命已尽'，即寿命大部分已尽而般涅槃之意。
所说'彼等一切'等，是指界位等彼等一切与晨曦等喻不相符。为何？因无趣入处的差别，即无趣入处的殊胜故。这些是在彼处般涅槃故无趣入处差别，而经中所说三喻有趣入处差别，故与彼等不相符。
所说'于无色界中亦'等，若如是唯生般涅槃安立为中般涅槃，则于无色界中亦应如是宣说，因为彼处住寿量般涅槃故。然非如是，故经义非如'乃至寿量'等。
复次，于无色界中未说中般涅槃有何证明？为此说'由四禅成四十'等，以四禅成经义四十，即从初禅十乃至第四禅十。

། གཟུགས་མེད་དག་གི་བདུན་ཚན་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་ནི་དེ་གསུམ་ན་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་པས་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་བདུན་ཚན་གསུམ་སྟེ་དེ་མཛད་ནས་སོ། །འདུ ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་།གོང་དུ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དྲུག་ཚན་དུ་མཛད་ནས་ཚོམ་བུ་ཡང་དག་སྡེབས། སྤེལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་ མ་གང་དག་གིས་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ།དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་རྟགས་ དེ་དག་དང་མཚན་མ་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་གང་ཞེ་ན་དམིགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པའམ། ཚོར་བའི་རྣམ་པའམ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ནད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེས་ཆོས་དེ་དག་ལ་ནད་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་བདག་མེད་པའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱེད། འཇིགས་པར་བྱེད། ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡིད འབྱུང་བར་བྱས།འཇིགས་པར་བྱས། ཕྱིར་བཟློག་པར་བྱས་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྤངས་པ་སྲེད་པ་ཟད་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ལ་ གཏོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མདོ་དེ་ཉིད་བརྗོད་ནས་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ།

所谓'无色界的三个七'，是指由于在空无边处、识无边处、无所有处三处中没有中有，以及由于没有生处故无二处，故为三个七处。这是如此安立的。
在非想非非想处中，正是那三处，以及由于无有向上转生，故安立为六处，并组合、增益诸蕴，此为语词。
云何？此中比丘以何种行相、何种标志、何种相状，远离欲贪，远离罪恶不善法，有寻有伺，具足由远离所生喜乐的初禅而住。彼于此等行相、标志、相状不作意，然而于所缘色相、受相、想相等法作意为病，作意为疮、为箭、为罪、为无常、为苦、为空、为无我。
彼如是于诸法作意为病乃至作意为无我已，于诸法生厌离、怖畏、退转。彼于诸法生厌离、怖畏、退转已，即于一切蕴的永断、爱尽、离贪、灭尽涅槃，认为'此是寂静，此是殊胜'，而趣向甘露之位。
如是说已，其差别为：如是了知、如是见已，其心解脱欲漏、有漏及无明漏。

།རྣམ་པར་གྲོལ་ན་བདག་ནི་ རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ།བདག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་ཟད། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་བསྟེན། བྱ་བ་ནི་བྱས་ཏེ། འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མདོ་དེ་ཉིད་བརྗོད་ནས་རྣམ་པར་མི་འགྲོལ་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་ འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་།ཆོས་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བར་མི་འགྱུར་གྱི།འོན་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི འགྱུར་གྱི།འོན་ཀྱང་གོང་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་ཆེན་པའི་ ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚངས་ཆེན་པོའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་པའི་མདུན་ ན་འདོན་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚངས་ཆེན་པའི་མདུན་ན་འདོན་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་ རིས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རྟོག་ པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་རྟགས་དེ་དག་དང་མཚན་མ་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གང་དེ་ཉིད་ན་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་གཞུང་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།མདོ་དེ་ཉིད་བརྗོད་ནས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ། འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱ་བ་ནི་བྱས་ཏེ་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

当解脱时，'我已解脱'这样的智慧见解会生起，'我的轮回已尽，梵行已立，所作已办，不受后有'这样想道。
虽然说了这经文也不会解脱，然而以对法的欲求、对法的贪著、对法的喜爱、对法的欢喜，将在中阴获得涅槃。
虽不会在中阴获得涅槃，但将在转生后获得涅槃。
虽然转生后也不会获得涅槃，但将无需造作而获得涅槃。
虽然不会无需造作而获得涅槃，但将以造作而获得涅槃。
虽然不会以造作而获得涅槃，但将往生上界。
虽然不会往生上界，但以对法的欲求、对法的贪著、对法的喜爱、对法的欢喜，将与大梵天众同等往生。
虽然不会与大梵天众同等往生，但以对法的欲求乃至对法的欢喜，将与梵辅天众同等往生。
虽然不会与梵辅天众同等往生，但以对法的欲求乃至对法的欢喜，将与梵众天众同等往生。
此处比丘以何种行相、何种相状、何种标志，离寻离伺，内心清净，心相续一境，无寻无伺，具足定生喜乐的第二禅而住，对这些行相、相状、标志不作意，然而从所缘开始直至离贪灭尽涅槃为止的一切教法如前。
说了这经文之后，如是了知、如是见者，心从欲漏解脱，从有漏、无明漏解脱，乃至'所作已办，不受后有'如是想道，如前所说。

། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་བཞི་པ། མདོ་དེ་ཉིད་བརྗོད་ནས་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་ནས་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ ཉིད་ཀྱི་བར་གྱིས་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་ནས་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱིས་ཚད་མེད་འོད་ ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚད་མེད་འོད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་ནས་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱིས་འོད་ཆུང་གི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་ མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་ མྱོང་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་ལ་གནས་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ།དགའ་བ་མེད་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། རྟགས་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ མདོ་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།རིས་མཐུན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། གོང་དུ་འཕོ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་ནས་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱིས་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མེད་དགེ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚད་མེད་དགེ་ བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི།འོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་ཆུང་གི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་ གིས་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ།སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་སྤོངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པ་དེ་རྣམ་ པ་དེ་དག་དང་།རྟགས་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བར་མདོ་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལྷའི་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། བསོད་ནམས་སྐྱེས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། སྤྲིན་མེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་ པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ ཅིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ནི་གདོན་པར་མི་བྱའོ།།འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་མདོ་དེ་ཉིད་བརྗོད་ནས་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།

第二十四品。宣说此经后不能解脱，然而从于法欲乐乃至于法欢喜，将与光明天众同等往生。
不能与光明天众同等往生，然而从于法欲乐乃至于法欢喜，将与无量光天众同等往生。
不能与无量光天众同等往生，然而如前从于法欲乐乃至于法欢喜，将与少光天众同等往生。
此中比丘以何种相、何种标志、何种特征，离喜贪而住于舍，具足正念正知，身受乐，圣者称说彼住于念住于乐。
圆满成就无喜三禅而住者，不作意彼等诸相、彼等标志、彼等特征。
如前所说一切经文。仅于同类中有差别，不能往生上界，然而如前从于法欲乐乃至于法欢喜，将与遍净天众同等往生。
不能与遍净天众同等往生，然而如前由此将与无量净天众同等往生。
不能与无量净天众同等往生，然而如前由此将与少净天众同等往生。
此中比丘以何种相、何种标志、何种特征，断乐，先已断苦，喜忧已灭，不苦不乐，舍念清净，圆满成就第四禅而住者，彼等诸相、彼等标志、彼等特征。
如前所说一切经文。天众往生则有差别，由此乃至于法欢喜，将与广果天众同等往生。
不能往生，如前所说，将与福生天众同等往生。
不能往生，如前所说，将与无云天众同等往生。
此中比丘以何种相、何种标志、何种特征，超越一切色想，灭有对想，不作意种种想，思维'空无边'，圆满成就空无边处而住者，彼等诸相。如前所说。
因此由于无色，仅'色相'一词不应删除。
乃至'灭尽涅槃'，宣说此经后有此差别：从'如是了知'乃至'不知有余有'，一切如前所说。

།མདོ་དེ་ཉིད་བརྗོད་ནས། རྣམ་པར་མི་འགྲོལ་གྱི་འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་ནས་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱིས་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་ འདའ་བར་འགྱུར་གྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཐམས་ཅད་བརྗོད་ནས།གོང་དུ་འཕོ་ བའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་གྱི།འོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་། རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་དང ཞེས་བྱ་བ་མདོ་བདུན་པོ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཡོད་དོ། །ཡང་འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་ གང་དག་དང་།རྟགས་གང་དག་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེ་ རྣམ་པ་དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་བདུན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གང་འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མཚན་མ་གང་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གོང་དུ་འཕོ་བ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་པ་མདོ་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་བཞིས་ནི་འཆི་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སེམས་གཏོད་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། བར་མ་ དོ་དང་།སྐྱེས་ནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མདོའི་དོན་བཅུ་ཚན་བཞི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ མེད་པ་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ནི་འཆི་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སེམས་གཏོད་པ་དང་།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འགྲོ་བ་ དང་།སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་མདོའི་དོན་བདུན་ཚན་གསུམ་མོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་གོང་དུ་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་དྲུག་ཚན་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཚད་ཀྱི་བར་དུ་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་འཆི། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ཡང་བར་མ་དོར་འཆི་བ་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལུང་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་བར་མ་གྲུབ་སྟེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་མཁས་མགུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཚེ་བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་གི་གླད་དུ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་བསྣུན་པ་ལས་དེས་ མ་རངས་པའི་སྐད་བྱུང་བ་དང་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་མནར་མེད་པར་ལྷུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

说了那个经后，虽然不解脱，但是从对法的欲求乃至对法的欢喜之间，投生后将般涅槃；
虽然投生后不般涅槃，但是由此无功用般涅槃，乃至不以无功用般涅槃为止，说了一切后，
虽然不往生上界，但是如前所说，由此乃至对法欢喜，将投生与空无边处天众同等福报；
此处比丘以何种行相、何种相状、何种标志，超越一切空无边处，思维'识无边'而圆满住于识无边处，以彼等行相等
如是应当如空无边处说七经。差别仅在于'将投生与识无边处天众同等福报'。
复次，此处比丘以何种行相、何种相状、何种标志，超越一切识无边处，思维'无所有'而圆满住于无所有处，以彼等行相
如前七经。从'此处比丘以何种行相'乃至'以何种标志超越一切无所有处，圆满住于非想非非想处'为止，除了一个往生上界外，应当如前说一切经。
如是，以四禅说明了趣入不死界、心解脱、中有、生般涅槃、无功用般涅槃、有功用般涅槃、般涅槃、往生上界、投生处所等性质的四个十法经义。
以前三无色定说明了趣入不死界、心解脱、生般涅槃、无功用般涅槃、有功用般涅槃、往生上界、投生处所等性质的三个七法经义。
以非想非非想处说明了除往生上界外的六法。
因此，中有般涅槃时，不应说是寿尽般涅槃，因为除北俱卢洲外皆有死亡，所以无色界中也可能有中有死亡。
如是，从经典中也成立中有，'也'字表示不仅仅是理论。
所谓'降魔者'，是指迦叶佛的声闻智者，当时有一个名叫降魔者用拳头打他的头，由此发出不悦的声音，就在那一刹那以自身堕入无间大地狱，因为经中说'唯以自身'，所以认为无中有。

།དེ་གསོན་པོ་ཁོ་ནར་དམྱལ་བའི་ མེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པ་ནི་བདུད་དེ་གསོན་པོ་ཁོ་ནར་དམྱལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་དག་གིས་བསྐོར་ནས་རང་གི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་ལྷུང་ངོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཤི་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་དང དམྱལ་བར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་གནས་སུ་སོང་བར་མ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།ལས་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་རྣམས་སོ། །བསགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་མ་ཐག་ཏུ་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པ་ནི་བཀའ་འདི་སྐྱེ་བ་གཞན་དག་དགག་པ་ལྷུར་མཛད་ པ་ཡིན་གྱི།སྲིད་པ་བར་མ་དགག་པ་ལྷུར་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་ལྔ་ཞེས་འབྱུང་བས་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ཁོ་ན་བྱས་པར་འགྱུར་གྱི། གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་འགྱུར་ལ།གང་དག་བྱས་ཤིང་བརྩམས་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་སྟེ་མཚམས་མེད་པ་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་ གསོན་པོར་འདུག་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།སྲིད་པ་བར་མར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་གོ་སུ་ཞིག་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་སྐྱེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྲམ་ཟེ་ན་ཚོད་ཁྱེར་ཟིན་རྒ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གིས་ན་ཚོད་ འཆི་བདག་གི་དྲུང་དུ་ཁྱེར་བ་དེ་ནི་ན་ཚོད་ཁྱེར་ཟིན་པའོ།།བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་ཡིན་ཏེ། བྲམ་ཟེ་རྒན་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་བོས་པའོ། །འདིར་ཁུངས་ནི། །བར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གནས་ཀྱང་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། བར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གནས་མེད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁྱོད་ལ་ལམ་རྒྱགས་ཏེ་ལམ་གྱི་རྒྱགས་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་དགེ་བའི་ཚོགས་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དག་གི་ནང་ན་གནས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་དགོངས་པ་ནི་ཁྱོད་དེའུ་རེ་འཆི་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་གནས་པ་ལྟར་མི་དག་གི་ནང་ན་གནས་སུ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་མི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་དོ་ ཞེས་བརྗོད་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི་ཁོ་བོས་ཇི་སྐད་དུ་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་གང་གིས་ན་འདིར་འགྱུར།བརྟག་པ་འདི་ནི་ཁྱོད་ལ་འང་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བ་འདི་ནི་ཁྱོད་ ལ་ཡང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མདོ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ལ་སོགས་པ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་མདོ་འདི་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པའི་ཁུངས་མ་ཡིན་ནོ། །ཁུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པར་གཞན་དུ་ཤེས་ པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ལ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་དོན་གང་ཞིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁུངས་མདོ་འམ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་གལ་ཏེ་དོན་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་གྱི་ དེ་དང་འགལ་བ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ན་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཁུངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

关于'他活着时就被地狱之火'这句话的意思是：魔鬼活着时就被地狱之火包围，因为在自身状态下产生痛苦，所以说是从自身堕落，而不是说死后经过中阴身的状态，转生到地狱的状态。
所谓'极重业已圆满者'是指由于具有特殊的对境和意乐，所以是极重业。由于积累故称为圆满。
'立即转生地狱'是说因为有'立即'一词，所以认为没有中阴身。
关于'不往他道'的意思是：这段经文主要是遮遣其他转生，而不是主要遮遣中阴身。
'唯五'的意思是：如果按照字面理解，因为说'五'，就成为只造五无间罪，而不是造一个或两个就会堕地狱。这里也是如此。因为经中说'造作已即生地狱'，所以是造无间罪后立即转生地狱，而不是在其他时间还能活着。
关于'谁不承认是中阴身'是说：因为状态不同，转生是趋向于转生。
'不说已生'是说：'将生'这个词不是表示已生的意思，因此这里没有过失。
'婆罗门年华已逝老迈'等广说：年华被死主带走的即是年华已逝。'婆罗门'是称呼语，是在呼唤某位老婆罗门。
这里的依据是'中间你亦无住处'，'中间你无住处'是说没有中阴身。
'你无路粮'是说你没有来世的善资粮。
关于'人间无处可住'的意思是：你即将死亡，不像这里有些人那样能在人间安住。
'因为去时无障碍'是说因为不离开趣向。
'你所说有中阴身是密意，而我所说无中阴身非密意'这种说法如果有什么理由能成立？'此观察于你亦同'是说这个问题对你也同样存在。
'因为不违背经典'是说因为不违背《降魔经》等，所以这部经不能作为无中阴身的依据。
'依据'是指'不另作他解的能知'，即能知某义时不作他解的即是不另作他解的能知。这是说：为了显示某义而引用经典或偈颂作为依据，如果只显示那个意义而不与之相违的其他意义，那就是不另作他解的依据。

།སྔོན་དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །འདི་ལ་སྔོན་གྱི་ དུས་ན་སྲིད་པའི་ཤ་ཚུགས་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་ན།སྔོན་དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ལས་གཅིག་པོ་དེ་ཁོ་ནས་འཕེན་པར་བྱེད་ དོ།།ཁྱི་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱི་མོ་དང་། ཕག་མོ་ལ་སོགས་པའོ། །འགྲོ་བ་ལྔ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་མངལ་ན་འདུག་པ་ལས་ཤི་བར་གྱུར་ན། དེའི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མས་མའི་མངལ་ཚིག་ པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་པ་ནི་འབར་བ་ཡིན་ལ་སྲིད་པ་བར་མའང་དེ་དང་འདྲ་བས་སོ།།སྲིད་པ་སྔ་མ་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དམྱལ་བ་པ་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེ་མ་མུར་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པ་དག་ན་འཕྱན་པ་ན། རྟག་ཏུ་འབར་བ་མ་ཡིན་ན་སྲིད་པ་བར་མ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ཡང་ན་འབར་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་པའི་སྲིད་པ་བར་མའོ། །མངལ་ན་ཕན་ཚུན་མ་རེག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་པ་རྣམས་ནི་ལུས་ཤིན་ཏུ་དང་བས་ཕན་ཚུན་མི་རེག པའི་ཕྱིར་དང་།ལས་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་མི་ཚིག་སྟེ། མི་ཚིག་པ་ནི་དེ་དག་གི་ལས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱི་མོ་ལ་སོགས་པའི་མངལ་མི་ཚིག་གོ། །གླིང་བཞི་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྣང་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྲིད་པ་བར་མ་གཞོན་ནུ་ཐོར་བུ་ལྟ་བུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ན་བཞུགས་པ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་འཇུག་པར་བཞེད་པ་དེས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རང་གི་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བར་མཛད་དོ།།གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མ་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡུམ་གྱིས་དེ་ལྟར་གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུའི་གཟུགས་ སུ་གཟིགས་ཤེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་བཟློག་ནས་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལུས་པ་གང་ཚུན་ཅད་མཚན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་དག་མཛད་པར་རྩོམ་པ་དེ་ཚུན་ཅད་དེའི་ངན་ འགྲོ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱིས་རྨི་ལམ་བཅུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཟད་པའོ། །རྨི་ལམ་བཅུ་ནི་འདུལ་བ་ལས་འབྱུང་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་སྐར་ཁུང་ནས་འབྱུང་བ་མཇུག་མ་ལ་ ཐོགས་པ་དང་།སྐོམ་པ་མེད་པ་ལ་ཁྲོན་པ་ཕྱི་བཞིན་བསྙེགས་པ་དང་། མུ་ཏིག་བྲེ་གང་། ཕྱེ་བྲེ་གང་དང་བརྗེ་བ་དང་། ཙན་དན་ཤིང་གི་རིན་ཐང་དུ་འཚང་པ་དང་། ཀུན་དགའི་ར་བ་མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ ཐམས་ཅད་རྐུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྐུས་པ་དང་།གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་དག་གིས་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་སྐྲག་པ་དང་། སྤྲེའུ་མི་གཙང་བས་སྦགས་པ་གཞན་དག་ལ་བསྒོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤྲེའུ་དབང་བསྐུར་བར་བྱེད་པ་དང་། རས་ཡུག་གཅིག་སྐྱེ་བོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ དྲངས་པ་དང་།སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཕལ་པོ་ཆེའི་ལྷན་ཅིག་འཐབ་པ་དང་། འཐབ་མོ་དང་རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པས་ཕན་ཚུན་གནོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྨི་ལམ་བཅུ་རྨིས་ནས། དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུངས་ལ་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་དུས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉེ་དུ་ཕལ་མོ་ཆེ་སྤངས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གླང་པོ་ཆེ་སྐར་ཁུང་ནས་འབྱུང་བ་མཇུག་མ་ལ་ཐོགས་པ་ལྟ་བུར་གཙུག་ལག ཁང་དག་ལ་ཁྱིམ་གྱི་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་ནས་ཆགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

关于'往昔有情形态具'这句话，'有'是指将要出现。此处因为在过去时有情形态相似，所以称为'往昔有情形态具'。为什么呢？因为有相同的牵引力，也就是说，将要出生的众生和使其到达彼处的中有，都是由同一个业力所牵引的。
'母狗等'是指母狗、母猪等。'五道'是指前往五道的意思。如果在胎中死亡，其地狱中有会使母胎焚烧，这是因为地狱众生是燃烧的，中有也与之相似。
关于'前有也'详细解释是：地狱众生在前世有的状态中，在炭火等过度之处飘荡时，尚且不是经常燃烧，更何况说中有呢？或者即使允许燃烧，也就是地狱众生的中有。'因为胎中互不接触'是说中有众生因为身体极其清净而互不接触，并且取决于业力而不会焚烧，不焚烧是因为取决于他们的业力。正因为如此，母狗等的胎也不会焚烧。
'照亮百亿四大洲'是说，因为菩萨的中有如同少年一样，具有相好，所以当其住于中有，欲入母胎时，因为三千大千世界是自己的佛土，所以照亮它。
'白色小象'是说，如果中有是前世有将要出现的形态具。为什么菩萨的母亲会如此看见小象的形象呢？因为菩萨已经远离畜生道很长时间了，这只是一个标志而已。从开始造作相好业报的百劫以来，所有恶道都已断除。
就像迦叶佛时期的歌利王所见十梦那样，这只是未来将要发生之事的标志而已。十梦在律部中出现：大象从天窗出来尾巴被卡住、无渴者追寻水井、一升珍珠换一升面粉、旃檀木廉价出售、花园中花果茂盛却被盗贼偷走、小象惊吓香象、猴子沾染不净物教导他人、猴子受灌顶、一匹布被十八人拉扯、大众互相争斗打架损害。他做了这十个梦后向世尊迦叶如来禀告，世尊也预言未来将出现释迦牟尼如来，其声闻众放弃大多数亲属出家后，如同大象从天窗出来尾巴被卡住一样，对寺院产生家的执著。

།ཁྲོན་པའི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཉན་ཐོས་དག་ཁོ་ན་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་ཆེད་དུ་ཆོས་འཆད་དང་དེ་དག་ཉན་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །ཕྱེ་དང་མུ་ཏིག་ བྲེ་གང་གི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཉན་ཐོས་དག་ཁོ་ན་ཕྱེ་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དབང་པོ་དང་སྟོབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་སྟོན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཙན་དན་གྱི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཉན་ཐོས་དག་ཁོ་ན་ལུས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་ རབ་མ་བསྒོམས་པས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དག་བཟུང་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་སྙོམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་དགའི་ར་བའི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཉན་ཐོས་དག་ཁོ་ན་དཔག་བཙལ་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་མེ་ཏོག་གམ། འབྲས་བུ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཙོངས་ཤིང་བཙོངས་ནས་འཚོ་བར་བྱེད་ལ་དེས་ཀྱང་ཁྱིམ་པ་གསོ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ།།གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུའི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཉན་ཐོས་དག་ཁོ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ཅིང་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ ལ།དེ་དག་གིས་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གནས་ནས་སྐྲོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །སྤྲེའུ་མི་གཙང་བས་སྦགས་པའི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་དག་ཁོ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ཞིང་ སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ་དགེ་སློང་དགེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པས་གླེང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ།།སྤྲེའུ་དབང་བསྐུར་བའི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཉན་ཐོས་དག་ཁོ་ན་གཙུག་ལག་ཁང་དག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པར་དབང་སྐུར་ བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མ་ནིང་ཡང་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །རས་ཡུག་གི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་བསྟན་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱེས་པར་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རས་ཡུག་ནི་ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ།།ཐབ་མོའི་རྨི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་ཉན་ཐོས་དག་ཁོ་ན་སྡེར་འཆས་ནས་ཕན་ཚུན་རྩོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དེ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གྲག་གོ། །བསྡུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། གླང་ཆེན་ཁྲོན་པ་ཕྱེ་ དང་ཙན་དན་གླང་ཆེན་བེའུ།།དེ་བཞིན་ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་ནི་སྤྲེའུ་དབང་བསྐུར། །མི་གཙང་སྤྲེའུ་དང་རས་ཡུག་ཐབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ། །རྨི་ལམ་བཅུ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱིས་མཐོང་བ་ཡིན། །ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕན་ཆད་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པ་ནི་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་ པའི་ཁམས་ན་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་འདི་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།རིགས་མཐུན་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་དག་ཁོ་ནས་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མའི་བར་དུ་ཡང་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་ མ་དག་ཁོ་ནས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷའི་མིག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་གི་སྐྱོན་བཅུ་གཅིག་དང་བྲལ་བའོ། །སྐྱོན་དེ་དག་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་དང་། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ དང་།རྒོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་དྲགས་པ་དང་། སེམས་ཡ་ཡ་པོ་དང་། བག་ཚ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་། སྨྲ་བ་མངས་པ་དང་། ཧ་ཅང་བསྒོམས་དྲགས་པ་ཉིད་དང་། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཐོབ་པ་ཡང་ལྷའི་ཡིན་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

以井的梦境表明：他的声闻们专门对婆罗门和居士们说法，而他们也乐于听闻，这种情况将不会真实存在。
以一斗面粉和珍珠的梦境表明：他的声闻们仅为乞求面粉，也会讲授诸根、诸力、觉支等珍贵的佛法。
以旃檀的梦境表明：他的声闻们因为没有修习身、戒、慧，而持外道的教义，并将之与佛陀的教法等同视之。
以园林的梦境表明：他的声闻们将会估量僧团的花或果实的价值，然后贩卖以维生，并以此养活在家人。
以小象的梦境表明：他的声闻们将会破戒造恶，并将驱逐那些持戒具德的长老比丘离开住处。
以猴子沾染不净物的梦境表明：那时他的声闻们将破戒造恶，并以不实的过失诽谤善良的比丘。
以猴子灌顶的梦境表明：他的声闻们将在寺院中自行灌顶称王，在世间甚至阉人也将执掌王权。
以布匹的梦境表明：他的教法将分裂为十八部，但解脱之衣将不会衰败。
以争斗的梦境表明：他的声闻们将分成派系互相争斗。这就是所预言的内容。
总结偈颂是：大象、井、面粉、旃檀及小象，以及园林和猴子灌顶，不净猴子、布匹与争斗，这十种梦境是克基王所见。
所谓'因为具有大惭愧心'是指惭愧心殊胜的缘故。
生有是指结生的刹那。此后，除结生刹那外的有是前有。
若说'投生于有色众生之中'，是因为无色界中没有中有，故作此特别说明。
'同类所见'是指地狱中有只能被地狱中有所见，乃至天界中有也只能被天界中有所见。
'以清净天眼'是指远离天眼的十一种过失。这些过失是：怀疑、不作意、身的随眠、昏沉、睡眠、掉举、过分精进、散乱心、恐惧、种种想、多言、过分修习，如经中所说。
'从神通而生'是指神通的本质，即从修习中产生的意思。
虽然获得天等处所的天眼也是天眼，但并非极其清净。

།ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་རིས་མཐུན་པ་དག་ཁོ་ནས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་པས་ནི་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་དོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངོ་། །མི་དང་། ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་ མ་རྣམས་མཐོང་ངོ་།།གོང་མ་གོང་མ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིའི་སྲིད་པ་བར་མ་པས་ནི་གོང་མའི་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་མ་གཏོགས་པ་མི་དང་། ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་པ་རྣམས་མཐོང་ངོ་། །ཡི་དགས་ ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་པས་ནི་གོང་མ་ལྷ་དང་།མིའི་སྲིད་པ་བར་མ་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་པ་རྣམས་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་པས་ནི་གོང་མའི་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་ པ་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་ཡིན་ཏེ། དྲི་ཟ་ཞིང་ཟས་སུ་ཟ་བས་ན་དྲི་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་ ཆུང་བར་གྲགས་པ་ནི་རྒྱ་ཆུང་བ་སྟེ།རིགས་དམན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་ངོ་། །ཆུང་ངུ་ལ་དབང་བས་ན་དབང་ཆུང་བ་སྟེ། གང་ལ་དབང་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པའོ། །བཟློག་པ་ནི་དབང་ཆེ་བར་ གྲགས་པའོ།།རིས་མཐུན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་ན་རེ་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་སྲིད་པ་བར་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཚེའི་ལས་ གང་གིས་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་ཚེ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་ཡང་འཕེན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མའི་ཚེ་དེའི་འཕེན་པ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་བར་མ་བ་ དེའི་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་བའི་སྲིད་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་དྲི་དེ་ཚོར་ནས་དྲི་དང་རོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཕྲ་མོ་དེ་དག་དྲི་དེ་ཚོར་ལ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རོ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་ཉེ་བར་སྤྱད་ དེ།དྲི་དང་རོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་རྣམས་འཆི་བ་ན་སྲིན་བུ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ལས་སད་པར་བྱས་ནས་དྲི་དང་རོ་ལ་སྲེད་པ་དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་སྲིན་བུའི་ནང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྐྱེན་མང་པོ་ཁོ་ནའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིན་བུ་རྐྱེན་མང་པོའི་དུས་སུའོ། །དེར་འགྱུར་བ་ནི་སྲིན་བུར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི ཐ་ཚིག་གོ།།ཚོགས་ཤིང་དུས་དང་ལྡན་པ་ན། །ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུར་སྨིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དཀོན་པའི་དུས་སུ་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཐུང་བའི་ཚེ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི། །བརྒྱད་ཁྲི་མན་ཆད་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྐྱེན་མང་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་མི་རྙེད་པའོ།།སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་རྣམས་ཁོ་ནས་རྐྱེན་དག་ཚོགས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རྟ་ལ་སོགས་པ་དུས་དྲགས་པ་ལས་འདས་ཏེ་ དུས་གཞན་ནའང་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ།

关于'天中有'等广说，有些人说中有不仅仅是由同类所见。那么是什么呢？天中有能见一切天中有等，也能见人、饿鬼、旁生、地狱的中有，除了上上者。怎样呢？人中有除了上界天中有外，能见人、饿鬼、旁生、地狱的中有。饿鬼中有除了上界天和人中有外，能见饿鬼、旁生、地狱的中有。如是地狱中有除了上界天中有等外，仅能见地狱中有，因为诸趣后后劣故。
正因为如此称为'食香'，因为食香故称为食香，即以香为食而食用之义。'威德小'即势力小，是说种姓低劣之义。由于有威势故称为'威'，由于威势小故称为'威小'，凡是有威小者即称为'威德小'。相反的是'威德大'。
'由于同类故'，尊者说前世有之身与其所作中有二者唯是同类。因此由于同类故，凡是能引前世有寿命的业，也唯由彼业引中有。若不如是，假设中有寿命另有引业，则如前世有般，中有也应由寿尽而死。
关于'彼等闻香已，于香味贪著者'广说，即彼等微细众生闻香已，并领受与之俱生的味，受用后，对香味生起贪著者，临终时成熟与虫同分的业，由彼香味爱趣向异熟，以中有相续投生于虫胎中。
'唯于众缘具足时'即虫众缘具足时。'成彼'即成为虫。'得入成熟异熟'即趣向出生异熟之义。如说：'聚集具足时节已，于诸有情成熟果。'
'非余时'即非彼等稀少时。'如非余时'即非寿短时，如说：'转轮王出世，不低于八万。'正因为此，即虽有转轮王业，由于待众缘故不得入成熟异熟。
'由求有故'即由欲求生故。'唯由诸业引众缘和合'即由业力，马等超过适宜时节，于其他时也行淫。

།འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་གང་གིས་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་རིས་མཐུན་པ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་འཕེན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དུས་གཞན་ན་བ་ལང་ རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བ་མེན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་རིས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། བ་ལང་གི་ཤ་ཚུགས་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་ བཏང་བའི་ཕྱིར་རིས་ཐ་དད་པས་ནི་དེའི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འགྲོ་བ་ངེས་པའི་ལས་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་མཐོང་སྟེ། རྐང་བཀྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བློ་ནི་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་ན་ཕ་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཕ་དང་མ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དབང་པོ་གཉིས་སྤྲོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེའོ། །སྐྱེས་བུ་སྲིད་པ་ བར་མ་ཕོ་ཞིག་ཡིན་ནའོ།།འདོད་ཆགས་ནི་ཕོའི་ཡིན་པས་ན་ཕོའི་སྟེ་ཆུང་མ་བཞིན་དུ་མ་ལ་སྐྱེའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་མོའི་ཡིན་པས་ན། མོའི་དེ་ཁྱོ་བཞིན་དུ་ཕ་ལ་སྐྱེའོ། །བཟློག་པ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོ་ཞིག་ཡིན་ན་ཕོའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཕྲག་དོག་གིས་ བསླང་བར་གྱུར་པ་འགྲན་ཟླའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་ཕ་ལ་སྐྱེའོ།།མོ་ཞིག་ཡིན་ན་མོའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཆེན་ཆུང་བཞིན་དུ་མ་ལ་སྐྱེའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཡུལ་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་གནས་དེར་ཕྱིན་པ་དང་ དགའ་བར་བྱེད་པས་འཁྲིག་པའི་ལས་འདོད་པས་གནས་དེར་དེ་ཉལ་པོའི་གནས་སྐབས་དེར་བདག་གིས་ལས་འདི་བྱའོ་ཞེས་བདག་ཉིད་མོས་སོ།།མི་གཙང་བ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་ནང་དུའོ། །མངལ་གྱི་གནས་དེར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོ་བ་དང་ལོང་ ཀའི་ཁྲོད་ན་འདུག་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པའོ།།གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱབ་རོལ་ཏུ་ཁ་བལྟས་ཏེ་ཙོག་ཙོག་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་འཁྲིག་པར་བྱེད་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་ ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟས་ཤིང་ངོ་།།འབྱུང་བ་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལས་མ་གཏོགས་པ་དག་གོ། །ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་འགག་པ་དག་གི་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་དུ་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ས་བོན་ནི་འགག་ལ་མྱུ་གུ་ནི་སྐྱེའོ།།ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ནོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ན་མདོའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་ བ་ནི།དགེ་སློང་གྲོག་མཁར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པ་འབྲས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་གྱིས་གསོས་པ་ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་བྱུང་བ་འདིའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཕ་མའི་མི་ གཙང་བ་ཉིད་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དུར་ཁྲོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུར་གྱི་ཁྲོད་དོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ལོ་མའི་ སྲིན་བུ་ལྟ་བུའི་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལས་རྣམས་ལས་ལོ་མའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་མའི་སྲིན་བུ་འབྱུང་བ་གཞན་དབང་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།ལོ་མའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྲིན་བུ་ རྣམས་ཕལ་ཆེས་པས་ལོ་མ་དུམ་བུ་དང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'投生相同的缘故'是指某业能投生牛等同类，该业也能投生其中有。因此详细解释'将来会投生于牛群中的，现在投生于牦牛群中'这一说法。
阿闍黎善聚说：由于种类相同，且未舍弃牛的体态和形状的特征，所以不同种类并不会损害其业的投生作用。在决定趣处的业中也可见到各种各样的投生因缘，如吉祥足等。因此这是无过的。
'心颠倒'是指如何以贪著心而心颠倒，为显示此义而广说'于彼父母'等。父母交合即两根相合之相。
若中有身为男性，因贪欲是男性的，故对母亲生起贪欲，如对妻子般。因贪欲是女性的，故对父亲生起贪欲，如对丈夫般。'相反则是嗔恚'是指若为男性，则因嫉妒而生起男性的嗔恚，如对情敌般对父亲生嗔。若为女性，则如对小妾般对母亲生起女性的嗔恚。
如是颠倒心以此二者颠倒，趋向根境之处并生喜乐，因淫欲业而于彼交合时，自身认为'我当作此业'而起胜解。
'于彼不净'即精血之中。'趋入胎位'即去往胃与肠之间的处所。'住'即安住之义。'背向蹲踞'是因为自身具有行淫的增上慢。
'生长'即增长。'唯其他界'即除精血之外。如种子与芽的灭与生之理，由于灭与生如秤杆高低同时的缘故，在一刹那间种子灭而芽生。
'所谓凝酪位'即最初为凝酪位。因经中说'从凝酪生肉团'等。
如是解释经文：'比丘们！蚁垤'即粗大色身四大所成，由粥饭温食所养，从父母不净凝酪位所生起的这个身体的譬喻。父母不净即是凝酪位，'从彼所生'是其义。
'尸林'即尸陀林。举例说明'取血滴'，是因为将成为身根的自性。'如叶虫般'是指譬如依于叶的四大而生起其他成为根的自性的叶虫。不是叶的四大，因为其虫多时叶片会破碎消失的缘故。

།འོ་ན་ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདི་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་གཙང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་དང་ཡང་མི་ འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེར་ནི་མི་གཙང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་གཞན་དག་སྐྱེ་བ་ལ་དགོངས་ཤིང་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ཕ་མའི་མི་གཙང་བའི་ནུར་ནུར་པོ་ལས་བྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དང་ མི་འགལ་ལོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ལོ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིན་བུའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་ལོ་མ་དང་དུས་མཉམ་པ་དག་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ནས་ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འབྱུང་བ་གཞན་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་དུས་ མཉམ་པ་དག་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་སློབ་དཔོན་དག་ན་རེ་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་དག་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་རིགས་ པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དམྱལ་བ་པ་དག་ན་བསིལ་བ་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲང་བའི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་ དཔོན་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ལ་སོགས་པའོ།།སྟན་ལས་ལྡང་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་གོང་མར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་རོ། ། དྲང་སྲོང་རྣམས་ལ་སྐུར་འདེབས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟེར་བ་སྟེ། སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་རྟག་ཏུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ནི་ཐམས་ཅད་རྨོངས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ངེས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཤེས་བཞིན ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།བཟློག་སྟེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་ལས་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་པོར་བཤད་དེ་གསུམ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་སྒོ་ང་ ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་ཀྱང་བྱུང་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་དང་ཉེ་བ་ལ་ ད་ལྟ་དང་འདྲ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལེགས་སུ་སྨོན་པ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྨྲ་བ་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་འགའ་ཞིག་ལ་འོང་བཞིན་དུ་ང་འོངས་ཟིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཀྱང་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སློབ་ དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཡང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་མདོ་ལས། འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ནི་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡིན་གྱི། སྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ནི་ ཡང་འདུ་བྱ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་དེ་ལྟར་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་ཆན་འཚེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པར་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པས། །རྩེ་དགས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཉེ་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་སོ་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་མོས་ཤིང་། ལྷག་པར་འདོད་པ་ནི་རིང་བའི་ གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ།

那么，对于'从父母不净物滴状物而生'这句经文应如何理解呢？为此，依靠不净物而生是基于深意所说，因此与经文也不相违。在那里是基于不净物而生起其他诸法的意趣。因此说'滴状物'，所以'从父母不净滴状物而生'的经文不相违。
就像依靠树叶而生的虫子的大种及诸根与树叶同时生起一样，依靠精血而生的滴状物及其他大种和诸根也与精血同时生起，如是解说。
对于其他的应当随宜而说，即阿毗达磨诸师说，对于湿生和化生的生处应当随宜而说。这就是其中的道理，这是论师所说。
地狱众生见到清凉，是指将生于寒地狱。所说的'何种状态'是指屠夫等的状态。古代诸师是指瑜伽师无著等。如同从座位起身是指往生上界。如同人等是指如同人、旁生、饿鬼那样行走。
诽谤仙人，是指口出恶言，即诽谤的意思。因说'卵生恒时'。其他一切迷惑，此处无定，也可能是正知。
相反而说，即经中先说一切入胎皆是不正知，如前所说的三种次第。凡是将要出生者也称为卵生，意思是将从卵中出生者称为卵生。
必定将生起的意义也如同已生起般表述，例如说'如同现在或近现在'，或说'如同从善愿而生'等。有些说法者说，有人在来的途中也说'知道我已经到了'，因此这没有过失。
法称论师说，由于在其他处也见到，故卵生、将生、正生也称为卵生，因此这没有过失。或者以将生起的名称，即以将生起的名称来表示。
例如经中说'有为法造作'，有为法是指已生起的状态，而非正在生起的状态。虽然有为法不可再造作，但也以将生起的名称如是表示。同样也可应用于'煮饭'等说法。
如何是不正知而入母胎，广说中'心颠倒故，以游戏心趣往生处'，是指临近出生的状态。同样，认为'住此''往彼'等执著希求是远离的状态。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་གནས་ནའང་འདི་དག་ཏུ་གནས་པར་བྱའོ། །འབྱུང་ན་ཡང་འདི་དག་ནས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པ་ཡིན་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ དག་ཁོ་ནས་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་དུའང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རླུངས་ལངས་པའམ། ཆར་པ་འབབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་དགའི་ ར་བའམ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལམ་ཁང་བཟངས་སུ་འཇུག་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཤེས་བཞིན་པ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་གོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་ཤེས་ན་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཁོ་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།མ་ལ་སྲེད་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རླུང་ལངས་པའམ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤིང་དྲུང་ངམ་རྩིག་པའི་དྲུང་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གནས་ན་ཡང་འདི་དག་ཏུ་གནས་པར་བྱའོ། །འབྱུང་ནའང་འདི་དག་ནས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མོས་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་ན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་དང་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ་གཞན་ནི་གནས་པ་ཡང་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གསུམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། གཞན་ནི་འབྱུང་བའང་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་འདི་དག་འཁོར་ ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་བཤད་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་དག་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྡར་བཏགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ གཞག་པའོ།།ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མར་མེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཕོ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ མར་མེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་འཕངས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕངས་པ་ནི་དུས་རེ་ཞིག་གི་རྒྱུན་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །ཚེའི་སྟེ་ཚེར་འགྱུར་བའི་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཏེ། དེ་དག་གིས་མིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །རྐྱག་དོང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ཆེན་པོ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨ་འཁྱིམས་པ་དང་འདྲ་བས་རྨ་འཁྱིམས་པའོ ཞེས་སྨད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དྲི་ང་བ་མི་བཟད་པ་ནི་མི་བཟད་པར་དྲི་ང་བའོ། །འདི་ནི་མུན་ཁུང་ཡང་ཡིན་ཏེ་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་འདམ་རྫབ་དང་འདྲ་བའི་བཙོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདམ་རྫབ་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་དེར་རོ། །རྟག་ཏུ་བྱི་དོར་བྱ་དགོས་པ་ ནི་རྟག་ཏུ་གཙང་སྦྲ་བྱ་དགོས་པའོ།།ཕོའི་ཁུ་ཆུ་དང་མོའི་ཁྲག་དང་གཤེར་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆུ་སེར་དང་། དྲི་མས་ཀུན་དུ་མྱགས་ཤིང་ཀུན་ནས་མྱགས་པ་རྣམ་པར་མྱགས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་མྱགས་པ་རུལ་ཞིང་རྣགས་པ་འདྲེད་པ་དེར་ལག་པ་ བཅུག་སྟེ་ལག་པ་དང་།རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་ཅིང་གཏུབས་ནས། འབྱིན་པར་བྱེད་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །རྨ་གསར་པ་ལྟ་བུ་ནི་ན་བ་དང་བཅས་པའོ། །རྨ་གསར་པའི་བདག་ཉིད་དང་འདྲ་བས་ན་རྨ་གསར་པ་ལྟ་བུའོ། ། འདི་ལ་རྨ་གསར་པ་དང་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པས་ན་རྨ་གསར་པ་ལྟ་བུ་ཅན་གྱི་བྱིས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚོན་དང་ཐལ་བའི་སྨན་ཏེ་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ལྟ་བུར་འདུག་པ་ནི་མཚོན་དང་ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུའོ།

怎么说呢？即便如是安住，也应当住于这些处。想着'若出现也从这些处出现'，这两种颠倒见的差别就在于此。
有人说，不仅仅是由贪欲、嗔恨、愚痴而使心颠倒，生起趣向境界。
为什么呢？也不在其他处。怎样呢？如刮风或下雨等，以及同样进入园林或游乐园或宫殿等，又如'具正知而入胎'等，即如实了知。
若如实了知，为何安立唯以烦恼心结生相续呢？他们说因为未离对母亲的贪爱，所以心是有烦恼的。
其他人说，入胎时想着'刮风'等乃至'去往树下或墙边'，以及'若住则应住于这些处，若出也从这些处出'等颠倒想和胜解，这是出生刹那时所生起的。
其中'转轮王是第一'等广说中，转轮王是第一，即所说的'一者正知而入'。
第二是独觉，即所说的'其他则是住'。
第三是佛，即所说的'其他则是出'。
这里说'以将来名'是因为当时他们还不是转轮王等。
所谓'如是成就者'，是说这些仅是别说，意思是唯有这些而已。
假立名言是建立因果关联性。
'由烦恼业显现'即是说由烦恼和业所熏习的意思。
'如灯'是说由于五蕴刹那迁流相续，故如灯一样。
'如所投'中，投是暂时的相续，这是差别。由于寿命业不同的缘故。
'诸根次第生'中，根是眼等所依，由此使眼等明显。
'如厕所'和'身如大脓疮'是因为如同脓疮，故称脓疮，这是贬义词。
'难忍臭秽'即是难以忍受的臭秽。这也是黑暗处，因为离开光明。这也如泥沼，因为有如泥沼的污秽。
'常须清洁'即是常须保持卫生。
被男精、女血和特殊体液性质的脓水，以及污垢所遍染、极染、种种染污、特别染污，腐烂化脓，在那里伸入手，割截砍断手脚等肢体和支节，拔出牵引。
'如新伤'即是有痛苦的。因为与新伤的本质相似故称如新伤。
因为具有如同新伤的本质，所以是如新伤的婴儿。
'如刀与灰药'即如同刀和灰药的本质般存在。

།འདི་དག་ལ་མཚོན་དང་ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུའི རེག་པ་ཡོད་པས་ན་མཚོན་དང་ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུའི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལག་པ་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་བླངས་ནས་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུའོ། ། འདི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་དང་འདྲ་བས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་སྟེ། མྱུ་གུ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། ལོ་མ་དང་། ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་དང་དུས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་ཏེ་ཡུལ་དང་དུས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དུས་ངེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་དང་དུས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་ཚོས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚོས་པ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྒྲ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མེ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། བསྣུན་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ མེ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་གྱི།རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུ་རྟག་པར་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྔར་བསལ་ཟིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་ ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་བར་དུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་ པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་གི་ཚེ་ཉིད་ན་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བར་དུ་ཡན་ ལག་བརྒྱད་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཡན་ལག་དག་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གླེང་གཞི་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མདོ་ལས་ནི། ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ན་འོན་ཀྱང་ མིང་དང་གཟུགས་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྨོངས་པར་འགྱུར་རམ།བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེ་འབྱུང་སྟེ། མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་ཡིན་ནོ། །སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཕྱི་མའི་མཐའ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཚོར་བའི་བར་ ཡན་ལག་ལྔ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་མའི་མཐའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། ཡན་ལག་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་བདུན་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་པ་ཡིན་ལ། ལྔ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གང་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་མ་རིག་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དམ། འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་ སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པས་སོ།།དེའི་དབང་གིས། དེ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་སོ།

由于这些具有如同武器和药粉般的触感，所以是具有如同武器和药粉般触感的手，用这两者取用并清洗。所谓'以生起因'是指随顺。所谓'成为无因'是指成为无初因。
如果这是唯一的无因，那么由于相似性一切也将成为无因，然而在芽等中见到种子等的功能，即在芽、茎、叶、枝等中见到能生起种子、芽、叶等的功能。为什么呢？因为地域和时间各自决定。其中地域各自决定是指只在与种子等相关的地域中生起。时间决定是指在种子之后立即生起。
从地域和时间各自决定中，有熟等，即在熟、乐、苦、声音、眼识等中见到火等，即火、冷、暖、撞击、眼等的功能。如果是无因而生起，在所生法中就不会有地域和时间决定的芽等中的种子等功能，以及熟等中的火等功能，而应该一切时一切处都能生起一切，然而并未见到如此，因此无因生起是不存在的。
所说的'常有因已被破除'是指因为有'非自在等，因次第等'之说。'中间余八'是指识、名色、六处、触、受、爱、取、有支。
关于'非色界和无色界'，在色界中，在识支时已有名色和六处支，因此不是中间八支。在无色界中，则是因为没有名色和六处支。
在《大因缘经》中说：'阿难，如果识不入母胎，那么名色是否会成为羯罗蓝状态而迷惑？尊者，不会。'此经所说是指入胎只在欲界。
所谓'说前后边及果与因'是指按顺序说明前边具果和后边具因。其中前边之因是无明和行，其果是从识到受的五支。后边之果是生和老死，其因是爱、取、有三支。如是七支属于前边，五支属于后边，将如是解说。
又问'这些无明等是什么'是指怀疑并询问是否仅是无明本身，还是一切烦恼，抑或是烦恼的阶段。'因为俱行'是指如是诸烦恼与无明俱行。由其力量，'因为它们由此生起'是指如是由无明的力量而生起这些烦恼。

།ཀུན་དུ་ འབྱུང་བ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ།རྨོངས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་གི་མ་རྨོངས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་གཤེགས་སོ་ཞེས་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ན། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་དེའི་དབང་གིས་འབངས་ལ་ སོགས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཞམ་འབྲིང་བ་འབངས་ལ་སོགས་པ་ཡང་འོང་བར་གྲུབ་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ན་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། ཉོན་ མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་མ་རིག་སྔོན་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བཤད་དོ།།བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེ་མཆེད་བཞི་དོད་ཚུན་ཆད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉིད་ན་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་དེར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོད་ པའི་ཚེ་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་དེ་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།རེག་པ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་ཀྱི། །རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འདུས་པ་ནི་རེག་པ་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་བ་ལ་འདུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། གང་ཚུན་ཆུད་ཡིན་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་དག་ཤེས་པར་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དེ། བྱིས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་འདིའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་འདིའོ། །བདེ བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་མི་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལྟར་བྱིས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པས་མེ་ལ་ཡང་རེག་པར་བྱེད་དོ། ། ཡོངས་སུ་གཅོད་ནུས་ནས་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ཚུན་ཆད་ཡིན་ཞེ་ན། འཁྲིག་ཚུན་ཆད་དེ་ཇི་སྲིད་དུ་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ ཡིན་ཏེ།ཚོར་བའི་རྒྱུ་ཚོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིག་པའི་ཆགས་ཅན་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་འཁྲིག་པ་ལ་ཆགས་པ་ཅན་གྱི་གང་ ཟག་གི་འདོད་ཆགས་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདིས་ཡུལ་དང་བདག་གི་ངོ་བོ་ལེན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་དེ་ནི་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལ་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་ན་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡང་སྲིད་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བས་ན་སྲིད་པ་སྟེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་སྐྱོ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དག་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒ་ཤིའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཡན་ལག་བཞི་རྒ་ཤིའི་སྒྲར་གསུངས་སོ།

遍行是随其后而行，即对愚痴者生起烦恼遍行，对非愚痴者则不然。'王已离去'是指譬如说'王已离去'时，因为共同行动及受其支配的缘故，臣民等那些人也随之遍行，因此其随从臣民等也必定会来，与此相似。如是，由无明力故，无明支是烦恼的阶段，此为语义。因此，说'烦恼先住位'，而未说'无明先住位'。
'福等业住位'是指福业、非福业和不动业的阶段，此为语义。'应说直至四处具足'是指身处和意处在生有时已经生起。'彼时安立故'是指在眼等处具足时，安立为身处和意处。
'此乃直至三和合'是指六处即是直至三和合，即根、境和识三者和合，此为语义。'触知苦乐等，因缘能力时'中，六根、境和识和合即是触，因为在六处具足时有和合，故安立为生起阶段。
若问直至何时，即直至能够了知乐受、苦受和不苦不乐受的因缘时。婴儿在此期间不能判断'这是乐受的因，这是苦受的因，这是不苦不乐受的因'的阶段即称为触。如是，婴儿因为不能判断是苦因，所以也会触摸火。能够判断后即是受，此为语义。
若问直至何时，即直至淫欲，在尚未生起淫欲贪著之前的阶段即是受。此阶段是受的极致，因为是感受受的因缘。
渴爱是'受用淫欲贪著者'，即贪著欲界功德色等相的受用，以及世间所知的淫欲的补特伽罗的贪欲，在此贪欲生起的阶段即是渴爱。
由此取境和我的自性，故取即是四种烦恼，此阶段即是取。'彼有果将生'中，'彼'表示周遍运行。此中有有的果报将生起，故说有果将生，即后有之业，此为语义。'此即是有'是指由此将生起故称为有，即是业的异名。
'直至受即是老死'是指直至受为止即是老死，是名色等四支的自性。世尊为令所化有情厌离故说：'诸比丘，名色的生即是老死的生，乃至受亦复如是'，thus将四支说为老死之名。

།སྐད་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་འབྱུང་བའམ། འདི་ལ་སྐད་ཅིག་ མ་འབྱུང་བས་ན་སྐད་ཅིག་པའོ།།རྒྱུན་གྱིས་བརྩེ་བའམ་སྤྱོད་པ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་སྟེ། རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།འབྲེལ་པ་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་སྐབས་པ་ནི་བཅུ་ གཉིས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་མིང་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་མོ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ།།མིང་དང་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རམ། དེ་དག་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་པ་ལ་འདུས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཅི་རིགས་པར་དེའི་ཚེ་གང་ལ་འདུས་པ་སྲིད་པ་དེའི་དེ་རེག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དག་ནི་ལེན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དག་སྟེ།དེ་ནི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཚོར་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་རྒ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ཉམས་པའམ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །ཞིག་པ་ནི་ཤི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་འཇིག་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འཇིག་པ་ལ་ མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་འཇིག་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྐད་ཅིག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་དོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ འབྲེལ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཚེ་གསུམ་བར་ཆད་མེད་པར་འབྲེལ་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཏེ། ཚེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཆ་གསུམ་པ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དུ་མའི་ཕྱིར་རམ། ཚེ་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་དགོངས་པ་ཅན་ཏེ། གདུལ་བ་ལ་དགོངས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གཙོར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ནི་འདུས བྱས་ཐམས་ཅད་སྨོས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བའི་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ནའི་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་བཤད་དེ་དེའི་ཕྱིར།སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། །རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆ་ནི་ཚན་ཚན་ཡིན་ནོ། །བདག་ཅི་ཞིག་ ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའམ་མི་མ་ཡིན་པའོ།།བདག་ཇི་ལྟར་ནི་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཏེ་རིགས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'刹那'是从刹那中产生的，或因为此处产生刹那，故称为刹那。
相续地爱护或行持即是相续，意思是具有相续。
具有关联也与此相同，即具有因果关联之义。
分位即是第十二分位五蕴之义。
关于'与识俱生'的广说，此处名即是想等三蕴。色即是表色和无表色等。
'诸根安住于名色'是说诸根依赖于彼而生，或者说它们依靠名色而识得以安住。
'六处和合即是触'中，和合是指眼等各自趣入自境，应当了知在当时于何处可能和合，彼即是触。
'与彼相应的烦恼即是取'是指与彼相应的无惭无愧等烦恼，那就是取。
'由彼所引'是指由爱所引。有些人说是由受所引。
'生'即是出生。'圆满成熟即是老'是指果实成熟力衰退，或相对于前刹那而言。
'坏即是死'是指在那一刹那毁坏。其他人说趋向毁坏即是坏。
关于'刹那和具有关联'，如论中所说。若问论中如何说？即'什么是缘起？一切有为法。'其中有为法在每一刹那都具有坏灭，因此缘起是刹那性的，因为因果两个刹那相互关联，所以是具有关联。
'三世无间相续'是指十二分位五蕴的状态，因为过去、未来、现在相互关联，所以是分位缘起。说'无间'是为了成立三分。
'此即是相续'是说彼分位因具有相续性故是相续，因为是多刹那或多世。
'具有密意'是指从密意而生故为具有密意，即是说依据所化众生的意乐而如是宣说之义。
'是真实的'是指以性相为主，因为在论中说一切有为，显示缘起是有情和非有情，因为一切有为法都具有因性。为了遣除所化众生的愚痴，唯说有情缘起十二支，因此说'为遣除前际后际中间的愚痴'。
因此说'是三分'中，分即是部分。
'我曾成为什么'是指人或非人。'我如何生起'是指以何种方式，即以何种道理之义。

།ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅི་མ་འོངས་པའི་ དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རམ། ཅི་ཞིག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོའི་རྫས་ཚོལ་བའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཏེ་ རིགས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བདག་གི་ངོ་བོའི་རྫས་དེ་ཉིད་ངེས་པར་མི་ཟིན་པས་ཡོད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་ཏེ་ད་ལྟ་བདག་ཡོད་པ་ནི་འདི་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། འགྱུར་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་ནས་དེ་ལྟར་ངེས་པར་མི་ཟིན་ཏོ། །མདོ་ལས་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་ནི་བར་དུ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ མདོ་ཉིད་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་བཤད་དོ་ཞེས་མདོས་རང་གི་བཤད་པ་གཞུང་འཛུགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ་སྙམ་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་འབྲང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ་སྙམ་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རབ་ཏུ་མི་རྒྱུག་པ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་འདས་པའི་དུས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་ནི་ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་མ་འོངས་པའི་མཐའ་ལ་འབྲང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་བར་གྱི་མཐའ་ལ་རྒྱུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་ཇི་སྐད་དུ་གོང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུར་བར་དུ་རྨོངས་ པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་དག་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་དག་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞི་ཡིན་ཏེ།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་ནི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ དང་།འདུ་བྱེད་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་སོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཡིན་ནོ།།གཞི་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མདོར་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའོ།

关于'未来时是否会出现'等详细内容是指：是否会在未来时出现？还是不会出现？会出现什么？将如何出现？这是所想的。'这是什么'是指寻求自性之实体。'这如何'是指以何种方式，即以何种道理。
因为不能确定自性实体本身，所以想：现在存在的我是什么？变化是什么？如此不能确定。'经中次第'是指：无明和诸行是为了遣除对前际的迷惑。生和老死是为了遣除对后际的迷惑。从识到有之间是为了遣除对中际的迷惑。
'如是经中所说'是指经中也是如此说的，表明经典自身的解释建立教义。'彼不追随前际想我过去时是否生起'等详细所说，是指不会追随前际而想'我过去时是否生起'，由如实现见缘起，就不会对过去时产生怀疑的意思。
'详细'一词包含了'彼不追随后际想我未来时是否会生起'的详细内容，同样也包含了'不追随中际想这是什么'的详细内容。'爱取有等'是指爱、取、有都是为了遣除对后际的迷惑，而不像前面所说'从识到有'那样是为了遣除对中际的迷惑。
若问此中有何道理？说到'此等是彼因'，因为这些只是后际的因。'因为是业和烦恼的所依'是指识等是基础，是业和烦恼的所依的意思。'如是是果'是指七支是果，识、名色、六处、触、受支是无明和诸行的果。生和老死是爱、取、有的果。
'五是为因'是指无明、行、爱、取、有。'因为是业和烦恼的自性'是指无明、爱、取是烦恼的自性。行和有是业的自性。'五种所依'是指识、名色、六处、触、受。'因为烦恼有二种差别'是指爱和取。'未来时因二种差别故果略说'是指生和老死。

།འདས་པའི་དུས་སུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྒོ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མདོར་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མ་འོངས་ པའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔར་རྒྱ་མ་བསྐྱེད་ལ་འདས་པའི་དུས་སུ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྒྱ་མ་བསྐྱེད་དོ།།འདི་ལྟར་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ ལ་སོགས་པ།།འདི་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དེ་ལས་སོ། །དེ་ལས་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་དེ་ལྟར་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་།།གཞིའམ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ན་གཞི་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་མཐོང་སྟེ། ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ པ་སྐྱེ་བ་མཐོང་སྟེ།སྲེད་པ་ལས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་བཤད་པས་དེ་གལ་ཏེ་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །འོན་ཏེ་སྲེད་པ་ཡིན་ན་ནི་གཞི་ལས་ སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞིའམ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒ་ཤི་ཡང་ཡན་ལག་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་ན་གཞི་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ སྟེ།ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཡང་འདི་ལས་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ལུགས་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་སྨྲས་པ།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་།།བྱ་བ་ཉིད་དོ་དེ་ལས་གཞི། །དེ་ལས་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་སྐྱེ། །ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ལུགས་འདི་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་ སྔགས་འདོན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་གསུངས་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིའི་ནུས་པ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡིད་འོང་གི་མཁན་པོ་གནས་བརྟན་དབྱིག་གཉེན་དེ་སྐད་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།མདོ་གཞན་ལས་མ་རིག་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་ པའི་མདོ་ལས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་གང་རྐྱེན་ནི་གང་གཞི་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུའོ།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྐྱེན་ནོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གཞིའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

在过去时，为显示烦恼是从一门而说，所谓'简略因'是从无明烦恼门而说的意思。在未来时也是如此，果不扩展为五种，在过去时因也不扩展为二种。
此处所说'如世尊已经宣说'是什么呢？即'从烦恼生烦恼'等，'此是有支次第'。'从此基'是指从彼行为。'从此生基及烦恼'是就'从基'而言。'生'字在此处应补充'如是'二字。
所说'从基或烦恼而生'是指此处可见从基也生烦恼，如'从受生爱'。同样也见从烦恼生烦恼，如'从爱生取'。无明也说是前际一切烦恼的本性，若是取则知从有而生，若是爱则知从基而生。
因此说明无明作为烦恼的本性是从基或烦恼而生。老死也说是四支的本性之基。此处可见从基也生烦恼，如'缘受生爱'。因此说明从彼也生起烦恼并将生起，故此处毫无需要补充之处，因为已经说过了。
又问：世尊如何显示是如此次第？答：因为说'如是唯此大苦蕴集'。若非如此，此有何作用？即若不是如所说'从烦恼生烦恼，即彼行为从彼基，从彼生基及烦恼'的这个次第，
则仅说'无明缘行'乃至'生缘老死、愁、悲、苦、忧、恼'而已，不会说'如是唯此大苦蕴集'。'集'与'生'义无差别，因此此句的作用显然是表达如前所说的形相。
'其他人说'是指阿阇黎悦意的和尚上座世亲如是说。'其他经中说无明也是从非理作意因而生'是指《有因有缘有事经》。
如何？经中说：'诸比丘，无明是有因有缘有事。诸比丘，何为无明之因？何为缘？何为事？诸比丘，非理作意是无明之因，非理作意是缘，非理作意是事。'

། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།མདོ་ལས། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྙོག་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་མ་སྨོས། ཇི་ལྟར་ ན་ཡན་ལག་གཞན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ནི་འདིར་ཡང་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྙོག་པའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོར་རོ། །ཇི་ལྟར་ བཤད་ཅེ་ན།ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལེན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་དུ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་པའི་ གཏོད་པ་འདུས་པས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་བ་ཡང་མི་དགོས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་རིག་ པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་ཇི་ལྟར་འདུས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལེན་པའི་ནང་དུ་ཇི་ལྟར་འདུས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ལེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལེན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པར་འདོད་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་གི་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་འདི་སྐད་དུ། དེ་ནི་འདིར་ཡང་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་ པ་དང་།ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་གྱི། འདི་སྐད་དུ་དེ་ནི་འདིར་ཡང་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལེན་པ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་པར་ངེས་ པར་གཟུང་བར་ནི་མི་བྱ་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་འདུས་པ་མི་སྲིད་པ་ཁས་བླངས་ཏེ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ ཏེ།མདོའི་ཚིག་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ནང་དུ་འདུས་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།ལེན་པ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡན་ལག་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཡང་མི་དགོས་ན། འོ་ན་ནི་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་ཀྱང་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུ་བས་དེ་གཉིས་ཀྱང་དེའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ གཞན་ཉིད་དུ་མི་བྱ་བར་འདུས་ཏེ།ལེན་པ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡང་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་ དཔལ་ལེན་ཏོ།།མདོ་གཞན་ལས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རེག་པའི་དུས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

第二十五品。'非如理作意也是从无明因而生'这句话是从其他经中所说的，这要结合上下文来理解。经中说：'依靠眼和色而生起从愚痴所生的杂染作意'，这就是原因。为什么在这里没有提到？怎么不会成为其他支分呢？对此说道：'这是因为已包含在取支当中而解说的。'这里的'这'指的是杂染作意。'在这里'是指缘起经。怎么解说呢？因为包含在取支当中而解说。这样，取是为了获得受用而普遍实行烦恼的阶段，在其中也包含了非如理作意这种颠倒思维的专注，所以作此解说。
因此，无明并非无因，十二缘起支中的无明等也不需要用其他支分来补充。由于非如理作意是以无明为因，所以也不会导致无穷退。论师详细说明了'如何包含'，即非如理作意如何包含在取支中。非如理作意本身并非取支的本质。
如果说是从相应而来，即如果认为因为非如理作意与取相应，所以它包含在取支中，那么在缘起支中的爱支和无明支中也应该包含非如理作意，因为它也与爱和无明相应。因此应该说：'这是因为包含在无明、爱、取支中而解说的'，而不应该说'这是因为包含在取支中而解说的'，不应该执著仅仅包含在取支中。
'即使是包含'这句话是承认包含的情况不可能而说的。怎么说无明的因是非如理作意呢？因为没有这样的经文。'如果仅仅因为包含'等详细内容是说，如果因为非如理作意包含在取支中，所以说明无明的因是非如理作意，而仅仅提到取就能成立这一点，那就不需要说它是其他支分了。
那么爱和无明也包含在取支中，因为包含在其中，所以这两者也不应该成为其他支分，因为仅仅提到取就能成立。爱和无明是单独解说为支分的，因此它不应该包含在取支中。'其他人说'指的是尊者吉祥。
其他经中说无明的因是非如理作意，这是指在《有因有缘有处经》中说：'比丘们，无明也是有因、有缘、有处的'等详细内容。'这也'是指那非如理作意也是在触的时候显示的。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྙོག་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་ གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དུས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རེག་པའི་དུས་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྙོག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རམ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་ སྐྱེས་པའོ།།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྟེ། གང་ལ་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་ པ་དེ་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེག་པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ ཅིག་འཇུག་པའི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་པས་མ་རིག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལྟར་རེག་པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོར་གྲུབ་པས་བཅུ་གཉིས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་ཁ་བསྐང་བར་ཡང་མི་བྱའོ།། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྙོག་པ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་རིག་པ་འབྱུང་ལ་མ་རིག་པ་ལས་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཉེས་པ་དང་བཅས་པར་གཟིགས་ནས་ཉེས་པ་དེ་ མངོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བརྩམ་པར་འོ་ན་ནི་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རེ་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དང་རིགས་པའི་སྒོ་ ནས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མདོ་གཞན་དུ་གསུངས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་ བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏོ།།རིགས་པ་གང་གིས་ཞེས་དྲིས་པ་དང་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཚོར་བ་ ཡོད་ལ་དེ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རེག་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་མ་རིག་ པ་མེད་པའི་རེག་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་ཚོར་བའི་རྐྱེན་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའི་རེག་པ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ལ་མ་རིག་པ་ཡང་འདིའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་རིགས་པ འདིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་རེག་པ་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ།ཚོར་བ་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པ་འདིས་དེ་ཡང་རེག་པའི་དུས་ སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདིར་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？依靠眼睛和色法而生起愚痴所生的杂染作意，如是所说。眼识生起的时候即是触的时候。杂染作意是由于非如理作意而入，或者由于愚痴所生，愚痴所生即是从愚痴而生。
所谓无明相应触所生受，即是与无明相应的触所生的受，是无明相应触所生受。若有无明相应触所生受者，必定与无明相应。不与无明相应的受也不会成为爱的因。
因此，触时存在的非如理作意，是与受同时运行的无明缘的本体，所以无明是从非如理作意的因而生，这是所要显示的。
因此，由于是从非如理作意的因所生，无明既非无因，如是触时存在的非如理作意是与受同时生起的无明缘的本体，所以不应以十二支以外的其他支分来补充。
也不会成为无穷尽，因为说'从愚痴所生的杂染作意'，所说的非如理作意也是从愚痴所生。
因此，这是说明从非如理作意生无明，从无明又生非如理作意，如同车轮一般循环。
这是论师见到过失后，为了显示那个过失而开始作出推论，说'那么'等广说。'那么'是想要说明其他意义。具殊胜缘者说'现在'是意义。
'那'是从经典和理证广说无明的因是非如理作意。那在其他经中所说的，在此缘起经中也应当说明。说不必说明的是尊者吉祥授。
问以何理时，尊者吉祥授广说'阿罗汉们无明不存在的受不是爱的缘'。阿罗汉虽有受，但不是爱的缘，由此可知唯有与无明相应的受才是爱的缘。
无颠倒的触也不是烦恼受的缘，这是依上下文而说。阿罗汉无明不存在的触也非颠倒，这是从缘起经中说受的缘的触也唯是与无明相应的，可知无明也是此因。
以此理可知缘起经中所说的与无明相应触为缘的受，与无明相应受为缘的爱。因此，以如上所说的此理，'那也是在触时所显示'等广说，在此缘起中成立了无明的因是非如理作意。

།འདིར་བརྒལ་བ་གལ་ཏེ་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཚིག་གིས་རང་གི་རིགས་པ་ཁོ་ནས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ན། འོ་ན་མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་ རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་མདོ་གཞན་ལ་བརྟེན་ཅི་དགོས།འདིར་སྨྲས་པ། དེ་ནི་བདེན་ན་འོན་ཀྱང་དེ་ནི་རིགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཞལ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞལ་ནས་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་ པའི་སྒོ་ནས་རིགས་པ་འདི་རྣམ་པར་འཇོག་པས་མདོ་གཞན་ཉེ་བར་འགོད་པ་དགོས་པ་གཞན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བཤད་པ། མདོ་ གཞན་ལས་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རེག་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ ལ།དགྲ་བཅོམ་པ་མ་རིག་པ་མེད་པའི་རེག་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་འདིས་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་འདི་གཉིས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་འདིར་མ་སྨོས་བཞིན་དུ་གཞན་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་ འགྱུར་བས་ཡན་ལག་འདི་གཉིས་ཀྱང་མ་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མདོ་གཞན་ལས་དེ་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་ བ་དང་།མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འདུ་བྱེད་མ་རིག་པ་མེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། མི་གཡོ་བ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་མི་ འགྱུར་བས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་ཡང་རིགས་པས་གྲུབ་སྟེ།འདིར་བརྗོད་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྒ་ཤི་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པས་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་ཀྱང་བརྗོད་མི་དགོས་པར་འགྱུར་ བས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གཞུང་ལུགས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །འདིར་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་མ་རིག་པ་ དང་།འདུ་བྱེད་དག་གིས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་འབྲེལ་པར་བྱེད་དེ། འཇིག་རྟེན་འདི་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མདོ་འདིར་ནི་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་དོན་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར ལ་དོན་དེ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། །རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་མ་ཚང་བར་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་སྦྱར་རོ།།གཉིས་ཀ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དུས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། མ་འོངས་པ་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

在此，如果有人以'若无明的受不是爱的缘'等言语，仅凭自己的推理就知道无明的因是非理作意，而非理作意的因也是无明的话，那么无明和非理作意互为因果这一道理，何必依靠其他经典来证明？
对此回答说：这虽然是对的，但这只是推理而已，并非从佛口亲说的缘起经中所说。因此，应当了解通过引用其他经典所说来确立这个道理，引用其他经典是另有其他必要的。
如果这样的话就会有过度推论的过失，这是论著作者所说。怎样会有过度推论呢？解释道：其他经典中说，依靠无明触所生的受而生爱，阿罗汉的无明已断的受不是爱的缘。无颠倒的触也不是烦恼性受的缘，阿罗汉无明已断的触也不是颠倒的。
以这个道理，触和受这两支虽然在这部缘起经中未说，但因为在其他经中已说明，所以也应了知，这两支也就不必说了。
同样，其他经中说：'若造作福行，则成为趣向福德的识；趣向非福和不动的情况也是如此。'阿罗汉无明已断的行既不会成为趣向福德的识，乃至也不会成为趣向不动的识，所以这个行支也是由理成立，在此不必说明。
同样，从理上知道无生则无老死，所以生支也不必说明，这样就会有过度推论的过失。
论师说'这决定不能作为难问'，这是广说自宗。此处'如何从后世到此世'等广说，其中无明和行二支使其系缚于此世，此世即是识、名色、六处、触、受等支。爱、取、有等使其系缚于后世，后世即是生和老死。
在这部缘起经中，因为意在对所化众生仅说明这些义理，而这些义理也已在上文说过，即以'为除前后边际中的愚痴'等已经说明，所以这里'决定不能作为难问'，也不是说得不完整。
说'二者都是一切有为法'，是说三世一切有为法都是缘起，而它们本身也是缘起，没有任何差别。
'唯未来未作者如何'是说，就像以将生起的名称称未来为有为一样，称为缘起也是如此，这是这样想的。

།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་པའི་སེམས པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སེམས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་བསམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷར་ སྐྱེ་བར་ཤོག་ཤིག་མིར་སྐྱེ་བར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམས་པ་དེ་འདོར་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་ པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེས་སྨོས་ཏེ།མ་འོངས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་བསམ་དུའང་རུང་ན། མ་འོངས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གོ། །ཇི་ལྟར་བསམ་དུ་རུང་། རྒོལ་བར་བྱེད་པས་སྨྲས་པ། དེ་དག་ ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་པ་དགེ་བས་བསམས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་ ཐོབ་པར་བྱ་བར་བསམས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་དོན་དེ་མ་འོངས་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ན་ཉེས་པ་ཡོད་པས་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཚུལ་གཞན་རྒྱས་པར་འགོད་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ ལྟར་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་གཟུགས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་རེ་ཞིག་གཟུགས་སུ་མི་རུང་ཡང་གཟུགས་སུ་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་སུ་རིགས་མཐུན་པས དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྒྱུ་ཡང་ཡན་ལག་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་བྱུང་བ་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་ལྟ་བུ་དང་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཞིན་དང་ཕ་དང་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་གང་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ལ།གང་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་ ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་ལ།རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཕ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུ་མ་ཡིན་ལ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་བུ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བུ་ལ་ ལྟོས་ནས་ཕ་ཞེས་བྱ་ཞིང་ཅིག་ཤོས་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་བུ་ཞེས་བྱ་ལ་དེ་དག་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།མུ་དང་པོ་ནི་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཆོས་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།བཞི་པ་ནི་ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་འདི་དག་གང་ཞིག་གང་འདོད་པ་འདོད་རྒྱལ་དུ་འཆད་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གནས་སྐབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་མ་ ཡིན་པའང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།

关于'具有造作意志'这句话，说'具有造作'是为了表明一切思维的自性，因为它能造作异熟果报，所以称为造作。
因为它有所思维，即发愿说'愿生为天，愿生为人'等等。
因此，对于未来诸法，不能用'有为'这个将要出现的名称。
为了让人放弃这种想法，说'无漏法如何'，虽然未来有漏法可以这样思维，但未来无漏法又如何思维呢？
论敌说道：'那些也是以善心所思维，为了获得无漏法而发愿说愿获得这些无漏法'。
涅槃也会有过失，即涅槃也会因为被思维为'愿获得涅槃'而成为有为法。
如果这样认定未来诸法是有为性就会有过失，所以说'因为与彼类似'，进一步广说其他道理：
就像未来色法虽然尚未成为色法，但因为与色法类似而称为色法一样，未来诸法也因为与缘起法类似，所以说未来诸法是缘起的。
说'因为成为因果'是因为它确实是支分。
虽然如此，也不是没有依待差别的安立，即依待差别而有缘起和已生起的安立，就像此岸彼岸、因果那样。
就像因果和父子那样，比如种子和芽等，依某者而安立为因时，对彼不是果，依某者而安立为果时，对彼不是因。
那么是什么呢？依果而安立为因，依因也是果，就像依谁而成为父时，对彼不是子，依谁而成为子时，对彼不是父。
那么是什么呢？依子称为父，依另一方也称为子，这些并非不成立，与此相似。
第一句'未来诸法'是说因为是其他法之因而是缘起，因为从此而生。不是缘已生起，因为尚未生起。
第二句'阿罗汉最后诸法'是说因为已经生起，且从彼不生果故。
第三句'除此之外'是说除阿罗汉最后诸法外的过去和现在诸法。
第四句'无为诸法'是说因为它们没有果报，且具有不生之法性。
'传说'是说不可能。
说'这些是否是随意解释'是指从'缘起是有时的'直到'是缘起法，而非缘起法者亦有'等等。

།སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་བཤད་ཀྱི། ཕུང་པོ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་དོན་ཏོ། །གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ལྟ་བུ་ནི་མདོ་ཞིག་གོ། །དེ་དག་ལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་སའི་ཁམས་ཙམ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཙོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་འདིར་ཡང་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་གང་ཞིག་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་གཙོ་ བོ་ཡིན་པའི་སྐབས་སུ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཟད་ཀྱི་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ལས་ནི་ གང་གིས་ན་དེ་དག་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པར་གྱུར་པ་སའི་ཁམས་ཀྱིས་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་དེ་ལས་ནི་གང་གིས་ནི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་གང་ཞེ་ན།སའི་ ཁམས་སོ་ཞེས་སའི་ཁམས་ཀྱིས་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་གྱི་སའི་ཁམས་འབའ་ཞིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་དེ་ལས་ནི་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྐྲ་དང་སྤུ་དག་གོ་ཞེས་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ནས་སའི་ཁམས་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་བོར་ཏེ་ནང་གི་སའི་ཁམས་མེད་པས་སའི་ཁམས་འདི་རྫོགས་པར་བསྟན་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་འདི་ལས་ཀྱང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།མཆི་མ་དང་མཆིལ་མ་དང་སྣབས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དེ་ལས་མཆི་མ་དང་མཆིལ་མ་དང་སྣབས་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ཡོད་པའི་སའི་ཁམས་མ་བཤད་པས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ ན་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པར་ནུས་ན་མ་རིག་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་ལ་རག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷག་མ་མཆིལ་མ་དང་སྣབས་ ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པར་ནུས་ན།མ་རིག་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་ལ་རག་སྟེ། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ནས་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། མཐའི་ བར་མི་ཤེས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་མི་ཤེས་པ་དང་། དགེ་འདུན་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་མི་ཤེས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚོར་བ་ ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་ཐ་དད་པ་ནི་མ་རིག་པར་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཡོད་དམ་མེད་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོད་ལ་དེ་མེད་ན་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པས་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཡིན་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་དེ་དག་ཡོད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་གང་དག་ཡིན་པ་མི འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

所谓'不知前际'是指为何只说无明，而不说其他蕴，因此唯独无明是支分，这是确定的意义。
'确定的意义'是指分别的意义。大象足迹譬喻是一部经。
'在那些中也有色等其他'是指在发等中不仅仅只有地界。
'如是此中也是依主要而说'是指在此缘起经中，也是在十二有支和五蕴的各个阶段中，说明何者为主要。在无明为主要的阶段中说'无明'，在行等为主要的阶段中说'行'等，但其中也有色、受等其他法。
'由此并非以地界来说明发等不圆满'的广说是指在那部经中，并非以地界来说明发等是不圆满的，当问'发等是什么'时，答'是地界'。
因为在那些中也有色等其他法，所以发等也是色等的自性，而不仅仅是地界的自性。
然而在那经中说'什么是地界？即发毛等'，是唯以发等来说明地界，因为除了发等之外，内地界是不存在的，所以这是完整地说明地界。
同样，'从此经中也是无明等'是指同样从此经中也是完整地说明无明、行、识等，而不是有余。
'在眼泪、唾液、鼻涕等中'是指在那部经中没有提到眼泪、唾液、鼻涕等，因此说明在那些中存在的地界未说，所以是有余。
又'若能如彼而说，则应有无明的余'的广说是指如果能像由于未说而有地界的余分（眼泪、唾液、鼻涕等）那样来说明的话，则应有无明的余分。'若'字是表示不能说明，因为已经说明了一切不知的处所，如不知前际、不知后际、不知中际、不知佛、不知法、不知僧等。
'无明是五蕴的阶段'是指为何不把受等不同种类说为无明，因为受等不能成为无明自身。
'有无决定'是指若有或无时，依次必定有或必定无才是支分。当有无明时有诸行，无彼时彼等也无，所以唯无明是支分，而受等则不是，因为阿罗汉虽有彼等，但不生起能产生识支的诸行。
因此虽有五蕴，诸行也不生起。

།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ན་མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་ བའི་བར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེར་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་ཡོད་ཀྱང་སྲིད་པ་དང་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་བས་མདོའི་དོན་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་ པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བསྒྲགས་པ་ཁོ་ན་ལྟར་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་ཡོད་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་ལ་དགེ་སློང་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚེ་དང ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།བྱམས་པ་དེང་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སཱ་ལུ་ལྗང་པ་ལ་གཟིགས་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་མདོ་འདི་གསུངས་སོ། །དགེ་སློང་དག་སུས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ངོ་།།སུས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་ནས། བྱམས་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བཀའ་སྩལ་པའི་མདོ་དེའི་དོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ནི་གང་།ཆོས་ནི་གང་། སངས་རྒྱས་ནི་གང་། ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་ཆོས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་གསུངས་ནས་མདོ་དེ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་འདུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་འདི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ངེས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། རྟེན ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། བདེན་པ་ཁོ་ན་དང་། མ་ནོར་བ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པའི་བཀའ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་དང་པོ་ནི་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་གང་བཤད པ་ཡིན་ནོ།།མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ནི་ཡིན་པར་ཡང་བཤད་དོ། །ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་ཡན་ ལག་དག་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་གཉིས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར།སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང་། བར་དུ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ཆ་གསུམ་དུ་དགོད་པ་རྣམ་པར་ཉམས་ པར་འགྱུར་རོ།།སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་སྟོན་པ་རྣམས་སོ། །འབྱུང་བའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གསུམ་ པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདུས་བྱས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མངོན་ནོ།

虽然在阿罗汉的阶段有五蕴，但在趋向福德时，从不动趋向之间的识不生起，即不生起结生相续识，这是其义。由于趋向各种生处故称为趋向。由于以福德趋向故称为以福德趋向识，乃至不动趋向亦复如是。同样，在无明灭尽的阶段虽有五蕴，但不生起有取等，因此经义即如所说，应当如所宣说那样理解无明等，这是其义。
因此，虽有其他蕴，但由于非行等缘，故彼等非支分。如经中说：'如是我闻'等，'世尊住王舍城耆阇崛山中，与大比丘僧众一千二百五十人及诸多菩萨摩诃萨俱'等，'具寿舍利子对菩萨摩诃萨弥勒如是说：弥勒，今日世尊观青稻田已，为诸比丘说此经：诸比丘，若见缘起即见法，若见法即见佛。'说此已，世尊默然。
弥勒，善逝所说此经义，何为缘起？何为法？何为佛？云何见缘起即见法等？所谓缘起即是此无明等所说。说此已，彼经中说：'如来出世若不出世，诸法法性恒住'等，'所谓法性、法住性、法决定性、缘起性、真如性、不异真如性、不异性、不异真如性、真实性、真谛性、无错谬性、无颠倒性'等，此是世尊弥勒所说。
若说未来诸法非缘起，如前所说第一句是未来诸法，则与经相违。即生与老死非缘起性，然说从无明乃至老死皆是。或者，若承许生与老死支也是缘起，则不应安立彼二为未来时，因此'前后际各二，中间八'之三分安立将被破坏。
其他部派说，即是说一切有部。由于是生起的有为相故，即其他部派说所谓缘起中的'起'，即是此三者是有为相，有为有生起。

།འཇིག་པ་དང་གནས་པ་གཞན་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྟག་པ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་དེ་ནི་འདུས་ བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཁྱོད་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཞན་རྟག་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའམ།ནམ་མཁའ་ནི་མི་རྟག་པ་འགའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་སུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། མཚན་གཞི་ཞིག་ན་ཡང་གང་གི་ཡིན་ཏེ། རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱིས་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཆོས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འབྲས་ཆན་དང་། ཚོས་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པས་འབྲས་ཆན་ཚོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལྟར་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས་འདི་ཁྱོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཅི་ཞིག་འབྲེལ།ནམ་མཁའ་དང་གཟུགས་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་མ་རིག་པ་ ལ་སོགས་པ་དང་ཅི་ཞིག་འབྲེལ་ན་གང་གི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར།ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན།དེ་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ེ་ཏི་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་དོན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་ནི་ཕྲད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཨེ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགྲོ་བའི་དོན་བོར་ནས་ཕྲད་པའི་དོན་ཡིན་ པར་འགྱུར་རོ།།པ་ད་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པ་ད་ཡོད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དུས་སྔར་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མཚུངས་པ་དག་ལ་དུས་སྔར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ སྔོན་རོལ་ན་འགའ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་ནའོ།།བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ན་བྱ་བ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྡ་སྤྲོད་པ་པའི་ ཀླན་ཀ་འདི་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་བསྡེབས་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ཕྲད་ནས་ཏེ་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མེད་ཕྱིར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཁྲུས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དང་།འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འདིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་མ་གྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་དུ་བྱེད་ཕྱིར་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མཚུངས་པ་དག་ལ་དུས་སྔར་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་ནི་དུས་སྔར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྐྱེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཞིག་ཡང་སྐྱེ་བར་རྟོགས་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་ཡང་ཡང་དང་ ཡང་དུ་སྐྱེ་བས་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

说'灭和住等变异也显现'这句话是解释有为法的相，若认为它是常住的话，由于它是有为法的相，所以是无常的，这是如此思维的。如果你说相也是常住的话，因此说'其他常住的事物就不应该成为无常的相'。涅槃或虚空都不是任何无常法的相，因为在生起之前相就已存在，那它是谁的相？所依已灭时又是谁的相？这是不合理的。
'生起'详细解释，'生起'按照经部宗的观点是从无到有的相，法生起时若仅是彼时，如何与熟饭和煮饭的作者及作业相的关系存在而说'饭已熟'？如此，按照你的宗义，这个无为的生起与无明等有何关系？虚空和色法没有生起相的关系，所以不说'色法的虚空'。同样，这个与无明等有何关系而说那些无明等是缘起？
说'词义也将失去作用'是说缘起这个词的含义是遇缘而生，那么怎么能既说是常住又说是缘起？'缘起'是遇合的意思，这是表示遇合的词义。'eti'是去的意思，这是语根的意思。'转变'是因为不是语根的本义。'缘起'这个翻译是表示遇合，所以'eti'舍弃了去的意思而成为遇合的意思。'pada'是有的意思，即'pada'是存在的意思。'因此'是理由。'之前'是时间词缀，因为在同一作者时说'之前'。'它在生起之前什么都没有'是按照经部宗的观点。'无作者则无作业'是因为有作者才安立作业。
'此处说'是说论师将文法家的诘难编成偈颂：如果说在生起之前已遇合而将遇合，因为不存在所以不合理。未见无作者而有沐浴等作业。'若同时'是说如果认为缘起的作业和生起的作业同时进行，那么这里'te'词缀就不成立。为什么呢？因为先做，因为在同一作者时说'之前te'，'te'词缀是表示先前的作业。因此'te'词缀就不成立。'又生'是说若认为已生的又再生，将成无穷过失，因为在第二、第三刹那也会一再生起，将成无穷过失。

།ཅི་སྟེ་མ་འོངས་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ནི་བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པ་ཡིན་པས་མེད་པ་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པར་མ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ། ཡང་ཇི་ལྟར། བྱེད་ པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་འགྲུབ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་པ་སྟེ། སྒྲ་རིག་པའི་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་གང་སྐྱེ་བ་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གནས་སྐབས་གང་ཡོད་ པས་ན་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་གོ།།སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་མ་འོངས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནས་སྐབས་དེ་ཁོ་ན་ སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་རྐྱེན་དེ་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱའོ། །གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ནི་སྒྲ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་སྒྲ་པའི་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བོ་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོའི་ ངོ་བོར་བརྟགས་པའི་དོན་ལས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་བྱ་བའི་ངོ་བོར་བརྟགས་པ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཀླན་ཀ་མེད་དོ། །འདིར་བཤད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐས་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར། མེད་པ་ཕྲད་པའང་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ ཏེ་བདག་ཉིད་དུ་རེད་ཟིན་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན།སྐྱེས་པ་སྐྱེ་ན་མཐའ་ཐུག་མེད། །སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་ཡང་སྐྱེ་ན་ནི་ཐུག་པ་མེད་དེ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གྲངས་ཅན་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ སྐྱེའི་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།འོན་ཏེ་སྔ་ན་ཡོད་ནའང་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞུང་ལུགས་ཐ་དད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ ཡང་ཡོད་པ་སྐྱེ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་འགའ་ ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་སྟེ་བརྗོད།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་ན་ནི་འོ་ན་ནི་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་དང་། དབྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྔར་བུམ་པ་རང་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མཐའ་ ཐུག་མེད།།འོན་ཏེ་སྔ་ན་མེད་ནའང་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྟེ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་མེད་པ་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཡང་། ཇི་ལྟར་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར། །མེད་པ་ཕྲད་པའང་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ཉིད་ཉེ་བར་གནས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གི་བྱ་བ་གཉིས་ནི་དུས་སྔར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་པ་ལའང་དེ་ཡོད་ དེ།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བྱ་བ་དུས་མཉམ་པ་ལའང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན། མར་མེ་བྱུང་ནས་མུན་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་མུན་པ་སྔར་མར་མེ་དང་ཕྲད་ལ་ཕྱིས་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མུན་པ་མར་མེ་དང་ཕྲད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་འདི་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཁ་གདངས་ཉལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཁ་གདངས་ཤིང་བགྲད་ལ་ཕྱིས་ཉལ་བ་ མ་ཡིན་ནོ།

所谓'如果是未来'这一广泛论述，是说未来尚未成为自性，既然是无有之自性尚未获得，那么这样的事物如何能成为能作者？再者，如何能有无作者的作业成立？因为如此，所以按照声明家即语法学家的观点，'任何时位生起，我等也与彼时位相遇'。'任何时位'是指此中有何时位，故说任何时位。'趋向生起的未来'是说并非一切未来都生起，那么是什么呢？是趋向生起，即意为欲生。'唯彼时位'即唯是趋向生起的时位与彼缘相遇。对于'非成立'的论述，这是声明家的观点，即安立作者与作业。为什么呢？因为未见有情作为作者的本性所假立的义与生起这一作业本性所假立的是别异的缘故。因此，对于'生起'、'出现'、'依止'等说法都无过失。这里所说的是依他们的宗义来阐述。
所谓'如同无生起'的广泛论述，是说如同无实之物未获得自性而生起一样，'无法相遇亦复如是'的意思。若认为已获得自性者生起，'已生复生则无穷'，若已生者再三生起，则成无穷，即将导致无有终尽。如此，若依数论派的教义，唯有存在者生起，无者则不然，基于此义而说'或者先有亦可'。'或者'一词表示不同教义的意思，即若你主张有生起，我等也主张有生起，因为依毗婆沙宗的观点未来是有，依经部宗的观点能生之法种子是有。
因此，若说先相遇后生起者在生起之前全无所有，为何如此说？从另一角度说，若唯有存在者生起，则不待泥团、杖等，先前瓶子自身已经成立存在。其他人说'无穷，或者先无亦可'，即若认为无穷不应理而想无者生起，那么'如同无生起，无法相遇亦复如是'，由于这个道理存在，我方立场成立，应如前所述。
关于所说'一作者的二作业是前时'这一语素，为显示其谬误，故广说'同时亦有彼'，即作业同时的语素也可见到，例如'灯生已无暗'，此中并非暗先与灯相遇而后灭尽。那么是什么呢？暗与灯相遇的同时即成无有。若认为这是刹那相续而非同时，故说'如张口而卧'，此中并非先张口后卧。

།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཁ་གདངས་ཤིང་ཉལ་བ་དེ་ལ་ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྔར་ཁ་གདངས་ལ་ཕྱིས་ཉལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར། འདོད་ན་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཕྱིས། །བཙུམས་པ་ལ་ཡང་ཅི་ཕྱིར་མིན། །འགའ་ཞིག་ཁ་ གདངས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཙུམས་ཏེ་ཉལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།བརྗོད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཁ་གདངས་བཞིན་དུ་ཉལ་བ་དེ་ལ། ཁ་གདངས་ཤིང་ཉལ་ལོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་སོ། ། གཞན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དག་གི་ཚིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་ནི་ཟློས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང འབྲེལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འགྲོ་ཞིང་འཇིག་པར་རུང་བ་སྟེ་མི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བས་ནི་འདུ་བའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ུ་ཏ་གོང་ན་ཡོད་པའི་བ་ད་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ ཀྱི་དབྱིངས་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཟློས་པའི་དོན་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །འགྲོར་རུང་བ་སྟེ་ངང་གིས་འཇིག་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ངེས་པས་ཆོས་གཅིག་པུ་སྐྱེ་བ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ།འདོད་ན་དགྲ་མེད་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག། ཅེས་བྱ་བའི་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་འདི་ཁོ་ན་ལ་རུང་གི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཇི་ལྟར་བཏུབ་ཏེ་དོན་དུ་མི རུང་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུ་བ་ནི་མི་སྲིད་ཀྱི།མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཕྲད་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཀླན་ཀ་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སོ་ན་འདུག་པ་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གི་བྱ་བ་གཉིས་ནི་དུས་སྔར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། ཁྲུས་བྱས་ཏེ་བཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་སྔར་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་དང་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་འགའ་ཡང་མེད་ལ།བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུ་རྣམ་གྲངས་གཉིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་ བརྗོད་ན་ནི་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི།གཞན་ཡང་ཡོད་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་ཡོད་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་ཁོ་ན་ཡོད་ན་ཞེས་ བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གཟུགས་ཡོད་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ། །འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་འདིས་ནི་འདི་ཁོ་ན་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་ གྲངས་གོང་མ་ཉིད་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་བརྒྱུད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་འདི་སྟེ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་འབྱུང་ངོ་། །ཡན་ལག་འདི་སྟེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་སྐྱེས་པས་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་གཞན་དག་བརྒྱུད་པའང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཚེ་བརྒྱུད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཉིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

那么是什么呢？某人张着嘴睡觉，就称为张嘴而睡。如果认为这是先张嘴后睡觉的意思，那么为什么后来闭上嘴的人不能这样说呢？有人张嘴后立即闭上嘴睡觉，对他也不能说'张嘴而睡'。因此，应当知道，对于张着嘴睡觉的人，才称为'张嘴而睡'。
'其他人'指的是尊者吉祥授。'缘起是重复的意义'是指：想要遍及一切以各种动词和功德词所表述的基础，就是重复，'缘起'就是表示这些的。
'行而坏'的意思是不住，这是词义。'sam'这个词根表示聚集的意思。'上面的pada'是表示生起的意思，这是为了词根变化。
'在那些聚集中'这句话表明'缘起'就是重复的意义。行而坏，即自然毁灭的诸法聚集而生，就是缘起。
色等法必定是同时生起的，没有任何单独的法生起。如说：'无敌微尘八种物'乃至'心与心所定同时'，因为这是确定的。
'这种分别'等广说，是说'缘起是重复的意义'这样的分别只适用于这个缘起经，而对于'依眼色生眼识'这样的说法如何适合呢？因为意义不相符，'依眼而依眼'这样的重复是不可能的，应当知道这是'依眼和色相遇而生眼识'的意思。
因此，这种文字解释是不合理的，这种广泛的诘难是站不住脚的。怎么说呢？一个作者的两个动作是先后的关系，如'沐浴而食'，而眼识在与眼和色相遇之前是不存在的，没有作者就没有作用，这就是意思。
为了确定义理而说了两种异门。如果只说'此有'，就会以为不仅仅是无明存在才有诸行生起，其他存在时也会有，就像说'有眼时眼识生起'并不是确定只有眼存在时才生起，所以知道是'有色时才生起'，与此相似。
'此生故彼生'这第二种异门是用来确定前一种异门的意思，即'只有此生才有彼生，而不是从其他生'。
'为显示支分相续'是指这些支分：有无明支时生起行支，这行支生起时生起识支，其他支分的相续也应当如此说明。或者，什么是'世相续'呢？为了显示这个而说了两种异门。

།མངོན་སུམ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དང་།བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་གྱིས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཉིས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་སྟོན་ཏོ། །འདི་སྐྱེས་པས་ འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྒྱུད་པའོ།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱུད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་དགེ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་གནས་སྐབས་ན་མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འབྱུང་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འདི་སྐྱེས་པས་བརྒྱུད་པའི་མ་རིག པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིག་གོ། །རྒྱུ་མེད་ན་དངོས་པོ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་ གྲངས་དང་པོས་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་རྟོག་པ་འདི་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སྨོས་ཏེ།ཚིག་སྔ་མ་སྨོས་པ་དོན་མེད་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའོ། །སྨྲ་བ་གཉི་ག་དགག་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཁོ་ནས་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་པ་ཉིད་དང་།རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དང་རྒྱུ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཉིས་དགག་པ་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་གང་ལ་ལ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒོལ་བ་གང་ལ་ལ་དག་བདག་རྟེན་ དུ་གྱུར་པ་སྟེ།མ་རིག་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་ པས་དེ་དག་སྐྱེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་རྟོག་པ་དེ་བསལ་ཞིང་དགག་པར་ངེས་པར་གཟུང་བ་འདི་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ་བཟློག་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྨྲས་སོ།།གང་ཞིག་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་དེ་འབྱུང་གི་གཞན་བདག་ཡོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་ བྱེད་དག་ནི་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་གི་གཞན་ཡོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ ན།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བ་ ཁོ་ན་ཡོད་པས་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་གི།གཞན་པ་དག་ཡོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་བདག་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བར་ ཡང་འགྱུར་རོ།

'现前和'这一广泛出现的词，是为了显示无明等现前和间接因缘的本质而说的两种差别。'此有故彼生'是显示现前因缘的本质。'此生故彼生'是显示间接因缘。
其中现前是指当无明之后紧接着生起有漏的诸行。间接是指当善法生起时，因为在善法的阶段中没有无明的缘故。
另外，无明是诸行的现前因缘，而对识等则是间接因缘。如此说道：由于有无明支，所以生起行支，由于此行支生起，则生起以间接无明为缘的识。这一切都是论师的教义。
其他人说'为了遮破'是指上座法胜。'无因则事物不生'这句话是以第一种差别遮破无因论者。'从自性、神我等常住无生的事物中也丝毫不能生起'这句话是以第二种差别遮破。
论师广说'对于这种分别'等，'前面所说的话成为无义'是指'此有故彼生'这句话。'成就遮破两种说法'是指仅仅以'此生故彼生'这一差别就能成就有因、具生因性，以及遮破无因论和常因论两种特征的说法，因此前面的差别成为无义。
'若有某些'等广说是指某些论者以自我为所依，即以无明为所依而有诸行等，即行、识、名色等生起，而且由无明等，即无明、诸行等生起而产生它们的分别。
因此对于那些说法的分别作了决定遮破，即作了否定。怎样呢？从'由某物生起'直到'唯此大苦蕴正生起'之间作了说明。
由某物生起而某物生起，即由彼有故彼生起，而不是由其他自我有故生起。例如：由无明缘生诸行，是由无明本身有故诸行生起，而不是由其他有故生起。如是乃至'唯此大苦蕴正生起'等相似。
怎样呢？由生缘起老死、忧、悲、苦、忧恼，如是唯此苦蕴正生起，是由生本身有故老死等生起，而不是由其他有故生起。
若不如此，说'此有故彼生'的话，则会说由以自我为所依的无明等有故诸行生起。

།འོན་ཏེ་ཡང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་བདེན་ན། བདག་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པས་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྐྱེས་པས་སྐྱེ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཡོད་པས་དེ་འབྱུང་གི་གཞན་བདག་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ཀྱིས་ངེས་པར་འཛིན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་སོ།།མ་སྤངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་སྤོང་ཞིང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་གྲངས་དང་པོས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པས་སྟོན་ཏོ།།སྐྱེ་བ་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་མི་སྤོངས་ཤིང་འབྱུང་ལ། དེ་ཉིད་སྐྱེས་པས་དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟེར་རོ་ཞེས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ན་རེ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཉིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་རྒྱུན་ནི་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དང་པོས་སོ། །རྒྱུ་འདི་ སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པས་སོ།།འབྱུང་བའི་དབང་དུ་མཛད་པས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་སྐབས་སུ་གནས་པའི་ཚིག་ཏུ་ཐལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྐབས་ ལ་ཅི་འབབ་ན་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུའི་རྒྱུན་ཇི་སྲིད་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་གནས་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འདིའི་གནས་པའི་དོན་ཡིན་པར་རྗོད་པར་བྱེད།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་རིམ་པ་མི་མཐུན་པར་གསུངས་ པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་ནི་དང་པོར་ཡིན་ལ་གནས་པ་ནི་ཕྱིས་ཡིན་ཏེ་གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ནི་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ། །ཕྱིས་ནི་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ན། དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་ནི་ དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་སླར་སྨྲས་པ་ནི། གལ་ཏེ་མདོའི་དོན་དེ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ཡོད་པས་འདི་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་བཀའ་སྩལ་པར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་ཁོ་ནས་མི་འབྱུང་བར་བསྟན་ན་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།སྔར་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་ བ་ཞིག་གོ།།མདོ་ལས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ནི་རྒ་ཤིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་གཞན་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དེ་དག་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ནོ། །མྱ་ངན་གྱིས་ ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཤུགས་ཟད་པ་ནི་འཁྲུག་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ངལ་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བྱིས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ན་བྱིས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་བདག་དགག་པའི་དོན་ཏོ། །མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

然而，如果仅仅说'由此生故彼生'这第二种说法，那么即便如此，无明等生起行等确实是真实的，但会认为是由于有我作为所依而有的。因此，为了确定'唯由此生故彼生，而非由于有我作为所依而生'这两种说法而作如是宣说。
'诸大师'是指古代诸大师。
为了显示未断和显示生起。以第一种说法显示'无明未断而存在时，诸行不断而生起'。以第二种说法显示'由此生故彼生'。
乃至'生未断而存在时，老死等不断而生起，由彼生故彼等生起'等亦复如是。
其他人说为了显示住和生。这是说尊者胜授说因此宣说两种说法。第一种说法是'因的相续存在多久，果的相续就生起多久'。第二种说法是'由此因生故果生'。
'依生起而说'是指在'诸比丘，我为汝等说缘起'的经文中，若有人问何故有住的说法之处，对此回答：'此有故彼生'这句话显示因的相续住多久，果的相续就住多久，如是解释此处住的含义。
世尊为何要以不同顺序宣说呢？生是最初的，住是之后的，因为住依赖于生。应当先说'此生故彼生'，后说'此有故彼生'，但事实并非如此，因此其义不是如此。
'又说'是指尊者胜授。论师复说：'若经义是如此'等广说中，'唯说此有故彼不生'是说若以否定来显示不生起才是合理的。
'先说果生'是说，因为灭是以生为前提，所以应先说'此生故彼生'。
经中说'以生为缘而有老死、忧、悲、苦、恼、乱'等，这些都只是包含在老死之中，应当理解为非其他支分。
其中，由有情和非有情境界的变坏、身体的变坏而生起彼等。与忧相应的分别是忧。由忧所引发的言语是悲。苦和忧已经解释过了。忧力穷尽是恼。
其他人说忧是以忧和悲为前提的疲惫。
'凡夫'等广说中，凡夫是指异生。'唯诸行'中的'唯'字是为了否定我的意思。'不知'是显示纯粹的无明。

། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་གནས་པའོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་གིས་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་རྩོམ་སྟེ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི དོན་དུ་ནི་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཚེ་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་དགེ་བའོ།།བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་ནི་བདེ་བའི་དོན་དུ་ གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའོ།།དེ་ཡན་ཆད་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུའོ། །ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་བདེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་བྱས་ཀྱི་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས། མེ་འབར་བ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རྩཝ་རིང་པོ་ལ་བཏང་བའི་མེ་ འབར་བ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡུལ་ཐག་རིང་པོར་ཡང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོའོ།།དེ་ལྟར་བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུན་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནས་བཟུང་སྟེ།སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་མའི་བར་འདི་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཡན་ལག་བསྟན་པ་སྟེ།གསུམ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་པ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་རྒྱུན་ཡིན་པར་མི་བཞེད་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཞེད་པར་གྱུར་ན་ནི་འདི་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བཤད་པར་མི་འགྱུར་གྱི།འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ ཞེ་ན།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འབྱུང་བ་མེད་དེ། འཆད་དང་མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་འབྲལ། །ཉམས་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་རྣམས། ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདོད། །ཅེས་འབྱུང་བས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས། མིང་དང་གཟུགས རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་མིང་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དང་། མིང་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་ བྱའོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པའི་སྲེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པའོ། །བདེ་བ་ལ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དག་ཏུའོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པར་ རོ།།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདོད་པའོ། །གོམས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་ནོ། །འདོད་པ་དག་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཡིན་པས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་ གང་ཞེ་ན།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དག་ཡིན་ནོ།

执著于我见和我慢即为住。以身等，即以身语意三者造作福德、非福德和不动三种业。为了来世安乐而造作的福德，即是为了未来世安乐而在欲界造作的善业。
为了非乐非苦而造作的不动业，即是直至第三禅为了安乐而在色界造作的善业。此上则是为了非乐非苦。为了现世安乐而造作的非福德，即是为了此世安乐而造作，而非为了来世安乐的意思。
由业力牵引，即如前所说由业力牵引，如火焰行进般往生到地狱等诸趣中。譬如在长草上放火，火焰蔓延一般，识流也因与中有相连，故由中有相续而往生到远处的各个趣处。
若如是解释，即若承许从行缘识流在中有结生心开始直至生的刹那之间的一切，六识聚皆是行缘识，则与识支所说'何为识？即六识聚'相符。
若不如是，即若不承许行缘识是六识聚相续，而仅承许是结生心，则不应说'六识聚'，而应说'何为识？即意识'。在结生刹那不生起五识，因为如说'说法、结生、离贪、退失、死亡、出生等唯是意识'，故唯以意识结生。
因为分别经中如是说，即在缘起经中分别名色时说：'何为名？即四无色蕴。何为色？即任何色等'乃至广说'凡是色与名二者即名为名色'。
欲贪即是欲界贪。乐即是在前三禅。非乐非苦即是在第四禅。非乐非苦即是无色界贪，即无色界所行。取著欲等即是取著欲、见、戒禁、我语等的意思。
五欲功德即是可欲故为欲，可习故为功德，欲即功德故为欲功德。其为何？即色、声、香、味、触。

།ལྟ་བ་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ། ཚངས་པའི་དྲ་བ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དེ་དག་གི་ཚངས་པའི་དྲ་བའི་མདོ་བལྟས་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། ཁྱི་དང་བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རི་དགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །གཅེར་བུ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྤོང་བ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །བྲམ་ཟེ་དང་ཞེས་བྱ་བ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་དབྱུ་གུ་དང་གཡང་གཞིའོ།།ཕྱུགས་བདག་རྣམས་ནི་རལ་བུ་དང་ཐལ་བའོ། །ཀུན་དུ་རྒྱུ་རྣམས་ནི་དབྱུ་གུ་གསུམ་དང་སྒྲེ་བོའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཐོད་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཐོད་པ་ཐོགས་ པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ།དེ་དག་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་དག་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་ པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ན།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ། བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་དགོས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ སྔོན་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་ནས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱིས་པའོ།།གང་ལ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། བདེན་པ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་པ་དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །གང་ལ་ལུང་ལས་བྱུང་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། ། བརྟགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྷུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མ་ཐོབ་པ་དག་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི འདུན་པའོ།།ཐོབ་པ་དག་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་གྱི། །ཇི་སྐད་བཤད་ཉིད་མ་རིག་བཅས། །ཉེར་ལེན་རྣམས་ཏེ་ལྷ་རྣམས་གཉིས། །ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་སྲིད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་འདིར་སྲིད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མེ་འབར་བ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒ་ཤི་འབྱུང་སྟེ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་གང་ཞེ་ན་མགོ་སྒྲེ་ བོར་གྱུར་པ་དང་།སྐྱེ་བོ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཤི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གནས་དེ་དང་དེ་ནས་ཤི་འཕོ་ཞིང་འཆི་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་སོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ནི་སྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རིག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་རིག་ པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

见解有六十二种，如《梵网经》中所说那样，应当观看《梵网经》来理解这些见解。'狗行、牛行等'这个词包含了鹿行等。'裸行者等'这个词包含了白净行者等。'婆罗门等'详细说来，婆罗门们是持杖和羊皮。牧人们是散发和涂灰。遍行者们是三杖和编发。两个'等'字包含了持髑髅者等、执持髑髅等。
他们受持这些，就是受持戒律和苦行。'由于有我见故称为我见者'是指如经中广说：'若有沙门、婆罗门等，正观察我时，所有这些正观察，都是对这五蕴'。其他人说我见就是我见和我慢。
第二十六品。'由于无我故说我见取'中的'说'字，是为了表明其目的而安立的。'愚凡夫无闻'是指：无有从前习气所生的生得慧者是愚者；无有从证悟所生即从谛悟所生者是凡夫；无有从教法所生者是无闻者。
'随于所计'是指随顺名称和言说的意思。'彼等'是指欲等。'欲和贪'中，对未得境界的希求是欲，对已得境界的是贪，即对欲等的欲和贪是取，而不是如前所说的'具无明诸取天二分'。
'后有'是指有后有果。'此是有'是指此是有的自相即本性的意思。'以识趣入行相'是指由于与中有相连，如火焰行进的方式，未来的生是生，由于是名色的本性故是五蕴。
生起老死，如经中所说：'何为老？头发斑白等'广说，'何为死？诸有情从彼彼处死没'等广说。'唯'字表示远离我和我所的意思。'苦蕴'是苦的聚集。'大'是指无始无终。
说'毗婆沙师的观点就是前面所说的那些'是指十二有支即五蕴的十二分位。非了知即是无明。'于眼等亦有过失'是说眼耳等也应成为无明，因为它们也非了知故。

།ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་རིག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་རྫས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བར་དགག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །མཛའ་བོ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། མཛའ་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐ་སྙད མ་ཡིན་པ་དང་།མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཆོས་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་། དོན་དང་། བྱ་བ་དང་། རིག་པ་དང་ཐ་སྙད་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ གཞན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ཆོས་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་འབྱུང་བས་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་འདུ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱར་བ་ ནས་སྦྱོར་བའི་བར་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དག་ལས་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནས་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།མེད་པ་ཙམ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་མ་རིག་པ་དག་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ ཉིད་དུ་ཐ་དད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ནི་གང་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལྟ་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྨོངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པའི་ནང་ན་འབྱུང་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བས།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མ་རིག་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་མཚུངས་ པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་རིག་པ་ཤེས་རབ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ སྟོན་ཏོ།།ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་མ་རིག་པ་ཤེས་རབ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་འདོད་ཆགས་བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་རིགས་ཐ་དད་པ་གཞན་ཡིན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདྲེས་ན་རྣམ་པར་མི་འདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བར་བར་དུ་འབྱུང་བ་དང་འདྲེས་ ན་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'将成为无有'是说，如果无明是无知识的话，就会成为无实体，这是其语义。
'这也不合理'是说，因为已经显示为缘的事物。
'其相违品'是说，表明是相违的否定。
'也不是异于亲友者'是说，表明不仅仅是非。
'也不是无亲友'是说，表明也不是无。
'非法、非义、非事等'中的'等'字，是包括非理、非言说、非人等。
'成为法等的相违'是说，是法、义、事、理、言说、眼等的相违，而不是异于法等的眼等，也不是无法等。
'如是无明也'等广说，这从何而来？因为经中说'以无明为缘有诸行'，由于显示为缘的事物，因为阿罗汉们无诸行，所以其他非知识如眼等不应理解为缘的事物，又因为非缘的缘故，也不是如兔角等的无。
'说无明是从随眠到结缚'是说，诸经中说从无明随眠到无明结缚。
'仅是无并不适合如是'是说，不适合成为随眠等的意思。
'眼等也不适合如是'，如是与上下文相连。
'又因为是见的自性，所以不应成为无明'是说，因为见和无明二者在随眠等中是差别而生的缘故。
'那么，凡是非见自性者'是说，是与贪等相应的烦恼性慧。
'因与彼见相应故'是说，因为与无明相应的意思。
如何见与无明相应呢？如是，具无明相的愚痴出现在烦恼地中，一切烦恼地也与诸地相应，所以知道我见等见的智慧体性与无明相应。
因此，由于两个慧体不相应的缘故，无明不是慧。
'被无明染污的慧不清净'是说，以譬喻的方式显示无明是异于慧的他法。
'慧本身作为慧的随烦恼也不合理'是说，通过显示是慧的随烦恼而表明无明是异于慧的他法，因为显示为随烦恼性的缘故，如贪。
因此，广说'如心的随烦恼贪是异类他法一样'。
'混杂则不清净'是说，慧若与烦恼性间杂而生，则从其他刹那所生的善慧不清净，这是其语义。

།གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནམ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་མ་ཡིན་གྱི།དེ་ནི་བག་ཆགས་བཞག་པས་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ཡིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་བག་ཆགས་དེ་སྟེ་གནས་ངན་ལེན་དེ་རྣམ་པར་བཟློག་པར་ནི་སེམས་དེ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་འདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་མ་རིག་པ་ཡིན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལ་ནི་སུ་ཞིག་ཟློག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།ལུང་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །གང་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏོ། །འདི་སྙམ་དུ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་ མིང་ཡིན་གྱི།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་གཏོགས་པར་མ་རིག་པ་ནི་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་སེམས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པ་ ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལོག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཙུན་པ་དེའི་ཡང་དག་པ་སྨོས་པ་འདི་ ཉིད་ཀྱིས་བརྩལ་ཞིང་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གཞུང་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ཡང་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་ དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཆིང་བ་དང་ཞེ་སྡང་གི་འཆིང་བ་ཞེས་གསུངས་ནས། གཏི་མུག་གི་ འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ནས། མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆུ་བོ་དག་གི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་དག་གི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལོགས་ཤིག་ ཏུ་བཤད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ཡང་མ་རེག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་ཅེ་ན། ལྟ་བ་དང་ལྟ་བར་རམ། འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་ སུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མེད་དོ།།མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཡང་བཤད་དེ། ས་མང་པོ་པའི་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱང་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ།མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་འདོད་ ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཞེས་ནི་བཤད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་ཞེས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ ཅད་སྨོས་པར་ཐལ་ན་མི་རུང་བས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མ་རིག་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མི་འདག་གོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་སེམས་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་པར་མི་ འགྱུར་གྱི།འདི་སྐད་དུ་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

'是否必定被贪欲所缠绕'这句话的意思是'是否与贪欲相应'。
'它是被贪欲如此损害'这句话的意思是，不是由贪欲的现行所致，而是由习气所致的损害，瑜伽行者若能遮除那个习气即所依处，心就会解脱。
同样，'被无明所染污的智慧不清净'这句话是说明虽然智慧是无明，但也没有过失。
'谁能遮止遍计'这句话是说明这仅仅是分别而已，不依赖于经教。
'有人认为一切烦恼都是无明'这句话是指尊者功德光。他认为'无明'这个词是一切烦恼的总称，除了贪欲等烦恼之外，并没有无明。
为什么这样认为呢？因为佛陀说过：'具寿大腹，由于完全不知、完全不了解，所以称为无明'这部经，因为烦恼如萨迦耶见等也是由于错误执著而不知，所以本质上是无知。
'以此同样的'这个广说是说明尊者的这个正确说法已被驳斥，应该从中理解他的宗旨。
怎么说呢？回答说：如果是一切烦恼的本性，就不应该在结等中另外说明。因为与其他结没有差别，所以不应该在贪结等中另外说明无明结。
说了贪欲缚和嗔恚缚之后，又说愚痴缚；说了欲贪随眠等之后，又说无明随眠；在暴流中说无明暴流，在系缚中说无明系缚等，都不应该另外说明，但实际上在贪结等中也说明了无明结等。
为什么不能互相相应呢？见和见，或贪和贪是不能相应的。无明是遍一切染污地法，所以说与见等相应，因为遍一切染污地法必定是相应的。
也只说心被无明染污，因为说了被无明染污就已经成立了被贪等染污，所以不说'被贪欲染污的心'。
如果认为是为了区别而这样说的话，那就应该说'被贪欲、嗔恚、我慢'等一切烦恼，这样就不合理了，应该说'被具有贪欲特征的无明所染污是不清净的'来作区别。
如果承认这样的话，那么对心也不应该作区别说明，而应该只说'被无明染污的心不清净'。

།གསལ་བ་དང་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །མ་རིག་ པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་གསལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ ཅིའང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་གསལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཅི་ཡིན་པ་འདི་མི་ཤེས་སོ། །ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེའི་ལས་ནི་རིག་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།དཔེར་ན་མིག་གང་ཞེ་ན་གཟུགས་དང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གོ་འདི་བསྟན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་ཏུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ནི་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་བརྟན་དེས་ཀྱང་འདིའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་དམིགས མ་ཕྱེད་དོ།།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །མདོ་ལས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལོགས་ཤིག་ ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ། འཇུག་པ་དེ་ཡོད་ཀྱང་། མདོ་ལས་འཇུག་པ་བཤད་པ་ཡོད་ཀྱང་ངོ་། །གཅིག་གི་ཚིག་སྨོས་པ་ནི་དེའི་ རིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མ་རིག་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཏེ་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཏན་ཚིགས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་ཆོད། བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས་རང་གི་བསམ་པ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་འདི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མི་ནུས་ཤེ་ན། སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ང་རྒྱལ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་གཞན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟེ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡིན་གྱི། མ་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དཔྱད་པར་ཆད་ན་བརྗོད་པ་མང་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ རིག་པའི་ཡན་ལག་འདི་ལ་དཔྱད་པར་ཆད་ན་གཞུང་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་གཞག་སྟེ་དེ་ཙམ་ཁོ་ནས་ཆོག་གོ། །ཡང་ན་ང་རྒྱལ་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་པར་ཆད་ན་ལན་དང་ཡང་ལན་སྨོས་པས་བརྗོད་པ་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དཔྱད་པ་འདི་ནི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་ཟིན་པའི་ འོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་ན། ཅི་སྟེ་འདི་དག་ལས་འདས་ནས་ཉེ་བར་འགོད་ཅེ་ན། །འདི་ཉིད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས། །བཤད་ཟིན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གཞན། །ཞེས་འཆད་ པར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ནི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་དེར་རོ།

明亮和智慧和智能这些是同一个意思。对于无明来说，就像那样成为过失，这是说不明亮的意思就是不清楚的意思。
对眼睛等也会成为过失。那么就是没有明亮。如此则成为什么都不是，这是不合理的。
假如说是与明亮相违背的另一种法，那么就像对无明一样，不知道这是什么。诸法宣说如此也是有的，这广泛出现的是业所分别如此的意思。
因此无明的本性是与明知相违背的不明亮的某种法，它的业就是与明知相违背，这是从业的作用中了知的。
比如说什么是眼睛，就是能见色的眼识所依的东西，对于'能见色'这个说明，难道不是以自性分别显示的吗？不是的，因为不是现量，而且永远是眼识的推理对象。
'我'这样众生趣入的这个意思是不知道的，那位上座也没有区分这个所诠。
经部师们说趣入是另一种无明。经中所说的就是那个，这广泛出现中，尊者法护的想法是因为贪等另外显示，所以这个趣入是说的无明的另一种形态。
论师解释说：虽然有那个趣入，经中虽然也说了趣入。说单数词是为了显示它的种类。
这个无明是从何而来，以什么理由确定是无明？尊者法护为了解释自己的想法而说：因为不能说这是其他烦恼。
为什么不能呢？因为贪、见和我慢等另外说明了。论师说难道没有其他我慢吗？
除了我慢以外的六种任何一种就是所谓的趣入，而不是无明，这是他的想法。
如果对此详细观察会有很多论述，这是说如果对这个无明支详细观察会有很多论述，就像前面所说的那样。因此这个应该搁置，仅此而已。
或者说为什么说一定是其他我慢而不是无明呢？如果详细观察这样等等，以回答和再回答而论述会很多，因此这个观察应该搁置，这是结语。
又说名色是在说完无明支之后的行支，在那之后还要说识支，为什么越过这些而安立呢？这个论师说：已说和将说的其他，这将要解释。
色已广说是指在'色是五根和五境，以及无表色'那里。

།མིང་དང་དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་དབང་དང་། དབང་པོའི་དབང་ དང་དོན་གྱི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་གཞོལ་བས་ན་མིང་ངོ་།།མིང་གང་གི་དབང་གིས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།བ་ལང་དང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟར་མིང་དེའི་དབང་སྟེ་མིང་དུ་ འདོགས་པའི་དབང་གིས་དོན་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཡང་མིང་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞོལ་ཞིང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དབང་པོ་དོན་གྱི་དབང་གིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དག་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དོན་གྱི་དབང་གིས་ནི་མིང་ལ་ཡང་འདིའི་མིང་ནི་འདིའོ་ཞེས་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་དེ་ཡང་རྒྱུ་གང་གིས་མིང་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མིང་དེ་གཞོལ་ བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དོན་དེ་དག་ལ་ཕུང་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་གཞོལ་བར་བྱེད་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་མིང་ཉིད་ཡིན་ཏེ།གཞོལ་བར་བྱེད་པས་ནི་མིང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ལུས་བོར་ནས་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་ཚེ་ལུས་བོར་ནས།སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ་ཤི་ཞིང་དུས་བྱས་པ་དེའི་ལུས་རུལ་བ་དེ་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་མེས་བསྲེགས་པའམ། ཆུར་བསྐུར་བའམ། སའི་འོག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་རླུང་དང་ཉི་མ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། གཏུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང་། ཚུལ ཁྲིམས་དང་།ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་གང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་བཤད་ ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་གི་ནི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །མིག་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་དང་བ། །རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་འགགས་པ་གོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མ་འོངས་ པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་གྱི་དང་། ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་དོན་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་དོན་ཏེ་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་དོན་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རེག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་མཐུན་ཞིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་དྲུག་ཚན་དྲུག་ཡོད་པས་ན་དྲུག་ཚན་དྲུག་པ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་ བ་དང་།སྲེད་པ་དང་། དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁུངས་ནི་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་བཤད་ཟིན་པས། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་བཟླས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲུག་ ཚན་དྲུག་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'由名称、感官和对境的力量'，是指由名称的力量、感官的力量和对境的力量趋向色等诸对境，故称为名称。
若问'由何种名称的力量'，是因为有两种名称而提问。
论师广说'世间所共知'，即如'牛'、'马'等是表达共相。'色'、'味'等是表达单一义。因此，受等四蕴称为名称之词，如此，由于名称的力量，即由安立名称的力量，对非现量的对境也会趋入'此名的含义是这个'。
由感官和对境的力量，则趋入色等现量境，此为语词。
由对境的力量，则趋入'这个的名称是这个'的名称。
若问'为何这个本身是名称'，即问具有命名特征的名称，又因何原因本身是名称，答：'因为使其趋入彼彼诸对境'，即如此使四蕴特征的名称趋入、进入那些对境，因此这就是名称本身，因为使之趋入故是名称本身。
此处广说'舍弃身体'，即死时舍弃身体，趋向另一生，故受等非色蕴称为名称。如经中所说：'死亡后，其腐烂的身体被亲属火化，或投入水中，或置于地下，为风和阳光所消尽、磨损，而所谓心、意、识，由信心所熏习，由戒、闻、舍、慧所熏习者，于后世往生何处、殊胜处、天界。'
所说'六处已说讫'，即指'彼等为识依，眼等清净色，各别了别识，意处亦复然'之处。
意根已灭，色等未来法将生起，及现在意识，如何和合？即因果事，因是意根和色等诸法，果是意识。
'同一果义'即同一果性是义，故称同一果义，即同一果性之意。
若问如何是同一果义？答：意根等三者皆随顺、相应于生触。
'六法门'即此有六组六，故为第六组六，因为有内、外、识、触、受、爱六种。
依据是'六触聚'，若非别异，则已说感官、对境和识，'六触聚'就成重复，因此六组六就会失坏。

།ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པས་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ།དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གསུམ་འདུས་པ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་དེ་ལྟ་བུར་རེག་པར་གྱུར་པ་གསུམ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་ཀྱང་དགོས་པའི་དབང་གིས་མདོ་འདི་ལས་ལྷག་མ་གང་ཞིག་ལ་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་སྨོས་སུ་རུང བ་རེག་པར་གྱུར་པ་དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལས་རེག་པར་གྱུར་པ་དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གསུམ་ནི་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དག་ནི་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་ལོགས་ཤིག་ ཏུ་བསྟན་པར་རིགས་ཀྱི།འདུས་པ་ཙམ་རེག་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་དགོས་པ་གང་གིས་ཀྱང་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་སྨོས་པས་དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་གསུམ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་མི་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཚན་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་བོའི་ལྟར་ན་ནི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དྲུག་ཚན་སྨོས་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལས་མ་ གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་།དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དྲུག་ཚན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རེག་པ་དྲུག་ཚན་ཞེས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་ གཞན་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།ཇི་སྟེ་མདོ་འདི་ལས། ནང་གི་དྲུག་དང་ཕྱི་ཡི་དྲུག་།ཅེས་འབྱུང་བས་དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་རེག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ལྷག་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལས་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་གྱུར་ན།ལན་འདི་དགག་པའི་ཕྱིར་འདི་བརྩམས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་དང་དོན་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྟེ། དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།དབང་པོ་དང་དོན་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་དང་། དོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འདི་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་འབྱུང་བས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་བསྟན་ཟིན་པས་ཡང་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་རེག་པ་སྨོས་ཟིན་པ་སྨོས་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རེག་པ ནི་འདུས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་གྱིས་མིག་དང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མིག་དང་གཟུགས་སྔར་བྱུང་བ་དག་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་པའོ།

说'受和爱也将存在于法处之外'这句话是说，如果因为另外显示而存在于别处的话，那么受和爱二者也因为从法处另外显示而将成为异于法处，但是这二者是包含在法处之中的缘故，所以也不承认存在于别处。
'这是无过失'等广说的意思是，如前所说这是无过失，除了那些以外，即除了受和爱以外，法处还有想等的自性存在的缘故，即是存在的缘故。
'如此不存在'等广说的意思是，如此说'三和合为触'的你的观点，虽然如此成触的三者不存在于别处，但是为了需要，在此经中说'余者是六触聚'是合理的，但是除了成触的根、境、识三者之外，没有其他成触的根、境、识三者。
因此，虽然受和爱不存在于别处，但为了所化众生的缘故而另外显示是合理的。但是按照你说仅仅和合为触的观点，以任何需要而另外显示'六触聚'都是不合理的。这样，由于说'六触聚'已经说明了根、境、识三者，所以不应再说那些。
因此，'六组法门'将不能成立。按照我的观点，虽然说触、受、爱六组，但是除了那些以外还有法处等的境、根和识的六组存在的缘故而得以成立。因此，由于另外显示'六触组'的缘故，已经成立有一个称为触的与心相应的其他法。
假如说因为此经中说'内六和外六'，也显示了没有根、境、识的那些，因此为了显示余者而说'根、境、识三者成触'，所以在此说'六触聚'。为了破除这个回答而作此论述：即使有没有识的根和境，即是与此相同的意思。
但是没有根和境的识是不存在的，因为识必定是具有根和境的，而且那个识也已经被此经中所说的'六识聚'所显示了。因此，由于说'识是六聚'的缘故，已经显示了根、境、识三者，所以再说已说过的'六触聚'中的触将成为无义。
因此，已经成立触异于和合。在此，圣者德获论师广说'不是一切眼和色都是一切眼识的因'，'不是一切'的意思是，过去的眼和色是因，而与识同时生起的那些则不是。

།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མིག་དང་གཟུགས་སྔར་བྱུང་བ་དག་གི་ཕྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བ་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་འབྱུང་བའི་མདོ་འདི་ལས་གང་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དེ་དག་རེག་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་འདི་ནི གཞན་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་འདོན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་ན་ཇི་སྐད་དུ་འདོན་ཞེ་ན་ཆོས་འདི་དག་འབྲེལ་པ་དང་། འདུས་པ་དང་། ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པའོ་ ཞེས་འདོན་ཏོ།།ཡང་ན་ནི་འདི། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འབྲེལ་ཅིང་འདུས་ལ་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་རེག་པ་བཏགས་ཏེ། དཔེར་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་རྒྱུ་སྐྱེ་ བའི་རྣམ་པ་ཧ་ཅང་མང་པོར་འཕྲོ་བ་ཡོད་པས།རྒྱུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཧ་ཅང་མང་པོར་འཕྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ལྷག་པར་བརྗོད་པས་ན་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ་ཚིག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་ལ། མིང་གིས་ ནི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པས་ཚིག་བླ་དགས་ནི་མིང་ཡིན་ནོ།།མིང་དེ་ལྷག་པར་ཏེ་ཕལ་ཆེར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདིའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། རེག་པ་དང་འདུས་ཏེ་རེག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།གཅིག་ནི་རྟེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ནི་རྟེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རེག་པའམ་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཅན་ནམ་ཚིག་བླ་དགས་ལ་རེག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཤིང་ཚིག་ངེས་པར་གཟུང་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ པར་ཤེས་པ་འཇུག་གི་ལྔ་པོ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དོན་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཏེ་ཚིག་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་སྟེ།དེས་ནི་རེག་པ་གཉིས་པ་འདི་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་གཞན་རེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་གཞན་ནི་རིག་དང་མ་རིག་དང་གཞན་རེག་སྟེ། རིག་པ་ དང་།མ་རིག་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་པོ། །རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ ཡིན་པ་དང་།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རེག་པ་དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རེག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་དང་ཡང་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་རྟག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཏེ་དེ་སྨོས་པས་རེག་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ་གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་པ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ལ་སོགས་གསུམ། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བའོ།།བདེ་བ་མྱོང་བར་རུང་བ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །འདི་དག་ལ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ།

一切眼识也非是果，此说明眼与色是前后生起，而非同时生起，因此经中说'六触聚'，有人说此经中将识、根、境等作为因果事物的触事建立，此非别处所说。
'不如是诵'是指不如是读诵之意。那么如何诵读呢？'此等法由相关、和合、聚集而生者，即是触'。
或者此'因上假立果名'是指因相关、和合、聚集上假立果触，如说'诸佛出世乐'。此中因生之相有过多延伸，故因生之相是过多延伸。
'增语'即是名，由此增加表述故为增语。语即是名，名能诠表义，故增语即是名。
此名多与意识相应，是其所缘，故称增语触，触与触聚是一。
'意识了知青色'是指了知所诠也。'了知为青色'是指了知此义之名为此。
'一由所依差别'是指第一由所依差别，即有对所依之触或有对触即是有对触。
'由所缘差别'是指增语所缘或增语触即是增语触。
'依语'是指依于语言、确定语言而意识趣入色等诸义，五识即眼识等非依语而趣入诸义，故唯意识即是增语，趣入语言即称增语。
与彼相应之触即是增语触，此说明第二触是由相应差别。
'明、无明及余触'即是明触、无明触及其他，即明、无明及余二者之意。
'明'即是无漏慧。无明是烦恼性慧。非明亦非无明是有漏善慧，以及无覆无记慧，彼等触也应依次了知。
'无明触'广说即是无明触与一切烦恼相应，数数生起、恒常生起是一分，说此成为二触即是害心与贪著触。
'顺乐受等三'是指顺乐受。能感乐受即是顺乐受，或者此中有顺乐受故为顺乐受。此等中有彼等故为顺乐受等。

། བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བར་བྱ་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་དེ་མྱོང་བར་བྱ་བའམ་མྱོང་བར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱོང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཙམ་དུ་སྟོན་ཏོ། །མྱོང་བར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོས་པར སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་རིག་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་དུ་དྲུག་དང་། ཡང་ཐོགས་པའི་རེག་པ་དང་། ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་དང་། རིག་པ་དང་མ་རིག་པའི་རེག་པ་དང་། རིག་པ་ ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རེག་པ་དང་།རེག་པ་གཉིས་པོ་གནོད་སེམས་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་པ་དང་། རེག་པ་གསུམ་པོ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་ བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རིག་པ་དང་བཅུ་དྲུག་གོ།།རེག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཚོར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚོར་བ་ལ་ཡང་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བཤད་མ་ཟིན་ནམ། འོན་ཏེ་བཤད་ཟིན་པ་ཡང་འཆད་ན་ནི། བཤད་ཟིན་པ་འཆད་ པར་འགྱུར་བ་གཞན་ཞེས་འབྱུང་བས་བཤད་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།འཆད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ། སྔར་ནི་མཚན་ཉིད་བཤད་ལ། ད་ནི་རྣམ་པ་འཆད་པ་ ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་བཅས་པ་དང་བྱེ་བྲག་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་འདི་དམ་བཅས་པ་དང་ཁྱད་པར་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པ་དམ་བཅས་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ནི་མི་འདོད་ན་འོ་ན་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་ པོར་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།འདིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ནི་སྔར་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཁས་བླངས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འདོད་པ་འདི་ནི་མདོ་ལས་མི་བཞེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་འདོད་པ་འདི་ནི་མདོ་ལས་མི་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མདོ་ཚད་མར་བྱེད་པས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་བཅོམ་ནས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གཞོམ་པར་འདོད་ ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་གང་འདུས་པ་ཐ་དད་པ་འདི་ཡིན་པར་གྲགས་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་སྔ་ལ་མྱུ་གུ་འཕྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ཡང་དབང་པོ་དང་དོན་དག་སྔ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་དབང་པོ་དང་དོན་དག་བྱུང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་དག་ཇི་ལྟར་ ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། མྱུ་གུ་ནི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནའི་ཚེ་གྲིབ་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་མྱུ་གུ་གྲིབ་མ་མེད་པར་འབྱུང་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་གྲིབ་མ་ དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།གྲིབ་མ་དང་མྱུ་གུ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་ཚོགས་པ་སྔ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ལྟ་ནུས་ཏེ། དོན་འདི་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བཤད་ཟིན་པས་ཡང་མི་བརྗོད་དོ།

所谓'为了安乐相应'是指与乐受相应，即将成为乐受。或者说是将要感受或能够感受，'将要感受'是表示业的状态，'能够感受'是表示适宜。
所谓'这些是十六触'，是指从眼触到意触六种，以及有对触、增语触、明触、无明触、非明非无明触，两种触即害心触和贪著触，三种触即顺乐受触、顺苦受触、顺不苦不乐受触，共十六种。
触已经解释完毕。关于'将要解说受'，对于受不是已经解释过'受即感受'了吗？如果说已经解释过的还要再解释，那么就会出现'将要解释其他已经解释过的'这样的说法，这样就不应该说'已经解释过的和将要解释的都不再解释'。对此回答说：为了详细阐述所以没有过失。之前是解释定义，现在是解释种类。
所谓'对于已生'等广说，是指对于已经生起的法，能生之法就没有作用，因为是同时生起。'与所立无别'是指此论证与所立命题没有差别的意思。
如果不承认论证与所立命题无差别，那么就会导致相互产生的过失。为什么呢？怎么能成立同时生起的两者为能生和所生的关系呢？
这是在指出：对于同时生起的两者，承认有所生和能生的关系，这与前面的承许相违背。
说'由于是所许故无过失'是在说明前面的承许。
'此许非经所许'是说《阿毗达磨》中'同时生互为果'的这种主张，经中是不承许的。为了说明这一点，所以说'依眼触而生眼触所生之受'。
以经为量，破除相互为果后，想要破除同时生起者的因果关系，所以说'与能生法相违故亦不应理'。能生法是指众所周知的前后相异，如种子在前、芽在后等。
其中'根境在前识在后'是指在第一刹那生起根和境，在第二刹那生起识。
那么'如何是芽和影'的意思是什么呢？对于同时生起者的所生和能生关系，芽在生起的时候才产生影子，而不是在第一刹那芽无影而生，第二刹那才有影，触和受也是如此。
可以说影子和芽这两者的因是前面的和合，这个道理在解释同时生起因时已经说过，所以不再重复。

། གཞན་དག་ན་རེ་རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏོ། །གསུམ་འདུས་པ་དེ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ཚོར་བ་འབྱུང ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྟེ་གཉིས་པ་ལ་རེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རེག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་རེག་པའི་ངོ་བོར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ དང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་གཞན་ལ་ཡོད་པའང་རེག་པ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་དེ་དག་ ཀྱང་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་སོ།།དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པས་འདི་གཉིས་ནི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་སྟེ། སྔ་མའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་སོ། །ཕྱི་མའི་ནི་སྒྲའོ། ། དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དེ་གཉིས་རེག་པ་ཕྱི་མ་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས མི་འདྲ་བ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གཞན་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞིང་སྒྲ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་ གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་ཚོར་བར་བྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་རེག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི།གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ ལ་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་འདི་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ།འབྲས་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུ་དང་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་། །འོན་ཏེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཡང་ གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་སེམས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ།སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་དམིགས་པ་ སྟེ།གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་གང་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དམིགས་པ་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་ཀྱང་འདི་སྐད་བརྗོད་དེ། འདྲ་བར་ལྡན་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ ཏེ་རྟེན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་རྣ་བའི་རྟེན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

其他人说触之后生起感受，这是尊者胜授说的。三者和合即是触，是指能生和所生的事物。在第三刹那生起感受，是指根和境是第一刹那，识的生起是第二刹那，感受的生起是第三刹那。一切识都不会有感受，是因为在识的第二刹那时没有感受。一切识也不会是触，因为在前二刹那安立触，所以在感受的第三刹那时识不是触。后触所具有的感受是从前触的因而生起的。现在所说的第二刹那是触的体性，其中所具有的感受是从前触的因而生起的，是从第一刹那识的因而生起的，其他所具有的也是以该触为前导，如是一切识都将有感受。一切识也都是触，是因为这些触都具有感受。
所谓所缘不同等广说，是指这些有不同所缘，这二者是所缘不同，前者的所缘是色，后者是声。所缘不同的这二者，后触缘声时所具有的感受是从前触的因而生起的，即从缘色的因而生起，这是不合理的。'如何'是指出过失，即从缘不同类所缘的触所生的感受，从缘色相的触所生的感受将缘于其他，将缘于声，因为因不具足故果不生起。
当从缘色的触所生的感受唯是缘色的感受时，后触所具有的感受是从前触的因而生起的说法才合理，当从缘色时生起缘声的感受时，这如何合理，因为世间果是随顺因而显现的。若主张从缘色的触所生的感受虽与缘声的触相应，但仍缘色，所以说'否则将缘与其所相应的心不同的对境'，即缘声的心之外的所缘，即缘色，从彼生起者与彼所缘相同的意思。此中所说'与彼相应'是指相似俱有即是相应。若说是因为所依相同，如何以耳为所依却能缘色？为何不能？因为心和心所法是与所依一起趣入一境的。

།དེ་ལྟ་བས་ན་ ཚོར་བ་ནི་གང་ལ་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཉེས་པ་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ།རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དམིགས་པ་གཞན་སྒྲ་ལ་དམིགས་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་དེ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བ་ནས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།ཚོར་བ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་རུང་ངོ་། །འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉེས་པ་ ཡོད་ན་འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་རེག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་དེའི་སྔ་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེས་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་སྔར་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་རེག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅུང་ ཟད་ཅིག་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ནི་གེགས་བྱེད་པར་གནས་ཏེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་དེའི་ལུགས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཚོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རེག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ན་དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་ས་ མང་པོའི་ངེས་པ་ཉམས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའོ། །རྟོག་པ་ མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།།རྟོག་པའང་མེད་དཔྱོད་པའང་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་རོ། །དགེ་བའི་ས་ནི་ཆོས་དགེ་བ་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། ། སློབ་པའི་ས་ནི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མི་སློབ་པའི་ས་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདིར་མི་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་གང་དག་ས་འདི་དག་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་དག་གོ། །ས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ན་ ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ནས་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སའི་བར་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཚོར་བ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་དགེ་བ་ ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ཏེ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཁོ་ ནའོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་ས་མང་པོ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་དག་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་ན་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོར་བ་ལྟ་ བུ་ས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་ཀྱང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་ལ་རེག་པ་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ ལ་སོགས་པའོ།

因此，明确显示感受无论缘于何处都有过失。首先，如果缘于色的触所生之感受转而缘于声等其他所缘，那么缘于色的触就不会成为乐受、苦受或不苦不乐受的体验，因为感受与所缘是一致的，所以这样说是合理的。
那么，'此时'等广说，如果有如是过失，则此时，即何时？当缘于声时，触所生的识无有感受，而缘于声之前的识具有感受，但那不是触。如此则无过失。
若非如此，如果先前生起的具有感受的识是触，那么由于是触缘感受，就会有前述过失。又为何有些识具有感受而有些不是触呢？因为缺少条件。缺少条件即有障碍，等无间缘等一切条件不能产生成为感受缘的触所生之识。
如此，按照这种观点，所缘不同的识一定无有感受，而产生它的不是成为触的。如果缘于色的眼识之后，只生起缘于色的眼识或意识，那么它具有感受，而先前生起的眼识也是触。
如是'若如此'以及'多地之决定将失坏'是说因为触和感受以种种方式存在。'地有三种'等，有寻有伺是欲界和初禅。无寻唯伺是特殊禅定。无寻无伺是从第二禅到有顶。善地是善法，不善和无记也同样。
有学地是有学无漏法。无学地是无学无漏法。非有学非无学地是有漏法。因为是心所的情况，所以此处不说无为法。
其中'凡是在这些地中存在'等广说中，'凡是'是词缀。'凡是'指心所。'在这些一切地中存在'是指从有寻有伺地到非有学非无学地之间存在的是多地法，即如前所说的感受、思等。
唯在善中存在的是善的多地法，即信等。唯在烦恼中存在的是烦恼的多地法，即如前所说的无明等。
'随其所应'等广说，有人说那些多地法等，某些在某处存在时是以种种方式存在，而不是同时具足一切。例如感受虽遍一切地，但不与想、思、触、作意等同时，触也与感受等类似，同样善中的分别等也是如此等等。

།གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བྲིས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་གང་ཞེ་ན། བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་སྟེ། མ་བསམས་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་དོ་སྙམ་ དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།མོས་པ་གང་ཞེ་ན། ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ། །དྲན་པ་གང་ཞེ་ན་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་བརྗེད་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། བརྟག་ པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། རིག་པ་དང་མ་རིག་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་ བ་ཡིན་པར་བལྟའོ།།དེ་ལས་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་པ་དང་ལྔ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའོ། །འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྔ་ནི་ ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ།།མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་རྣམས་ནི་འདོན་པའི་ཞར་ལ་ད་ཁོང་ནས་དྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་སྐད་དུ་འདོན་པའི་ཞར་ལ་ཁོང་ནས་དྲངས་ ཏེ།ཕྱིས་ཁོང་ནས་ཕྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལས་ནི་མ་བཏོན་ཏེ་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་སོ་ ཞེས་རྣམ་པ་བཞི་ཞིག་འབྱུང་ངོ་།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་ནི་མ་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི་རེག་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་མདོའི་ལན་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱམས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་འདི་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ལ་བྱ་བར་ངེས་པ་མེད་ཀྱི། དེ་མ་ཐག་པ་ལ་ཡང་མཐོང་ངོ་། ། བྱམས་པ་དང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཕྲད་པ་མེད་དེ། བྱམས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཁོངས་སུ མི་རུང་ངོ་།།འདྲེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཁོ་ན་ལས། ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་དེ་ ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅི་རེ་ཞིག་འདི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པར་ངེས་ཤིང་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་གང་ཁོ་ན་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ ཤེས་པར་བྱེད་པའི་བར་ཞིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ངེས་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་གང་ཁོ་ན་ལ་ཚོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་བར་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ནི་འདི་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་དང་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཚེ་དང་དྲོད་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་འདྲེས་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚེ་དང་དྲོད་དང་ཆོས་འདི གཉིས་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་གྱི།མ་འདྲེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས། ཚེ་དང་དྲོད་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།མདོ་དེ་ལས་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་དྲོད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ།

其他人说道：'此处应当如同五蕴中所写那样理解。即：何为希求？是对所思维事物的欲求，对未思维者则无希求，应当如是思维。何为胜解？是对确定事物如实地执取。何为念？是对熟悉事物的不忘失，即是心的显现言说。何为禅定？是对所观察事物的专一心性。何为智慧？是对彼等的详细分别，由明与无明所生，以及其他。'如是等应当视为出自五蕴的经典。
其中说道：'受、想、触、作意、思维五者是遍行。欲、胜解、念、定、慧五者是别境。'等如是解说。
关于'不善大地法是随诵而引申'是说：由于经典等中出现善与不善之说，故随诵而引申，后来引出之意。在品类足论中未说出，而是出现四类：大地法、善大地法、烦恼大地法、小烦恼大地法。
所说'俱生'而未说'与触俱生'，是为了作区别，应理解为这些受等彼此是俱生，而与触则不是，应以此义理解经文之意。
所谓'与慈俱'，'俱'字的含义不一定是同时生起，也见于相续。慈与正念觉支不相遇，因为慈唯是有漏，而正念觉支唯是无漏。因此这是不相应的。
'相应'即是指俱生。'于彼经中'是指从'凡是受、凡是思、凡是想'等广说的那部经。
'彼不知'广说即是：是否这些受等之所缘决定，即唯缘某一境时，识也唯了知彼境；还是刹那决定，即在某一刹那有受时也有识知？我说此是所缘决定，因此不违经义。
论师说：'由于经中说寿与暖是相应，故成立为刹那决定。'因为经中说：'寿与暖这二法是相应，非不相应。'说明寿与暖是俱生，因为它们无所缘。因此，这是在证成：受、想、思、识必定俱起，因为经中说它们是俱相应，如同寿与暖。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་ལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ཕན་ཆད་གདོན་མི་ཟ་བར་འདུས་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ལ། འདུས་པ་ཡང་ ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་རེག་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ཡིན་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་ན་འདུས་པ་ཡིན་ལ་རེག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགལ་ལོ། །ཡིད་བདེ་བའི་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ།།རྣ་བས་སྒྲ་དག་ཐོས་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཆོས་དག་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་ཡིད་བདེ་ བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གསུམ་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་ཀར་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་རྫས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ དུ་དབྱེའོ།།དེ་ཡང་ཡུལ་དྲུག་སོ་སོར་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བས་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གཞག་པ་མེད་ན་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་གཞག་པ་མེད་ན་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།བཅོ་བརྒྱད་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་ན་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པ་ དྲུག་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གསུམ་ཀར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མ་འཆོལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་ ནི་གཉི་ག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་དག་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ལས་གཉིས་དང་། གསུམ་ ནས།ཡུལ་དྲུག་གི་བར་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ལ་ བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་ཡུལ་དག་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གྲག་སྟེ།དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཚོར་བའི་དབང་གིས་ཡིད་ཡུལ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཉེ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ རྒྱུ་བ་ཡིད་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་གྱི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་ནང་དག་ཏུ་མ་སྨོས་ཤེ་ན། དང་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་ཏེ།དང་པོ་ནི་དང་པོ་ནའོ།

所谓'如何'的详细内容是：虽然有识，但不是根、境、识三者和合。因此，只要有识就必须承认一定是和合，而按照你的观点，和合就是触。因此，所有识都是触，这是不合理的。或者说，是和合而不是触，这是矛盾的。
所谓'乃至喜受的六种游行'的详细内容是：眼见色后，于喜受所缘的色境中游行。耳闻声后，于喜受所缘的声境中游行，乃至意识法后，于喜受所缘的法境中游行。同样，眼见色后，于不悦所缘和舍所缘等，应当广为配释。
所谓'成为三种'是因为喜、忧、舍三种自性。所谓'成为一种'是因为仅与意识相应。所谓'成为六种'是因为色等六境各异。
'三者都安立'是说：与意识相应的受体是一，从喜等三种自性差别的角度分为三种，又从六境各异的角度分为六种，故成十八种。若不安立自性，则不成喜、忧、舍的游行。若不安立相应，则不成意的游行，也将成为异于十八种的他法。若不安立色等六境所缘，则不能从喜等六种差别的角度安立十八种意游行。因此，成立'三者都安立'。
'缘不杂'是指所缘不混杂。'三种法游行是二者'是说：凡是缘取除色等五境之外的法境的法游行，是缘不杂的。凡是缘取色等六境中的二、三乃至六境的，是缘杂的。
关于'因依意而行故，如是传说'，'传说'一词表示他人的宗义，即传说因依止意而住，于境中游行，意思是说'缘取'。'游行'是指趣入。如何呢？说'因为由受的力量使意一再地于境中游行'，'近'字的含义就是'一再'。'不游行'是说不作决定思维的意思。'不应理'是说不可能。
如果意游行仅依于意，那么第三禅的乐受仅依于意而不依于眼根等，为何不在意游行中说呢？为此说'首先欲界'等详细内容，'首先'是指最初时。

།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་ཀྱིས་པའི་བདེ་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིད་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་ ནང་དུ་མ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་མི་མཐུན་པར་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་མི་མཐུན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་མེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་པའོ། །ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་ཤིང་ཐུགས་ལ་གཞག་སྟེ་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི་འདི་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་མི་སྡུག་པ་ལྟ་བུ་སྔར རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའང་ཡིད་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡང་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་དག་རེག་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མིག་གིས་གཟུགས་དག་ལྟ་བ་ན་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་དག་ལ་རེག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ གསུངས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཀླན་ཀར་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་དེ་སྐད་དུའང་མ་གསུངས་པས་དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ།།གང་གིས་མ་མཐོང་བ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གིས་གཞན་ལས་ཐོས་ནས་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་ཡང་དེའི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དྲི་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཆེས་གསལ་བ་དེ་ལྟར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པའི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཡིད་ ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ནི་ཆེས་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་དེ་དང་ལྷན་གཅིག་འབྱུང་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་ཡང་དེའི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་མི་འཆོལ་བ་དེ་ལྟར་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་འཆོལ་ཞེ་ན་དབང་པོ་དང་དོན་ རྣམ་པར་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམ་པར་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་ གནས་ལྟ་བུའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུད་ངེས་པས་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་འགའི་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ལ་ལ་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའི་ བར་དུ་ནི་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན་ངེས་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལའི་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ལ་ལའི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་ཞིག་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན།དེ་དག་ལས་ཀྱང་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་དག་ལས་ཀྱང་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།

欲界中没有意生的快乐，因此它不是意的活动。因此，虽然其余三禅中的乐根是依意而存在的，但未被列入意的活动中。
就像意乐的活动有其相对的意苦的活动一样，乐的活动却没有相对的苦的活动，因为苦不依赖于意识。
因此，这种乐在任何情况下都不是意的活动。'传说'是指其他的教义。'意乐处'是指能生起意乐的。
'以五识'等广说，即'以眼见色'等广说，这是就五识聚所成就和产生而言，但这些都是意地，就像不净观等，虽然是由眼识成就的，但因为是在意中等持，所以也是意地。
'其他'是指从'以眼见色'到'以身触触'所说的，因此这不能成为过失。
如果说'当眼见色时，于意乐处的诸色而活动'乃至'当身触触时'等，这样说才可能有过失，但并未如此说，所以不能成为过失。
'由未见等'广说，是指由从他处听闻而起意的活动，这也是他的意的活动。
'否则'广说，是指生在欲界者因未现见色等，所以缘色界的也不会成为对色等的活动，生在色界者缘欲界的也不会成为对香、味、触的活动，因为香等不是他的境界。
'如何最明显如何说'是指对色等所缘现见的意的活动是最明显的。
见色后对与之俱生的声的活动，这也是他的意的活动，但为了不混乱而如此说。
怎样才不混乱呢？'以根境分别的方式'，即以眼等根的分别和色等境的分别的方式来说明。
若不如此，'以眼见色后，于意乐处的诸声而活动'等这样的说法就会混乱。
'由相续决定而有'是指，对某些有情的相续而言，有些唯是意乐处乃至唯是舍处。
所缘则不是，为什么？因为决定。为什么？因为同一所缘对某些是意乐处，对某些则不是。
'如是乃至具色无色'是指，多少是具色界的？他们的所缘又是什么？多少是具无色界的？他们的所缘又是什么？

། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ། འདོད་ན་ཐམས་ཅད་རང་དམིགས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཚིག་ནི་འདི་དག་ལ་དམིགས་པ་རང གི་ཁམས་ཡོད་པས་ན་རང་དམིགས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།།སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དྲི་དང་རོ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་མ་ གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་དང་།དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གཉིས་མ་གཏོགས་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་ནི། །ལྕེ་ཡི་རྣམ་ཤེས་ཁམས་མ་གཏོགས། །ཞེས་འབྱུང་བས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ནི་དྲི་དང་རོ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་མ་གསུམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གོང་མ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་བདེ་ བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ནི་གཉིས་ན་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ལ་ དམིགས་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དྲི་དང་རོ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཞི་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲི་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་དང་། རོ་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ན་ དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་ རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ན་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་དག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ན་ནི་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཏེ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ དམིགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་ན་ཡང་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ལྟར་ན་དེ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གང་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།སྤྱིར་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་ན་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གང་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་བཟླུམས་ཏེ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དེ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པའི་སློབ་དཔོན་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ནི་དེ་ན་ ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་དོ།།གོང་མར་འགྲོ་བ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱོགས། གཟུགས་མེད་ཉེ་བར་བསྡོགས་ན་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

第二十七品。'欲界一切皆缘自界'，这是说在欲界中，意识活动有十八种欲界活动，这一切的所缘境都是欲界本身。颂词中说'自缘'是指这些所缘境都在自己的界中，所以称为'自缘'。
'色界为十二行境'，是说色界是欲界十二种活动的行境。'除去香味六种近行'，是指除去缘香味的意悦近行两种，以及专缘这两者的意忧近行两种，还有专缘这两者的舍近行两种。
为什么呢？因为'除去香味及鼻舌识界'，由于色界中没有这两种（香味），所以是这样。'上界三种'是指上界是欲界意悦、意忧、舍三种法的所缘境，因为那里没有色等。
'初二禅有十二'是指因为没有意忧近行六种。'自界有八所缘'是指有八种所缘。'除去香味四近行'是指除去缘香的意悦、舍近行两种，以及缘味的两种，这是因为那里没有这两种。
'无色界二种'是指无色界是初禅和二禅地的意悦和舍法近行的所缘境，因为没有色等。只有舍近行六种，其他则没有，这是指只有缘色、声、香、味、触、法的舍近行。第三禅和第四禅中连意悦近行也没有。
应当理解，在那里缘香味的是缘欲界的香味。'彼处有四'是指空无边处近分，因为无间道的所缘是第四禅，而且那里有色、声、触、法。
关于'有说彼缘断'，是指某些论师的观点认为，空无边处近分缘断以及别别缘色等，总的来说就是不缘。按照某些论师的观点，是说缘第四禅的触等相。
按照主张总缘的论师们的观点，空无边处近分缘第四禅地的五蕴，依照这些论师的观点，那里只有一个缘杂法近行。'上行一'是指主张'无色近分有四'的那些论师的观点。

།གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཁམས་འོག་མ་མ་ཡིན་ཏེ།ས་འོག་མ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་བ་ཡི། །སྤྱོད་ཡུལ་ ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་ནི་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །གང་དག་དང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲི་དང་རོ་ལ་ དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་སྟེ།དེ་ན་དྲི་དང་རོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པར་བཤད་ཅེ་ན། ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡུལ་དྲུག་རྣམ་པར་ གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་ནི་རང་གི་ས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་སྟེ།ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ནི་ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་དང་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། གཟུགས་ ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ།།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་ས་པ་དག་ཀྱང་དྲུག་ཁོ་ནར་བཤད་དེ། དེ་དག་གང་གིས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་ནོ།།དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་ཁོ་ནས་དེ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དགེ་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་ལྡན་ནོ།།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནི་བཅུ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེར་བསྡོགས་དག་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ་རང་གི་ས་ལ་དམིགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི་དངོས་གཞིའི་དགེ་བ་མ་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་རྙེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་དག་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འོག་མ་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མེད་དོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བསྡུས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ཆར་དང་ཡང་ལྡན་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དགེ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་དྲུག་དང་།རང་གི་ས་ལ་དམིགས་པ་དག་དང་ཡང་ལྡན་ནོ།

关于'非无色定等'的广说，即无色定的所缘不是下界，意思是不缘取下地的有漏事物。
所说'下文将说'，即指'无色定善法，所缘非下漏'。
关于'初禅等'的广说，即初禅和二禅地有八种，三禅和四禅地有四种。哪些呢？答：除了缘香味的烦恼以外的诸烦恼，因为彼处无香味故。
若问：如何说初禅二禅有十二种意近行？因为喜和舍意近行是依六境而建立的。
其中，生于欲界未得色界善心者，唯具有缘自地的喜意近行中缘色声触法的四种有烦恼，以及舍意近行中四种有烦恼。生于下地者具有上地的诸烦恼。
不具有四种缘香味的无烦恼，因为那些是无烦恼性，又因未得色界善法故不得色界无烦恼法，故不具彼等。
三禅四禅地的舍意近行也说唯有六种，具有彼等缘自地的诸烦恼。缘香味者是无烦恼，故如前所说方式不具彼二者。
所说'唯一烦恼'，即非无烦恼，因为无善法故。
关于'已得色界善心'的广说，即唯生于欲界已得未至定所摄色界善心、未离欲界贪者，具有一切十八种欲界行。
关于'初禅地具十种'，云何为十？除去缘香味的喜意近行的四种烦恼。因为近分定与舍根相应，故近分定中无喜意近行。
因此，唯具有根本定所摄缘自地的四种烦恼意近行，因未得根本定善法故无无烦恼的获得，故不具缘香味者。禅定烦恼不缘下地。
关于'未至定地的六种舍意近行'，此处无差别而说，具有近分定所摄四种烦恼的舍意近行，以及具有缘欲界的六种善舍意近行和缘自地者。

།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ ཅན་བརྒྱད་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ།མ་ཐོབ་པ་གང་དག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་བཞི་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །སྲོལ་འདིས་ཏེ་ ལམ་འདིས་ནི་ལྷག་མ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ། ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས པའི་ས་པ་ནི་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ།།དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་། བཏང་སྙོམས་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ནི་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་ པ་དག་མ་གཏོགས་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་ལྡན་ཏེ།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ནི་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ ནོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་འདིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མ་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་དག་ཁོ་ན་དག་དང་ མི་ལྡན་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ དམིགས་པ་དེ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཟག་གང་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་ཡང་བྱེད། ཁོང་ཁྲོ་བར་ཡང་བྱེད། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་སུའང་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་གཏོད་པར་མི་བྱེད་པས་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡིད་བདེ་བ ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པ་དག་སྟེ། ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་ཡིད་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ གི་གཉེན་པོར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དྲུག་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་གི་གཉེན་པོར་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་སྟེ་གནས་ཤིང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་དག་ཀྱང་དྲུག་གོ།

什么是'如同第二禅、第三禅、第四禅和无色界所生者也如前'这句话的含义呢？在欲界出生的那个人，虽已获得色界善心但未离贪欲，则与第二禅地除去缘于香味的八种烦恼相应。与第三禅和第四禅地相应的，除去缘于香味的四种烦恼相应。与无色界相应的，则与一种烦恼相应。依此方法，即依此途径，其余的也应当理解。
怎样理解呢？生于初禅而未获得第二禅地善心者，与初禅地一切烦恼相应。与第二禅地的八种烦恼相应。如前所说，与第三禅、第四禅和无色界所生者相应。获得第二禅地善心但未离贪欲者，与初禅地一切烦恼相应。与第二禅地的八种烦恼相应。
除去缘于香味的喜受现行烦恼四种，以及舍受现行所摄的第二禅近分定的四种烦恼相应。与第三禅地除去缘于香味的四种烦恼相应，第四禅地也与此相同。与无色界相应的则唯一与一种烦恼相应。获得第三禅地善心但未离贪欲者，与第二禅地一切烦恼相应。
与第三禅地除去缘于香味的四种舍受现行烦恼，以及舍受现行所摄的第三禅近分定的四种烦恼相应。如前所说，与第四禅和无色界所生者相应。这是一个方面，依此方面，对于生于第三禅和第四禅者，应当根据实际情况配合理解与自地及上地的舍受现行烦恼和善法的不相应。
所谓'舍受法现行'是指欲界的变化心与舍受相应的缘故。'其他人说'指的是论典作者自己。'某人于某境离贪者，于彼境不应现行'等广说，是指某补特伽罗于色等某境离贪者，于彼色等境不应现行。
如何现行呢？于彼生贪著，也生嗔恨，也不加观察而生起舍心，就是这样。当以观察而生起舍心时，因为不执著所以是善的，因此特别说明'不加观察'。因此，喜受等有漏法并非都是现行。
那么是什么呢？是烦恼性的，即与烦恼相顺的，是以喜受等于境界中现行的。'为对治彼等而有六种恒住'是指为对治彼等烦恼而经常生起的恒住，即安住并成就瑜伽的殊胜，这些有六种。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཤད་པ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་ བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།ཁོང་ཁྲོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཤིང་གཏོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་གཏོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་རམ། འོན་ཏེ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ཞེ་ན། ཁྱད་ པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བརྗོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དྲུག་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་དམིགས་པའམ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ཡོད་དེ། དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མངོན་དུ བྱེད་པ་ན་ཡིད་བདེ་བ་དགེ་བ་སྐྱེ་བས་འདི་ནི་དགག་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་།།འོ་ན་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་དགག་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་ལ་བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ན་རེ། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་ལས་གཞན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་པར་ནི་མ་བཤད་ཀྱི། འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་དེ་ལས་ཡིད་བདེ བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཏེ།ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤོངས་ཤིག་།དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཏེ་ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་པོ་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་སྤོངས་ཤིག་།དགེ་སློང་དག་བཏང་སྙོམས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་པ་དེ ཡང་སྤོངས་ཤིག་ཅེས་བཤད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་འདི་དང་སྦྱར་ན་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་སྟེ། སྤང་བར་གསུངས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་ལྡོག་གོ། །གཅིག་ ལ་བརྟེན་ནས་ཅིག་ཤོས་སྤང་བར་གསུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་འདི་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མི་ལྡོག་སྟེ།གཞན་དུའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་ང་རྒྱལ་ཉིད་ང་རྒྱལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་མོད་ཀྱི། ང་རྒྱལ་ནི་ནམ་དུ་ཡང་གང་དུ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པར་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ ལྟ་བས་ན།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་འཇུག་པས་འཇུག་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྕི་བ་དང་ཡང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་མདོ་ལས་གསུངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འདིར་དཔེ་ནི་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་དག་ཁོ་ན་རྟེན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དགེ་སློང་དག་བཏང་སྙོམས་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྟོན་པའི་བཀའ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་འབྱུང་བས་འདི་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ལྟར་ན་ཡང་དེ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ།

怎么说呢？解释道：眼睛看见诸色后，既不生起愉悦，也不生起贪著，也不生起不悦，也不生起嗔恨，而是安住于舍心，不执著。如何不执著且不观察，还是经过观察呢？为了特别说明，所以说'具足正念和正知'，意思是与正念相应的智慧在意中表达。
同样，直到'意识了知诸法'为止，这是通过六种不同境界门而恒常存在的六种。
说'阿罗汉也并非没有'是指阿罗汉对世间善法、有漏法所缘，即缘于六法处或缘于所证法的喜悦是存在的。当他现前佛陀相续中所具有的功德时，会生起善的喜悦，所以这不应该是要遮止的。
那么是什么呢？这显然是要遮止烦恼性的意识活动。因此，有漏的喜悦等一切都不是意识活动。
对此，尊者无边铠说：'这是不合理的。为什么呢？因为经中另有教示。世尊在经中并未说只有烦恼才是意识活动，而是这样说：'诸比丘，对于这六种喜悦的意识活动，你们要依止安住，要断除六种忧恼的意识活动。诸比丘，对于这六种舍的意识活动，你们要依止安住，要断除六种喜悦的意识活动。诸比丘，舍有二种：依于差别性和依于一性。诸比丘，对此，你们要依止安住于依一性的舍，也要断除依差别性的舍。'
因此，如果结合这部经，就知道喜悦等意识活动并非仅仅是烦恼。
这不能作为依据，虽然说要断除，但并不否定其烦恼性。虽然说要依一个断除另一个，但这些意识活动是烦恼性并不会改变，因为在其他情况下也是可能的。就像说要依慢心断除慢心，但慢心在任何时候任何地方都不可能是清净的。
因此，由于诸烦恼互相对立运作，相对于其他运作而言具有功德，所以经中基于轻重而说，并无过失。这里的例子就像难陀等。
因此，世尊为了断除而只是显示舍为所依，如说'诸比丘，舍有二种'等。通过执著所依和出离所依的差别而说三十六种教法，这些不是已经成立为烦恼性和清净性了吗？
为了符合说一切有部的宗义，所以无过。按照论师的观点，在那里除了意识活动之外也有喜悦等。

།ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཁ་ཅིག་ནི་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ།མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སོ། ། ཞེན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅོ་བརྒྱད་ཕྲག་གཉིས་ན་སྟོན་པའི་བཀའ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། །དེ་དག་གིས་བྱེ་བྲག་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་དག་གིས་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཅིང་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ བཞིན་ནོ།།སྔར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་གཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་གསུམ་མོ་ལས་གཉིས་སོ། །གཞི་བདུན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ ལ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཐག་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་གང་འཆི་དང་སྐྱེ་བ་ཡི། ། སྲིད་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ནི་འཆི་བའི་སྔོན་རོལ་ཏེ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་འཆབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཆིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་པས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ནི་ཆིག་རྐྱ་མི་ཐུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གིས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་དགག་པ་མེད་དོ།།གནས་སྐབས་དེ་ཞན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་དེ། འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ལ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། གཞན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གང་ཟག་གང་ཞིག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྟེ་རྟག་ཏུ་དང་། འཆི་བའི་ཚེ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱད་ཅིང་བྱུང་བའི་གང་ཟག་དེ་ལ་ནི་འཆི་བའི་དུས་དེའི་ཚེ་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །སྔོན འཕངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གོམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྔ་མའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་བཟུང་ཞིང་འཕངས་ལ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དེ་ཉེ་བར་གནས་སོ། །འདོད་པ་དང་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ནི་ཆད་པ་མ་སྨོས་པས་སྲིད་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་ལ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཁོ་ན་ནི་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གཞན་ཉིད་ན་སྲིད་པ་བཞི་ཆར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ གནང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིན་དང་། ཕྱི་ས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་ཕྲ་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་ཕྲ་མོའོ། །བྱིས་པ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་པའོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིག་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མངལ་ན་འདུག་པ་བསྡུའོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'乐受等'详细内容是：十八种近行中，有些依于执著，即依于强烈执著。有些依于出离，出离的本质即是出离，是从烦恼或轮回苦中出离。由于执著和出离的差别，分为两个十八组，即佛陀所说的三十六种教法。由于这些差别，即心的近行的这两种差别，是佛陀所宣说和解释的，如经中所说。
前面所说的缘起，简而言之，即烦恼、业和事，如说：'三烦恼、二业、七事'。诸业对于产生异熟果报也是如此，即诸业也像那样是产生异熟果报的近因，应结合上下文理解。虽然烦恼也是异熟果报的因，但那是远因。
'这些已经解释过'是指：如说'此中死与生，直至有之间'以及'彼于死之前，乃至生刹那'等已经解释过。独行随烦恼等则不然，即嫉妒、悭吝、愤怒、覆藏等，这些是独行的，因为除无明外不与其他烦恼相应。无明遍一切处，与之相应不算独行。无惭等与其他烦恼相应者，不妨碍结生。
虽然'彼时势力微弱'等详细内容是：虽然死亡阶段，如说'死有、结生、舍相'，因心和心所活动不明显而微弱，但某个人对某种烦恼若经常、临终时及多加修习，则此人在临终时，我见、边执见等那些烦恼必定生起。
'因先引发'是指先前已生起、先前已熟习的意思。或者，当时所现前的烦恼，是前者果报的形式所摄持、引发和产生的缘故，所以当时现前。
欲界和色界中未说'除外'，故有全部四有，是指：无色界中唯有三有，仅在无色界中有三有，为了确定这一点，说明其他界中有全部四有。
'因无等流'是指无大小便等的意思。或者，'微细者为微细'是指微细食。婴儿是指刚出生者。湿生等是指虱子等，'等'字包括胎中住者。'段食在欲界'是指唯欲界有段食。为什么呢？答：因为已离彼贪，即已离段食贪者生于色界故。

།ཁམ་དུ་བྱས་ཏེ་མིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམ་བུར་བྱས་ཏེ་རྡེག་པའི་ཕྱིར་ཁམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁམ་དུ་བྱས་ཏེ་མིད་པ་ཡང་བཟའ་བའི་ཕྱིར་སྣ་དང་ལྕེས་ཁམ་དུ་བཅད་ནས་སོ། །དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཁམ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བཤད་པ་དང་།གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་དང་མེ་དང་འོད་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཟས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཁམ་དུ་བྱས་ཏེ་མིད་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཁམ་ དུ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་སྟོན་གྱི།འདོད་པ་ན་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་པའོ། །རང་གི་བསམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གང་དག་མི་མིད་པ་རང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ ཏེ།།གྲིབ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ། གང་དག་མི་མིད་ལ་གནས་པར་ཡང་བྱེད་འཚོ་བར་ཡང་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཟས་ཕྲ་མོ་ཡིན་ཏེ་ཁྲུས་དང་ལུས་མཉེ་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཁྲུས་དང་ལུས་མཉེ་བ་ལྟ་བུ་ཁམ་དུ་བྱས་ཏེ། ཡང་མི་མིད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཟས་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །རང་ དབང་གྲོལ་ལ་མི་ཕན་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་རང་དབང་སྟེ། རང་གི་དབང་པོ་ལ་མི་ཕན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་མི་ཕན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཟས་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིད་པའི་ ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་གང་གི་ཚེ་ཟས་ཁའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་ཟ་ཞིང་མིག་གི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དེའི་ཚེ་རང་གི་དབང་པོ་སྟེ།མིག་གི་དབང་པོའམ་དེའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ་དབང་པོ་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་། ཕན་མི་འདོགས་ན་ཡུལ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གཞན་དང་གཞན་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཟས་བཤམས་པའི་ཚེ་མཐོང་བ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་མཐོང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་སོ།།འོན་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཟས་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་མཐོང་བ་ན་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་གྱུར་ན་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་ པ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཟས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་མིད་པའི་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལྟར་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་དམིགས་པ་བདེ་བ་མྱོང་ བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཟས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།རེག་དང་སེམས་པ་རྣམ་ཤེས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། ། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པས་སྲིད་པ་ཡང་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་ཟག་བཅས་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་འཚོ་བར་བྱེད་པ དང་།སྲིད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲུབ་ཅིང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིའི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རྒྱུར་བྱས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདམ་རྫབ་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།

所谓'为了咽下而做成团食'是指为了击打而做成团食就是团食。那个做成团食而咽下也是为了食用，是用鼻子和舌头切成团食后。一切香、味、触处都是团食，如此解释。
有人问道：'在影子、阳光、火和光明等中存在的那些，如何是食呢？因为在那些中存在的香等无法做成团食而咽下。'对此说：'这是大部分的教示'，意思是并不是说那些中存在的香等就是做成团食，而是说欲界中三处的自性，这只是大部分的教示而已。'传说'这个词是指其他的教义。为了显示自己的想法，广说'凡是不咽下而自存'等。
存在于影子等中的，凡是不咽下而能住、能养活的那些也是细微的食，如沐浴和按摩。比如沐浴和按摩虽然做成团食也不咽下，但仍然是食，与此相似。
'因为对自在解脱无益'是指因为对自在即自己的根不利益，以及因为从欲界解脱的不还和阿罗汉们无益，所以色处不是食。
'色处在咽下时'是指当色处放入口中食用而超越眼境之时，对自己的根即眼根或者其四大种，即根之所依的四大种都不利益，更何况对耳等其他根，因为不是境，色处不是耳等的境。
若问：'在摆设食物时见到会有利益吧？'为此广说'当见到时'等。即使在那时，缘于彼而生起乐受的触是食，而色不是。如何知道这一点呢？广说'解脱'等，如果见到时能作食的作用，那么为了解脱的不还和阿罗汉，虽然离开团食贪，见到非常悦意的食物时，也应该像咽下时香、味、触处对根和大种有利益那样有利益。因此，成立缘于彼而生起乐受的触是食。
'触及思和识'中，'识'是'识知'的同义词。团食因为是三处的自性，所以是有漏，如此成立。触等三者有漏和无漏，所以有轮回，因此只说它们是'有漏'作为特征。无漏法不是这样，这些如是对有情的生起不能作住、养和求有的利益。
'因为从意生'是指因为成就和生起。'意'是限定词。正因为如此，说'因为外在的精液和血等丝毫不作为因'等，'等'字包括泥浆和花等。

།སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡོད་པས་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །གནོད་ པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པའོ།།འདིར་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་ནི་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་འདི་ལས་མུ་བཞི་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་ལ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད། གང་གི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གང་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྤངས་ལ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྤངས་པ་ཡང་ཡོད།གང་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་མ་སྤངས་ལ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་མ་སྤངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཁམས་གཉིས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གང་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་གཏན་དུ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་མུ་དང་པོ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཁམས་གཉིས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་བདག་ཅག་ལ་ སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང་འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་བྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ནི་རྣམ་གྲངས་འདི་སྐད་དུ་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། ། སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་རྣམས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཏེ། འབྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ནི་སྲིད་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྲིད་པ་ཚོལ་བའི ཕྱིར་རོ།།གནས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཉི་ག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ ཡང་ཡིན་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའང་ཡིན་ལ་སྲེད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།རེ་ཞིག་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རེག་པ་ཡང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་རིགས་ན།ཁམ་གོ་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཁམས་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་རྒྱས་པར་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ནད་ལ་སོགས་པར་བཤད་ལ། ནད་དེའི་རྩ་བ་ཟས་བཞི་ཡིན་ལ། རྩ་བ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པས་འདིས་ན་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་པ་ འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ།།གཞན་དག་ནི་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ན་དཔེར་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། ཚེ་འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་རྒ་ཤི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ནི་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་འདིར་གནས་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ།

由于趋向于生，故称为现前成就，即此中有现前成就，由于有趋向生起之生，故为现前成就。所谓'具有损害'即具有痛苦。此中，中有是现前成就的根据即是'具损害而现前成就'这句话。同样，'补特伽罗也有'等广说，由于此经中说四句，中有是现前成就，即有断除现前成就结缚而未断除生结缚的补特伽罗，
有断除生结缚而未断除现前成就结缚者，有断除现前成就结缚及生结缚者，有未断除现前成就结缚及生结缚者。所谓'离欲于二界'即离欲于欲界及色界。所谓'不还'是特指，如说'诸比丘，以圣慧所断即是断'，由于凡夫们未永断中有结缚，故彼仍会生起。
其中第一句是离欲于二界的不还者。第二句是中般涅槃者。第三句是阿罗汉。第四句是除彼等之外的，即除彼等之外如我等及离欲圣者，即离欲于欲界而将生于色界者。或者说'已生即阿罗汉'，即如前所说'已生者是已生诸者，寻求有者是诸中有'。
今说另一种分类，已生即是阿罗汉，因为已离欲于三界。寻求有者即具有者，因为寻求三界之有。所谓'令住'即令其安住。所谓'作利益'即令其再生的意思。所谓'一切皆是二者'即四食皆能令已生有情安住，亦能作利益，对寻求有者亦复如是。
首先，由于是业的自性，故应知思及由彼所引发的识种子相应触亦能作利益。若问段食如何能作利益于寻求有者？为此广说'段食亦'等。其中'贪著者'即贪著段食者。为了了知'令其再生'之义，世尊所说，即广引经文。
其中，五取蕴说为病等，彼病之根本为四食，根本即是因，由此成立'段食亦能令贪著者再生'。其他论师仅举'是老死缘'为例，认为是从此世到他世建立老死。由于是现量，故应知段食令已生有情于此安住。

།དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་བཤད་ན། འོ་ན་ཡིད་ལ་སེམས་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ ལ་སེམས་པ་སྨོས་པས་རེག་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆས་ཏེའོ། །འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཞིག་གོ། །དེ་དག་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་རེག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཅི་ཡོད་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པས་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ དེས་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།དེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བརྒྱུད་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ལ་ལ་ཁམ་ཡིན་པ་ དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཟས་ཀྱང་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པ་ལ།ཁམ་ཡིན་ལ་ཟས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། ཟས་ཡིན་ལ་ཁམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མུ་བཞིའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་ཟས་གསུམ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་རེག་ པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཅི་རིགས་སུ་མུ་བཞིར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ལ་ རེག་པ་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟས་ཀྱང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རེག་པ་ཡིན་ལ་ཟས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་ལ་ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟས་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ལ་ཟས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞིའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་གང་ལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟས་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཟས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞིའོ། །རེ་ཞིག་རེག་པའི་མུ་དང་པོ་ནི་རེག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ།།མུ་གཉིས་པ་ནི་ཟས་གསུམ་པ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་རེག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་མུ་བཞི་ ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།མུ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་ཟས་གསུམ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་ འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲི་བ་གཞན་ཡིན་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཆོས་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་ཀྱི་གཞུང་འདི་ལྟར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ།དེ་དག་ཀྱང་ཟས་མ་ཡིན་པ་ལྟ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། གཞན་གྱི་ས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ། བརྟན་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་གཉིས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

同样地，如果说能感受快乐的触和识也是有益的，那么意思是什么呢？为此详细说明'以及意思'这一点。正因为如此，说了意思就等于说了触和识，因为它们是相应的。'前往'是指出发。'行的分类'是一部阿毗达磨论。
'这些广大的触'是指能带来快乐感受而有益，因为经中说:'一切受蕴和想蕴都依于触而存在'。'意思能引发后有'是因为它是业的本性。如何引发后有呢？因为它随顺生起的相续缘而住。'由业熏习的识种子而成就'意思是如同种子生芽一样产生后有。
对于'凡是段食，是否都是食'的提问，有四句分别：是段食而非食，是食而非段食，二者都是，二者都不是。第二句指三食，即意思、触和识。第四句指除了这些情况之外的，即声音和与苦受相应的心心所等一切。
同样地，触等也应作四句分别。即'凡是触，是否都是食'，有触而非食等四句。同样，'凡是意思，是否都是食'，有意思而非食等四句。同样，'凡是识，是否都是食'，有识而非食等四句。
首先触的第一句是依此触诸根损减且大种灭坏。第二句是其他三食。第三句是依此触诸根增长且大种增盛。第四句是除了这些情况之外的。识的四句也相似：第一句是依此识诸根损减且大种灭坏。第二句是其他三食。第三句是依此识诸根增长且大种增盛。第四句是除了这些情况之外的。
关于'依触等'的广说是另一个问题。'触等'不是指触、受、识、法，而是按此文说:'依触等诸根增长且大种增盛，而它们不是食，这种情况存在吗？'答:'存在，即他地的和无漏的。'因为与'依'字相连，所以是第二种结合。

།གང་ཞིག་ཟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་གིས་སྨྲས་ཤེ་ན། གཞན་གྱི་ས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཟས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཤུགས་ཀྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་རང་གི་ས་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཟས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་བས་སོ།།གང་ཞིག་ཟོས་ནས་ཁམ་ཟ་བ་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཅི་ཟས་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། །དེ་ཡང་ཟས་ཡིན་ཏེ་དང་པོ་ཟ་བའི་ཚེ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་དེ་སྐྱེ་གནས་དག་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་སྐྱེ་གནས་བཞི་ཆར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མུ་བཞི་པ་ལའང་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་བཞི་པའི་དང་པོའི་མུ་གསུམ་པ་ཁམ་གྱི་ཟས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ རྣམས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་མུ་བཞི་པ་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཁམ་གྱི་ཟས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉམས་པ་ཡང་ཡིན་པས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ལ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གཞུང་ ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཞེ་ན།བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁམ་གྱི་ཟས་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཟས་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཟས་ལ་དགོངས་ཏེ་མུ་བཞི་པའང་གསུངས་ལ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཡང་གསུངས་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉིས་དང་འགལ་བ་མེད་དོ།།གང་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཙོ་ཆེར་ཟས་ཡིན་ནོ། །ཟས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེས་ཀྱང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་འཇོམས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་འབར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟས་ཀྱིས་ནི་བཀྲེས་པ་འཇོམས་པར་ནུས་ལ། ཟངས་ཞུན་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྐོམ་པ་འཇོམས་པར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ཁམ་ གྱི་ཟས་ཀྱི་ཞར་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱིའི་དྲང་སྲོང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།འཛམ་བུའི་ཚལ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་གང་ལ་ལ་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འབབ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱ་མཚོར་གཞོལ་བ་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པ་རྒྱ་མཚོར་བབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ན་གནས་པ་ནི་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པ་དག་གོ། །ལྟོ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཟས་ཟ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན འདུག་པ་དག་གོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་ན་གནས་པ་ལྟོ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ན་ནི། གང་གིས་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གིས་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཅིག་ཅེས་གསུངས་ ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་འདི་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མང་མོ་ཞིག་ལ་ཟས་བྱིན་པ་བསོད་ནམས་མང་པོར་འགྱུར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉུང་ངུ་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་ལ་བྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་ཉེ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གང་ནས་བཟུང་། གང་ནས་མཚན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་མིང་ཡང་དོན་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་ མི་མཐུན་པ་སྟེ།དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོལ་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རོ།

关于'某物食用后'这一广泛论述，如果问及此处的关联是由谁所说，是因为已说明依靠他地及无漏诸法不是食物，由此含义可知，依靠自地及有漏诸法则是食物。
如果问及某物食用后对食用者造成伤害，那么它是否是食物？它也是食物，因为最初食用时能够带来利益。
一切处皆有一切，生处亦复如是，这是因为欲界中有五趣和四生处。
说到'将损害四句及论典'，是指将损害四句中第一句的第三句'依靠段食使诸根增长，大种也得以增长'，因此损害四句。这不仅是段食令其增长，那么是什么呢？也会令其衰减。对论典有何损害呢？将造成损害。
对于何种论典呢？为了说明此义，提到'何为段食？依靠何种段食令诸根增长'等，直至'识'为止的广说。
说到'考虑到增长之食而说故无过失'，是指考虑到增长之食而说四句，也说论典，因此与这两者并无矛盾。凡是能令增长者，主要是食物。
说到'因获得食物之相'，是指成为段食之相。如何呢？说到'因为它也能够止息饥渴'，意思是炽热铁丸性质的食物能止息饥饿，熔化铜汁性质的能止息口渴。
关于段食的附带内容，世尊广说'外道仙人'等。
阎浮园即阎浮提，世尊如是说：'凡是在阎浮园流淌的一切，都是流向大海、流入大海、汇入大海。'
住于其中即是住在阎浮园中者。具足饮食是指有能力食用食物，意思是考虑到并非处于羯罗蓝等阶段。
说到'这是不合理的，因为说一个'，如果认为是住在阎浮园中，是指住在阎浮提具足饮食者，那么应该说'住在阎浮园中的众人'，然而说的是'住在阎浮园中的一个凡夫'，因此这种理解是不合适的。
说到'此中有何特殊之处'，意思是施食给众多凡夫会获得大量福德，而施食给约百位离贪者则不会，这有什么稀奇之处呢？
说到'菩萨邻近'，是指接近现证菩提，认为是从何时称为菩萨，从何时作标志性事业。
说到'此名称与义不相符'，是指与义不相符，意思是不能表达其义。'未经详细解释'是指不观待义理。

།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་བཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་གྲུབ་ཞིང་དང་གྲོང་གཟིགས་སུ་གཤེགས་པ་འཛམ་བུའི་ ཤིང་གི་དྲུང་དུ་བཞུགས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་སྐྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ཡིན་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་པ་ རྣམས་ཀྱང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ཡིན་ཏེ།འདྲ་བ་དེས་ན་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་དག་ལས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཆེས་མང་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱིན་པ་ དེ་ནི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་དག་མཐའ་ཡས་པ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ན་བརྒྱ་སྨོས་པ་ནི་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་གང་གི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སོང་བ་བརྒྱ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་བས་གང་གིས་མིར་གྱུར་པ་ཚུལ ཁྲིམས་འཆལ་བ་གཅིག་ལ་བྱིན་ན་དེ་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་རེ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་གིས་ཕྱི་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བརྒྱ་ཤེ་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་དོ།།དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་བཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ པར་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མ་གཏོགས་པ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་མཛད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་བྱིན་པ་བས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ཆེས་ཚད་མེད་དོ།།དེ་བས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བྱིན་ན་ཆེས་ཚད་མེད་དོ། །དེ་བས་ཀྱང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་བྱིན་ན་ཆེས་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན།འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པ་ཉིད་པས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་མཛད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གིས་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པ་བརྒྱ་ལ་ཟས་བྱིན་པ་བས་གང་ཞིག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ གཅིག་ལ་བྱིན་ན་སྦྱིན་པ་དེ་བས་སྦྱིན་པ་འདི་འབྲས་བུ་ཆེས་ཆེའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་ནི་མ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིགས་སོ།།ཚེ་ཟད་པ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་ལ་བསོད་ནམས་ཟད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །འཆད་དང་མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་ འཆད་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །ཁམས་དང་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཁམས་སམ་ས་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པས་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པས་སོ། །འཆི་འཕོ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔའི་རྒྱུ་བ་འདུས་པའི་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་འགྱུར་བས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

这是说菩萨唯独住在瞻部树林中，即是成就义利的菩萨前往田地和村落时，在瞻部树下安住并生起初禅。因此说'凡夫与离欲贪相似'，即是说那位菩萨既是凡夫又是离欲贪者，同样外道们也是离欲贪者又是凡夫，由于这种相似，所以说他较那些外道们的布施果报更为殊胜。
如经中所说'即使对非圣者布施，若布施给菩萨则功德无量'，这说明较之无量的外道更为殊胜，而说百倍是就初始而言。即如经中所说：'较之布施给百个畜生道众生，布施给一个破戒的人类，其果报将增长百倍'，乃至'布施给外道'等，是就百数而言。
应当确知此事必定如是，即应当知这确实是菩萨住在瞻部树林。除此菩萨外，较之外道们，预流果向更为殊胜。即是说较之布施给离贪的外道，布施给预流果向者功德无量。较之布施给预流果向者，布施给预流果者功德更无量。较之布施给预流果者，布施给一来果向者功德更无量，如是广说。
若住在瞻部树林者是获得顺决择分者，则较之仅仅住在瞻部树林者更为殊胜。如何呢？若说'较之布施饮食给百个住在瞻部树林者，布施给一个为证得预流果而修行者，此布施的果报更大'，然而并未说较之布施给预流果向等更为殊胜，因此应当知道住在瞻部树林者唯是菩萨。
'由寿命尽等'是说有由寿命尽而死，但福德未尽等。关于'断除、结生及离贪'等广说：由邪见断除善根，这是意识的，因为是分别。由正见和疑结生善根，这些也是意识的。
从界和地离贪，即从界或地离贪是由心等持而获得，故唯是意识。退失是由非如理作意所致，非如理作意也是意识，因为是分别。死亡是五根活动聚合之相续断绝时的识，投生也是由颠倒心而起，故唯是意识。

།སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ ཡང་བཤད་པའི་ངོ་བོར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བས་ཡང་མི་བརྗོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འཆི་འཕོ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་གཞན་དག་ནི་གསལ་བ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་སམ་སྐྱེ་བའི་སེམས་སུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་གི་ ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་དུ་འཆི་བའམ།སྐྱེ་བ་དེའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་འབད་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་གྲུབ་པ་ནི་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་སམ་སྐྱེ་བའི་སེམས་སུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཆི་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་འཆད་པ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ལ་འཆི་འཕོ་བ་མེད་དོ། །སེམས་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་དོ། ། ཅི་ཞེ་ན། འཆི་འཕོ་བའམ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སེམས་མེད་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། སེམས་མེད་པ་དེ་དག་ནི་མཚོན་ཆ་ལ སོགས་པས་གནོད་པར་བྱ་ཞིང་གསོད་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པ་ལ་འཆི་འཕོ་བ་མེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའམ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ གནས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དེའི་ཕྱིར་ལུས་མཚོན་ཏམ་མེའི་གནོད་པས་ཡོངས་སུ་འཇིག་པར་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དེའི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་རྟེན་ལ་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་ཡོད་དེ།དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ཕྱིས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་འཆི་ འཕོ་བར་འགྱུར།གལ་ཏེ་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱེད་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་སེམས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཚེ་ལུས་ཡོངས་སུ་འཇིག་ཅིང་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་རྩོམ་པ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་གང་ཟག་དེའི་ སེམས་དེའི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་ཀུན་དུ་ཕྱུང་ནས་ཡོངས་སུ་འཇིག་པར་རྩོམ་ལ།གང་ཟག་ནི་ཕྱིས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སེམས་མེད་པ་ཉིད་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་འཆད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་ན།སེམས་མེད་པར་ནི་ནམ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།

所谓'中有结生也应当了知为已说之体性'，是说由于与结生相顺，与已说相同，故想不再重复。
'死亡即是死亡'，是显示为同一义。
'其他诸受是明显的'，是指乐受和苦受。
'因为是不等分地位'，是说因为是等持地，与欲界不等分。因此不适合作为死亡心或结生心。
若问：'那么何时在色界中死亡或出生时，其等持地之心将如何？'为此说'因为是从加行所生'。加行即是努力。由加行成就即是从加行所生。其体性即是如此，因此从加行所生不适合作为死亡心或结生心，因为死亡阶段是不明显的。
因为是有所助益，由于等持心是有所助益而非随顺断绝，因此等持心也无死亡。
'无心者亦无'等广说，即无心者亦无。若问是什么，应配合'死亡或出生'。无心是指入灭尽定者、入无想定者及其异熟住者，这些无心者不能被刀等所害而杀死，因此无心者无有死亡。
当入灭尽定或入无想定，及住于无想定异熟，其异熟牵引力完全耗尽时，身体开始被刀或火损坏时，其身相续之心必定以种子形态存在，此心显现后方能死亡。
何者将死亡？若就补特伽罗而言，因作者不相同，故'后'字不能作为语助词。那么则是心将死亡。或者这样说：当身体开始毁坏转变为他性时，彼补特伽罗之心必定与其身相续住于种子状态，显现并生起后开始毁坏，补特伽罗则后来死亡。
出生时也不应理是无心。为什么？因为无有心断之因，结生心必定是染污性，不可能是灭尽定等，因为无染污则不能出生，因为以其地之一切烦恼而结生，而无心时烦恼永不生起，因此无心者亦无出生。

།འཆི་བའི་སྲིད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཞེས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་འཆི་བ་དང་།དུས་སྔོན་གྱི་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི། །སྲོག་ དང་ཡིད་དང་བཏང་སྙོམས་ཉིད།།ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཆི་བའི་སྲིད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲེའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི། མྱ་ངན་འདས་ལུང་བསྟན་མིན་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་ བསལ་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས། འོག་ནའང་བར་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུར་རོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས། དེ་ཡན་ཆད། སྡུག་མིན་བདེ་མིན་མྱོང་ འགྱུར་བ།།ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུར་རོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གནས་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པ་སྟེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་པ། །བཟོ་ཡི་གནས་དང་སྤྲུལ་པ་དང་། འདོད་ན་ལུང་བསྟན་མིན་རྣམ་བཞིར། །ཞེས་བྱ་བ་ འདི་དག་ཁོ་ནར་ཟད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ནི་སེམས་འཆད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་འཆད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་འཆད་པ་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱང་སྲིད་དོ།།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྐང་པ་དག་ཏུ་འགག་གོ། །མིར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟེ་བར་འགག་གོ། །ལྷར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྙིང་གར་འགག་ གོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་མི་གནས་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཏུ་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འཇུག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྙིང་གར་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་དོན་འདིར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྙིང་དང་སྙིང་ནི་སྙིང་གའོ། །རྐང་པ་དང་ལྟེ་བ་དང་སྙིང་ག་གཉིས་ནི་རྐང་པ་དང་ལྟེ་བ་དང་སྙིང་ག་ཞེས་ བྱ་བ་དོན་བཞི་ཡིན་ལ།འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། མིར་འགྲོ་བ་དང་། ལྷར་འགྲོ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ཀྱང་དོན་འདི་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲངས་བཞིན་དུ་གྲུབ་པོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བར་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཤིང་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚོར་བ་མི་བཟད་པས་བཅད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བཅད་པ་དང་འདྲ་བར་གཡོ་བ་མེད་པས་ན་བཅད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་མི་གཡོ་བས་ན་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་མི་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་གཅོད་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཅེས་བཤད་པ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་སའི་ཁམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །གཙོ་བོ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བད་ ཀན་གྱི་སྐྱོན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པའི་གཙོ་བོ་ནི་མེའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་གཙོ་བོ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་ནོ།

所谓'死有分为三种'是什么意思呢？'生有是烦恼性，自地一切烦恼'，为了确定唯有生有是有烦恼的，所以说三有中的死有、前有和中有是善、不善和无记三种。
或者，'在无色界中死亡时，有命根、意和舍'等，乃至'一切善中有五'之间的广说。因此称为'死有分为三种'。阿罗汉则如'涅槃无记二'所说是特例。
如果说'欲界中有异熟舍受'，这是某些论典中说'下界也有中性'之类的说法。'若无'则是其他论典中说'其上不苦不乐受'之类的说法。
'唯于威仪'是指依止而般涅槃者如同威仪，是无记的。'异熟生、威仪、工巧处、变化，欲界无记有四种'，不认为仅限于这些，这已经解释过了。
'这与心断相应'是指由于微弱，与无结生相续的心断相应，因为极不明显的缘故。有结生相续的心断则可能有善心与不善心。
'他们的识按次第'是指堕恶趣者的识在脚部灭，转生为人者的识在脐部灭，转生为天者的识在心部灭。
识无色故不住处，为何说在这些处灭呢？因此说'因为身根在这些处灭'。在脚等处，是因为欲界和色界中识的运行依赖身根。
'他们的识也在心部灭'，仅由'按次第'的说明就可得出这个意思。怎样呢？心与心即是心部。脚部、脐部和两个心部，这是四种含义；下趣、人趣、天趣和不生，这也是四种含义，因此按次第成立。
说'大多'是因为天等是安乐死的缘故。他们不像砍树那样。那是什么呢？是如被难忍受割断一样。又因如断般不动，故称为断，即如肢节被断一样不动称为断，因为对诸处不作两种事相，这种断法是假立的。
说'水、火、风界中任一'，问为何不是地界？'主要是水、火、风界'是指相应地，痰病的主要是水界，胆病的主要是火界，风病的主要是风界。

།གཞན་དག་ན་རེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། མེས་འཇིག་པ་དང་། ཆུས་འཇིག་པ་དང་། རླུང་གིས་འཇིག་པའོ། །དེ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་པས་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཇི་ལྟར་རིང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གཏན་དུ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡང བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྙེད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པས་རིང་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཅེས་མི་བྱའོ།།དེ་དག་ནི། ལོག་པ་ཉིད་དུའང་ངེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མཚམས་མེད་པ་དག་བྱེད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དུས་ངེས་པར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་བར་ཆད་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། འདི་དག་ནི་དུས་ངེས་པ་ ནི་གང་ཟག་བསྟན་པའི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་བཤད་པར་བྱའོ།།ངེས་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་རྙེད་ན། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ རྙེད་ན་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་གཉི་གའི་རྐྱེན་མ་རྙེད་ན་གཉི་ག་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མི་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ། འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྔམས་སུ་ནི། །ས་ཡ་དྲུག་འབུམ་གྲངས་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྔམས་ས་ཡ་དྲུག་འབུམ་མོ། །ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་མཐུས་སོ། །རྒྱར་ནི་གྲངས་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱར་བརྩི་ན་ནི་གྲངས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་བཟའ་བ དང་བཏུང་བ་གྲངས་བཞིན་དུ་ཟོས་པ་དང་འཐུངས་པ་མ་ཞུ་བ་ལོང་ཀར་མི་ལྟུང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཞུ་བ་ཁོ་ན་ཞུ་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྦྱང་གི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚུལ་དུ་སྟེ་ཀུན་ནས་ར་བ་བཞིན་དུ་འདུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་མ་བསྐོལ་བ་ སྤྲིས་མ་འཆགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་མ་བསྐོལ་བ་སྤྲིས་མ་འཆགས་པ་མཁྲང་པོར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་སྟེང་ན་གསེར་གྱི་ས་གཞིར་འགྱུར་རོ།།ལྷག་མ་ནི་སུམ་འབུམ་ཉི་ཁྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་ཚད་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་ཉི་ཁྲི་ལས་བརྒྱད་བོར་ན་ལྷག་མ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ འགྱུར་རོ།།ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། །ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་གླིང་བཞི་པའི་ཚད་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉི་ག་རྒྱར་མཉམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་རོ།།ཁོར་ཡུག་ཏུ་ནི་སུམ་འགྱུར་རོ། །འདི་གཉི་ག་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བརྩི་ན་ནི་སུམ་འགྱུར་ཏེ། འདིའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་བའི་ཚད་ནི་ཐད་ཀའི་ཚད་སུམ་འགྱུར་ཁོ་ན་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཟླུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །གླིང་བཞི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླུམ་པོར་ བསྐོར་བ་སྟེ་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁོར་ཡུག་ཅེས་བྱའོ། །ལྕགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ཡིན་པའོ། །ངོས་བཞི་དག་ཏུ་གྲངས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ལོགས་ཀྱི་ངོས་ནི་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ལོགས་ཀྱི་ ངོས་ནི་དངུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་ལོགས་ཀྱི་ངོས་ནི་བཻ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་ནོ། །ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ལོགས་ཀྱི་ངོས་ནི་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ས་བོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཁོ་ན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ།

有人说，由于与器世间毁灭相应，所说的世间毁灭有三种：即火灾、水灾和风灾。与此相应，从水、火、风界中任何一界所说的广说。
如何称为远离？因为获得永远断除的得。虽然凡夫也有获得断除的得，但不是永远的，所以不称为远离。
他们'必定成为邪定'，是说如果造作无间罪的意思。
广说'他们也非决定'是说，如同解脱分善根那样，若相续则如七返有等一样，时间决定也非真实决定。'等'字包括从种姓到种姓出生和一间隔等，这些时间决定将在补特伽罗建立藏中解说。除此二种决定外即是不定。
广说'他们依缘'是说，若得正性之缘，则决定成为正性。若得邪性之缘，则决定成为邪性。若二者之缘皆未获得，则于二者皆不依止。通过无明等次第的宣说，已说明有情世间。
第二十八品
'欲'即是欲望的意思。
'风轮高度为一百六十万无数'是说高度为一百六十万。'由业力'是说由业的力量。'广度无数'是说若计算广度则无数。
这里比喻是说，如同饮食按次第食用和饮用未消化不会落入胃中一样，唯有消化才会到达消化处的意思。
'以澄清方式'是说以舒适方式，犹如完全平坦一样的意思。
'如同煮沸牛奶凝结的方式'是说，如同煮沸的牛奶凝结变硬一样，水上成为金地。
'余数为三十二万'是说，从一百一十二万减去八万，余数即为此数。
'水轮和金轮正面为十二万'等广说，这是说明四大洲的量，而非三千大千世界的量。'此二者广度相等'是说水轮和金轮。
'周围则为三倍'，此二者若计算周围则为三倍，此周围量正是正面量的三倍，这是一切圆形的规律。
'四大洲环绕'是说圆形环绕，如同轮形而住。因此称为环绕。
'是铁的自性'是说是铁。'四边各随类'是说，北俱卢洲边是金的自性，东胜身洲边是银的自性，南瞻部洲边是琉璃的自性，西牛货洲边是水晶的自性。'具有各种种子'是说具有各种功能。

།མཐུ་རྣམ་པ་དུ་མའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ རླུང་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་དུ་མའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་རླུང་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མི་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འགྱུར་བ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འདི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཙམ་ལ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་ལུགས་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ ཕྱི་མ་དག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་ལ།གང་དག་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་དག་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་དགོས་སོ། །གསེར་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་ དང་དངུལ་དང་ནོར་བུ་དང་ས་ལ་སོགས་པའོ།།འཕང་དུ་དཔག་ཚད་འབུམ་དྲུག་ཁྲིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲི་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། བསིལ་དང་ཞིམ་དང་ཡང་དང་འཇམ། ། དང་བ་དང་ནི་དྲི་ང་མེད། །འཐུངས་ན་ལྟོ་ལ་མི་གནོད་དང་། །མགྲིན་པ་ལ་ནི་མི་གནོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ངོས་ལ་ནི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་འགྲམ་ནས་བགྲངས་ན་སུམ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་མཚོ་དེ་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་ངོས་ན་སྲིད་དུ་བགྲང་ན་སུམ་འགྱུར ཡིན་པས་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་ངོས་རོལ་གྱི་སྲིད་དུ་དཔག་ཚད་ཉི་འབུམ་བཞི་ཁྲི་སྟེ།བརྒྱད་ཁྲི་ཕྲག་གཅིག་དང་དེའི་ཕྱོགས་གཡས་གཡོན་གཞན་གཉིས་སུ་རོལ་མཚོ་དེ་འདལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྒྱད་ཁྲི་ཕྲག་གཞན་གཉིས་ཡོད་པས་བརྒྱད་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་སྟེ་ཉི་འབུམ་བཞི་ཁྲིར་འགྱུར་ རོ།།འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་ནི། །ཉི་ཤུ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མུ་ཁྱུད་འཛིན་གྱི་རི་དང་ཁོར་ཡུག་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོའི་ཚད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མ་ཚང་བས་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་བརྒྱ་ཕྲག་གཞན་གཉིས་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ ཁོ་ནའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ལ།ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་དག་གིས་བསྣན་ན། ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། །ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་། །སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ དང་བརྒྱ་ཕྲག་ནི།།ཕྱེད་དང་ལྔ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའི་གཞི་དེ་གཉེར་སོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གླིང་བཞིའི་བརྩི་བས་ཇི་ལྟར་བཀོད་པ་བས་ནི་ལྷག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིའི་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཁོར་ཡུག་གི་ཕྱི་རོལ་ན་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ དེ་ཙམ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ།།འོ་ན་ནི་ཁོར་ཡུག་དེས་གླིང་བཞི་པ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེས་ནི་སྟེང་གི་ས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་བ་ཡིན་གྱི། ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཞན་ན་རེ་རི་རབ་ལ་སོགས་པའི་རི་ རྣམས་རྔམས་སུའང་འཕང་དང་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་ཟང་ཡག་ཁོ་ནར་འདུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་མན་ཆད་ཀྱི་ཆ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་བརྟག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ནི། དེ་དག་རྣམས་སུའང་འཕང་དང་མཉམ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ མན་ཆད་ཀྱི་ཆ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལྷག་པ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་རི་རབ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཆུ་དང་གསེར་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཁྱབ་པས་ན་དེ་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་ལུས་སམ་ས་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྐུ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་སམ།རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ས་ཕྱོགས་ལས་གཞན་པའི་ས་ཕྱོགས་ཀྱིས་བཟོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'具有多种力量差别的风'，意思是具有多种能力差别的风能够产生这些，这是其词义。
'未相遇'意思是不是同时生起，这是其词义，即当果存在时因不存在。
'这就是这个'意思是所说的变化。
'这也不是如此'是因为说水仅仅变成他物就是变化。
'这种说法方式以前未曾有过'是认为与自己的话语相违背。
前后刹那被认为是如此变化，凡是变成他物者也被见为他性，如天授和供施二者。因此，因果二者必须成为他性。
'金等'是指金、银、宝石、土等。
'高度为六十万由旬'意思是十六万，这是其词义。
关于'具有八支'，八支的总摄偈颂是：'清凉与美味，轻盈并柔滑，清净无异味，饮之不伤腹，咽喉亦无害。'
'从持轭山边算起三倍'意思是内海在持轭山边长度计算时是三倍，因为持轭山边这边长度为二十四万由旬，即八万一次，在其左右两边，内海以延展方式有另外两个八万，所以是三个八万，即成为二十四万。
'三十万零二万二千'这是说明围墙山和轮围山之间一方外海的量度。
这里缺少的是一千二百八十八。另一方也应当如此说明。
如此加上二千五百七十五由旬，就会与'水轮与金轮，正对十二万，三千零五百，五十正好是'所说的基础相符合。
如果说依四洲的计算方式所安立的要多，对此应当回答：因为轮围山外有那么多的水轮和金轮，所以没有过失。
如果说那么轮围山就不是环绕四洲的圆周，应当理解为它是环绕上面的地面，而不是水轮和金轮。
有人说，说'须弥山等诸山深度也与高度相等'并非完全平整。
那么是什么呢？是以山的形式向下稍微多出一些，因为差别难以考察，所以说'诸山深度也与高度相等'。
因此，由于稍微多出的下部分以及它们所依的须弥山等所依的水和金性遍及，所以没有矛盾。
'以其他身或处所'详细解释是：金刚喻定非佛菩萨身以外的其他身，或金刚座以外的其他处所所能忍受。

།གླིང་གི་དབྱིབས་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཞིའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་འདི་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། གངས་རི་དང་འབིགས་ བྱེད་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་།གེ་ར་དང་རི་ཁྲོད་པ་རྣམས་དཀར་ཤམ་དང་སྔོ་བསངས་དག་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །ལུས་དང་ལུས་འཕགས་སྒྲ་མི་སྙན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་རྣམས་མང་བའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱང་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །གཅིག་ནི་སྲིན་པོ་དག་གནས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྔ་ ཡབ་དང་རྔ་ཡབ་གཞན་དག་ལས་གཅིག་ཅིག་ཡིན་ནོ།།རི་ནག་པོ་དགུ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་མདོག་ནག་པོ་དགུའི་ཕ་རོལ་ནའོ། །དེའི་དབང་གིས་འདི་འཛམ་བུའི་གླིང་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་དེའི་དབང་གིས་འཛམ་བུའི་ཤིང་གིས་མཚོན་པའི་གླིང་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་ ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་དེའི་འབྲས་བུའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་འཛམ་བུའི་འབྲས་བུ་སྟེ། འདིའི་འབྲས་བུས་མཚོན་པའི་གླིང་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྩིག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ར་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ངོས་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ལྕགས་ཀྱི་ར་བས་ཀུན་དུ་བསྐོར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་ར་བས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྕགས་དག་གིས་ནི་གང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ཀྱིས་སྟེང་ནས་བཀབ་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལྕགས་ཀྱིས་སྒོ་བཅད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁྱད་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཁེབས་པའོ།།སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་པ་བཏེག་ནས་ནི་པགས་པ་དང་ཤ་དང་ཁྲག་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁྱི་སྲེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་ཟ་བར་བྱེད། ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་མ་རལ་གྱི་ལྟ་བུའི་ནགས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པ་དག་གོ། །ཁྭ་ལྕགས་ཀྱི་མཆུ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤལ་མ་ལིའི་ནགས་ན་ ཡོད་པ་དག་གོ།།སྤུ་གྲིའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤུ་གྲིའི་ལམ་དང་། ལོ་མ་རལ་གྱི་ལྟ་བུའི་ནགས་དང་། ཤལ་མ་ལིའི་ནགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་མོ། །ཐག་མདུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕང་མདུང་ལ་སོགས་པའོ། །གནོད་པ་ལྷག་པའི་གནས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྷག་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ།འདི་དག་ཏུ་ལྷག་པར་གནོད་པར་བྱེད་པས་ན་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལྷག་པར་གནོད་པ་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དམྱལ་བ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ ཡིད་འོང་སྟེ།དེ་ནི་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འོག་གི་དོན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། དེའི་ཕྱིར་དམྱལ་བའི་འཆིང་བའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དམྱལ་བའི་འཆིང་བའི་འོག་ཏུ་མེ་མ་མུར་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཏུ་འབྱིང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ལྷག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དྲི་བ་ ལས་དྲི་བ་གཞན་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པ་བཅུ་དྲུག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་ནས་ལྷག་པ་བཞི་པ་ནི་ཆུ་བོ་རབ་མེད་ཐལ་ཆུ་བསྐོལ་མས་གང་བ་སྟེ།གང་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་འགྲམ་གཉིས་ནས་སྐྱེས་བུ་ལག་ན་རལ་གྲི་དང་མདུང་ཐུང་དང་ཐག་མདུང་ཐོགས་པ་དག་གིས་འགོག་ཅིང་སྟེང་ དུ་འགྲོ་བ་ན་ཡང་གདུ་ཞིང་འཚེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་ཅི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་གཞན་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འཆགས་པའི་རླུང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་འཆགས་པའི་ཚེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་རླུང་དག་གཡོ་བ་ལྟར་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དེ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དེ་དང་འདྲའོ།།གཤིན་རྗེའི་སྲིན་པོར་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པའི་ལས་ཅན་ཐམས་ཅད་དམྱལ་བའི་སྲུང་མར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཤིན་རྗེས་བསྒོ་བ་དག་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤིན་རྗེས་ལྷའི་ཕོ་ཉའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུས་བསྒོ་བ་གཤིན་རྗེའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ན་གནས་པ་གང་དག་གིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་དམྱལ་བའི་གནས་སུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གཤིན་རྗེའི་སྲིན་པོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ལག་ན་རལ་གྲི་དང་མདུང་ཐུང་དང་ཐག མདུང་ཐོགས་པ་གང་དག་གནོད་པའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于洲的形状是什么这一问题，由于地理环境的缘故，众生的种种差异是显而易见的。住在雪山和穿山地区的人们，以及住在格拉和山间的人们，看起来是白色和青色的。
'身洲和胜身洲以及北俱卢洲'这句话中，因为住处众多，所以用复数形式来表示。
'一处是罗刹所居'这句话是指在诸多洲中的一个洲。
'从九座黑山'这句话是指在九座黑色山脉的另一边。
'因此这里被称为瞻部洲'这句话是说，因为瞻部树的缘故，以瞻部树为标志的洲被称为瞻部洲。
或者说'因为它的果实的缘故'这句话是指瞻部树的果实，以这种果实为标志的洲被称为瞻部洲的意思。
'四面墙'这句话就是'四面围墙'的意思。有人说是指四个方向。
'铁围山所环绕'这句话是指被铁制围墙环绕四周的意思。
'充满铁'这句话是指上面被铁覆盖。有人说是指铁门关闭。
'特别处所'这句话是指覆盖。
'如前所述'这句话是指抬起脚后，皮肉和血液生长的意思。
'野狗也在啃食'这句话是指在如剑叶林中的那些。
'乌鸦有铁嘴的'这句话是指在棉刺林中的那些。
'剃刀道等三处'这句话是指剃刀道、如剑叶林和棉刺林这三处。
'投枪'这句话是指投掷的长矛等。
'因为是特别伤害之处所以称为特别'这句话中，'特别'这个词的含义是殊胜的意思，因为在这些地方造成特别的伤害，所以称为特别。
如何造成特别的伤害呢？为此详细说明'在地狱中'等。其他人说，即长老悦意认为'特别'这个词的含义是指下文。
因此说'在地狱束缚之下'，是说在无间等地狱的束缚之下，因为沉沦在炭火等这些处所，所以称它们为特别。
'问题引出其他问题'这句话是说，当问到'什么是十六特别处'时，说到第四特别处是无渡河，充满沸腾的碱水，众生在那里从两岸被手持剑、短矛和投枪的人阻挡，向上走时也被煮烤，由此引出'那些地狱守卫众生'等其他详细问题。
'如同成劫的风'这句话是说，就像在世界形成时，为了成就器世间等而起风一样，那些地狱守卫也仅仅是由四大种及所造色构成，与之相似。
'转生为阎魔罗刹'这句话是说一切造恶业者都转生为地狱守卫的意思。
'由阎魔王派遣'这句话是说，如同在天使经中所说的那样，由阎魔王派遣，住在阎魔王宫殿中的那些引导众生前往地狱处所的人被称为阎魔罗刹，而不是指那些手持剑、短矛和投枪从事伤害之事的人们。

།ད་ནི་ལས་དེ་གང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱིས་དམྱལ་བར་ལས་བྱས་པ་གང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དག་ཏུ་ མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པའི་དམྱལ་བ་དེ་དག་ཏུ་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དེ་དག་གིས་སུ་ཞིག་འགོག།།འདི་སྐད་དུ་རེ་ཞིག་དམྱལ་བ་དག་ན་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆེན་པོའི་གོ་སྐབས་ ཀྱང་ཡོད་ན་དེ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།མཚམས་གཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་རྣམས་ལ་འདི་དག་ལ་སྲེག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་ལས་དག་གིས་ན་མེ་དེས་ཀྱང་ཚིག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་སྒྲར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆུ་བུར་ཅན དང་།ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་ཆེར་གས་པ་དག་སྟེ། དེ་ན་འདུག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཆུ་བུར་ཅན་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་སོ་ཐམས་ཐམས་དང་། ཨུ་ཆུ་ཟེར་བ་དང་། ཀྱི་ཧུད་ཟེར་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུའི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་ཞབས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །མེ་ཤེལ་ནི་མེ་ཤེལ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཆུ་ཤེལ་ནི་ཆུ་ཤེལ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་གཉིས་ཡུལ་ དང་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་མཐུན་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་སུ་ནི་ནམ་ཕྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ ཉི་མ་ནུབ་པོ།།ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་དུ་ཉི་མ་ཕྱེད་དོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ཉི་མ་ཤར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དབྱར་གྱི་ཟླ་བ་གཉིས་པའི་ཐ་མའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་རིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱར་གྱི་ཟླ་བ་ནི་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ནས་སྟོན་ ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཀྱི་བར་བཞི་ཡིན་ལ།ཟླ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མར་གྱི་ངོ་བོ་སྔ་སྟེ་དེ་ལ་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཡར་གྱི་ངོའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་མོ་རིང་བར་འགྱུར་རོ། །དགུན་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཞི་པ་ལ། །ཐུང་ངུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུན་གྱི་ཟླ་བ་ནི་སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཉ་ནས་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ཉའི་བར་ཡིན་ ཏེ།དེ་ལས་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཡར་གྱི་ངོའི་ཚེས་དགུ་ནས་མཚན་མོ་ཐུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་ངོས་སུ་གྲིབ་མ་འབབ་པས་དཀྱིལ་འཁོར་མ་རངས་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཀ་བ་ལ་སྒྲོན་མའི་གྲིབ་མ་བབ་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཀ་བ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཀ་བ་རང་གི་ གྲིབ་མས་བསྒྲིབས་པར་འགྱུར་ཏེ།སྒྲོན་མ་ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པ་ནི་ཀ་བ་རངས་པར་སྣང་ལ། ཆུང་ཟད་ཅིག་གིས་ཉེ་ན་ནི་ཆུང་ཟད་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་ན་ཀ་བ་དེ་མི་སྣང་བའི་ངོ་བོའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་བའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་ འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་ངོས་བླ་འོག་འཛུལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོག་རོལ་གྱི་ཆ་འབྲི་བ་དང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་ནི་ཚོགས་སོ། །དེ་ན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་དག་གོ། །རི་ རབ་ཀྱི་བང་རིམ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མུ་ཁྱུད་འཛིན་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།བར་གྱི་ཐག་ནི་སྟོང་ཕྲག་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་གྱི་ཐག་དཔག་ཚད་ཁྲིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

现在，'那个业在何处成熟'是指地狱守卫们在地狱中所作的业在何处成熟。'就在那些处所'详细解释是：在那些无间罪业者的业报成熟之处，即在那些地狱中，地狱守卫们又能阻止谁呢？
这是说，既然在地狱中那些造无间罪者的大无间业有如此巨大的果报，那么对他们造成伤害的地狱守卫们的业又何须说呢？'为了划定界限'是说为了给地狱守卫们划定界限，告诉他们'不要烧这些人'。
或者说'为了成就特殊元素'是指由于他们的业力，即使是那样的火也不能烧到他们，这就是成就了特殊的元素。'与身体和声音的变化相应'中，与身体变化相应的是水泡地狱、水泡破裂地狱、裂如青莲地狱、裂如红莲地狱、裂如大红莲地狱，因为在那里的众生身体像水泡一样。与声音变化相应的是齿战地狱、呼号地狱、号叫地狱等。
'正因为如此'是指像谷堆一样底部广大的缘故。'外部'是指不在内部。'火晶'是指火晶的本性。'水晶'是指水晶的本性。'相应地'是指这两种轮相应于地方和时间的特殊情况，对眼等感官产生利益或损害。
'同样也应用于其他情况'是指什么呢？当东胜神洲半夜时，赡部洲是日落时分，西牛贺洲是正午，北俱卢洲是日出，同样也应用于其他情况。
'从夏季第二月最后九日起夜晚变长'是说夏季的月份是从夏季最后一月到秋季最后一月共四个月，所有月份都是黑月在前，在夏季最后一月白月初九开始夜晚变长。'在冬季第四月变短'是说冬季月份是从秋季最后一月十五日到春季第一月十五日，从其中冬季最后一月白月初九开始夜晚变短。
'由于影子落在对面使得月轮显得不圆满'是说，比如灯光的影子落在柱子上，越接近柱子，柱子就越被自己的影子遮蔽。当灯在远处时柱子显得圆满，稍微靠近时就稍微减少，直到非常接近时柱子完全不显现，这就是运行的方式。瑜伽行派说月轮是通过上下穿行的方式，使月轮下部分增减。
'四大王众天'是指四大天王部众的群体。'住在那里的'是指四大王众天。'须弥山层级等'中的'等'字包含了持边等。'中间距离是一万'是指中间距离是一万由旬的意思。

།ཕྱེད་མན་ཆད་དུ་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེད་ཁེབས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་ མྱོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་མྱོས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡེབས་པ་དང་མཐུན་པར་རྟག་མྱོས་ཞེས་བཤད་དེ་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཞི་པ་ལ་ནི། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་བདག་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཆ་ན་ནི་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་ངོ་། ། ལྷོ་ཕྱོགས་ན་ནི་འཕགས་སྐྱེས་པོའོ། །ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ན་ནི་སྤྱན་མི་བཟང་ངོ་། །བྱང་ཕྱོགས་ན་ནི་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའོ་ཞེས་བྱ་བར་གོ་རིམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བང་རིམ་བཞི་པ་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་བདག་ཉིད་གནས པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་བཤད་དོ།།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་པས་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་མང་བའོ། །དེ་ནི་ངོས་ལ་ཉི་ཁྲིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར། དེ་དག་རྔམས་སུའང་འཕང་དང་མཉམ། །ཞེས་བྱ་བ་ འདི་བཤད་ཅེ་ན།དེ་དག་གི་བསམ་པ་ནི་རྐེད་ཀྱི་ཆ་ཁོ་ན་ལ་བཏགས་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱེད་དང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །འདི་ལ་ཕྱེད་ལྷག་པར་ཡོད་པས་ན་ཕྱེད་དང་གཉིས་སོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཡོད་པས་ན་དཔག་ཚད་ཕྱེད་ དང་གཉིས་པ་སྟེ།འཕང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་ངོ་། །ཚོན་བརྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོན་རྩི་སྣ་བརྒྱས་སོ། །རིན་པོ་ཆེ་དང་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གནས་ གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔལ་དག་སྟེ།དེ་དག་གི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཆེ་བ་ཉིད་དག་གོ། །དེ་རྣམས་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་བ་སྟེ་ངོ་ཚ་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོས་ཀྱི་སྲིད་དུ་དཔག་ཚད་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངོས་གཅིག་གི་ཚད་ཡིན་ཏེ་བཞི་པའི་བར་དུ་ཡང་ ཚད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཕྱོགས་བཞི་ཡོད་པ་ན་ཕྱོགས་བཞིའོ། །ས་གཞི་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལས་གཞི་མཛེས་པ་ཡོད་པས་ན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་བའི་གནས་ས་གཞི་བཟང་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །དཔག་ཚད་ཉི་ཤུ་འདས་ནས་རྩེ་བའི་གནས་ཡོད་ པས་ན་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུས་བཅད་པ་ན་ཞེས་བྱའོ།།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་པས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་དགའ་བའི་མཆོག་གི་གནས་ནི་འདོད་པའི་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གནས་སོ། །ཤིང་ལས་མི་ འདའ་བ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དེ་ཤིང་ས་བརྟོལ་དེ་ལས་མི་འདའ་བར་འདུག་སྟེ།དེའི་ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་དང་ལོ་མ་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུར་ཁྱབ་པར་གནས་ལ། ཤིང་དེ་ལྟ་བུ་ལས་མི་འདའ་བ་ལས་དགོངས་ནས་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་ནི་ དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུར་ལྡང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པར་ཟད་དོ།།འདིར་ལན་དུ་དེ་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ཁོ་ནར་འཇིག་པར་འགྱུར། ཡུལ་གཞན་དུ་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུན་འཆགས་པར་མི་འགྱུར་ན། རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུར་ ལྡང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ལན་གཞན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྫི་ཕྱོགས་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱར་ངད་ལྡང་ལ་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་ནི་ལྔ་བཅུར་ལྡང་གི་དེ་ཕན་ཆད་དུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ ཆུང་བ་དང་ཆེས་ཆུང་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།རླུང་ཆུང་ངུས་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཆུང་བ་དང་ཆེས་ཆུང་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ནི་དྲིའི་རྒྱུན་དེ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཀུན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་རིང་ པོ་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་བར་དུ་མི་འགྲོའོ།

所谓'到达一半以下'是指覆盖一半。'常醉'是指经常处于醉酒状态，为了与偈颂相配而说'常醉'，因为意思是一样的。
关于第四，'四大天王的本体'是指：应当理解东方有持国天王，南方有增长天王，西方有广目天王，北方有多闻天王，这是它们的次第。所谓'四大天王天众'是因为第四层台阶上住有四大天王的本体，所以称为四大天王天众，因为有四大天王的缘故。
'最大的'是指数量最多。'每边二万'，如果是这样的话，为什么又说'他们的高度与宽度相等'呢？应当理解这只是就腰部而言的说法而已。
'二又半'是指：因为这里多出半个，所以是二又半。或者说因为这里有二又半由旬，所以是二又半由旬，'高度'是从上下文推知的。
'百种颜色'是指百种染料。'众多珍宝和处所圆满'是指众多珍宝圆满和众多处所圆满。
'一切其他处所的庄严'，它们的伟大本质就是伟大性。'使之羞愧'的意思是产生羞愧。
'每边长二百五十由旬'是指一边的尺寸，直到第四边都是这个尺寸。'四方'是指这里有四个方向所以称为四方。
'地基优良'是指这些地基美好，所以是天众游戏之处的优良地基。因为超过二十由旬后有游戏之处，所以说'以二十由旬为界'。
'三十三天'是指那里有三十三位天神，所以称为三十三天。他们是欲界最胜喜乐之处，即殊胜欲乐之处。
'考虑到不超出树的范围而说'是指：这香气不超出沙罗树的范围，其枝叶覆盖五十由旬，考虑到不超出如此树的范围，所以说'非顺风方向能飘五十由旬'而已。
这里回答说'它不是在非顺风方向行进'，因为它在哪里生起就在哪里消失，不会在其他地方形成相续，那为什么又说'非顺风方向能飘五十由旬'呢？因此这个回答是不合适的。
所以另一个回答详细说明'就是那个'。又为什么顺风方向香气能飘百由旬，而非顺风方向只能飘五十由旬而不能更远呢？为此详细解释说'因为相续变得小、更小、极小的缘故'，即因为被微风阻碍的缘故而变得小、更小、极小。这表明香气的相续很快就会完全断绝，因此不会走到百由旬那么远的路程。

།འོན་ཏེ་རླུང་ལ་བསྒོས་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཏིལ་དག་ལ་ཡོད་པའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ལས་དྲི་གཞན་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ་གལ་ཏེ་དྲི་དེ་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་དཔག་ ཚད་ལྔ་བཅུར་ངད་ལྡང་ན།འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མེ་ཏོག་དྲི་ནི་རྫི་ཕྱོགས་མིན་མི་འགྲོ། །ཞེས་གང་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་དྲང་། རྩ་བའི་དྲི་ནི་གླ་སྒང་ལ་སོགས་པའིའོ། །བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཏོད་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དག་གི་སྣོད་མངོན་པའི་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣོད་ནི་གནས་ཏེ་རྩེད་མོས་དྲན་རླག་པ་དང་རབ་ཏུ་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་གཞན་ཡང་ཕལ་མོ་ཆེ་ཞིག་ཡོད་པས་འདི་ནི་མདོར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ལ་གཉིས་ ཀྱིས་གཉིས་ནས་བལྟས་པའི་བར་གྱི་འཁྲིག་པ་ཡོད་པས་ན།གཉིས་གཉིས་འཁྱུད་དང་ལག་བཅངས་དང་། །དགོད་དང་བལྟས་པས་འཁྲིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་ཅར་ཡང་ གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པས་གདུང་བ་དང་འབྲལ་ལོ།།བརྟགས་པ་ལས་བཤད་པ་ནི་དུས་ཀྱི་ཚད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་དང་འཁྱུད་པ་དང་ལག་བཅངས་དང་། དགོད་པ་དང་བལྟས་པ་དག་ཡིན་པའི་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ས་དང་འབྲེལ་བར་ གནས་པ་དང་།འཐབ་བྲལ་བ་དང་། དགའ་ལྡན་པ་དང་། འཕྲུལ་དགའ་བ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ཙམ་ཇི་ཙམ་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ཙམ་ཇི་ཙམ་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡུལ་རྣམས་ཆེས་ཤས་ཆེ་བ་ དེ་ཙམ་དེ་ཙམ་དུ་འདོད་ཆགས་ཏེ་འཁྲིག་པའི་དུས་ཀྱང་ཆེས་ཤས་ཆེའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་ལྷའི་རིས་བཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་ནས་དགའ་ལྡན་པའི་བར་རོ། །འདི་དག་ལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་ཡོད་པས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ བ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་དང་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་དང་ གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའོ།།དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདོན་ཏོ། །འདོན་པ་དེ་ལ་ནི་འདི་ལྟར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་བྱ་ སྟེ།གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་འདོད་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་འབྱོར་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འཕྲུལ་དགའ་བ་ རྣམས་ལས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྤྲུལ་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ཡུལ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་སྟེ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བའི་བདེ་བ་ནི་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བའོ། །དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནི་མི་ནུས་ཀྱི། དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བདེ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་ པར་ནི་ནུས་སོ།

所谓'依风而生'是指，就像芝麻中存在的花香产生其他香气一样，那些香气是否就是花香呢？如果这种香气不是顺风飘散而是逆风传播五十由旬，那么世尊所说'花香不逆风飘'这一广泛宣说如何解释？根本香是指伽蓝等的香气。
'造作与非造作而行'是指引导趋向于造作与非造作，即'趋入'的意思。
'如果简要说他们的器世间'中，器是指处所，因为还有许多其他天众以游戏、放逸、大笑等为主，所以这里是简略说明。
因为他们有二人相对而视等的淫欲，所以'二人相拥、执手、笑语、对视即是淫欲'。一切都是二人交合而成就的。
毗婆沙师们说，欲界六天都是以二人交合而离苦。
'论中所说是时间的量度'是指，二人相对、相拥、执手、笑语、对视等行为的持续时间，依次对应地居天、离诤天、喜足天、化乐天、他化自在天的二人交合时间。
'随着……越来越'详细所说的是，越往上界，境界越殊胜，相应的淫欲时间也越长，应当如是理解。
'这些是四种天众'是指从四大王天到兜率天。
'随所生起受用'是指这些天众有随其所生起的受用，故称随所生起受用。这是其本性，因此如是称呼。
'如意自化受用'也如前所述。
'如意自他化受用'是指自己和他人所化现，对此受用，如前所述。
有些版本作'如意他化受用'。对此说法应如是理解：他化是指如意由他人所化现。对此受用，如前所述。
化乐天无法获得受用他人所化现的欲乐，由此显示他化自在天胜过化乐天。
此处应知所说的化现是指色等外境。
'离生'是初禅地，因为远离不善法。
'定生'是二禅地，因为远离寻伺。
'喜乐'是指以喜为特征的乐。'无喜之乐'是因为远离喜悦。
关于'安乐住'，'乐'是行为的特征。
'应当观察乐的生起'是说，殊胜禅定虽无乐受，不能说有乐生起，但因为是善业的果报，与乐相似，所以可以安立为乐生。

།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡང་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ས་དེ་ན་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ གྱིས་སམ།གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་དགའ་ལྡན་པའི་ནང་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའམ། དེ་ན་གནས་པའི་ལྷས་ཁྲིད་ནའོ། །ས་མཚུངས་པ་དག་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ནང་དག་ཏུ་འགྲོའོ། །གོང་དུ་ སྐྱེས་པ་འོངས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མཚུངས་པ་པ་ཡིན་གྱི།ས་གོང་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྐྱེས་པའི་ འདོད་པས་སོ།།འདི་ན་འཁོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་པས་ན་འདི་ན་འཁོད་པའོ། །ས་གོང་མ་པ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ན་འཁོད་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རེག་བྱ་རེག་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ པ་སྟེ།སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཐབ་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཞིའི་གནས་ཀྱང་གོང་མ་ཉིས་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནི་འཐབ་བྲལ་བའི་གནས་ཀྱི་ཉིས་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་ཚད་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་གཞལ་མེད་ཁང་སྐར་མ་བཞིན་དུ་འོག་གཞི་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་ཉིད་སྲིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་པ་དང་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དང་ཚངས་ཆེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འཇིག་ རྟེན་ན་དེ་ལྟར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱི་ཕུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སྤྱི་ཕུད་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཕུད་ཅེས་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ནི་འཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བས་ན་འཆགས་པའོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡོད་པས་ན་ འཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་འཇིག་པས་ན་འཇིག་པའོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་ཀུན་དུ་འཇིག་པ་ཡོད་པས་ན་འཇིག་པ་སྟེ། དེའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའམ། གསུམ་པའམ། བཞི་པ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་སྟེ།འོག་ནས། འཆགས་པ་དང་ནི་འཇིག་པ་དང་། །ཞིག་ནས་འདུག་པ་དག་མཉམ་མོ། །ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད། །ཁྲུ་བཞི་པ་དང་ཕྱེད་དང་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་བཞི་པ་དག་ཡིན་ཏེ། ཁ་གཅིག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཁྲུ་བཞི་པ་ དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།ཤར་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་ནི། །བྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ལ། །ཤར་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་བྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པས་ནི་དེ་དག་ནི། ཤར་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་ནི། །བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་ཚད་ཁྲུ་བརྒྱད་ དོ།།བ་ལང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་ཚད་ཁྲུ་བཅུ་དྲུག་གོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ནི་ཚད་ཁྲུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །བཞི་ཆ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྒྱང་གྲགས་དག་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཞི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ ཏེ།རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་བཞི་ཆ་ཙམ་མོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཞི་ཆ་གཉིས་ཙམ་པ་ཡིན་པ་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་དང་། བཞི་ཆ་གཅིག་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཉིས་འགྱུར་ དུ་བསྒྱུར་ནས་དེ་ལས་དཔག་ཚད་གསུམ་ཕྲི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲིན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཉིས་འགྱུར་དུ་བསྒྱུར་བ་བྱས་ནས་དཔག་ཚད་གསུམ་བོར་ན་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ།།བསོད་ནམས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་དཔག་ ཚད་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ།

如果有人说：'第四禅定也会产生快乐，这样岂不是有过失吗？'答：不是这样的，因为在那个境界中没有快乐。因此，这是应当思考的事情。
'其余的也与此相同'是指：通过神通或依靠他人，离诤天人可以前往兜率天中。如果具有神通或者被住在那里的天人引导就可以去。同地者，即四大王天人可以前往三十三天中。
'见到上地所生者来'是指同地者，而非上地者。即'不是生于初禅者，也不是生于二禅者'等等。'由于他的欲望'是指上地所生者的欲望。'住于此处'是指因为安住而称为住于此处。这是上地者的同义词。其他部派说：'如同住于此处一样可见。'
'如同不能触及触境一样'这只是一个比喻而已，'如同声音一样'这也应当了知。'离诤天等欲界四处所依的处所也是上面的二倍'是指兜率天的处所是离诤天处所的二倍等等。
'第四是无量'是说因为宫殿如同星辰一样没有地基，所以认为是无量的。'梵世界空'是指梵众天、梵辅天和大梵天，这是同义词，因为世间如此称呼。
'最初'是指因为如同大千世界的最初而称为最初。'生起即是形成'是指因为各种生起所以是形成。或者说因为此处有各种生起所以是形成。
'因为普遍毁灭所以是坏'。或者说因为此处有普遍毁灭所以是坏，在那个时候众生会一起毁灭于第二禅或第三禅或第四禅。这是'将要去'的同义词。如下文所说：'形成与毁灭，以及毁灭后的住期是相等的。'
'南瞻部洲人的身量为四肘半'是指身量为四肘半，有些说身量也有四肘的。
'东、西牛贺洲和北'这些地方，因为有'东、西牛贺洲和北'的说法，所以是'东、西牛贺洲和北'。按照次第，东胜身洲人身量为八肘，西牛贺洲人身量为十六肘，北俱卢洲人身量为三十二肘。
'从四分之一'详细说来，因为经中说'直至二个半由旬'，所以'四分之一'指的是由旬，四大王天人的身量是四分之一由旬，三十三天人的身量是二个四分之一由旬，乃至他化自在天人的身量是一又四分之一由旬。
'乘二后减去三由旬'是指无云天人的身量，将其乘二后减去三由旬就是一百二十五由旬。'福生天等'是指福生天人的身量为二百五十由旬。

།འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྩི་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུ་མུ་ད་དང་པདྨ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ནི་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་དག་ཉིན་པར་ནི་ཁ་འཛུམས་ཤིང་མཚན་མོ་ན་ཁ་འབྱེ་ལ་པདྨ་དེ་ལས་བཟློག་པ་དག་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་ ན་མེ་ཏོག་ཁ་ཅིག་ཁ་འཛུམས་ཤིང་ཁ་འབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཉིན་མཚན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།བྱ་རྣམས་སྐད་འབྱིན་པ་དང་སྐད་མི་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་མི་འབྱིན་པས་ན་མཚན་མོ་ཡིན་ལ་སྐད་འབྱིན་པས་ནི་ཉིན་མོ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་བཟློག་སྟེ་བྱའི་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ ནོ།།གཉིད་སངས་པ་དང་བྲོ་བ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་བྲོ་བ་ལས་མཚན་མོ་ཡིན་པར་མངོན་ལ། གཉིད་སངས་པ་ལས་ཉིན་མོ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །ལྷག་པ་ལྷག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པ་ནི་ཉི་ཁྲིས་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ གི་ཚེའི་ཚད་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྐལ་པ་བཞི་ཁྲི་དང་དྲུག་ཁྲི་དང་བརྒྱད་ཁྲི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་བཞི་ཁྲིའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་དྲུག་ཁྲིའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་བརྒྱད་ཁྲིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་མ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་ པོའི་ཕྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ།།དེའི་ཕྱེད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུ་སྟེ། བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱེད་ལ་བསྐལ་པར་བྱས་པ་དེའི་ཕྱེད་པོ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ ཚད་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱེད་ལ་བསྐལ་པར་བྱས་པ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེད་ནི་ཚངས་ཆེན་གྱི་ཚེའི་ཚད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་བསྐལ་པ་ཕྱེད་དང་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གྲངས་ བར་གྱི་བསྐལ་པ་དྲུག་ཅུའོ།།ཚངས་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བཟློག་སྟེ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་དང་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་བསྡུའོ། །དེའི་འོག་མ་ཕྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རིས་འོད་ཆུང་ནས་བཟུང་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ཚེའི་ ཚད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་ཆེན་དང་།ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་རིས་པ་དེ་དག་གིའོ། །འདོད་ལྷའི་ཚེ་དང་ཉིན་ཞག་མཉམ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་སོས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་ གཅིག་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚ་བའི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ལྷ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དང་འདྲ་བས་འདོད་པའི་ལྷ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པའི་ལོས།དེ་ནི་ཡོད་པའི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཉིན་ཞག་དེས་ནི་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོར་བརྩིས་པས་དེ་ན་ཡོད་པའི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བསྡུས་འཇོམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཡིན་ལ། ཉིན་ཞག་དེས་ན་ཚེའི་ཚད་ནི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་གཞན་དག ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དགེ་སློང་དག་ཀླུ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་སློང་དག་ཀླུ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་ཀླུ་ཆེན་པོ་སྟེ། བསྐལ་པར་གནས་པས་འཛིན་པ། བྱའི་རྒྱལ་པོ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་མི་ཕྱིན་པ། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གཡུལ་ལ་ཡང་ ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ།

大果位天的寿量应当计算为五百由旬。'如同昙花和莲花'，就像昙花在白天闭合而夜晚开放，莲花则相反一样，那里有些花通过开合的方式来区分昼夜。'鸟类发声与否'是指不发声时为夜晚，发声时为白天，或者相反，这要依据鸟的种类而定。
'从睡醒与睡着'，是指从睡着可知是夜晚，从睡醒可知是白天。'超过是超过'，意思是超过二万。因此说'如是，他们的寿量依次为四万劫、六万劫、八万劫'，即识无边处天为四万劫，无所有处天为六万劫，有顶天为八万劫。
'其下为大劫之半'详细来说，八十中劫为一大劫。其半为四十中劫，以大劫之半计算的二十中劫，是梵众天的寿量。以其半四十中劫计算的，是梵辅天的寿量。如是性质的一半是大梵天的寿量。'那是二劫半'，即数量为六十中劫。
'大梵等'一词，反过来包括梵辅天和梵众天。'其下为半'是因为要对应前面所说的从少光天开始。'说明他们的寿量'是指大梵天、梵辅天和梵众天。
'欲界天的寿量与日夜相等'详细来说，所说的四大王天的寿量，即是一个等活地狱的一昼夜，如是乃至所说的他化自在天的寿量，即是炎热地狱的一昼夜。'与欲界天相同'，是指与欲界天相似。
因此，'以十二月为年，彼为五百年'等等，是说他们的寿量以那里的昼夜计算，三十日为一月，十二月为一年，能活那里的五百年等等。'如是其他也应相应配对'是说，如譬如诤讼解脱天的寿量，即是大地狱众合地狱的一昼夜，以该昼夜计算的寿量是二千年，如是其他也应相应配对。
'诸比丘，此八大龙'是说，诸比丘，此八大龙是大龙，住劫不坏，金翅鸟王不能侵犯，也经历和亲身经历天与非天的战争。

།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་དགའ་བོ་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཉེ་དགའ་བོ་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྟ་མགོ་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་བཏང་བཟུང་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཡིད་ལས་བྱུང་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དང་།ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ནག་པོ་ཆེན་པོ་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཨེ་ལའི་འདབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱུར་བུར་བཀང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུར་བའོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཐ་མ་པ་ སྟེ།གང་གིས་ན་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནི་ཇི་སྲིད་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་འཆི་བ་མེད་དོ། །དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དད་པས་མོས་པ་དང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དག་ཐོབ་པར་ མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་འཆི་བ་མེད་དོ།།དེ་དག་ལྷུམས་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལྷུམས་ན་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཡུམ་ནི་ཇི་སྲིད་དེ་གཉིས་མ་བལྟམས་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་འཆི་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འགོག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཇི་སྲིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ལས་མ་ལངས་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་འཆི་བ་མེད་པ་བསྡུའོ། །སོར་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་ལ་ ཁྲུ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་བཤད་པའི་དུས་ཙམ་གྱི་མི་ཁྲུ་གང་གིས་གླིང་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུང་བར་བྱའོ། །དགུན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དབྱར་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་ལ་ཡང་མང་པོའི་ཚིག་གྲགས་པ་ལྟར་དགུན་རྣམས་ དང་དཔྱིད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གསུང་རབ་ལས་ནི་དུས་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བུར་དྲུག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགུན་སྟོད་ནི་གྲང་བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དགུན་དུ་བཤད་དོ། །སོས་ཀ་ནི་ཚ་བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དཔྱིད་དུ་བཤད་དོ། །སྟོན་སྨད་ནི་ཆར་པ་ འབབ་ཏུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དབྱར་དུ་བཤད་དེ།དེ་ལྟར་དགུན་དང་དཔྱིད་དང་དབྱར། །ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དུས་དང་པོ་ནི་དགུན་དག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་དཔྱིད་དོ། །གསུམ་པ་ནི་དབྱར་རོ། །དེ་ལ་འདི་ལ་ཕྱེད་ལྷག་པ་ཡོད་པས་ན་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ སོ།།ཕྱེད་དང་གཉིས་པོ་དེ་འདས་ནས་ཏེ་དགུན་ཟླ་ར་བ་དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཕྱེད་དང་བཅས་པར་འདས་ནས་ལྷག་མ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ནི་ལུས་པ་ན་སྟེ། དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཕྱེད་ལས་པ་ན་མར་གྱི་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ལ་མཁས་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞག་མི་ཐུབ་པ་སྟེ་ཞག་གི་ཤོལ་དོར་བར་བྱ་བའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་ནི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་བཅུ་བཞི་པའི་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཕྱེད་དང་བཅས་ཏེ་འདས་ན་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཕྱེད་ལུས་པ་ན་ཡང་ཞག་གི་ཤོལ་གཞན་དོར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཔྱིད་དག་ལ་ཡང་དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ མར་གྱི་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་དང་།དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་མར་གྱི་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ལ་ཡང་ཞག་གི་ཤོལ་གཞན་དག་དོར་བར་བྱའོ། །དབྱར་དག་ན་ཡང་སྟོན་ཟླ་ར་བ་མར་གྱི་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་མར་གྱི་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ལ་ཞག་གི་ཤོལ་གཞན་དག་དོར་བར་ བྱའོ།།འགྲོ་བ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ལྔ་འགྲོ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལྷའི་འགྲོ་བར་འཇིག་པ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་འདུ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁམས་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་འཇིག་ པའོ།།སེམས་ཅན་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་དག་ཁོ་ན་འཇིག་ཅིང་བསམ་གཏན་དག་ཏུ་གཅིག་ཏུ་འདུ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་དེའི་ཚེ་སྣོད་དག་འཇིག་ཅིང་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

那些是什么呢？即是：龙王欢喜和龙王近欢喜和龙王马头和龙王放持和龙王意生和龙王护域和龙王大黑和龙王椰叶等。
所谓'充满'是转变。
所谓'一生所系'是距离成佛只剩一世。
所谓'最后有'是最后一世，即在此生中将现证阿罗汉果。
在未得阿罗汉果之前不会中阴死亡。
信随行者和法随行者在未获得信解和见道之前也不会中阴死亡。
所谓'在胎中者'是指菩萨和转轮王在胎中时，其母亲在他们未出生之前不会中阴死亡。
'等等'一词包括入灭尽定者、入无想定者、入慈悲等定者，在未从这些禅定中出定之前不会中阴死亡。
'二十四指为一肘'是说依照讲说阿毗达磨时的人肘长来确立四大洲等的尺度。
所谓'诸冬'，如同'诸夏'一词虽指一个意思却用复数形式，'诸春'也应如是理解。
经典中只有三个季节，不像世俗中的六个季节。初冬因寒冷相似故说为冬季。暮春因炎热相似故说为春季。晚秋因降雨相似故说为夏季。
因此说'冬、春、夏'。
对所有佛教徒来说，第一时期是冬季，第二是春季，第三是夏季。
其中因为有半月之余，所以是两个半月。
过了两个半月，即过了初冬月和仲冬月的一半后，剩余半月时，即在仲冬月过半时，智者佛教徒们应在黑月十四日舍去闰日。
此时沙门们举行十四日布萨。
同样，过了末冬月和春正月的一半后，在春正月的后半月时也要舍去另一个闰日。
同样在春季，也要在春末月黑月十四日和仲夏月黑月十四日舍去其他闰日。
在夏季，也要在秋正月黑月十四日和秋末月黑月十四日舍去其他闰日。
所谓'众生坏'是指地狱等五道众生归于一处，即归于天道，意思是统一趋向一处。
所谓'界坏'是指欲界和色界毁坏。
所谓'有情坏'是指当仅有众生毁坏并统一趋向禅定时，彼时器世间并不毁坏损毁的意思。

།སྣོད་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སྣོད་ཁོ་ན་ འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ན་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་འཇིག་རྟེན་འདི་ཆགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་འདི་འདུག་པར་གྱུར་པ་ལས་ ནི་ངེས་པར་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་ཚར་ཕྱིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ནི་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་དེ་མགོ་ཟུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དུད་འགྲོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་དུད་འགྲོ་ དག་ན་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མ་ལུས་པར་གྱུར་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ།དུད་འགྲོ་འཇིག་པས་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་གང་ལ་ངེས་པར་དུད་འགྲོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་འཕེན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་གང་གི་ཚེ་ཡི་དགས་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཡི་དགས་འཇིག་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མི་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་བ་ལང་དང་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དག་གི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་དག་གི་ནང་ན་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་དེས་ཐོབ་པ་ཡོད་པས་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་དང་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་འཇིག་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་འཇིག་པ་ནི་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་མི་རྣམས་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ནས་འཆི་འཕོ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་དེ། གང་གི་ཚེ་དེ་ན་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་འཇིག་པས་འཇིག རྟེན་འདི་ཞིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་ཀྱི་འཛམ་བུའི་གླིང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དེ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེ་འཕེན་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་འཕེན་པར་བྱེད་ཅིང་སྣོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཉིད་ནས་ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླིང་བཞི་པ་ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་བར་སྲེག་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མེ་ལྕེ་དེ་ཡང་དེའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རིས་མི་མཐུན་ཞིང་མི་འདྲ་བའི་སྐྱོན་ཏེ་གནོད་པ་མེ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་ཞིང་སྲེག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མེ་ལྕེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མེ་ལྕེ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ།

所谓器世界毁灭，是指当仅有器世界毁灭而非有情众生毁灭，因为那时已无任何众生。
所说'从这个世界形成后'等详细内容，是指从地狱众生开始，经过二十中劫这个世界存在之后必定会毁灭，这就是所说的完结。
所说'进入那个'是指那个毁灭开始了的意思。
关于'将感受畜生'等，是指当畜生道中已无任何众生时，仅仅以此，也就是说，以畜生道的毁灭而这个世界就毁灭了。
那时，对于有必定感受畜生道业的众生，他们将投生到其他世界。
同样，当饿鬼道中等，详细来说饿鬼道的毁灭也应如是理解。
'与人同行者'是指与人同行的性质者，如牛、水牛等。
'在人中'是指在阎浮提人中的意思。
'法性所得'是指那时由善法的变化差别称为法性，由此所得故称为法性所得。
东胜身洲和西牛贺洲的毁灭也应如是理解。
关于北俱卢洲的毁灭应如是说：有这样的时候，人们从北俱卢洲死亡而不再出生，当那里已无一个众生时，以此北俱卢洲的毁灭，这个世界就毁灭了。
因此这样说，而不像南赡部洲的毁灭等那样，是因为那里无离欲者的缘故，也就是说，在北俱卢洲中没有离欲者。
'众生的能引业已尽'是指能引生器世界、能生器世界的业已尽的意思。
'从此处遍及'是指从四大洲遍及的意思。
'乃至梵天宫殿都将焚烧'是指将会到达的意思。
'那火焰也唯属于彼地'是指属于初禅地。
为什么呢？答：异类不同的过患，即火等损害不会上行焚烧的意思。
问：如果是这样，为什么详细说'从彼处'等？因此，'因为与彼相连而生'等详细说明，色界的火焰是从欲界火焰相连而生，是彼之本性，所以如此。

། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེས་འཇིག་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་གཞན་རླུང་གིས་འཇིག་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཞིག་པས་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞིག་པ་ཡིན་ནོ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྣོད་སྟོང་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཆུའི་ཁམས་གང་གིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལན་ཚྭ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆུའི་ཁམས་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཆུའི་ ཁམས་དང་འབྲེལ་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དང་འབྲེལ་པར་བྱེད་ལ། ས་གཉིས་པའི་ཆུའི་ཁམས་དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་སྣོད་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །རླུང་གིས་འཇིག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རླུང་ལྡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རླུང་གི་ཁམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་གིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བར་རྡུལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཐོར་བར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྡང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་བརྗོད ནས་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཆགས་པའི་བསྐལ་པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པར་འདོད་ནས། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་ལྟར་རོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་གང་གི་ཚེ་ནམ་མཁའ་ལ་རླུང་འཇམ་པོ་འཇམ་པོ་དག་ལྡང་བ་དེ་ནས་གཟུང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞིག་ནས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འདུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ནི་ཉེ་བར་འོངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ མགོ་ཟུག་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་པ་དང་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་པ་དང་ཚུལ་དུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་པ་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། དེ་ནས་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ ས་གཞི་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་རི་རབ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་ནི་གང་གི་ཚུལ་སྲིད་དང་ཟབས་དང་རྒྱ་དང་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའོ། །དང་པོར་ནི་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་ལུགས་ཀྱིས་ན་ཐ་མར་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དང་པོར་འཆགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་ནི་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་འཐབ་བྲལ་བའི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་འོག་ཏུ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་ བྱེད་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་འཐབ་བྲལ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་བར་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུའོ། །འཐབ་བྲལ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་བྱུང་བ་དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྣོད་ཆགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ པར་བྱེད་དོ།།ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སྟོང་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོའོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འཁོར་རྣམས་སོ། །དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་དག་ནས་སོ། །དེ་ལས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་དེ་ལས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་ཉེ་བར་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་ནས་གནས་པར་[(]བྱད་[,]བྱེད་[)]པའི་མགོ་ཟུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

同样地，对于其他毁坏也应当如理而说，这是说如同已经说明的火劫毁坏那样，对于其他毁坏如风劫毁坏等也应当如理了知。怎样呢？如此这般，即从'由于有情毁坏而此世界毁坏'等，如前所说地狱等毁坏之后，器世间空无之时，与生俱来的水界如同溶解盐巴一般溶解器世间。
欲界的水界与初禅地的水界相连，那又与二禅地相连，二地的水界也与各自的器世间一同灭尽。风劫毁坏也同样，应当广说'与生俱来的风起'等。怎样呢？与生俱来的风界从欲界器世间开始，直至三禅地，如同尘埃聚集般散坏毁灭，如前所说'风起'等，乃至'与彼同时灭尽'等都应当说明。
为了广说成劫的方式，而说'如是世界毁坏'等广说。'如是'即如前所说。广说'尔时'是说从虚空中生起柔和之风开始，此世界毁坏后住二十中劫，从此必定出现圆满。
'彼已临近'是说已开始的意思。'如所说次第与方式'是说一切都如所说次第与方式而生起，所说次第即风轮、水轮，然后金性大地，其后须弥山等。所说方式即长度、深度、广度和形状的特征如何说明，一切都如是生起。
广说'最初梵宫'是说按顺序最后毁坏者最先形成。因此最初出现梵宫，其后乃至无诤天宫。'乃至'之声说明在梵宫之下是他化自在天宫，其下直至无诤天宫出现，这是总结。无诤天宫出现之后是风轮等。
此即显示：器世间形成并非有情形成。'梵宫空无而生'是指大梵天。'其他有情'是指其眷属。'从彼死没生于梵辅天中'是从光音天。'从彼必定出现'是说从世界形成中必定出现圆满的意思。'彼已临近'是说形成后开始安住的意思。

།མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ བཅུ་དགུ་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བར་མ་གཅིག་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པ་སྣོད་འགྲུབ་པས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དམྱལ་བར་སེམས་ཅན་བྱུང་གི་བར་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་ལྷག་མ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུ་དགུ་འདའ་བར་ འགྱུར་རོ།།ཆགས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ལས་འདའ་བ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་བྱུང་ནས་ནི་ཆགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མགོ་ཟུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ནས་འགྲིབ་པ་ན། ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཆགས་པའི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཆགས་ནས་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཡང་ཡར་སྐྱེ་མར་འབྲི་བའི། །བསྐལ་པ་གཞན་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དང་། །དེ་ནས་ཡར་སྐྱེ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚད་ནི་ བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སིལ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་བཞིའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བར་ནས་བརྒྱད་ནི་མ་རྙེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ནས་བརྒྱད་ཆད་པའི་ཕྱིར་མ་བཏོན་ཏེ། དེས་ན་གནས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། ། གྲངས་ཀྱི་གནས་དྲུག་ཅུར་བྱ་དགོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་གང་གིས་ན་གྲངས་ཀྱི་གནས་དྲུག་ཅུར་ཁ་སྐོང་བར་འགྱུར་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་མིང་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བཏགས་ནས་གདོན་པར་བྱའོ། །གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ནི་གྲངས་ཀྱིས་བགྲང་བར་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་དག་ལས་གྲངས་གཞན་མེད་པས་གྲངས་མེད་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་མེད་པ་དང་གྲངས་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་གྲངས་མེད་པ་དག་སྟེ། དེ་གསུམ་ མོ།།བསྐལ་པ་དེ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལ་འབྱུང་བས་ན་དེ་གྲངས་མེད་གསུམ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་ནི་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་དོན་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་། ། རྒྱུ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་རྒྱུས་སོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ལས་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་བཟློག་ནས་སྙིང་རྗེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་དེ་རྒྱུ་དེས་ལྟ་བའི་རྒྱུ་དེས་སྡུག་བསྔལ་དག་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འབྲིང་པོ སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་པ་ཁོ་ན་སྟེ།ཐར་པ་ཁོ་ན་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གནས་ཡིན་ཕྱིར། །འདི་ལྟར་འཁོར་བ་པའི་བདེ་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ གནས་ཡིན་ནོ།།དམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་བདེ་བ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་གཞན་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་གཏན་ལྡོག་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་རོ། །ཡང་ན་གཞན་དག་ལ་ནི་བདེ་བ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཏན་དུ་ལྡོག་པ་ཁོ་ན་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་དག་ལ་ཕན་པ་བྱ་བའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་ སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་དོ།

人们的无量寿命将经过十九个中劫，这是说一个中劫是由梵天世界的宫殿等器世间形成而经过。因此，直到地狱众生出现之前，人们的无量寿命将经过剩余的十九个中劫。对于安住的阶段也应当如此理解。地狱众生出现后，就是安住阶段的开始。从无量寿开始递减，直到十岁为止，这是安住阶段的一个中劫，因此说'这是安住阶段的第一个中劫'。
其后有十八个递增递减的中劫，然后是一个递增的中劫，这样应当了解安住阶段的时间是二十个中劫。'零散'是指不包含在四部律典中的意思。'中间八个未得'是说由于某些方面缺少八个，所以未列出，因此成为五十二处。
数目应当为六十处，自己应当给那八个随便取个名字补充进去，使数目成为六十处。关于'无数'，无数是指不能用数字计算的意思。如果这样的话，为什么说'三无数劫后成佛'呢？这没有过失，因为除此之外没有其他数字，所以称为无数，是无数劫。因为是无数且是无数，所以是无数，这是三个。
因为在那三个无数劫中成佛，所以说'三无数劫后成佛'，应当这样解释。'因为希求'是指为了他人的利益而希求，所见到的欲求就是自利。'以此因'是指由于我执的缘故。对自相续中的诸行远离我执，生起悲心的见解，以此见解之因，应当确信并了解'将感受诸苦'。
中等者仅是苦的止息，这是说声闻和独觉仅仅追求苦的止息，即解脱，而不是轮回的快乐。为什么呢？因为这是苦处的缘故。如是轮回的快乐是苦处。
殊胜的菩萨以自相续中的诸苦，为他人追求增上安乐和完全止息痛苦，即解脱的本质。或者说为他人追求增上安乐和解脱，而为自己则仅追求永远止息痛苦，即追求以利他为方便的佛性。为什么呢？因为他人的痛苦使那菩萨痛苦，正因为如此才追求两种安乐。

།མར་འགྲིབ་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལོ་བརྒྱ་མན་ཆད་ནི་སྙིགས་མ་ལྔ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ་མངོན་པར་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ལོ་བརྒྱ་པ་ན་ལྷག་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཕྱིས་ཇི་ལྟ་བར་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེའི་སྙིགས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སྙིགས་སུ་གྱུར་ཅིང་ཐ་ཆད་ཡིན་པས་ན་སྙིགས་མའོ། །ཚེ་ཉིད་སྙིགས་མ་ཡིན་པས་ན་ཚེའི་སྙིགས་མ་སྟེ། དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེའི་སྙིགས་མས་ནི་སྲོག་རྒུད་པར་བྱེད་དོ།།དུས་ཀྱི་སྙིགས་མས་ནི་ཡོ་བྱད་རྒུད་པར་བྱེད་དོ། །འབྲུ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་དེ་དག་རོ་དང་ནུས་པ་དང་སྨིན་པ་དང་མཐུ་ཆུང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒུད་པར་བྱེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་ལྟ་བའི་སྙིགས་མས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒུད་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་དང་། བདག་ངལ་བ་ལ་རྩོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་པའི་བདེ་བ་ཉིད་དམ་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པས་ན་འདོད་པའི་བསོད་ ཉམས་སོ།།ཡང་ན་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ། གང་གིས་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའོ། །བདག་ངལ་བ་ནི་བདག་ལ་ཉེ་བར་གདུང་བ་སྟེ་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་དང་བདག་ངལ་བ་ལ་རྩོམ་པ་ནི་བསྟེན་པ་སྟེ་དེའི་ དབང་དུ་བྱས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དག་གིས་ནི་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ལ་རྩོམ་པ་དང་བདག་ངལ་བ་ལ་རྩོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཤིང་བརྩམས་ནས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མས་ནི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བ་རྒུད་པར་བྱེད་དོ། །ལྟ་བའི་སྙིགས་མས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཏེ། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་གཙོར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ལྟ་བ་ གཙོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཚོགས་ཤིང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཡར་སྐྱེ་ བའི་ཚེ་ཡང་འབྱུང་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ་གང་དག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནུབ་པ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ཚོགས་ཤིང་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་སངས་རྒྱས་བྱུང་བའི་ཚེ་ཉིད་ན་ སྐྱོ་བར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱོ་བར་བྱ་མི་དགོས་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་བསྟན་པས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅའ་བ་བསྟན་པས་སོ། །འཕགས་པ་དག་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དག་གིས་གདུང་བར་མི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་དུས་ཉིད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལ།དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསེ་རུ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཇི་ལྟར་བསེ་རུ་དག་གཉིས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་དག་ཀྱང་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་གཞན་དག་དང་མི་འདྲ་བར་གནས་པས་ན་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་བརྒྱའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་བསགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་སྤྱད་ཅིང་སྦྱོར་བ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

所谓'衰减之后'详细解释为：百年以下是五浊极为严重，即显著增盛的意思。虽然在百年时也是增盛，但后来并非如此极为增盛。
所谓'寿浊'是指变成恶浊且低劣，故称为浊。因为寿命本身成为浊，故称寿浊。时浊等也与此相同。
'依次'是指：寿浊使生命衰退，时浊使资具衰退。即那些谷物、花朵、果实和药物等资具的味道、功效、成熟度和力量变小的缘故。
'二者使善法衰退'是指烦恼浊和见浊使善法衰退。如何衰退呢？'由贪欲享乐和自我折磨的缘故'，贪欲享乐即是欲乐本身或对欲乐的贪著，故称贪欲享乐。或者说贪欲享乐是对欲望的渴求，即由此而对欲乐产生贪著。
自我折磨是指自我苦行，即伤害自身的意思。贪欲享乐和自我折磨的实行即是依止，即随顺于此。
因此这样说：由烦恼浊和见浊，随顺实行贪欲享乐和自我折磨而使善法衰退。这是就无差别而言。
或者就在家众和出家众而言：依次为烦恼浊使在家众的善法衰退，见浊使出家众衰退。因为在家众以欲望为主，出家众以见解为主。
'一者'是指有情浊。'辟支佛有二种'是指不仅仅是独觉，还有以声闻为先导的群居行者也是辟支佛。
因此在增劫时出现也无矛盾，即那些获得预流果和一来果，在佛教衰灭时自己证得阿罗汉果的人就是群居行者。他们在过去佛出世时已经厌离，所以不需要再厌离。
因此'以行为表示'是指以辟支佛的行为表示，即表示与禅定相应的结跏趺坐。'若是圣者则不会被严厉苦行所折磨'是指在见真谛时已断除了戒禁取见，而行严厉苦行是以戒禁取见为先导的缘故。
'如独角兽者'是指如同独角兽无有第二般，他们也与在家众、出家众和其他辟支佛不同而住，故称如独角兽。
'以百劫因'是指积累百劫菩提之因的意思。因此说'于大劫百中修习具有戒定慧相的菩提资粮而行持'。

།དེ་དག་གིས་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་དག་གིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གིས་སྨོན་ནས་ཤེས་པས་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པར་སྤྱོད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་དོན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་སྐལ་བ དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྟོན་པར་མི་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དེ་དག་ཆོས་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ན་འོ་ན་རྒྱུ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འོ་ན་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཏེ། འདུ་འཛི་མེད་པ་ལ་གོམས་པའི་དབང་གིས་བསོད་ཉམས་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཁོར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་བྱེད་པར་མི་སྤྲོ་སྟེ། །དེ་ལྟ་བུ་བྱེད་ན་ནི་འཁོར་བསྡུ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་སྤང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་འདུ་འཛིས་སྐྲག་པས་ཏེ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ལས་ལ་འཇུག་ཏུ་མི་བཏུབ་པའོ། །འདུ་འཛི་ནི་གཞན་དང་འདྲ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འདུ་འཛིས་འཇིགས་པ་ཉིད་ཀྱང་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་ ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་བཏགས་པ་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་བཏགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མདོ་ལས་ནི་གཙོ་བོ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཁོ་ན་བཤད་དོ། །སྔ་ཕྱི་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ནི་སྔ་ ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་འཕྱི་བ་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །གོ་སྐབས་མེད་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ ཤུ་དགུ་པ།མཉམ་ཞིང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟླས་པའོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉམ་པ་རྣམས་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་ཞིང་མཉམ་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་མི་མངའ་བར་དེ་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བ་མི་མངའ་བར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་དེ་སྙེད་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡེ་པ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུའོ། །མིའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་ཚེ་ནི་མིའི་ཚེ་སྟེ་དེ་ཙམ་དུ་བཞུགས་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དབང་པོ་འདི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡན་ལག་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་འདིའོ། །ཅི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གླིང་བཞི་པའམ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཞིག་གམ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཀའ་འདིས་ནི་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དུ་འབྱུང བ་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དག་ལྟ་བུའོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱང་གང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དེ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ནི་བཤད་དོ། །སྐྱེ་བོ་ནི་མི་ཕལ་པ་དག་གོ།

所说'他们行持'的广说，是指虽然他们尚未获得各别正智，但是他们以愿智忆念往昔诸佛的教法而行持说法。'为了显示神变'是指为了利益众生而显示在虚空中行走等。'并非是因为众生无缘'是指不说法的剩余语。为什么呢？如此广说，因为当时有世间离贪者，所以认为也会成为出世间离贪者。
如果这些不是说法的因，那么什么是因呢？对此'那么是什么'广说，是由于往昔串习的力量，由于习惯于远离喧嚣而乐于寂静，为了生起对此的欲求。为了断除摄受眷属，不乐于为众生宣说甚深法，因为如此行持就需要摄受眷属。
为什么要断除摄受眷属呢？因为害怕散乱和喧嚣。散乱是指不适合从事禅定等所欲求的事业。喧嚣与其他相同。害怕散乱和喧嚣也是由于往昔串习的力量。
'此是从假立而说'是指四种转轮王是从假立论典中说的。经中因为说主要的，所以只说金轮王。'无有先后'是指不是一个在先一个在后，那么是什么呢？是指同时。'非处'是就现在时而言。'无有机会'是就未来时而言，因为未来时也不可能同时出现两个。
第二十九品。'平等而平等'是重复语。或者对一切众生如同诸佛世尊平等者而平等，称为平等而平等。'无功用乃至'是指无需作意即能见到如是世界。'其他部派'是指大众部等。'也不应单独出现'是指在世界中。'人寿'是指人寿即人寿，住世如此时间而见。'此根'是指信等。
'此支'是指此缘。'是否就一个世界而言'是指是否是就四大洲或三千大千世界一个世界而说的想法。'诸转轮王'的广说，是指如同所说'两位如来不会同时出现于世间，此是非处无有机会'的此教法，并非遮止如来出现于其他世界，如同转轮王一样。诸转轮王也说'两位转轮王不会同时出现于世间，此是非处无有机会'。'凡夫'是指普通人。

།མི་ནི་བློ་གྲོས་དང་ ལྡན་པ་དག་གོ།།མཚོན་བརྩམས་པ་ནི་གཟས་པའོ། །ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མཛོད་ཀྱི་སྤྱན་ལྟ་བུའོ། །བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དཔུང་གིས་སྤྱན་ལྟ་བུའོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དེ་དང་འབྲེལ་པའོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པའམ་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཕན་ ཞིང་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བའོ།།སེམས་ཅན་གང་གིས་ལས་དེ་བསགས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དེ་བྱུང་ན་རང་གི་ལས་དག་ཁོ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་འདི་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ ལ།དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་ཡུལ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་མ་འགྲུབ་པའོ། །ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་འོད་ཆགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ཀུན་རྫོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་ཚང་བ་མེད་པའོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ རྒྱལ་པོའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱལ་པོ་དང་བཅས་པར་གྱུར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་དཔྱད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་རྒྱས་པར་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་ཏེ་གཟུགས་ལྟར་རུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་ལྡན་ པའོ།།རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལས་བྱུང་བའོ། །ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་། དེ་དག་གི་སོར་མོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། །དབང་པོ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པའོ། །ཞར་བ་དང་། ལོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངན་པ་མ་ ཡིན་པའོ།།དབྱིབས་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་ཕྱིར་མཛེས་པའོ། །མདོག་སྡུག་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་ལ་གནས་པའོ། །ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་འོད་ཅན་ནོ། །ལས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བའོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ དགའ་བ་ཟ་ཞིང་ཟས་སུ་དགའ་བ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ཏེ།ཚེ་རིང་བ་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྦྲང་རྩིའི་རོ་བྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རོ་སྦྲང་རྩི་བྲོ་བས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་ལྟ་བུའི་ཁམ་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། ། འདོད་པ་ཉིད་འབྱུང་པོའི་གདོན་ཡིན་ལ་དེས་རློམ་པ་སྟེ་དེའི་རྩོམ་པའོ། །ནང་བཟའ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་དྲོ་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། །ནུབ་བཟའ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྲེད་བཟའ་བར་བྱ་བའོ། །གསོག་འཇོག་ནི་སྡུད་པ་སྟེ། ཞིང་རྣམས་བགོས་ནས་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་སཱ་ལུས་དེ་དག་གི་འཚོ་བ་བྱེད པའོ།།རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་རྣམས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་འགྲུབ་པོ། །ཚར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །ཡང་བ་ལ་ཆགས་པས་ཟིལ་ གྱིས་ནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་བདོག་པ་རྐུ་བའམ་མཐུས་བདག་གིར་བྱ་བར་འདོད་པ་སྟེ། དེས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའོ། །ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་ལོག་པ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཕར་མི་འཛིན་མར་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཚར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་བསྐལ་པ་ཚར་ཕྱིན་པ་ནི་གསུམ་དུ་བརྗོད་དེ་མཚོན་དང་ནད་དང་མུ་གེ་དག་གོ། །ཅི་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བསྐལ་པ་འདི་ཚར་ཕྱིན་པར་རིམ་གྱིས་གསུམ་ཆར་འབྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་རེ་རེ་ལ་རེ་རེ་ཞིག་འབྱུང་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ནི་ རེ་རེ་ཞིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་གཅིག་ལ་རིམ་གྱིས་གསུམ་ཆར་འབྱུང་སྟེ། དང་པོར་མུ་གེའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་ནད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་མཚོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་ངོ་། །ཉེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ པ་ལ་སོགས་པས་སོ།

人是具有智慧者。武器的使用是伤害。宝藏主人如同库藏的眼睛。宝贵大臣如同军队的眼睛。所谓与之相关，是指与转轮王相关。与之相关或将与之相关，即对其有益并随顺于他就是与之相关。
众生所积累的业，当转轮王出现时，仅仅依靠自己的业而使该众生转生。应当了知此众生成为转轮王善业果报出现的缘起事物，而该善业果报也仅仅是转轮王。
所谓极为安住于境，是指尚未成就安住。极为明显是指极为光亮。极为圆满是指极为完整无缺。
在转轮王的章节中，从'何谓'到'是否有王'之间的内容应当详加考察。为了说明'如同色界众生'的含义，经中说道：因为如同色界众生般庄严，故具有色相。
因为是化生，故是意生。因为具有手、脚及其手指等，故具足一切肢体和支分。因为诸根具足，故诸根无缺。因为无瘸腿和盲目，故非劣等。
因为形貌悦意，故庄严。因为色泽美好，故住于色相。因为不依赖日等光明，故具有自身光明。因为具有业神通，能在虚空中行走，故能行于虚空。
因为不依赖段食，故以喜为食，以喜悦为食是同义词。长寿、久住也是如此。所谓蜜味，是指其味如蜜。非如理作意的众生如同鳄鱼座上的食物。
欲望本身是魔鬼附身，被其所执著即是其造作。所谓早餐是指上午食用。所谓晚餐是指下午食用。积蓄是指储存，他们划分田地，不耕种也不播种，以稻米为生。
刹帝利等名称是依据词源学而成立。所谓究竟是指圆满。所谓贪著非法是指过分执著于邪淫。
所谓被轻贪所胜，轻贪是指想要偷窃或强取他人财物，被其所胜。所谓邪法缠缚是指显示具有邪法，即如经中广说'不敬父母'等。
所谓当小劫终了时，此处所说劫终了有三种：刀兵劫、疾病劫和饥荒劫。是否在十岁人寿的劫末时三者依次都会出现，还是每次只出现其中之一？
有些人说只出现其中之一。其他人则说在一次中依次出现三者：首先是饥荒，其次是疾病，最后是刀兵。显然采纳前一种说法。所谓由于这些过失，是指由于贪著非法等。

།མི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡམས་ཀྱི་ནད་ནི་ནད་ལ་སོགས་པའོ། །གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནི་འདེབས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་མདངས་འཕྲོག་པའམ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་མ་རུང་བར་བྱེད་པའོ། ། དེ་དག་ལ་གང་ལས་ན་གསོར་མི་རུང་བའི་ནད་དག་སྟེ། གང་ལས་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་མཚོན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པའི་ཚེ་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་དང་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་གླིང གཉིས་སུ་གནོད་སེམས་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་འདིར་ནད་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འདིར་མུ་གེ་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ཏུ་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ནི་གཟེགས་ཟན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རླུང་ས་བོན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་མ་བཤད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་རླུང་དག་གིས་བསྲུངས་པ་ན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆགས་པའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རླུང་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་རླུང་མ་ཞིག་པ་ཡིན་པའོ། །ས་ བོན་དག་ཁྱེར་ཏེ་འོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་གྱི་རིགས་ལྔ་སྟེ།རྩ་བའི་ས་བོན་དང་། གཤེགས་པའི་ས་བོན་དང་། ས་བོན་གྱི་ས་བོན་དང་། སྡོང་བུའི་ས་བོན་དང་། མདོའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དག་ཁྱེར་ཏེ་འོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ས་བོན་ལ་སོགས་ པ་སྟེ།ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་ནི་མི་འདོད་དེ། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ལུགས་ལྟར་ན་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་འདུ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དག་ཀྱང་དགོས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ ཕྱིར།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དག་ལས་སྐྱེའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་རང་གི་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་སྟེ། རྡུལ་ ཕྲ་རབ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲའོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕྲད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུ་བ་ལ་ནི་དེ་དག་གི་ནུས་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུད་པ་དག་ལས་ཀྱང་རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྒྲ་དང་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་ལྟ་བུ་བསྣུན་པ་ ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལས་འབྱུང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རིགས་མི་མཐུན་པ་བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རིགས་མི་མཐུན་པ་དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་མེ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་མེ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རིགས་མི་མཐུན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།བྱེ་བྲག་པས་སྨྲས་པ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ རིགས་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་།།རེ་ཞིག་རང་གི་རིགས་དག་ལས་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

'非人'是指食肉鬼等。'瘟疫'是指疾病等。'散播'是指投放，即夺取光泽或通过花、果实、药物等方式使大种变得不适用。
由此产生不可治愈的疾病，即会导致死亡的疾病。'其时'详细说来，即当此赡部洲发生刀兵杀戮时，东胜身洲和西牛货洲两洲会增长害心。
当此处发生疾病时，彼处会变得衰弱。当此处发生饥荒时，彼处会发生饥渴。'外道'是指食谷外道等。
'岂不是说风是种子'是因为经中说'由具有各种威力的风所护持'。'成为其因'是指在形成时，欲界风在第一刹那生起的因是色界未坏的风。
'携带种子而来'是指根种子等五种种子：根种子、茎种子、种子种子、干种子和节种子。
'虽然如此'是指虽然携带种子而来，但他们不承认从种子等，即种子、芽、茎等生出芽等，即芽、茎等粗大事物。因为按照他们的观点，种子等是标准因而非和合因。
由于也需要和合因，所以'那么如何'详细说来，即如芽等有支物唯从自身支分而生。
'彼等也'是指芽等支分唯从自身支分而生，直至从极微生起皆同此理。
'除了极微和合'是指在所生法上，种子等丝毫无有功能，而在芽等极微和合上，认为它们有功能。
'将成无定'是指从线也会生出毯子等的意思。'因功能决定'是指由于种子的功能决定，故不会成为无定。
'如声音和染料所生'是指譬如声音虽从敲击等异类而生，但在产生声音上唯异类敲击等有功能，因此不会从异类香、味等任何一者而生。
同样，染料所生的色等虽从火等而生，但在产生彼等上唯火等有功能，因此不会从异类眼等任何一者而生。
胜论师说：功德法是多样的，从自类和异类都可生起。首先，从自类生起的是色、香、味、触等，即以色、香、味、触等为前因而生起的。

།རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལས་ཀྱང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ དང་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ནི་རྫས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་དག་དང་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཇག་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་ཏེ། རེ་ལྡེ་ལ་ སོགས་པའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་གནས་ཤིང་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དེ་ཐོབ་སྟེ།གྲོག་མའི་ཕྲེང་བ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་གྲོག་མ་དག་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཁྱེད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཕྲེང་བའི་རྫས་གཞན་ ནི་མེད་དོ།།འཇག་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དེ་ལྟར་ན་གནས་པ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པའི་མིང་འཐོབ་ཀྱི་དེ་དག་ལ་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྐུད་པ་གཅིག་དང་ལྡན་ན་རས་ཡུག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འབྲས་བུ་བརྩམས་པའི་སྐུད་པ་གཅིག་མིག་ དང་རེག་པ་དག་དང་ལྡན་ན།ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་དེ་དང་ལྡན་པའི་རས་ཡུག་ཀྱང་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གགས་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་རས་ཡུག་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་སུ་ ཞིག་གགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གགས་བྱེད་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རས་ཡུག་ཅེས་བྱ་བའི་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རས་ཡུག་ནི་སྐུད་པ་རེ་རེ་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཡོད་ཀྱི། །བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཟད་པར་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།རས་ཡུག་ཟད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་ན་ནི་སྐུད་པ་རེ་རེ་པོ་དེ་ལས་རས་ཡུག་གི་ཆ་ཡོད་ཀྱི་རས་ཡུག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འདུས་པ་ཙམ་རས་ཡུག་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྐུད་པ་གཅིག་ལ་ཆ་གཅིག་ ཡོད་ལ་ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་གཞན་ཡོད་པས་སྐུད་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཆ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ལ་རས་ཡུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་དོ།།གཟེགས་ཟན་པ་ལ་དད་པ་རྣམས་ལ་སྐུད་པ་དག་ལས་གཞན་པ་རས་ཡུག་གི་ཆ་ཡང་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་དྲི་བར་བྱ་བ་སྟེ། ཆ་གང་གིས་ན་འདི་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་ སྐུད་པ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་རྟོག་པ་འདི་བརྟགས་ནས་ཀྱང་དེ་ལས་རས་ཡུག་གཞན་མ་ཡིན་པར་འགྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་སྐུད་པ་གཅིག་ལ་ཡང་རས་ཡུག་ཡོད་ལ་རས་ཡུག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་རས་ཡུག་དང་དབང་པོ་འབྲེལ་པ་རས་ཡུག་གི་རྟེན་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ ཕྱིར།རྟེན་དུ་མ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་པར་བརྟག་ན་ནི་ཁ་ཚར་ཙམ་དང་ལྡན་ཞིང་བཟུང་ན་རས་ཡུག་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དབུས་ཀྱི་ཆ་ལ་སོགས་པ་མ་མཐོང་བར་རས་ཡུག་དམིགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་དེའི་ཚེ་ཡང་དབང་པོ་དང་དབུས་ཀྱི་ཆ་ལ་སོགས་པར་མི་ལྡན་པས་ དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཚར་ཙམ་དང་ཕྲད་པས་རས་ཡུག་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ནམ་ཡང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཡང་ན་དབུས་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ཆ་རྣམས་དབང་པོ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རས་ཡུག་ནམ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྩོམ་པར་ བྱེད་པའི་དབུས་དང་།ཕ་རོལ་གྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་སྐུད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་རིམ་གྱིས་ཡན་ལག་རྣམས་དང་ཕྲད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ་གང་གི་ཚེ་རིམ་གྱིས་མིག་གམ་རེག་པའི་དབང་པོས་རས་ཡུག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རས་ཡུག་གཟུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།མིག་དང་རེག་པའི་དབང་པོ་དག་ཅིག་ཅར་རྟེན་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་གཟུང་ བར་མི་འགྱུར་རོ།

从不同种类中也有具有和不具有的，以及从染色等作业等和从火等而产生。因此，功德法不适合作为实物的譬喻。
对于那些事物本身如此安住，详细解释为：芦苇等那些事物本身如此，即以席子等本性的形态如此安住和显现时，获得席子等名称，如蚂蚁的行列。譬如蚂蚁们如此排列时获得'行列'这个名称，按照你们的宗义，除了这些之外也没有其他行列的实物。
芦苇等那些事物如此安住时获得席子等名称，而它们并无其他实物，这如何得知呢？为此说道：因为具有一根线时不能见到布匹，即当制作果物的一根线与眼睛和触觉相应时，按照你们的观点，与之相应的布匹也应与之相关而同样可以被见到。
如果说因为有遮蔽所以不能见到，那么当布匹存在而非不存在时，谁能遮蔽所应见到的呢？意思是没有遮蔽。因此没有所谓布匹的其他实物。
如果认为布匹是以部分存在于每根线中，而不是以整体存在，为此详细说道：如果不是完全存在，则每根线中只有布匹的部分而不是布匹。如果问这样会如何，为此说道：将成为仅仅是聚合为布匹。
即一根线中有一部分，另一根中有另一部分，这样线中存在的多个部分的总体被称为布匹，但这也不被接受。对于信仰胜论派的人们，应当询问除了诸线之外布匹的部分是什么，以何种部分而使这与感官相连的线中存在？
因此，即使经过这样的推理，也可以证明布匹不异于线。如果认为在一根线中也有布匹，而见到布匹的原因是布匹与感官的接触依赖于布匹的多个所依，为此说道：
如果认为依赖于与多个所依相应，那么仅仅抓住边缘就应该能见到布匹，但不见到中间部分等就不能见到布匹。如果想：那时因为感官与中间部分等不相应，所以仅仅接触边缘不能见到布匹。
为此又说：'那么永远都不能见到'，即因为中间和另一边的部分与感官不相连，布匹永远都不能被见到，因为不可能使构成它的所有中间和另一边的部分都与感官相连。
如此的话，对于线等也会有同样的过失，将导致任何果物都不能被见到。此外详细说道'如果依次与诸支分接触'，即当依次以眼睛或触觉器官执取布匹时，不能执取布匹，因为眼睛和触觉器官不能同时与多个所依相应。如此的话，其他有支分者等也不能被执取。

།དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་རས་ཡུག་གི་བློའམ་རེ་ལྡེའི་བློ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་ལ་སྟེ་རས་ཡུག་གི་ཡན་ལག་གམ། རེ་ལྡེའི་ཡན་ལག་དག་ལ་རས་ཡུག་གི་བློའམ་རེ་ལྡེའི་བློ་འབྱུང་ བར་ཟད་དོ།།མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་བས་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་མགལ་མེ་མྱུར་དུ་བསྐོར་བས་དེ་དང་དེར་འབྱུང་བ་ལ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོའི་བློ་འབྱུང་བས་དེ་དང་འདྲའོ། །འདིར་བསྒྲུབ་པ་ནི་རས་ཡུག་ནི་རྫས་སུ་ ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་འཛིན་པ་ཡན་ལག་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་དང་རིགས་དང་བྱ་བ་ཐ་དད་པའི་སྐུད་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་སྐུད་པ་གཟུགས་ཐ་དད་པ་དང་། དུ་ཀུ་ལ་དང་། རས་ བལ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་རིགས་ཐ་དད་པ་དང་བླ་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པས་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་རས་ཡུག་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་གཟུགས་སམ་རིགས་སམ་བྱ་བ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་འདིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་བརྟག་ན་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྩོམ་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་སྐུད་པ་དང་འཇག་མ་དག་ཀྱང་རས་ཡུག་རྩོམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྩོམ་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རས་ཡུག་ངོས་གཅིག་བཀྲ་བའི་ངོས་ཅིག་ཤོས་མི་བཀྲ་ན་ཡང་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་མཐོང་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྫས་དམིགས་པར་འདོད་དེ། ཆེན་ པོ་ནི་རྫས་དུ་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དམིགས་སོ།།ཡན་ལག་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ངོས་མི་བཀྲ་བ་ཡང་ཁྲ་བོའི་ངོ་བོར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་རས་ཡུག་མཐོང་བར་གྱུར་ན་དེ་ ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་འདོད་པས་སོ།།བྱ་བ་ཡང་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་གཅིག་ལ་ནི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡིན་ན་ནི་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྫས་རྣམས་གཞན་ ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།ཚྭ་བ་དང་སྣང་བ་ཐ་དད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོ་དང་ཐ་མ་དང་བར་མ་དག་ཏུ་ཡན་ལག་ཅན་མེའི་འོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚ་བ་དང་སྣང་བ་དག་ཐ་དད་པས་གཟུགས་དང་རེག་བྱ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་པར་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཐ་དད་པ་དེ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་ཤས་ཆེ་བ་དང་འབྲིང་དང་ཤས་ཆུང་བ་ཡིན་ན་ཡན་ལག་ཅན་འོད་ཀྱི་རྫས་དེའི་གཟུགས་དང་རེག་བྱ་དེ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་དོ།།ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་ལ་ནི་གཟུགས་སམ་རེག་བྱ་དུ་མ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཡན་ལག་དག་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཏེ་གལ་ཏེ་སྐུད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་རས་ཡུག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，详细来说，由于逐渐产生布匹的认知或毯子的认知，所以仅仅是由于分别的作用，对于各个部分，即布匹的部分或毯子的部分产生布匹的认知或毯子的认知而已。
所谓'如同火轮'，是说因为与火轮相似所以如同火轮。譬如快速旋转火把时，在那里产生火轮的认知，与此相似。
此处论证：布匹并非实有，因为对它的认知依赖于对部分的认知，如同火轮一样。
详细来说，'对于形色、种类和作用不同的线'是指由于青色、黄色等差异而形色不同的线，由于细棉布和棉等差异而种类不同，由于上下运动差异而作用不同的线上，布匹的形色等是不存在的。它具有什么样的形色、种类或作用呢？
如果认为它的形色等是多样的，那么如此认为形色等是多样的话，也会导致不同类的组合，线和芦苇也会组成布匹。
如果是这样，就违背了法的特性，即实物会成为极不相同类的组合。
布匹一面有花纹另一面无花纹时也将不可见，因为认为它是多样的本性。
胜论派认为见到色时能观察到依托于它的实物，因为大的实物依托于多个实物，所以也能通过色来观察。因为经中说：'部分因为没有色的完善作用故不可观察'。
或者，无花纹的一面也将显现为杂色的本性，因为如果见到布匹，认为它是多样的本性。
所谓'作用也是多样的，将变得极其多样'是说一个实物具有多样作用是不合理的。如果作用是多样的，则认为与作用相似的诸实物是相异的。
详细来说，'由于热和光的差异'是指在初、中、后时，支分具有火光特征的热和光的差异，所见到的色和触也有差异。其差异依次是大、中、小程度，那么具支分的光的实物的色和触也不合理。
一个具支分的实物不应该有多个色或触，因此，除了诸支分外，没有其他具支分的实物。
如果除了线等支分之外，没有具支分的布匹等。

།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་དབང་པོས་མི་སོད་པའི་ཕྱིར་ལ། ཡན་ལག་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དབང་པོས་སོད་པ་མ་བརྩམས་པ་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་མངོན སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་[(]ཏེ་[,]སྟེ[)]།དེ་ལྟ་བས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དབང་པོས་མི་སོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོས་སོད་པའི་དོན་གཞན་ཞིག་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་འདི་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་དབང་པོས་མི་སོད་ཀྱང་འདུས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཡ་ཡ་ན་འདུག་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཡང་ཡན་ལག་ཅན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདུས་པ་དང་། ཁོ་ན་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཡ་ཡ་ན་འདུག་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདུས་པ་དག་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་གྱི། རེ་རེ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ རྣམས་དབང་པོས་མི་སོད་ཀྱང་འདུས་པ་རྣམས་ཡིན་གྱི་རེ་རེ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་།མིག་རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་ཅན་བརྩམས་པ་མེད་ཀྱང་སྐྲ་གྲམ་ཞིང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དམིགས་ཀྱི་རེ་རེ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །རབ་རིབ་ཅན་དེ་དག་ལ་ནི་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་དུ་སྐྲ་ཉག་མ་གཅིག་ནི་དབང་པོས་མི་སོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་རྫས་གཞན་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡན་ལག་ཅན་བཀག་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དག་ལས་ཡོན་ཏན་ཅན་དོན་གཞན་ཡིན་པ་དགག་པར་འདོད་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འདོགས་པར་ཟད་པས་དེ་ཞིག་ན་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་ཞིག་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཞིག་པར་གྲུབ་པོ། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ ནི་རྫས་ཡིན་ལ་རྫས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཡིན་ཏེ།གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ནི་གཟུགས་དང་། དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སུས་ཀྱང་ འདི་དག་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དག་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་རེག་བྱ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ནི་དབང་པོས་མི་སོད་པས་དེས་ན་ངེས་པར་མི་ ཟིན་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་མིག་དང་རེག་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་པར་ཡང་དམ་འཆའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཚིག་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་པེའི་ལུ་ཀ་ན་རེ་བལ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ རྣམས་ནི་ཚིག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་སྐད་དུ་སྔ་ན་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལོག་སྟེ་ཚོས་པར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་སྐྱེས་ན། དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་རྫས་རྣམས་དེའི་སོ་ཉིད་ན་འདུག་པས་དེ་བཞིན་དུ་བལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་དེའི་བློ་འཇུག་པར་ཟད་ཀྱི་རྫས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བལ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་དེའི་སོ་ན་འདུག་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཚ་བས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བས། བལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་བལ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འབྱུང་བར ཟད་དོ།

由于极微尘为感官所不能取，而由那些部分也未开始为感官所取的一切众生不能成为现量，然而牛等也显现为现量。因此，认为由感官不能取的极微尘形成了另一个感官所取的对象，这样说是成立的。对此，虽然极微尘不是感官的对象等广说。如同按照胜论派你们的观点，虽然感官不能取，但聚合者能形成果，而非单独存在的那样，同样，我们虽然没有作为异体的有分，但唯有聚合是现量，而非单独存在的。
譬如，为了产生眼识，眼等即眼、色、光明和作意的聚合是因，而非单独的。同样，虽然极微尘为感官所不能取，但是聚合者可以，而非单独的。如同对于有眼翳者，虽然没有形成有分，但能见到非实有的发丝聚合，而非单独的。对于那些有眼翳者，如同极微尘一样，单根发丝是感官所不能取的，因此从它们不存在其他实体。
如此否定了有分后，为了否定色等德性与德性所依为异体，而广说'唯于色等'。仅仅于色等安立极微尘之名而已，所以当它坏时，即色等坏时，极微尘也成为坏灭。胜论派说：极微尘是实体，实体也异于色等，因为在教义中说'具有色、香、味、触'等如是言说。
这不应该是异体，因为任何人都不能确定'这些是地、水、火，这些是地等的色等德性，即色、香、味、触'。如果说由于它们为感官所不能取故不能确定，那么就应该承许地等为眼触所取。
广说'于烧时'是因为贝卢迦说诸如棉等有分实体不会烧毁。此说：先前存在的德性消失，熟变的德性生起时，依于彼等的诸实体仍在原处，应当生起棉等的认识，然而并不生起。因此，由于无彼等的认识，唯于色等起彼认识而已，而非于异体实体。
这是说，如果棉等实体异于色等，它仍在原处而唯色等由于与火接触而为热所坏，应当生起棉等的认识，然而也不生起。因此，唯于色等生起棉等的认识而已。

།བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་བུམ་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཡིན་ན་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཚོས་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སྐྱེས་ན་བུམ་པ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ལྟར་ན་ཚོས་ པ་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་འཇིགས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་གྱི།བུམ་པ་ནི་དེའི་སོ་ན་འདུག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་ཚོས་པར་གྱུར་པ་བྱུང་བ་ལ་བུམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་སྨོས་ཏེ།ཕྲེང་བ་བཞིན་ནོ། །གྲོག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་དེ་ནི་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དབྱིབས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་གྲོག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། ། སྨྲས་པ། དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱི། དེ་སོ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལ་རྟགས་མ་མཐོང་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གྱོ་རལ་དང་མཐོན་དམན་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་མ མཐོང་བར་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགའ་བ་དེ་ཡང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ དང་ལྡན་པས་ལུས་མཉེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་བསྐལ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལུས་མཉེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་མཁྲང་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ གྱི་དབང་པོ་འགགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱོན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་དབུགས་དག་དང་། །བདེ་བ་ལ་སོགས་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱད་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་ནི་འགུལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་འདིའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །གནས་གཙང་མའི་རིས་པ་འདི་དག་གིས་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་འཇུག་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཞི གནས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་སོ།།ས་འོག་མ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིམ་པ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མེས་འཇིག་པ་བདུན་གྱི་འོག་ཏུ་ཆུས་འཇིག་པ་གཅིག་འབྱུང་ཞིང་། ཡང་མེས་འཇིག་པ་བདུན་གྱི་འོག་ཏུ། ཆུས་ འཇིག་པ་གཉིས་པོ་འབྱུང་བ་ནས།འཇིག་པ་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆུ་བདུན་ཐལ་ནས་ཀྱང་མེས་བདུན་ནོ། །དེ་ནས་ནི་མཇུག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆུས་འཇིག་པ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུར་དུས་རིང་མོ་ཞིག་གིས་ཆོད་དེ་ འབྱུང་ལ།རླུང་གིས་འཇིག་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་རིང་མོ་ཞིག་ན་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་བས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་ལུས་དག་གནས་པ་ཡང་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་བཞི་ཆ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསྐལ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ། ཅི་ཞེ་ན། གནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

毗婆沙师们说，如果瓶子仅仅是色等，当与火接触后，色等即发生变化，如变成熟等其他状态时，就不能认知'这就是那个瓶子'。按照他们的观点，只有色等会灭去和生起，而瓶子仍然存在于原处，这样才能认知。因此说'由于形状相似而认知瓶子的存在'，就像蚂蚁队列一样。
所谓蚂蚁队列这个实体虽然离不开那些蚂蚁，但是由于形状与之前相似，所以仍能认知'这就是那个蚂蚁队列'。
有人问：如何知道是由于形状相似而认知，而不是因为存在于原处而认知呢？答：因为不见标记就无法认知。由于不见破损、高低等标记就无法认知，所以可以确定是由于形状相似。
所谓'那个'等详细内容是指喜悦，具有轻安，因为心生喜悦时会生起轻安。由于具有轻安使身体柔软，所以是水劫。
所谓'正因为如此'等详细内容是指因为使身体柔软，入定的第二禅能够消除身体的僵硬，所以说苦根已灭。
舍弃了乐，之前已经舍弃了苦，喜和忧也消失了，既非乐也非苦，具足了舍念清净的第四禅而安住，经中如是说。
'因为远离内在过患'是指远离内在过患即寻、伺等，如说：'寻伺及呼吸，乐等为四种。'这八种即是所谓的过患，远离这些的意思。
关于'不动'，'不动'的词根意思是说动即是摇动。
这些净居天众不能入无色界，因为是修观行者，而无色界是修止行者。也不能去其他下地，因为是殊胜行者。
所谓'以此次第'是指如前所说，七次火劫之后出现一次水劫，又七次火劫之后出现第二次水劫，乃至七次水劫都是如此。这样七次水劫过后又是七次火劫。最后出现一次风劫。
为什么水劫如前所说要隔很长时间才出现，而风劫要隔更长时间才出现呢？因此说'如何'等详细内容：如同第二禅定的入定胜过初禅，所以第二禅地的身体安住也更殊胜。初禅众生的寿量是大劫的四分之一，第二禅众生的寿量是两大劫，器世间也是如此。为什么呢？因为住处更加殊胜。

། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མེས་འཇིག་པ་བདུན་ཚན་ལན་བརྒྱད་འབྱུང་བས་མེས་འཇིག་པ་ནི་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ལ། ཆུས་འཇིག་པ་ནི་བདུན། རླུང་གིས འཇིག་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་པས་འཇིག་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་བཤད་པ་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བསྐལ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འོད་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་ལྟག་ཡན་ཆད་ལུས་ནི་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བཤད་པ་འདིར་དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་ཚད་དཔག་ཚད་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་བཤད་ལ།ཚེ་ནི་རང་ལུས་གཞལ་བའི་བསྐལ་པ་ཡིས། །ཞེས་འབྱུང་བས་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་བཤད་དེ། འཇིག་པ་རེ་རེ་ཞིང་བསྐལ་པ་ཆེན་པོར་བྱས་ནས་དུས་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དེ་དག་ གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་སོ།།ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་གཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་གསུམ་པའོ།། །། @##། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པ་དག་།ཡང་སེམས་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འདྲི་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་ གནས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།།སྣོད་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་རི་རབ་དང་། གླིང་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །འདྲེན་མར་བྱེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ལུས་ནི་དགའ་དགའ་ལྟར་འདུག་པ་མ་ཡིན་ལ།ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་དགའ་དགའ་ལྟར་འདུག་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ། སྲིད་དེ་ལུས་དགའ་དགའ་ལྟར་འདུག་པ་ ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་གཉེན་པོར་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ།།འདྲེན་མར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དག་ཀྱང་འདྲེན་མར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་སྟེ།ལུས་དང་ཡུལ་དགའ་དགའ་ལྟར་འདུག་པ་སྟེ། དགའ་དགའ་ལྟར་འདུག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་གཉིས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བྱའོ་ སྙམ་དུའོ།།གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡིན་ན་ནི་ངག་གི་ལས་གཅིག་པུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་ཉིད་ལས་ཡིན་པས་ན་ངག་གི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གཉིས་ལས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་སམ་ལུས་ ཀྱི་ལས་ཡིན་པས་ན།ལུས་ཀྱི་ལས་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཀུན་ནས་སློང་བས་སོ། །གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་སོ། །རྟེན་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཏེ། ལུས་ལ་རྟེན་པའི་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ནི་ངག་གི་ལས་ཏེ། ངག་ཉིད་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་སློང་བ་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་དག་གོ། །བདག་ཉིད་དུ་རེད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ན་བདག་ཉིད་དུ་རེད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ནི་དུས་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གནས་སྐབས་ན་འདུག་པ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་ པས་ན་སྐད་ཅིག་པའོ།།འདུས་བྱས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་རྣམས་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་ བས་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

同样地，也应当说明第三禅胜过第二禅。所谓'如是说'，是因为火灾七次八轮共出现五十六次，水灾七次，风灾一次，总共成为六十四次灾难，因此善说遍净天众寿量为六十四劫的说法是正确的。如此，从少光天以上，身量倍倍增长，此处遍净天众身量说为六十四由旬，'寿量以自身度量之劫计'，故以身量说明他们的寿量，因为每一次灾难都以大劫计算，在那么长的时间里他们的寿命才圆满。此为《阿毗达磨俱舍论》注释《显明义》，是由大师王子称友所造，这是讲述世间的第三品。
外道邪见生疑惑者又问'众生'等，详细询问。其中，众生种种差别是由界、趣、生处等差别而分。器世间种种差别是由须弥山、洲等差别而分。所谓'杂作者'是指行善恶者。又问：'为何他们的身体不如意，而受用却如意？'如是，对境受用，或有人为使身体如意而对治性地受用境界。'非杂作者'是指受用色者。欲界诸天亦同非杂作者，身与境皆如意，因为造作了如意的两种因。'思'即是想要如此这般做。
若是自性所生，则唯成语业，即因为是语言自性所生故为语业。其余二者非业性，身业或因是身业故为身业，意业亦同此理，故非自性为业。由三因者，即所依、自性及等起。三者即身、语、意业。所依业是身业，依止身体的业称为身业。自性业是语业，语言自身即是语业。等起业是意业，因为由意发起故。其他人说'是行'的是大众部。'获得自体即灭'，是说刹那即灭是刹那，依据词源学解释，获得自体即灭称为刹那。
另一种说法，刹那是时间的极限，因为有自身住于自位，故称刹那。'有为法必定灭'是说生已即是灭性，因为是有为法的缘故，如心及心所。'诸法灭是无因所生'，即是说无因而生，意为无因性。

།འདི་ལ་བསྒྲུབ་པ་ནི་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཏན་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་འཇིག་པའང་མཐོང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བཟློག་པ་མངོན་སུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འོངས་སོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཐོང་བ་ལས་བརླིང་བའི་ཚད་མ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མངོན་སུམ་ པས་བརླིང་བའི་ཚད་མ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕ་རོལ་པོ་དག་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟ་བུར་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྨོས་ཏེ། ཤིང་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་ དུ་མི་དམིགས་སོ།།སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤིང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཤིང་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པ་ནི་མེ་དང་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་གང་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་ཡོད་ན་འབྱུང་བའི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ། །རེ་ཞིག་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཞིག་ཡོད་ན་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་ན་མར་མེ་འཇིག་ མོད་ཀྱི།འཇིག་པ་དེ་ནི་རླུང་དང་འབྲེལ་པས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མར་མེ་ནི་སྐད་ཅིག་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འདོད་པ་ཡིན་པས་མར་མེ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རང་ཞིག་པ་ཡིན་ལ། རླུང་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་མ་སྐྱེས་ན་མི་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེས་བཤིག་པའི་ཕྱིར་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་པ་ཡང་ལག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་ན་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་འཇིག་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་དེས་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་ནི་རང་ཞིག་ལ་དེས་གེགས་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཞན་མ་སྐྱེས་ན་མི་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་དེས་བཤིག་ པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་མ་གྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཞིག་ཡོད་ན་འགའ་ཞིག་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་མེད་པ་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡང་བྱ་བ་ མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟློག་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་སྟེ་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པའི་མཚན་ ཉིད་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འཇིག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་བློ་དང་། སྒྲ་དང་། མེ་ལྕེ་དག་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཟློག་ པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤིང་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བློ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའོ།

对此，论证'毁灭是无因'，因为是无实体的本性，如同完全不存在一样。说'见到木等与火接触而毁灭'等中，'等'字包含色等。'与火接触而毁灭'是指通过现量显示违背法的自性而来，这是指出立宗的过失。因此说'也无比现见更有力的量'，意思是说没有比现量更有力的量。
论师为了显示对方傲慢地认为是现量，故说从'且你'到'如何认为'，木等的毁灭如同色等不是现量所见。非刹那论者说'因为彼等也不显现'，是说木等彼等不显现。如此则通过比量来证成，木等的毁灭是以火接触为因，因为有彼则生起。
若某物有某因则生起，彼即是彼之因，如有种子则生芽。'且此应当观察'是说不定。若某物有则毁灭生起，彼非彼之因，如有风接触则灯灭，但彼毁灭非由风接触所作。
因为承许灯是刹那性，故认为毁灭无因，彼灯生已毁灭故是自灭，因风接触故他不生则不显现，并非由彼所坏。同样，承许铃声是刹那性，虽有手接触则铃声灭，但彼非彼所作，因为是刹那性故铃声是自灭，由彼障碍故他不生则不显现，并非由彼所坏。
因此，认为此义应由比量成立，因为现量不成立。因此，若某物有则某物毁灭，彼非彼所作，此为不定。'此中何为比量'是说对'毁灭是无因'此义何为比量。
'且无实为非作用已说'是说毁灭是无因，因为非作用故，如虚空。此亦非作用，因为是无实体的本性故，如完全不存在。'某物不从无因生'是说任何都不从无因而生。
'如生'是反例，如同生即获得自性之相唯有因，非无因，毁灭亦应如是，然而不是如此。云何？说'见刹那心、声音、火焰等毁灭从无因而生'，如此则通过比量显示违背法的自性而来。
木等的毁灭是从无因而生，因为是毁灭的本性故，如心等的毁灭。'某者'是指胜论派。

།བློ་སྔར་བྱུང་བ་ནི་བློ་ཕྱིས་འབྱུང་བས་འཇིག་ལ། བློ་ཅིག་ཤོས་ནི་བློ་སྔར་ བྱུང་བས་འཇིག་སྟེ།སྒྲ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞིག་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་རྒྱུས་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ། །བློ་དག་ ཕྲད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཅན་དང་། ངེས་པའི་ཤེས་པ་དག་ཕྲད་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ། ངེས་པའི་ཤེས་པ་མེད་ལ། གང་གི་ཚེ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ། ཐེ་ཚོམ་ཅན་ གྱི་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རང་གི་ཉམས་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ཕྲད་པ་མེད་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འགལ་བ་དག་མི་ཕྲད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མི་འགལ་བ་དག་ཀྱང་ཕྲད་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྟེ་ཕྲད་པར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་བློ་དང་སྒྲ་མི་གསལ་བ་དག་གིས་གསལ་བ་དག་འཇིག་པར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ།ཉམ་ཆུང་བ་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉམ་ཆུང་བ་རིགས་མཐུན་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་འཇིག་པ་ནི་མ་མཐོང་གི་མི་མཐུན་པ་ནི། ཉམ་ཆུང་ངུས་ ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུས་མེ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཡང་གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་གནས་བརྟན་དབྱིག་བཤེས་ལ་སོགས་པས་གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ན། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་དབང་གིས་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་། གེགས་བྱེད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་མ་ཡིན་པའོ། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དངོས་ལ་སྟེ། ཉེ་བར་བཏགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་། གེགས་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་། འཇུག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མེ་ལྕེ་གང་ཞིག་བྱུང་ན་ནག་པའམ། བྱམས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཆོས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་ན་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཞིག་པས་མུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ན་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མེ་ལྕེ་གང་ཞིག་བྱུང་ན་འགའ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། གལ་ཏེ་དེས་ མུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ཞིག་པས་གནོད་པར་བྱེད་ན་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལས་མེ་ལྕེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།།དེ་དག་ཁོ་ནས་དེ་དག་གི་འཇུག་པ་འགགས་ཏེ་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་དེ་རྣམས་འཇིག་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་གཉིས་ པོ་འཇུག་པ་རྙེད་པ་དང་།གགས་བྱེད་པ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་འདི་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བར་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་འཇིག་གོ་ཞེས་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་རྡུལ་ཕྲན་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་དང་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བྱ་བར་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར།མེ་དང་འབྲེལ་བ་ལས་ཤིང་ལ་སོགས་པ་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།

前面生起的心识被后面生起的心识所灭，另一个心识则被前面生起的心识所灭，声音也应当如此说。有人说：这是不合理的。为什么呢？因为两个心识不会相遇，这就是说因为不会同时生起的意思。没有所要破坏的对象，因就不会造成破坏。
怎么知道心识不会相遇呢？因此详细说明：怀疑的认知和确定的认知相遇是不合理的。当有怀疑的认知时，就没有确定的认知；当有确定的认知时，就没有怀疑的认知，这是从自身经验中可以了知的。
同样地，快乐与痛苦、贪欲与嗔恨也是不会相遇的。就像相违的事物不会相遇一样，不相违的认知也同样不会相遇。
详细说明'当某时'是指即使假设它们相遇，但是微弱的心识和声音也不会破坏清晰的心识和声音，因为微弱的同类不会破坏强有力的。未曾见过微弱的同类能破坏强有力的，但是相违的即使微弱也能造成破坏，比如水能灭火一样。
关于'没有住留因'这个理由，是由大德毗伽沙等人所说的：诸法因为没有住留因而灭。这也不合理，因为无不能成为因。
说'由于法和非法的力量'是毗舍师迦派的观点。对此说明：生起和灭亡的因——法和非法，在刹那刹那之间不应当获得运作和造成障碍。所谓生起和灭亡的因法，以及生起和灭亡的因非法。'刹那刹那之间'是指真实的刹那，不是假立的刹那的意思。或者'刹那刹那之间'就是指仅在刹那之间的意思。
获得运作和造成障碍是指获得运作和对运作造成障碍，在刹那刹那之间是不应当发生的。怎么说呢？某个火焰生起时，对黑暗或慈爱产生利益，其法获得运作是产生安乐，因此是生起的因。如果它灭时在黑暗状态下对其产生利益，那也是灭亡的因。
同样，非法也是如此，某个火焰生起时对某者造成伤害，其非法获得运作是产生伤害，如果它在黑暗状态下因灭而造成伤害，那也是灭亡的因，所以由这两者获得运作而产生火焰。
仅由这些而使它们的运作停止，在同一刹那使它们灭亡是不合理的，因此在刹那刹那之间，这两者获得运作和造成障碍是不可能的。
详细说明'对一切有为法都可以进行这种因的考察'是指：由法和非法而灭的因的考察，可以应用于一切无常的有为法，如二极微等色法等和一切业，因此不应说由于与火接触而使木等灭等这样的说法。

།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་དེ་རྣམས་འཇིག་པའི་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་བརྩད་མི་དགོས་སོ།།དེ་ཉིད་དམ་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མེ་དང་འབྲེལ་བས་བུམ་པའི་སྔོན་པོ་ཉིད་བཟློག་ནས་དམར་པོ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ནས་དམར་པོ་ཉིད་བཟློག་ནས་ཆེས་དམར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་རྒྱུ་ཉིད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་མེ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་འབྲེལ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་རིགས་པས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དོ། །རེ་ཞིག་མེ་ རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ལྕེ་དག་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་ཐ་དད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་ནི་བྱ་བ་ལ་རག་ན་ཐལ་བ་ནས་ས་དང་འབྲེལ་པའི་བར་ལས་སྨིན་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱེ་བྲག་བྱུང་བ་ལ་ གང་ལ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པས་དེར་རྒྱུ་ཉིད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་གང་ཆུ་བསྐོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་མེ་དང་འབྲེལ་པ་དག་གིས་ཆུ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཆུ་བསྐོལ་བ་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་ བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།མེའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་མཐུས་ན་ཆུའི་ཚོགས་ཉམ་ཆུང་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་ཆེས་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བའི་བར་དུ་གྱུར་པ་དང་མཇུག་ ཏུ་རྒྱུན་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དེ་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་འཇིག་པ་ནི་གཞན་གྱིས་འཇིག་པ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པས། བྱུང་བ་ ཙམ་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་རེད་ནས་འཇིག་གོ།།རྩཝའི་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྩཝའི་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་རྩཝ་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་བྱུང་བ་ལ་རྩཝ་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་མེ་འགྲོའོ་ཞེས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །འདིར་བསྒྲུབ་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་དག་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩཝའི་མེ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དབྱིབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ཡོད་པས་ན་ ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་སྟེ་དེར་རོ།།མང་པོ་ནི་ཕལ་མོ་ཆེའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་གྱེན་དུ་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་ནི་མཐོན་པོ་ཞེས་འདོགས་ལ། ཐུར་དུ་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་ནི་དམའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་མགལ་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ནི་རྫས་སུ་མེད་དེ་དེ་ འཛིན་པ་ཁ་དོག་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་དབྱིབས་ནི་རྫས་སུ་མེད་དེ། གཟུགས་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འབྲུའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རིང་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་རེག་བྱའི་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ཇི་ལྟར་རེག་བྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་ སྨོས་སོ།

因此，法与非法不依赖于其他毁灭因，所以一切有为法都是刹那性的，这是已经成立的，无需争论。
'彼自身或与彼相似'是说，如果认为由于与火相接而使瓶子的蓝色消失并产生红色，而正是由于这个原因又使红色消失并产生更红的颜色，那么因就成为了坏灭者。
如果认为火是刹那性的，所以产生联系的是一个，而毁灭的是另一个，那么生因就会变得无差别，这是不合理的，这是对所有情况的说明。
首先，由于火是刹那性的，毗婆沙师们对火焰认为产生者是一个，毁灭者是另一个，这样区分不同的因是需要考察的，但从灰尘到与土相接之间由成熟因所生的差别，对此又如何考察呢？
按照他们的观点，由于灰尘等不是刹那性的，所以在此因就成为了毁灭者。
那么'沸水'是说，如果与火相接不能使水毁灭，那么为什么沸水会耗尽呢？这是他们的想法。
'火界'是指与之不相离而增长。由于其力量，水的聚合变得微弱且更微弱，这是说由于因的特殊性而产生果的特殊性，变得微弱、更微弱乃至极其微弱，最后相续也不再相续，不产生果，但并非使事物成为无的意思。
'由于是具有毁灭自性的缘故'详细解释是：由于是具有毁灭自性的缘故，自身毁灭不是由他者所生的毁灭，仅仅是生起后在一刹那中获得自性就毁灭。
'如草上的火'是说，譬如草上的火虽是刹那性的，但在草无间生起于其他处所时，认为是烧草的火在移动，这只是一种增上慢，与此相似。
这里的论证是：色等无间生起于其他处所的事物是没有移动的，因为是刹那性的，如草上的火。
说'身表是形状'的是毗婆沙师。
'一方之门'是说，由于此处有一方之门，所以称为一方之门。'多'是指大多数。
'一切皆与此相似'是说，方位之门向上居多的称为高，向下居多的称为低，这是方位。
'如火轮'是说，形状不是实物，因为其认知依赖于色的认知，如同火轮。或者说形状不是实物，因为依赖于色的认知，如同谷物堆。
对于所说的'此为二根所取'，古毗婆沙师说长等不是由身根所取。那么是什么呢？只是触的支分如此安住时，才能取为长等，因此这不会成为二者所取，为了说明这一点，才详细说'如同对触'等。

།དོན་ཅི་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་རེག་བྱ་ལ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་མོད་ཀྱི། དབྱིབས་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལྟར། ཁ་དོག་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དབྱིབས་དོན་ གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་ལ་ནི་རེག་བྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། དབྱིབས་དེ་ལ་ནི་རེག་བྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རེག་བྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར།དྲན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་མངོན་སུམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མེའི་གཟུགས་མཐོང་ནས་མེ་དེའི་ཚ་བའི་དྲན་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་ཙམ་པ་ཀའི་དྲི་བསྣམས་ནས་དེའི་ཁ་དོག་གི་དྲན་པ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ལ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་གཞན་དྲན་པར་རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། མེ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལ་ནི་ཚ་བ་ཉིད་དང་། ཁ་དོག་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་གཞན་ཏེ། མེའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲིས་དེའི་ཁ་དོག་དྲན་པར་རིགས སོ།།རེག་བྱ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ལས་རེག་བྱ་ལ་རེག་ནས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་འདི་ངེས་པར་དྲན་པར་འགྱུར་བ་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རེག་བྱ་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་གང་ལ་ཡང་ངེས་པ་མེད་དོ། །གང་ན་མེའི་གཟུགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ དེའི་ཚ་བ་ཉིད་ཡོད་ལ།གང་ན་མེ་ཏོག་ཙམ་པ་ཀའི་དྲི་ཡོད་པ་དེ་ནའང་འདིའི་གཟུགས་ཡོད་ཀྱི། གང་ན་འཇམ་པ་ཉིད་དང་རྩུབ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ན་རིང་བ་ཉིད་དང་ཐུང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་ཚ་བ་ཉིད་དང་། དེའི་གཟུགས་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དྲན་པར་རུང་གི་དབྱིབས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དྲན་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་རེག་བྱ་དང་དབྱིབས་དག་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པར་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་ངེས་པར་དབྱིབས་དྲན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁ་དོག་ཀྱང་འགྱུར་ཏེ། ངེས་པར་དྲན་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། རེག་བྱ་དེ་ཁོ་ན་རེག་ནས་དྲན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་ངེས་པར་ཁ་དོག་དྲན་པར་མི་ འགྱུར་ན།ཡང་ན་ནི་ཁ་དོག་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་ངེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རིང་པོ་ལའང་ཐུང་ངུར་ཤེས་ལ། ཐུང་ངུ་ལ་ཡང་རིང་པོར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེག་བྱ་ལས་ཁ་དོག་ནི་ངེས་པར་དྲན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རེས་འགའ་དམར་པོ་ལ་ཡང་སེར་པོར་ཤེས་ལ། སེར་པོ་ལ་ཡང་ དམར་པོར་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་ངེས་པར་དྲན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་དབྱིབས་ཀྱང་ངེས་པར་དྲན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཁ་དོག་ངེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་དབྱིབས་ནི་ངེས་པར་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་རེག་བྱ་ ལས་དབྱིབས་འདི་དྲན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་རིང་པོའི་བློའམ་ཐུང་ངུའི་བློ་འབྱུང་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོར་ཁ་དོག་གམ། རེག་བྱ་ཕལ་མོ་ཆེ་འཛིན་པ་ལ་རིང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱའོ།།རི་མོ་བཀྲམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རི་མོ་བཀྲམ་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོར་སྣང་བ་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་དབྱིབས་གཅིག་ཏུ་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དུ་མ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དབྱིབས་མང་པོ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ན་རིང་པོ་ཉིད་ ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁ་དོག་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར་དབྱིབས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།

什么意思呢？就像触觉可以感知长短等，但形状并不是触觉处所所摄那样，对于颜色感知长短等也应该如此理解。色处所摄的形状并没有其他的实体，这是其含义。
或者说，毗婆沙师详细解释说'对于那个只是由于与触觉同时存在而产生的记忆'，即对于那个形状，由于与触觉同时存在，也就是说由于与柔软等触觉同时存在，只是记忆而已，并不是直接感知长短等形状。就像由于同时存在而看见火的形状后产生对其热的记忆，或者由于同时存在而闻到茉莉花香后产生对其颜色的记忆一样。
论师详细说明'对于这个由于没有错乱，所以由此忆念彼是合理的'。对于火等这个，由于热性和颜色没有错乱，所以由此忆念彼，即由火的形状忆念热性，由花香忆念其颜色是合理的。
详细说明'触觉完全没有确定性'是指，从何处触及触觉后必定会忆念这个长短等形状呢？柔软等触觉对于任何长短等形状都没有丝毫确定性。哪里有火的形状，那里就有它的热性；哪里有茉莉花香，那里也有它的形状；但哪里有柔软性和粗糙性，那里却不一定有长性和短性。因此，它的热性和它的形状是必然可以忆念的，而形状则不能必然忆念。
即使触觉和形状的同时存在没有确定性，如果必定能忆念形状的话，颜色也应该如此，应理解为'必定能忆念'。意思是说只是触及那个触觉就能忆念。
如果不能必定忆念颜色，那么如同颜色一样，形状也不会确定，会把长的认知为短，把短的认知为长。为什么呢？因为从触觉不能必定忆念颜色，有时会把红色认知为黄色，把黄色认知为红色。
说'不是那样'是什么意思呢？就是说不像颜色不能必定忆念那样，形状也不能必定忆念。那么是什么呢？颜色是不确定的，而形状是能必定忆念的。因此，从触觉忆念这个形状是不合理的。
那么长的认知或短的认知是如何产生的呢？如前所说，这是对一边的颜色或大部分触觉的感知而产生长的分别认知。应该理解为是这样等等的情况。
详细说明'对于绘画的铺陈'是指，绘画的铺陈显现为多种颜色和形状的众多相，却显现为长等单一形状。因此，由于显现为多种颜色和形状，多种形状也成为一边，因为在同一处有长性的地方也能感知短等。
这也是不合理的，如同颜色一样。就像颜色因为有障碍性而不能成为一边那样，形状也是如此。

།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ དབྱིབས་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྐྱོན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྡུལ་ལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྫས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་མེད་དོ། །དབྱིབས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།དབྱིབས་རིང་པོ་འགྲིབ་ན་རིང་པོའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབྱུག་པ་རིང་པོ་དམིགས་ནས་དེ་ཉིད་འགྲིབ་ན་རིང་པོའི་བློ་ལྡོག་གོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དམིགས་ནས་འགྲིབ་ན་དེ་ལ་སེར་པོའི་བློ་ནི་མི་འབྱུང་གི་།རིང་པོའི་རྫས་འགྲིབ་ན་ནི་ཐུང་ ངུའི་བློ་མི་འབྱུང་གི་དེའི་བློ་མི་འབྱུང་ངོ་།།དབྱིབས་དེ་ཉིད་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡང་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མང་པོ་དེ་ལྟར་གནས་པ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་དབྱིབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཁོ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མིང་འདོགས་ཏེ།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དག་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་ནི་དེའི་མིང་འཐོབ་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དབྱིབས་ ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་གི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དབྱིབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་ པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཛིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རང་གི་ངོ་བོ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བློའི་རྒྱུ་དག་ཏུ་འགྱུར་ན་གོ། །ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཁོ་ན་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ ལས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བློའི་རྒྱུ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་འདོད།འོ་ན་གང་ཁམ་པའི་སྣོད་རྣམས་ཁ་དོག་ཀྱང་ཐ་མི་དད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དབྱིབས་ཁ་དོག་གནས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་ལ་སོགས་པའི་རྫ་མ་རྣམས་ཁ་དོག་ཐ་མི་དད་ན་ དབྱིབས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།མ་བཤད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཁ་དོག་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་མིང་འདོགས་པ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོར་ཁ་དོག་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།ཇི་ལྟར་གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་ཕྲེང་བ་ནི་ཡུལ་ལ་ལར་ནི་གཞན་དུ་སྣང་ལ། ལ་ལར་ནི་གཞན་དུ་སྣང་བ་དང་། ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་ཐ་མི་དད་ཀྱང་དབྱིབས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་གང་མུན་ཁུང་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འོ་ན་གང་མུན་ཁུང་ན་སྡོང་དུམ་དང་མི་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་མ་མཐོང་བར་རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དབྱིབས་ཁ་དོག་ལས་རིགས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་སྔོན་པོ་འམ། སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་རིང་པོ་ཉིད་དམ་ཐུང་ངུའོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་རེས་འགའ་འང་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དབྱིབས་ནི་ རིགས་གཞན་ཡིན་ནོ།

如果这样的话，由于违背了有法的差别，所以'形状是实有'这一主张就有过失。所谓'彼于极微无'是说，如同青等色法存在于八事极微等中那样，长等形状在极微中是不存在的。
如何知道形状在极微中不存在呢？因为当长形减少时就没有长的认知，比如见到长杖后，当它减少时长的认知就消失。见到青等实法后减少时，不会生起黄的认知，但长形的实法减少时，不会生起短的认知，而是其认知消失。
说形状本身能产生长等和短等的认知也不合理。因此，应当说明这一切都只是多数如此安住。若说'形状极微'等广说，是想到只有形状极微以一方门等次第如此安住时，才安立长等名称，非其本性者如此安住时不应得此名称。
所谓'形状支分如同颜色等非以自性成立'是说，颜色的支分因为在每一支分上都能执取为青等性，所以是以自性成立的。形状极微则不会在每一支分上执取为长等性，因此不是以自性成立的。
如果它们虽非长等本性，但由安住差别成为长等认知的因，那为何不承许仅由颜色等极微的安住差别成为长等认知的因呢？那么'陶器等颜色也无差别'是说，如果形状仅仅是颜色的安住状态，由于无有不同对境，陶工等的陶器颜色无差别时形状也应无差别。
'岂非已说'等广说，是说如何安立颜色为长等名称，即已广说'一方门中颜色众多'等。'譬如蚂蚁等'广说，是说如同蚂蚁等是同一颜色和形状，它们的行列在某些地方显现为一种样子，在某些地方显现为另一种样子，圆等差别也是如此，同样地虽然颜色无差别但形状可以有差别。
'那么黑暗处'等广说，是说那么在黑暗处虽未见到木桩、人、大象等的颜色，却能见到长、短、圆等，这是如何呢？如果形状不是与颜色不同的种类，那么如同不见为青或黄一样，形状也应不见为长或短，但有时却能见到，因此形状是另一种类。

།ཕྲེང་བ་དང་དམག་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་མུན་ཁུང་ན་བྱ་འམ་གྲོག་མ་མི་གསལ་བ་མཐོང་ནས་ཕྲེང་རིང་པོ་ཞིག་གོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་འམ་ཇི་ལྟར་མུན་ཁུང་ན་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མི་གསལ་བ་མཐོང་ནས་དམག་འདི་ནི་བསྐྱིལ་ཏེ་རྣམ་པར་ གནས་སོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་གཟོད་ཇི་སྐད་དུ་དབྱིབས་རིགས་གཞན་མེད་ཀྱང་། དེ་དག་གིས་དེ་ན་ཁ་དོག་ཁོ་ན་མི་གསལ་བ་མཐོང་བས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་ བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ངེས་པར་མི་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་དབྱིབས་ངེས་པར་མི་ཟིན་པའོ། །ཚོགས་པ་ཙམ་དང་མི་གསལ་བ་སྟེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་མི་མངོན་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་དང་ དབྱིབས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རྫས་གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་ཁ་དོག་ལས་མ་གཏོགས་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ།།མདོ་སྡེ་པ་ཁྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ཁྱེད་ཅག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་འདོགས་ པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཞིག་གི་ལུས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ཡིན་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེར་ལུས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ནི་ངག་གི་ལས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སམ་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པར་གྱུར་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་པ། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་མེད་པས་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོས་བསོད་ནམས འཕེལ་བ་མེད་པའི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཐལ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐལ་བའི་གཉེན་པོ་དེ་དག་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ལན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པ་ལྟར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དེའི་འཕེན་པ་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཁྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འཕང་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་པའི་སྟོབས་དང་མཐུ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བླུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པའི་སྟོབས་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ།ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སེམས་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གྱི་ན་བྱུང་བས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ།

'关于念珠和军队的遍计'是指：就像在黑暗中看到鸟或蚂蚁不清晰时，认为是一条长绳子；或者就像在黑暗中看到大象等不清晰时，认为'这是一支安营扎寨的军队'那样进行遍计，这种情况也是如此。
'这一定要如此理解'是指：如刚才所说，虽然没有其他形状种类，但他们仅仅看到那里的颜色不清晰，就遍计为长等形状。
'有时'等广说中，'不能确定周遍'是指不能确定形状。仅仅是聚集且不清晰，即不显现为蓝等颜色。
就像除了颜色和形状之外没有其他色处，因此丝毫没有其他实体，同样，形状也不应该离开颜色而观察。
'经部你们'是指'你们经部宗'的意思。
'如何安立为身业'是指考虑到是假立的缘故，不应该成为身业而发问。
'依止身'是指缘于身的意思。凡是使身趋入的，那就是依止身的业，因此说'是使身趋入于此处彼处的思'。
'应当如理了知'是指依止语的业是语业。意业是意业或与意相应的业是意业，所以说'如理'。
'因为无表'等广说是指如果没有表业，欲界的无表也将不存在，因为欲界的无表是依赖表业的，而不是随心而转。
第三十品。这样也不存在的话，将有重大过失：即没有戒和不戒的过失，以及没有由物质所生的福德事增长福德的过失等等。
'对于这些过失也有对治'是指有答复的意思。
'身业'是指依止身的意思。
'如同等持无表'是指就像等持的无表是随心而转那样，别解脱戒等性质的无表也应该同样。
经部宗说'不会如此'，因为由非等持的思差别而有其发起的差别，所以不会随心而转，因为是由非等持的无表所发起的意思。
即使你们的表业存在而非不存在，但所发起的无表也是依赖思的力量和能力。为什么呢？因为愚钝，即不清晰的缘故。没有思的力量就不能生起那个无表，如果没有正确摄受的思，仅仅由表业所生起的是不会产生无表的。

།ངག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟར་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ངག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་སྟེ་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །ཞེས་བཤད་ པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ན། དེ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་གཡེང་སེམས་མེད་པའི་ཡང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྫས་སུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ རྫས་སུ་མེད་དོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁས་བླངས་ནས་མི་ཕྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ཕྱིན་ཅད་དེ་དག་མི་བྱེད་ པ་ཙམ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་པས་དེ་ལྟར་ན་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟ་བུར་རང་གི་ངོ་བོར་མེད་དེ། འདི་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པ་ནས་ཀྱང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །མེད་པ་ དག་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འདིའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་རྫས་སུ་མེད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་འདི་ལ་མེད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྫས་སུ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན། རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་ཏེ་དེ་གསུངས་པའོ། །མ་བྱས་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱས་པའི་ལམ་སྟེ་གཞན་ལ་བྱེད་དུ་བཅུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་དག་ལ་གཟུགས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་གསུངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། མ་བྱས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་ན་རྒྱུ་འདི་དག་ནི། རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང་། །འཕེལ་དང་མ་བྱས་ལམ་སྩོགས་ཡིན་ཏེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དགེ་སློང ཆོས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་མ་གསུངས་པ་དང་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་གསུངས་པ་དང་།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། ཆུ་ལོན་དུ་གསུངས་པ་བསྡུ་བའོ། །གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཁོ་ནས་ གཟུགས་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་པའོ།།བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པའོ། །བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གང་དག་ཡིན་པའོ།།བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བསྡུ་བའི་མདོ་ལས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་མེད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མེད་དེ་དེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཡིན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྫས་ནི་ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། །གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་ པའོ།།དེ་ལས་བྱུང་བས་ན་རྫས་ལས་བྱུང་བའོ། །རྫས་དེ་མེད་པ་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུའོ།

关于'语表'这一词，其中'是'这个词是用来特指的。就像身表是以形态为自性一样，语表并非如此。那么是什么呢？是以语言为自性的声音，即以文字为自性的声音，这是其含义。
关于'无表色就是前面所说的'这句话，在'彼等为表及无表'中所说的表色已经解释过了。如果需要说明无表色，那么这个也在前面已经说过了，因为有'无散乱心亦然'的说法。
'它也没有实体'是说那个无表色也没有实体。'也'字的含义是不仅仅是表色。'因为只是承诺后不违背而已'是说经部师们说：从此时起，我断除杀生等，作出承诺后从此不做这些事情，仅此而已称为无表色，因此没有实体。
'它们也因为没有自性的缘故'是说那些过去的大种也像现在的一样没有自性，这个在《俱舍论》第五品中也会讲到。不存在的东西怎么能作为这个的所依呢？因此没有实体。
'因为没有色的特征'是说，色的特征是可造色，由于无碍的缘故，这个也不具备，因此没有实体。
关于'三种'的详细解释是：由于它具有三种相和无垢，所以说'三种无垢色'。'未作业'是指未作的业，即他人令作而自己未作的业道，这是其含义。
由于这些具有三种色相、宣说无垢、增长、未作业等，所以这些原因是'三种无垢色所说，增长及未作业等'。'等'字包含了未说是非色法、宣说八支圣道、别解脱戒以及《水论》中所说的内容。
'色所摄色'是说仅由色所摄，而不是由受等其他法所摄。'有见有对色也有'是指能被眼识所识别的色。'无见有对色也有'是指眼等色根。'无见无对'是指能被意识所识别的法处所摄无表色。
关于'除无表色'的详细解释是：除了无表色之外，在《集论》中没有说明无见无对色。无漏色也不存在，这是除了无表色之外的意思，因为入于道谛时的身语表色是不合理的。
关于'七种事物施福业'，'事物'是指精舍、寺院等。由此产生故称为从事物所生。没有事物则非从事物所生。'恒常'是指反复。

།རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའོ། །འདིར་མདོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུལ་ཀཽ་ཤཱམྦཱི་ན་དབྱངས་ལེན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བ་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་ ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་སྐུལ་བྱེད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ་ཕྱིན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་སྐུལ་བྱེད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བགྱི་ བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ།གཟི་བརྗིད་ཆེ་བརྒྱ་ཆེ་བ་གདགས་པ་མཆིས་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་སྐུལ་བྱེད་ཡོད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །སྐུལ་བྱེད་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ནས་རྒྱ་ཆེ་བའི་བར་དག་ཡིན་ ཏེ།དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ནི་རྒྱུ་ཡང་རུང་འདུག་ཀྱང་རུང་ཉལ་ཡང་རུང་མི་ཉལ་ཡང་རུང་སྟེ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །བདུན་གང་ཞེ་ན། སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་དད་པའི་ རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་ཀུན་དགའ་ར་བ་འབུལ་བར་བྱེད་དེ་སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ནས་རྒྱ་ཆེ་བའི་བར་དང་པོ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་ལྡན་པའི་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཀུན་དགའ་ར་བ་དེ་ཉིད་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་རྩིག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་གཉིས་པ་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་དུ་མལ་ཆ་དང་སྟན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྲི་དང་ཁྲིའུ་དང་སྟན་ནང་ཚངས་ཅན་དང་ལ་བ་དང་སྔས་དང་སྟན་གོར་བུ་དག་འབུལ་བར་བྱེད་དེ། སྐུལ་ བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ཉིད་དུ་མཆོད་སྦྱིན་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འཚོ་བ་ནར་མར་འབུལ་བར་བྱེད་དེ། སྐུལ་ བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་དང་འགྲོ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་ བའི་དངོས་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ནད་པ་དང་ནད་གཡོག་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དྲུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་ དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལྷགས་པ་འམ་ཡུལ་ངན་ནམ་རླུང་མོ་ཆེ་འམ་ཆར་འབབ་པ་གང་དག་བྱུང་ན་ལྷགས་པ་ནས་ཆར་འབབ་པའི་བར་དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་ཚེ་སྐྱོབ་པ་འམ་ཐུག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་བྱས་ནས་འཕགས་པ་དག་བདག་གི་འདི་གསོལ་ལ་སྐུ་མ་གཤེར བ་དང་ཆོས་གོས་ལ་ཆར་གྱིས་མ་ཕོག་པར་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བཞུགས་ཤིག་ཅེས་དགེ་འདུན་དག་ལ་འབུལ་བར་བྱེད་དེ།སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་བདུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།

不间断即是无间断。此经中，世尊住在憍闪弥国的音乐园。
尔时，具寿劝勉前往世尊所在处，到已，以头顶礼世尊足，坐于一旁。具寿劝勉向世尊如是言：'尊者，是否有以财物所生之福德事，其果报广大、利益广大、威德广大、广大宏伟？'
世尊对此告劝勉言：'有。'劝勉，此七种即是以财物所生之福德事，从果报广大乃至广大宏伟。具信善男子或善女人具足彼等，或行或住或卧或不卧，恒常不断增长福德，唯生福德。
何为七种？劝勉，此信善男子或善女人，供养园林给四方比丘僧众，劝勉，此为以财物所生之福德事第一，从果报广大乃至广大宏伟。具足彼等之信善男子或善女人，如是广说乃至唯生福德。
劝勉，复次信善男子或善女人，于彼园林中建造精舍，此为以财物所生之福德事第二，如是乃至唯生福德。
劝勉，复次信善男子或善女人，于彼精舍中供养卧具座具，即：床、椅、垫褥、毯子、枕头、圆垫等，劝勉，此为以财物所生之福德事第三，如前所说。
劝勉，复次信善男子或善女人，于彼精舍中常时供养随顺供养之资具，劝勉，此为以财物所生之福德事第四，如前所说。
劝勉，复次信善男子或善女人，布施给往来之客，劝勉，此为以财物所生之福德事第五，如前所说。
劝勉，复次信善男子或善女人，布施给病人及看护病人者，此为以财物所生之福德事第六，如前所说。
劝勉，复次信善男子或善女人，若遇寒冷、恶劣天气、大风或降雨等时，备办各种汤羹饮食，告诉圣者们：'请享用此食，莫被淋湿，法衣莫被雨淋，安住于乐。'如是供养僧众。劝勉，此为以财物所生之福德事第七，如前所说，乃至唯生福德。

།རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོའི་བསོད་ནམས་ནི་བསོད་ནམས་འདི་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེ་འམ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདི་ཙམ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལན་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་སྐུལ་བྱེད་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ལགས་པའི་བསོད་ནམས་བགྱི་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ ཆེ་བ་ནས་རྒྱ་ཆེ་བའི་བར་གདགས་སུ་མཆིས་ལགས་སམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་སྐུལ་བྱེད་གདགས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །སྐུལ་བྱེད་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ནི་རྒྱུ་ཡང་རུང་འདུག་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་སོ།།བདུན་གང་ཞེ་ན། སྐུལ་བྱེད་འདི་ལ་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་གྲོང་ངམ་ཞིང་ ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་རྟེན་ཅིང་བཞུགས་སོ་ཞེས་ཐོས་ཤིང་ཐོས་ནས་ཀྱང་ཡང་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་དགེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་སྟེ་སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཚུར་གཤེགས་པར་རྩོམ་པ་ཐོས་ཤིང་ཐོས་ནས་ཀྱང་ཡང་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐུལ་ བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཉིས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཉན་ཐོས་དེ་ཉིད་གྲོང་ངམ་ཞིང་དེ་ཁོ་ནའི་ལམ་དུ་ཞུགས་སོ་ཞེས་ཐོས་ཤིང་ཐོས་ནས་ཀྱང་ཡང་དགའ་བ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་གྲོང་ངམ་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་པར་ཐོས་ཤིང་ཐོས་ནས་ཀྱང་ཡང་དགའ་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་ མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཉིད་ལྟ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་ཞིང་མཐོང་ནས་ཀྱང་ཡང་དགའ་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ཉིད་ལས་ཆོས་ཐོས་ཤིང་ཐོས་ནས་ཀྱང་ ཡང་དགའ་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དྲུག་པོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

具有这七种从物质而生的福德事，具信善男子或善女人的福德，其福德数量以及果报成熟的程度是无法衡量的，但因为福德巨大，故称为大福德蕴。
具寿劝勉者两次向世尊如是请问：'尊者，是否有非从物质而生的福德事，其果报从大乃至广大皆可安立？'世尊对此告诉劝勉者说：'可以安立。'
这七种劝勉是非从物质而生的福德事，具有这些的具信善男子或善女人，无论行走或静坐，都将生起福德。
七种是什么？此劝勉中，具信善男子或善女人听闻如来或如来声闻住于某村或某地，听闻后生起欢喜和极大欢喜，获得广大善巧决定出离，这是第一种非从物质而生的福德事。
另一劝勉是具信善男子或善女人听闻如来或如来声闻将要来此，听闻后生起欢喜和极大欢喜。这是第二种非从物质而生的福德事。
另一劝勉是具信善男子或善女人听闻如来或如来声闻已进入该村或该地的道路，听闻后生起欢喜。这是第三种非从物质而生的福德事。
另一劝勉是具信善男子或善女人听闻如来或如来声闻已到达该村或该地，听闻后生起欢喜。这是第四种非从物质而生的福德事。
另一劝勉是具信善男子或善女人为见如来或如来声闻而去，见到后生起欢喜。这是第五种非从物质而生的福德事。
另一劝勉是具信善男子或善女人从如来或如来声闻处听闻佛法，听闻后生起欢喜。这是第六种非从物质而生的福德事。

།སྐུལ་བྱེད་གཞན་ཡང་དད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་ མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་ཉིད་ལས་ཆོས་ཐོས་ཤིང་ཆོས་ཐོས་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ།ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ལ། བསླབ་པའི་གནས་དག་ཀྱང་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་བདུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།གཞུང་མང་དུ་དོགས་པས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་བྲིས་སོ། །ལུང་བསྒོ་བ་ཙམ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་མི་རུང་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལས་དེ་བྱས་ན་དེ་ལ་ལུང་བསྒོ་ བ་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེའི་ཕྱིར་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་ལས་དེ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ལུང་བསྒོ་བ་དེ་ལ་ནི་གང་གིས་ན་དེའི་ཚེ་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྔ་ མ་བཞིན་དུ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྔར་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་པ་ལྟར་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ།།དེ་བས་ན་དེའི་ཚེ་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གིས་མ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པ་དག་གིས་སོ།།ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་རྣམས་མ་རུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་ན་འདི་སྐད་དུ་གང་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན།ཇི་སྟེ་ཁྱེད་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ དུ་གང་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་བརྗོད་ནས་འདི་སྐད་དུ་འདིའི་སྔོན་ཡོངས་སུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དོ།།ལམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ ཡིན་པར་གསུངས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དེ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ ངག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་ལམ་གྱི་ཚེ་དེས་བསྡུས་པའི་ངག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ སྟེ་རུས་པའི་རུས་གོང་ལ་སོགས་པའོ།།ཡུལ་ལ་མི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་གང་ཞིག་ཡུལ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་བཟློག་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ད་ནི་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡིན་སྙམ་དུ་ སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་སུ་བྱ་བར་མི་ནུས་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལའང་མཚུངས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡུལ་ལ་མི་སྒྲིབ་པས་འདྲའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་ འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་དང་རྟེན་འཐོབ་སྟེ།གང་ཞིག་ཡོད་ན་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལྟ་བུའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཐོབ་པོ། །ཡང་ན་འཕགས་པ་དེ་དག་ཟག་པ་མེད་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚེ་གཟུགས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ།

其他的动力是，具信的善男子或善女人从如来或如来的声闻处听闻佛法，听闻佛法之后皈依佛、皈依法、皈依僧，并且受持学处。这是第七种非物质性的福德事业，其果报广大，如前所述。因恐文字繁多，故未全部书写。
仅仅下达命令不能成为业道，因为未实际作杀生等业。若想着'如果作了那个业，那么下达命令就会成为业道'，为此说'即便作了，其自性也无差别'。即便他人作了那个业，在下达命令上也没有任何自性差别而成为业道。
因此如前所说，由于自性无差别，如同之前不安立为业道，之后也是如此。因此，应当承认彼时有业道所摄的生起。
'非一处所摄'是指除法处以外的处所。'语业和命终，以及生活都不适宜'是说这些以表色为自性是不可能的意思。
若问'那么所说如是'等广说与此有何关联？如果你们认为若无无表色，则由于无表色，也不会成为八支圣道，因此主张无表色是存在的。那么为何广说'如是所说'乃至'正定'，并说'此前清净'等一切？
意思是在入道之前，认为那些是表色所说的。
毗婆沙师们回答说：'这是针对先前以世间道断除贪欲者而说的。'这是就世间道断除贪欲时的语等自性表色而说，并非是说入道时所摄的语等无表色不存在。
'定境色'是指三摩地所缘，如骨锁等。'由于不障碍境故为无碍'是说若某色对境起障碍作用即有碍，相反则为无碍。
现在若想'这如何是色'，是考虑若不能成为色的意思。这对无表色也同样适用，你们的无表色也同样不障碍境。
'于无漏定中是无漏'是说瑜伽行者现前道时获得如是意乐和所依，若有此则住于自性戒，获得如正见般的无漏戒。或者说圣者们在无漏定时许有如是色。

།གཞན་དག་ན་རེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་གཟུགས་དང་ཕྱི་རོལ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ན་རེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་གཟུགས་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་འམ་ཕྱིའི་གཟུགས་ནི་ཟག་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་འོ་ན་གང་མདོ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་ པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་མིག་ཇི་སྙེད་པ་དང་གཟུགས་ཇི་སྙེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ ཁྱད་པར་དག་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་འམ་ཕྱིའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནི་ མཚན་ཉིད་འཆོལ་བར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྒྱས་པར་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་ སྦགས་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་དོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གཟུགས་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་དག་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་དང་། ཕྱིའི་གཟུགས་རྣམས་ཏེ། ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཕན་བཏགས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལ་དམིགས་པ་ལེན་པ་པོ་དེ་ཡོད་པས་ན་འདི་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྦྱིན་པའི་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ།།འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ནི་གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྤྱད་ནས་ཟ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ ཁྱད་པར་དང་།ཕན་བཏགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རམ། བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྦྱིན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དག་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་མེད་ དོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ལ་གོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དེའི་ཉན་ཐོས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ལ་གོམས་པས་གང་གིས་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་ཆེས་མང་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ནུས་པར་འགྱུར་བ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ བ་དང་འདུག་པ་དང་མི་ཉལ་བ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་རིགས་ན་ཉལ་བ་ལ་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དག་ན་ཡང་དེ་དག་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

其他一些人说阿罗汉的色和外在的色是无漏色。这是说其他一些阿阁黎说阿罗汉的眼处等色和外在的墙壁等色是无漏色。
为什么呢？因为不是诸漏的所依，即阿罗汉相续中的色或外在的色不是烦恼漏的所依。
如果是这样的话，那么经中为何无差别地广说'有漏法是什么呢？即是所有的眼和所有的色'等呢？
那是因为它们不是诸漏的对治而说是有漏，漏的对治是心和心所的差别。
那么'从某个角度'等广说是指阿罗汉或外在的色，因为不是诸漏的对治所以是有漏，又因为不是诸漏的所依所以是无漏。
这样的话就会成为特征混乱的过失。
'有漏色成为所取的'是指色处，因为广说'凡是有漏法成为所取的，那些都是心的垢染的基础'等，所以有无漏的色处。
那些有漏所取的是什么呢？是凡夫的色，因为是诸漏的所依，且不是其对治。
无漏的是什么呢？是阿罗汉的和外在的诸色，因为不是诸漏的所依。
'功德差别'是指禅定、无量等功德的差别。
'利益差别'是指身色和力量等的差别。
'缘于彼'等广说是指由于有缘于此的施者，所以这是缘于彼的施心，由于修习它而获得微细的相续转变差别。
'这是法性'是指诸法无始以来的功能。
'如何成就'是思考相续如何成就极多果报。
在此，受用者的功德差别和利益差别使具有异心的诸施主等，乃至'广大'或'唯生福德'等，施主们没有受用所施物。
'由于熟习缘于彼的思'是指由于熟习缘于如来及其声闻的思，而获得能在后世成就更多果报的微细相续转变差别。
行走、坐着和不睡眠时尚且如此，睡眠时如何呢？因此说'即使在梦中也会随行'。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་ཀྱི་ཐོས་ ན་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དགེ་བ་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཉན་པ་པོ་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སོ།།རྫས་ ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་དགའ་ར་བ་འབུལ་བ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ལ་གོམས་པར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་པ་འདི་ལ་དམིགས་པ་ལེན་པ་པོ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྫས་ལས་བྱུང་བ་དག་ ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་ན་འོ་ན་མདོ་ལས་གང་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ དམིགས་པའི་སེམས་པ་མེད་པ་ཡང་སྦྱིན་པ་པོ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཏེ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནའོ། །ཚུལ་འདི་ཉིད་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་གཞན་དག་ལ་གནོད་པར་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ།།འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ལུས་དང་ངག་གི་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའང་སེམས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་དེ་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་རྒྱུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་གི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལུས་དང་ངག་གི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་ནི་དེ་དག་གི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྫས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དག་ལ་དུས་གསུམ་པའི་སེམས་པས་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་གསོད་པ་པོ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དུས་གསུམ་པས་རེག་ཅེ་ན། འདི་གང་གི་ ཚེ་གསད་པར་བྱའོ།།གསོད་དོ་བསད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འདིར་ནི་སེམས་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་བཙུན་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ལ་ནི་འདོད་ལ་ལ་ནི་མི་འདོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཙམ་གྱིས་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ ཡིན་གྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ངའི་མ་འདི་སོད་ཅིག་ཅེས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་གཤེད་མ་སོང་བ་དང་། དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཀྱེ་མ་འདིས་བདག་གི་མ་བསད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ན་བསད་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ན་དེ་ ལྟར་ཡང་མི་འདོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བཙུན་པས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གསོད་ན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཀྱིས་གསོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སེམས་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་ཏུ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསད་པར་བྱའོ། །གསོད་དོ། །བསད་དོ་སྙམ་པ་ ཡིན་ནོ།

按照毗婆沙师所说的无表色论，对于非实质所生的无表色，仅仅是听闻而生欢喜和极欢喜获得善法而已，那么这如何成为无表色呢？因为听闻者既无表色也无禅定，而无表色是从表色或禅定所生。
关于'对于实质所生等'的广说，是指对于布施园林等，也会对此所缘的思心所形成串习。此思心所有所缘的受者，如前所说。
有人说：如果对实质所生等也是如此反复缘虑的思心所等所成，那么经中所说的什么呢？广说道：'心的禅定'是指与慈等相应。'何种思心所的差别'是指即使没有缘虑的思心所，施主也有福德的等流果，这是在显示。
关于'作业果报圆满时'，'作业'是指实际业道的加行。'果报'是指实际业道，即其圆满时。'此即是方式'是指由自身加行对他人造成损害的差别，从而使作者生起相续转变的差别，这是总说。
'因为是果上假立因'是指相续转变的差别是业道，其中相续转变的差别是果，而业道是因。
凡是身语加行，也都是思心所性质的业道，因此果报称为业道，是就近因而假立。身语的相续转变差别是其作业的果报，因为是身语作业的果报，这是词义。
如同主张无表色者们的无表色一样，是指如同毗婆沙师主张无表色者们认为无表色是业道，因为是在果上假立因。身语的是其作业的果报，如是。
尊者说'无表色非实有'，为了以另一方式显示，广说'对于所执取的蕴'，即对现在蕴数为有情者，以三时思杀生罪过而触及杀者。如何以三时触及？
当想'当杀、正杀、已杀'时，如是说明此中唯思是业。论师为显示对尊者的教义有接受也有不接受，
广说'仅此并非圆满业道'，若有人说'杀我这个母亲'而派遣刽子手，他想'啊，此人杀了我母'而生起已杀的慢心，对他也不承认成为无间业。因此尊者需要特别说明'若自己杀'。
正因如此，广说'当自己杀时'，'如是多思生起'是指当杀、正杀、已杀的想法。

།རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རེག་པ་ཉིད་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་མིང་དུ་གདགས་པ་དང་འདྲ་བར་རང་གི་དོན་ལ་ངོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིང་ཉིད་ལ་མིང་དུ་གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་རིགས་པ་ཤེས་པ་ནི་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ པའམ་འདི་ལ་རིགས་པའི་ངོ་བོར་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པས་ན་རིགས་པའི་ངོ་བོའོ། །དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་མི་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ལྟར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་དང་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་དང་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའོ། །གང་གིས་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཞིག་གིས་བྱས་པ་ནི་གང་གིས་བྱས་པའོ། །སྦྱོར་ བ་ལས་བྱུང་བའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ།སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཁོ་ན་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། སྦྱོར་བ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ཅེས་བྱ་བ་ ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཡང་ཕྱིར་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཅིས་ན་ཡོངས་སུ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་བསླང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁས་བླངས་ནས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ལ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུགས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ སྟེ།དེ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པ་འང་ཡིན་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཁྱོད་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོན་ཏེ་མ་ལ་ཁྱོད་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཚུར་ཤོག་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ རྒྱུ་མཚན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་བཤད་དེ་དེ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་དང་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའི་བསམ་པ་འམ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པའོ། །ལུས་ནི་རྟེན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་བསམ་པ་འམ་ལུས་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་ བར་བཏགས་པ་བྱས་ནས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་དག་མི་བྱེད་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པ་ཙམ་མོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། འདིས་འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་བྱེད་པ་ཙམ་ཡན་ལག་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་བྱེད་པ་ཙམ་ཡན་ལག་ཡིན་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་ པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བགྲང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

所谓'是正理的本性'，有些人说触即是正理的本性，如同名称的假立一样，是自义的本性缘，例如就像对名称本身假立为名称一样。或者说正理的了知是正理的本性，或者说此处有正理的本性，因为有本性故为正理的本性。
所谓'如同彼性而不显现'，是说如同无表色难以了知一样，相续的殊胜转变也是如此。
所谓'由心的因所生的身业'，意思是由心为先导的身业。
所谓'与彼等差别'，是指与身心有差别。
所谓'由所作业而生'，即由某者所作即是由所作。由加行所生的行为圆满即是业道圆满，造作加行的心与心所即是其因，由彼加行为因的相续转变而生起，即是欢喜，'我等'是多余的词。
从心与心所的相续中于后世生起果报，并非是从无表色所生，为何会欢喜呢？
所谓'因为无表色'等，意思是因为无有能发起的法故无有所发起的法。
'无表色无实体'已经成立。'等'字是摄集诸如'因为受持后不作'、'依止过去大种而假立'、'彼等也无自性'等。
所谓'彼非属于法处'，是指禅修者由三昧力所生起的定色，彼既是无表又是无碍。
所谓'且说你'，'你'是不相顺的，应读作'且说你'。其他人说是'来此且说'的意思。
因此'于因相'等广说，即是因为如此的缘故，于因相无表色上假立因相所显的正语等，于无表色上说彼为正语、业边际和活命。
关于'如是意乐与身'，意乐是指不杀生等的意乐或信等意乐。身是指所依的转变。因此于因相意乐或身上假立因相所显的正语等，建立八支道。
所谓'仅是不作彼等'，即是仅仅不作邪语等。这是什么呢？以此广说'圣道'。若仅是不作为支分，那么如何是无漏性呢？说'彼也因依无漏道而得故是无漏'。
若仅是不作为支分，因为非实有，如何是八支呢？因此广说'一切处也非是实有法的计数'。

།ཆོ་ག་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མནོད་པའི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་བཏང་བའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་གཞན་དང་ལྡན་ན་མ་བསྡམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་པ་སྡོམ་པ་ཡིན་ན་སེམས་པའི་ སེམས་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་ན་མ་བསྡམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཚེ་སེམས་པ་གང་གིས་ལུས་དང་ངག་དག་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། །མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་གོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་གོམས་ཤིང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ རྒྱུན་གོམས་པས་བྱ་བའི་དུས་ཏེ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་གནས་པ་ན་དྲན་པ་ལ་སྟེ།བདག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་གང་གིས་ལུས་དང་ངག་དག་སྡོམ་པར་བྱེད་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ ནའི་དོན་དུ་དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་མི་བྱ་བར་དམ་བཅས་པ་འདི་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བརྗེད་ངས་པ་འགས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་འདྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཆུ་ལོན་ལྟ་བུ་འཆལ་ བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གགས་བྱེད་པ་དེ་ཡོད་པས་སོ།།ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཕྲ་མོ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་རགས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་པའི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པ་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཕྲ་མོ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རགས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེའོ།།གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཅི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེ་འམ་ཞེ་ན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་དང་། མིག་དང་རྣ་ བ་དང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལྟར་དུས་མཉམ་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་ངོ་།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཅུང་ ཟད་ཅིག་ནི་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ད་ལྟར་གྱི་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་ལ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མ་འོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་ ནས་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་རྟོག་རྣམ་རིག་མིན་སྐད་ཅིག་།ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མནོད་པའི་ཚེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་འདིའི་གཞིའི་དོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཞན་དག་གི་གཞི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་རྟེན་ནི་འདས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

所谓'先行仪轨'，是指受持戒律的先行仪轨。
'如果与其他心相应则成为未防护'是说，如果防护是心所，当与防护心所不同的其他心相应时就成为未防护，因为此时能防护身语的心所已不存在。
'并非如此，由于对此串习'等广说，是说并非如此，由于对此串习及心心所相续串习的缘故，当心所等心近住时，于念中想到'我是断除杀生等的人'，由于此念近住的缘故，能防护身语的心显现。
'正是为此而受持'是说，为了忆念'我已发誓不作'而不造作破戒行为。
'即使有些忘失也不会破坏戒律'是说，因为此时有无表色如同堤坝般能阻止破戒行为。
'同一聚合不应既是微细果又是粗大果'是说，作为表业所依的地界等大种聚合，由于其果无表色是不可见无对的缘故是微细果，而由于其果表业是可见有对的缘故是粗大果，这是不应理的。
因此，无表色唯是以不同的大种为因而生。
'当有表业时'等广说，'当有表业生起'是指当有无表色时。如是彼时存在的是大种，难道无表色是否仅在表业生起时以大种为因而生？对此说'一切'，是说以大种为因的色法，包括表业、无表业、静虑所摄、无漏所摄、眼耳色声等一切，都是以同时的大种为因而生。
说'大部分'是因为欲界的无表色有少许明显。
正因如此，所以说'少许现在和未来是以过去大种为因而生'，即以大种为因的色法中，少许现在的是以过去大种为因而生，少许未来的也是以过去大种为因而生。
什么是这样的以大种为因的色法呢？为了说明这点，说'欲界无表刹那，此后从过去大种生'，即欲界的无表色在受持戒律等时是以同时生起的大种为因而生，同样其他无表色也是以彼等为因而生。
如是彼等成为此之所依，如同其他以大种为因的色法以现在大种为所依一样，彼之所依是过去的诸大种。

།འཇུག་པ་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞིའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་དག་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ།།འཁོར་ལོ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་ལག་པས་འདྲིལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འདིའི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སའི་ཕྱོགས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དུས་ ངེས་པ་དྲིས་ནས་ཡང་གང་ལ་ཡོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ས་ངེས་པར་འདྲི་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལུས་ དང་ངག་གི་ལས་ནི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ཡང་འདི་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་བྱར་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྟེ་དེ་སྐྱེ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མ་ཡིན པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་མ་ཟིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།རྣམ་རིག་མིན་ལུང་བསྟན་མན་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཡང་། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །ཞེས་འབྱུང་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཤུགས་ཀྱིས་ན་ རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་ཟིན་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་ འཛིན་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་སེམས་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་ངོ་།།ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤོང་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤོང་བ་བསྡུའོ། །སེམས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་རྟེན་གྱི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由于是引发和随后引发的因，所以说'依次'，是指过去的大种是引发的因，也是牵引的因，所以成为基础的意义。现在的身体大种是随后引发的因，也是所依的因，所以成为所依的意义。
'如同轮子'是说，就像手转动轮子那样，这就是它的引发因。就像地面那样，这就是它的随后引发因。
问定地后又'于何处有'，详细询问地的确定，'乃至第四禅地'是因为无色界中没有大种和所造色。'由不摄入界中'是说无漏身语业不与界相应，所以认为没有确定。
那么为什么不从无漏大种为因而生起呢？为此说'因为从无漏中没有大种'。又想到这里大种有何作用，为此说'因为由其力而生'，意思是由大种的力量所生。
如果说为什么这生起不单由心力而成？因为会导致成为非色法。'无表色非执受'是说因为非有质碍故不适合作为心心所的所依。
'从等流所生'是说因为是善或不善，所以不是从异熟生，因为经中说'无表无记无'。异熟也是，因为经中说'异熟是无记法'，所以是无记。
因为非积集，也非等持所生，所以由推理知是从等流所生。由于属于有情相续，所以说是有情。
'从等流所执受大种生'是说从等流和所执受的大种而生，因为依赖能发起的心，且是非等持心的无表色的情况，不是从等持所长养的大种所生。因此也是从异熟大种所生。
'等持所生'等详细内容是说，由于禅定和无漏律仪的无表色是从有漏和无漏等持所生，所以称为等持所生。
'以非执受大种为因'是说由于等持心的力量，使那个身体随心而转，因为所执受大种在灭尽定等状态中也可以无心而生。
'乃至离绮语'中，'乃至'一词包含断除不与取、欲邪行、妄语、离间语、粗恶语和绮语。
'因为如心生起无差别'是说，如同能生起它的心无差别一样，能生起它的大种也同样是无差别的。
大种不是以所依义作为无表色的所依。

།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བ་ཐ་མི་དད་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨོས་པ་ འགལ་བ་མེད་དོ།།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་འབྱུང་བ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ངག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ལུས་ཀྱི་ནི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལ་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཟིན་པ་ཡིན་པས་སོ། །ངག་གི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ཐ་དད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ཡིན་ ཏེ།འདི་སྐད་དུ། དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་ཟིན་པ་ནི་དུ། མ་ཟིན་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་ན། དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་ལས་ དགོངས་ཏེ།གསུངས་པའི་ཕྱིར་རམ། ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་གཅིག་སྐྱེས་ན་དབྱིབས་ཅིག་ཤོས་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དབྱིབས་གཉིས་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཕན་ཚུན་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་མངོན་པར་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་ལུས་མངོན་པར་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་ མ་ཁྱབ་པར་འདུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་མ་ཁྱབ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ཟད་པར་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། འདི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས་ལུས་དེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་མ་ཁྱབ་པར་འདུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ལ་གསེབ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གོ་སྐབས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཡན་ལག་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ལ་གསེབ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསེབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ནི་ཡན་ལག་དེ་མཁྲེགས་པ་འམ་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དང་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་སེམས་པ་དང་དེས་བྱས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ ཡིན་ནོ།།དེས་སྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ལོ། །དེ་དག་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྔ་ པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་རིག་མིན་ལུང་བསྟན་མིན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཡང་གི་སྒྲས་ནི་འདོད་པ་ན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་པས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།

那么是什么呢？是为了使其趋入的缘故。因此说从无差别的大种生起，并无矛盾。所谓'别解脱戒是从不同的大种'，是因为不随心转。所谓'表业是从同类因所生'，是因为随投射力而转。
所谓'是属于身的所摄'，意思是不属于语的，这是句义。身的是因为与身的大种无差别而转，且它所依的大种也是所摄的缘故。语的则不是，因为与那些是有差别而转的缘故。
在此有人提出与论典相违，即如此说：'优婆塞学处中，有几种是所摄，几种是非所摄？'答曰：'一切皆是非所摄。'如此诤论时，如此宣说是就无表色性质的学处而言，或是就大多数而言，故无过失。
所谓'又因相续故此非毗婆沙师'，是因为生起一种形态时另一种形态不会消失。从'如何'到'成就两种形态'的内容，是因为彼此不相妨碍。
所谓'因为为其大种所遍满'，是因为表业所依的大种遍满身体。不能说表业的大种不遍满。若不遍满，如何能成为遍及一切肢分的表业？
不能说身体的某一部分有表业而整个身体没有，因此不能说身体不为表业所依的大种所遍满。所谓'因为身体有空隙故有它们的空间'，即使遍满，也不会成为大肢分，因为由于身体本身有空隙而进入空隙中。
若问是否那肢分会变得坚硬或沉重？不会，因为微细的缘故。所谓'说为二种、三种和五种'，因为说'是思及其所作'故说为二种。思是意业。
因为说'由其所生身语业'故说为三种。因为说'彼等有表及无表'，由于身语业的表和无表有差别，加上第五意业，故说为五种。
所谓'无表非无记'，意思是实际上无表唯是善与不善。所谓'具有业力'，是无表的特征。
'又'字表示欲界也有，'又'字的含义是'也'字的意思，是引出在欲界存在。

།ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རེ་ཞིག་ཟག་པ་མེད་པའི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དག་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ས་གང་དུ་སྐྱེས་ཏེ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རེ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ས་གང་དུ་སྐྱེས་ཏེ གཟུགས་མེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པ་དང་།གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་ཁམས་སམ་སའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་འང་མེད་ལ་སྐལ་བ་མི་ མཉམ་པ་དག་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ན་ཡོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེའོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བར་འོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་ གསུམ་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གཟུགས་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ནི་གཟུགས་བསྐྱེད་པར་ནུས་ ཏེ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཆལ་བའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོ་གཟུགས་ཀྱིས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་རིང་བ་ཉིད་བཞིས་རིང་བ་བཞིན་ནོ། །རིང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། རིང་བ་ཉིད་བཞི་ནི་གོང་ དུ་བཤད་ཟིན་པས་ཡང་མི་བཤད་དོ།།འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་གཉེན་པོ་རིང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་རིག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ཁོ་ན་དག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བས་ ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་ན་ཡང་བསྒྲིབས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ས་དག་ན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡན་ ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡན་ཆད་དོ།།ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དགག་པ་ལྷུར་བྱ་བར་སྨོས་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུར་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་སྲིད་དོ།

所谓'如同无漏无表'是说，比如无漏无表虽然没有无漏大种，但是它依据所生起的地和能生起的地的大种为因而生起。同样，虽然无色界没有大种，但是无色界的无表不能依据所生起的地的大种为因而生起。
因为不属于三界的缘故。这是说，与前者不同，因为无漏无表不为欲界、色界、无色界的贪爱所执取，所以不属于三界。对于无漏无表来说，无论从界或地的角度，既没有同分大种，也没有异分大种，因此依据所生起之处的大种为因而生起。
无色界的无表不能依异分的欲界和色界大种为因而生起，因为是属于三界的缘故。
另外，由于背离一切色法的缘故，无色界定也不能生起色法，而色界地的无漏定则能生起色法，即能生起无表色。为什么呢？因为背离一切色法的缘故。
那么，为什么无色界定背离一切色法呢？为此说'因为远离色想的缘故'，意思是说将要远离色想。
'戒是破戒的对治'等广说，是说欲界的破戒因不善所引发，所以色界的戒——无表性的戒是它的对治，这是合理的。如果说无色界也应该同样，为此说'无色界从欲界'等广说，无色界由四种远离而远离欲界。因为远离的缘故，无色界摄的戒不能作为欲界的对治，四种远离前已说过，此处不再说明。这里举例说明的是对治的远离性。
'有寻有伺地'是为了确定唯在有伺地才有，因为身语业是由寻伺为先导的缘故。
'欲界也无有覆'是说不仅无伺地没有，如说唯在梵世间有。'彼以上'是说梵世间以上。
'外大种为因'是说风等声处。这是为了否定表色的声音而说的，并非唯有外大种为因，因为在第二禅等处也有手等声音。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས་ནི། གང་ཞིག་སྒྲའི་ཁམས་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །གང་ ཞིག་མི་ལྡན་ཞེ་ན་སྨྲས་པ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་ནི་ལྡན་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་འདི་ཉིད་སྤང་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་འོ། །འདི་ནི་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་ཟད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་། །གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་གཞན་དེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཅི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ ཞིག་གམ་ལུང་དུ་བསྟན་པ་ཞིག་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཡོད་ཀྱི་དགེ་བའང་མེད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ན་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་འབྱུང་ངོ་།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ། ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡང་མེད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མེད་ཅེ་ན། དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་སེམས་ཏེ་སེམས་གང་གིས་དགེ་བའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ།དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལྟ་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམན་པ་དང་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་འོག་མ་པའི་དགེ་བ་ནི་དམན་པའི་ཕྱིར་དང་སྤང་བའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཤུགས་ཀྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་ས་འོག་མ་པའི་སེམས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་གིས་ན་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་ས་འོག་མ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ས་འོག་མ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སློང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་དེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྔ་མ་ཁོ་ན་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མེད་དེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འཇིག་ཚོགས་དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་འདོད་ལ། ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བར་མི་བྱེད་དོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དག་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་ ཡིན་པར་གྲུབ་པོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དག་བསྡུའོ།

如果不是这样的话就会与论典相违，因为论典中是这样说的：'什么是具有声界的？答：欲界和色界所行。什么是不具有的？答：无色界所行。'又说：'属于自相续的得与未得等'，因此不能与非有情数的外物相应。
为了避免这个过失，其他论师说：'在第二禅等地也有表业。'这是属于哪一地的呢？是属于初禅地的。这只是毗婆沙师的观点，而不是其他宗派的观点。因为在《成实论》中说：'第二禅等地中的身识、眼识、耳识和表业，凡是属于这些的都归属初禅，这些是无记法而非烦恼。'
其他宗派认为这是属于第二禅等地的。那么，这是无记还是有记呢？因此说：'有无覆无记的表业，而没有善的和染污的。'即在那里的众生相互交谈等时，会生起无覆无记的表业。
第三十一品
为什么既没有善的也没有染污的呢？详细解释说：'生在第二禅等地的众生，以下地的心，即能发起善或染污表业的那种心，不会现前善和染污的表业。'为什么呢？因为'下劣和已断的缘故'。由于下地的善法是下劣的缘故以及已断的缘故而不现前，染污的更不用说。这间接说明是以下地无记心发起和现前的。
因此说明下地的表业是由下地的心所发起。毗婆沙师们不如是主张，他们认为由于表业是由初禅地的心所发起，所以只是属于初禅地。因此说'唯前说为正'。
'在欲界中也没有'是指有覆无记心所断的也在欲界中没有，因为在欲界中只承认有与萨迦耶见和边执见相应的有覆无记，由于这是内向的缘故，也不能发起表业。
'自性'是指自体。'最极安乐'是指也没有与不乐相随顺，因为这是说明凡是以自性、相应和等起而成为善的，那就是最极安乐。
'因为不与彼等相应者无有善性'是说不与善根等相应的心等没有善性，所以与彼等相应的就成立为善性。'正是那些不与善根等相应的法'等中的'等'字，包括惭和愧。

།སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ འཐུངས་པའི་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མའོ།།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ ཀུན་ནས་བསླང་བ་རྣམས་སོ།།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སེམས་ནི་དགེ་བ་ལས་གཞན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ན་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རེ་ཞིག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ ཏུ་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་སློང་བ་ ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྐྱེས་ནས་འཐོབ་པ་དག་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདི་ ལ་འབད་པར་བྱ་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་ལན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་དགེ་བ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་གི་ཐོབ་པའི་གགས་སེལ་བར་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ ནི་མེད་དོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེས་ན་འཁོར་བ་ནི་དོན་དམ་པར་མི་དགེ་བ་ཡིན་ ནོ།།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྗེས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བ་དག་གིས་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །ནད་དང་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་ལ་སོགས་པས་དཔེར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་དཔེ་ནི་ནད་ཀྱིས་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་ནི་ནད་དང འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ནི་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱིས་བྱ་སྟེ། གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དཔེ་ནི་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བས་བྱའོ། ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔེ་ནི་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཁོར་བ་དོན་དམ་པར་མི་དགེ་བ་ཡིན་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ་དགེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དོན་དམ་པར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁས་ལེན་ཏོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ ཞིག་འདི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་སྐད་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་མི་བདེ་བའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དགེ་བ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

所谓'如同服用混合药物的牛所产的牛奶'，是指服用混合药物的牛所产的牛奶，即是混合药物所产生的牛奶。
所谓'由不平等心所引发的诸得'详细解释为：由不平等心所引发的诸善法之得。不平等心是异于善法的，当以怀疑心而结合善根时，诸善法之得暂时如同涅槃一样非善，因为不是最胜乐的缘故。
也不像无贪等那样是本性善，因为不是其本性的缘故。也不像受等那样是相应善，因为是不相应的缘故。也不是从等起而善，因为能等起之心是烦恼性的缘故。
同样，当结生相续时，生得善法如何是善性也应当解释。'如何是善性应当解释'这句话是说这需要努力思考。
对此回答是：因为是由善根所等起，所以它们在未来时是善的，而烦恼心只是遮障这些得，并非使其成为善性。
所谓'以一切苦趣入自性'，是说此中有一切苦趣入的自性或本性，故为一切苦趣入自性。因此，轮回在胜义中是不善的。
所谓'身语业和生等'，是指身语业表和无表性质的非律仪、律仪、非律仪非非律仪所摄，以及生等，即生、老、住、无常性的相和随相的本性等，以及诸不善法之得。
所谓'以病和不适药等为喻'，是说轮回以病为喻，意思是轮回如同病。贪等以不适药为喻，因为不依赖他法相应和等起。与彼相应者以不适药混合的饮料为喻。身语业和生等及诸得以不适药混合饮料所产生的牛奶为喻。
所谓'若是这样'，是说如果轮回在胜义中是不善，那么有漏法因为属于轮回的范畴，任何有漏法都不应成为无记或善。
'在胜义中如是说'是承认一切属于轮回的都是不善。详细解释'因为异熟'是说，凡是说'此是有异熟'而因异熟故是无记的，即称为无记。
这是说，任何有漏法在胜义中因为是不乐故是不善，又因为有异熟故也是无记。善法也同样应当了知为：既是不善，又因为有可意异熟故也是善。

།གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་པ་ཁོ་ན་ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་འདིས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། དེ་དག་གི་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་དོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ། བྱེད་པ་པོ་ནི་ལས་ལ་སེམས་པ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་བྱའོ་སྙམ་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ལས་འདི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ ནི་ལས་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི། བྱེད་པ་པོ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་མེད་དོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ནི་སའི་སྒོ་ནས་མཉམ་པར་ གཞག་པ་མ་ཡིན་པས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་ཞིང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུར་སེམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་རྣ་བ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདིའི་འབྲེལ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐལ་བ་ མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ན།ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་དག་ཀྱང་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དེ་དག་ལ་སེམས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རྣ་མིག་མངོན་ཤེས་ལུང་མ་བསྟན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ དེ་གཉིས་ལ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ།།མཐོང་བས་ན་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གསུངས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི།དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལོག་པར་ལྟ་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལས་ལོག་པའི་ངག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་རྒྱུ་དང་ནི། དེ་ཡི་དུས་ཀྱི་སློང་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་སློང་བ་དང་དེའི་དུས་ཀྱི་སློང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་དུས་ཀྱི་སློང་བའོ། །རྒྱུ་དང་དེའི་དུས་ཀྱི་སློང་བ་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་དེའི་དུས་ཀྱི་སློང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་བཏགས་པའོ།།ཡང་འདི་ལ་རྒྱུ་དང་དེའི་དུས་ཀྱི་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པས་ན། རྒྱུ་དང་དེའི་དུས་ཀྱི་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་དེའི་དུས་ཀྱི་སློང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་དུས་ཀྱི་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བར་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་ཀུན་ ནས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཀུན་ནས་སློང་བས་ན་ཀུན་ནས་སློང་བའོ།།དེ་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡང་ཡིན་པས་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་སྟེ་བྱ་བའི་དུས་སོ། །དུས་དེར་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། ། དེའི་དུས་ཁོ་ན་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་དུས་ཁོ་ན་ན་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'如果由于发起的力量'等广说，是指仅仅由于认为思维才是善与不善的这种想法，而行使身语业的善与不善性。
'并非大种'是指善与不善性，由善心与不善心发起身语业，也发起它们的大种。
毗婆沙师说：作者是思维业，而不是想着'要做大种'的大种。那么是什么呢？因为是想着'要做这个业'的思维，所以大种不像业那样是善与不善性。
论师解释说：对于等持的无表色，作者并没有'要做无表色'的想法。不等持的心由于地的关系不是等持，因缘不相等且不相同，所以没有能够发起它的这种思维。那么等持的无表色怎么会是善性呢？它就像大种一样不会成为善性，这是他们的想法。
另外，天眼等和耳朵也将成为善性，这是说如果即使没有思维，无表色也是善性的话。
或者，这里的关联是：如果由于缘不相等和不等持的心的力量而成为善性，那么天眼和天耳在修习时由于有思维，也将成为善性。然而由于经中说'天耳天眼神通是无记'，所以这两者并没有善性。
见所断是向内观察的缘故，所以说见所断心不能发起表业。那么为什么世尊说了呢？这句话的意思是：这与世尊所说相违。
那是什么呢？广说'从邪见中'等，即如何从见所断的邪见中生起邪语表业的自性和邪业边的自性，这是所说的原因。
'彼时之发起称为'是指因的发起和彼时的发起就是因时的发起。
安立因和彼时的发起之名为'因和彼时的发起'，这是命名。
又因为这里有因和彼时的发起，所以具有因和彼时的发起之名，称为因和彼时的发起，即安立因时发起之名。
'因的发起'是指由此发起故为发起。它既是因又是发起，所以是因的发起。
'彼时的发起'是指那个时间即作业的时间。在那个时间发起是彼时的发起。
'正是因为彼时有它的缘故'是指正是在作业时有彼时的发起的缘故，这是语义。
'因为是能引发'是指因为是能生起。

།ད་ནི་བྱ་བ་དེ་ལ་དེའི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད ཀྱི་བྱ་བ་དེ་ལ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ནུས་པ་ཇི་ཞིག་ཡོད་ན་གང་གིས་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ།།དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བས་འཕངས་སུ་ཟིན་ཅིང་བསྐྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེ་མེད་ན་ ཤི་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གྲོང་དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འཕངས་ནས་བར་མ་དོར་ཤི་ན་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པར་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་དེ་དང་འདྲའོ། །འོ་ན་སེམས་མེད་པའི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི།གལ་ཏེ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་མེད་པ་ན་ཤི་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱས་པ་འགའ་ཞིག་དེའི་ཚེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ མེད་པའི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དེའི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་བརྗོད་པའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ།དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་འགལ་བར་བཤད་པ་དང་། འོ་ན་ནི་ སེམས་དང་བཅས་པ་ལ་ཆེས་གསལ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལན་གཞན་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་དེ།དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བས་ནི་སེམས་དང་བཅས་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་གསལ་བར་འབྱུང་བས་དེའི་ནུས་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རབ་ཏུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་དེ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་གཞིར་གྱུར་ཅིང་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་གཞན་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་། དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེའི་སེམས་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིར་འགྱུར་ ཞེས་ཟེར་བ་ནི་རྒོལ་བར་བྱེད་པའོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཆོས་མངོན་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤངས་མིན། །གཟུགས་མིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་དེ་ནི་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པ་མཐོང་བའི་ལམ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པས་གཟུགས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་དོ།

现在，对于那个行为有什么能力这一问题，即是说现在对于表业的那个行为，其当下的等起有什么能力，为什么在那个时候会随之而行呢？
如果没有它，即是说虽然已被因的等起所引发和产生，但如果没有当下的等起，就像死亡一样，表业就不会存在。比如，某人发愿说'我要去村庄'，但中途死亡，由于没有随行的心，就不会前往，这个例子与此相似。
那么，对于无心戒的生起，如果说当下的等起不存在时就像死亡一样不会存在的话，那么对于获得灭尽定的比丘在受具足戒时所作的身表业，由于当时处于灭尽定中，对于无心戒的生起，其戒律所摄的身表业如何能产生所说的行为呢？如果没有当下的等起，怎么会产生呢？
对于如此所说的矛盾，那么对于有心者来说更为明显，这是依靠其他回答而言的。由于当下的等起使得有心者的表业明显产生，所以这就是它的能力。
见所断的识是能发起者，这是确定见所断唯一是能发起者。
为什么它是能发起者呢？因为等起是寻伺的所依和因，所以表业是能发起的。
非随行者，是说心向外看的随行者，在表业行为的时候是不存在的。由于没有能发起的见所断，所以它不是随行者。
其他过失是由它等起的色，这也存在着。如果见所断也是其随行者的话，那么就如同修所断心所等起的身语业是修所断一样，见所断心所等起的身语表业的色也应成为见所断。
有人问这会如何？毗婆沙师说这将违背阿毗达磨，因为经中说'非烦恼性非见所断非色'。
而且，由于不违背明与无明，因为这个色如同身见等一样不违背明即见道，因为未断除。因此，即使是见谛者也具有它，所以色没有见所断。

།མ་རིག་པ་དང་འགལ་བ་ ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ལ་དེ་སྐྱེས་ཏེ་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མ་རིག་པ་ཁ་ཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་འགལ་བ་ལྟར་གཟུགས་ནི་མ་རིག་པ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་སམ། དེའི་ཐོབ་པའི་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཚེ་ཡང་མ་རིག་པ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ་མ་རིག་པ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ ཏེ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ཤུགས་ཀྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་གཟུགས་རིག་པ་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་ཞིག་གཟུགས་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་རིག་པ་དང་མི་འགལ་བར་འཛིན་པར་འགྱུར།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་འོ་ན་ནི་སེམས་མཚུངས་པས་བསླང་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཟུགས་ དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་འོ་ན་ནི་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་མཚུངས་པས་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་གང་གིས་གཟུགས་དེ་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ བསླང་བས་སོ།།དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨས་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཏུ་ནི་མི་ འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་གང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་གཟུགས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྟེན་གྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་ན། ལུས་དང་ངག་ གི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་གྱི་དེའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཟློག་སྟེ། ཡང་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་དུ་ཟད་མོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲས་པས་དེ་སྐད་བརྗོད་པར་ནི་ མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ནི་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དག་ཐོབ་པ་འཆད་པས་འགལ་བ་ལྟར་རིག་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐོབ་པ་འཆད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ནི་མི་འགོག་གོ། །འཐོབ་པ་ འཆད་པ་དང་།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མ་རིག་པ་དང་མི་འགལ་བ་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ན་གྱུར་དུ་ཟད་མོད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདིར་བསྒྲུབ་པ་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བཞིན་ནོ།

并且也不与无明相违，因为就像无漏道在凡夫阶段时它生起，生起后在圣者阶段时由于断除了某些无明，而与无明相违一样，色法并不与无明相违。因为无论是有烦恼的还是无烦恼的色法生起时，或者获得其相续时，无明也不是不生起，有无明时它也不是不生起。虽然如此，但也不像无漏法那样是不应断除的。如果既不是不应断除的，也不是见所断，则可推知是修所断。
另一方面，'色法不与明相违'这一立场是应成立的。任何认为色法是见所断的人，怎么能认为色法不与明相违呢？
毗婆沙师广说'那么由等心所引生的诸大种也'等。如果由见所断心所引发的色法是见所断的话，那么作为其所依的诸大种也应成为见所断。为什么呢？因为是由等心所引生的缘故。因为引发该色法的见所断心，也同样引发作为其所依的诸大种。
但这是不合理的，因为它们是无覆无记的，而见所断法都是有覆的。另一方认为'不会如此'，即不会成为见所断。怎么说呢？回答说：就像不会成为善或不善一样。就像由善心或不善心引发善或不善色法时，虽然也由同样的心引发其所依大种，但身语业性质的色法是善或不善，而其所依大种则不是，这个道理是相同的。
他又反过来说：'那就让它成为见所断好了'。毗婆沙师说'不能这样说'，即不能说它们是见所断。为什么呢？因为无覆法与明和无明都不相违。无覆无记法和有漏善法，不像有覆法的得被断除而与明相违那样，与无漏道不相违。虽然缘于它的烦恼的得被断除，但并不妨碍它。
通过断除得以及缘于它的烦恼的方式而不与无明相违的诸大种也是无覆的。对此说'那就让它成为见所断好了'这种说法也不对。因此这里可以建立：有覆色法所依的诸大种不是见所断，因为是无覆的缘故，如同无覆心心所法。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀླན་ཀ་དང་བཅས་པའི་ལན་སོ་སོར་བཀོད་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་ལས་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ལས་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནས་ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའི་བར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པའི་མདོ་གང་ཡིན་ པ་དེ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་ གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ།།དགེ་བར་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བར་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མདོ་ལས་གླང་པོ་ཆེ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འཆར་བྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་ཤིང་ བདུད་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱིས་ངན་པ་མི་མཛད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་གླང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ངན་པ་མི་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་མི་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིའི་ཐུགས་མི་བཞེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་ རྒྱས་འདིའི་ཐུགས་མི་བཞེད་པས་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡུལ་དག་ལ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་གཤེགས་ནའང་མཉམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པར་ཟད་དེ། དེ་ནི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ཆར་དུ་བཞུད་ན་ཡང་བཞུད་དོ་སྙམ་པ་ནས། བཞུགས་ནའང་བཞུགས་ སོ་སྙམ་པའི་བར་གྱི་དགོངས་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་ཞིང་འབད་པ་མེད་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པས་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི ཞེ་ན།ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་དགོས་སོ།།སེམས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ཞིག་དང་ལྡན་པས་སེམས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཅན་གྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དགེ་ བ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་ བར་རྣམ་པར་གཞག་མོད་ཀྱི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་ འཇུག་པར་བྱེད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ།

毗婆沙师对此作如是见而应断除的识是能引发的，针对这种诘难的回答分别陈述后，为了总结而说'因此经中广说名为因的等起'，即从邪见生起邪分别乃至邪业道为止的经文，是无有相违的。
既是能引发又是能随行是指向内和向外观察而转起的缘故。
'五唯是随行'是指五唯是随行而已，这是确定的，因为是无分别的缘故。
'无漏则二俱非'是指既非能引发又非能随行，因为等持是向内观察而转起的缘故。
'不成为劣'是指不成为退失。
'是善相续一'即是善相续一的意思。
佛世尊在经中说是大象。如何呢？如经中广说'出有坏如来于天魔世间中'等，并说'身语意不作恶，因此称为大象'。'不作恶'即是不作过失的意思。
'此意不欲'是指此佛意不欲而不行，因为不趣入境界，所以说'行时亦等持'等广说。即在四威仪中，行时作行想乃至坐时作坐想，因为近住于此等观想，故称为常在等持。
'因无功用而转起'是指无功用而行，因无功用而转起故称为无功用转起。其自性即是彼故。
或者'一切见所断非能引发'是说若许一切见所断都是能引发，则应如是，然而并非一切。那么是什么呢？唯有邪见等是能引发表业，而非身见。因此说'一切非能引发'，应当分别说明此是能引发，此非能引发。
'不善无记心'是指受具足戒时，具有何者的不善无记心的别解脱戒的合掌等表业不成为善？因为其随行是不善和无记的缘故。
广说'如同能引发'等是指如同能引发心是修所断，表业也同样安立，但不如同能引发是见所断般安立。为什么呢？因为被修所断所间隔的缘故，即彼见所断的能引发是被修所断的能引发所间隔的。

།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྔར་སེམས་ལ་བདག་གིས་གཞན་དག་ལ་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ངག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་ལ་འཇུག་ པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་ངག་སྐྱེད་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པས་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་ བྱེད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་གདོན་མི་ཟ་བར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་འམ་མི་དགེ་བ་འམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་ལ།དེའི་དབང་གིས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ འདི་སྐད་དུ་གཞན་གྱིས་ཆོད་པ་སྟེ།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་ཆོད་པའི་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་བརྒྱུད་པ་ལས་དགོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་རིག་མིན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་གསུམ་ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས།སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་དང་གཞན། །ཞེས་བྱ་བར་འགྲེལ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྡོམ་པ་དང་དེ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པས་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དེ་ནི་གཞན་པས་ སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་པས་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ།།མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་གཞན་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། སྤང་བྱ་ལྔ་ བརྒྱད་བཅུ་དང་ནི།།ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་མནོས་པ་ལས། །དགེ་བསྙེན་དང་ནི་བསྙེན་གནས་དང་། །དགེ་ཚུལ་ཕྱེད་དང་དགེ་སློང་ཉིད། །ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དགེ་ཚུལ་མ་དང་དགེ་སློང་མ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་ཚུལ་མ་ཡང་མཚན་གྱུར་ན་དགེ་ཚུལ་ཡིན་ལ་དགེ་སློང་མ་ཡང་མཚན་གྱུར་ན་དགེ་ཚུལ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་འདི་ལྟར་དགེ་སློང་མཚན་གྱུར་ན་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་འདོར་ལ་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་ནི་འཐོབ་པོ་ ཞེས་བྱ་བར་མི་འདོད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་མཚན་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་གྱི་སྡོམ་པ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དགེ་སློང་ལ་དགེ་སློང་མའི་མཚན་བྱུང་ན་གཏོང་བའི་རྒྱུ། བསླབ་པ་ཕུལ་དང་ཤི་འཕོས་དང་། །མཚན་གཉིས་དག་ནི་བྱུང་བ་དང་། །རྩ་བ་ཆད་དང་མཚན་འདས་ལས། ། སོ་སོར་ཐར་པའི་འདུལ་བ་གཏོང་། །ཞེས་རྒྱུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་། །སྔོན་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་སོ་སོར་ཐར་ཅེས་པ། །གཞན་གྱི་རྣམ་རིག་བྱེད་སྩོགས་ཀྱིས། །ཞེས་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་དགེ སློང་གི་སྡོམ་པ་ལས་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་ཚུལ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ ནི་དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་དང་།དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་པོ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་དོ།

怎样呢？例如，先前心中认定'我要向他人宣说有我'这样想着，之后生起言语的心向外观察，这是修所断之后，伴随着分别和观察而说'有我'这样的言语等等。
因此详细说明'如何趣入'，如是见所断的趣入之后，必定会生起修所断的趣入，无论是善或不善或无记。由此力量，表业即是善等性。
'应当如是宣说'详细所说的是：应当说被他所间隔，即被修所断所间隔的因等起而说。因等起相续而说是其义。
'无表有三种'详细所说是：略说三种后，解释为'律仪、不律仪及余'。彼为律仪，彼为不律仪，故称律仪与不律仪。彼为律仪与不律仪，彼为其他，故称律仪、不律仪及其他，如是略说。
'由相各别定'是说比丘律仪相是一种，乃至近住律仪相是另一种。如说：'断五八十及，受持断一切，近事与近住，沙弥半苾刍。'如是将解说。
若是八种的话，则比丘律仪即是比丘尼律仪等会混乱。
'沙弥尼与比丘尼'是说沙弥尼若转根即成沙弥，比丘尼若转根即唯成沙弥。
若说'比丘转根则舍比丘律仪而得比丘尼律仪'是不应理的，因此说'转根者亦无舍先前律仪之因'。比丘现起比丘尼相时，舍戒之因如说：'舍学及命终，二形相出现，断根与过限，别解脱律舍。'于此等因中不会出现。
'亦无得先前未有之律仪'是说无有因。如说：'如是别解脱，他表等'，因此应知比丘律仪与比丘尼律仪无别，同样应知沙弥等亦然。
因此，比丘尼、式叉摩那、沙弥尼、优婆夷四种律仪与比丘、沙弥、优婆塞三种律仪本质无别。

།ཅི་སྤོང་བའི་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། དཔེར་ན་གྲངས་ལྔ་ལ་གཞན་ལྔས་བསྣན་ན་ལྔ་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅུར་འགྱུར་ལ་གྲངས་བཅོ་ལྔ་ལས་ གཞན་ལྔས་བསྣན་ན་ཉི་ཤུར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་།དོང་ཚེ་གཅིག་དང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་སྟེ། དཔེར་ན་དོང་ཚེ་སྔ་མ་གཅིག་གཉིས་པ་དང་བཅས་ན་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་སྨྲ་བ་པོ་ལ་ལ་དོང་ཚེ་གཅིག་གི་རིན་གྱིས་དོང་ཚེ་གཉིས་པའམ་དོང་ཚེ་གཉིས་པའི་རིན་ ཁུགས་ན་དོང་ཚེའི་རིན་སྔ་མ་དེས་ཁེ་ཕྱིན་པར་མཐོང་ནས་བདག་གིས་དོང་ཚེ་གཉིས་རྙེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ།བདག་གིས་དོང་ཚེ་གཉིས་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་འདི་དག་ཀྱང་སྤོང་བའི་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་ པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སོ་ན་གནས་ལ།གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་སྔོན་མེད་པ་དག་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལས་ཀྱང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་གཞན་ཡིན་ལ། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ལས་ཀྱང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་གཞན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གཞན་དང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་འམ།ཕྱོགས་གཅིག་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གནས་གཞན་དང་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཏེ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ། དགེ་ཚུལ་གྱི་ཡང་དེ་ལས་གཞན་ ཡིན།དགེ་སློང་གི་ཡང་དེ་ལས་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། དགེ་སློང་གི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་གསུམ་ཡོད་ལ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤོང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། ལྷག་མ་རྣམས་ ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ཆེས་མང་པོ་དག་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བསྙེན་པས་དགེ་ཚུལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ཆེས་མང་པོ་དག་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དུས་མ་ ཡིན་པའི་ཟས་སྲོག་གཅོད་པའི་གཞིར་འགྱུར་ལ་དེ་ལས་ནི་དགེ་ཚུལ་ལྡོག་གི་དགེ་བསྙེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་གཉི་ག་ ཡང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དེར་འདུས་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་གཏང་ཞིང་བོར་བས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་གཏང་བར་འགྱུར་རོ།།སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པར་འཇོག་ པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་འགོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སྡིག་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དག་ལ་མི་མཉམ་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་སེམས་དག་གིས་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བྱེད་ལ།བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ན་སྡོམ་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་རྩོམ་མོ།།བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཏིང་ ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'具有断除增长故称为彼等律仪'的广说如下：譬如数字五加上其他五时，由于具有五的增长故成为十，而数字十五加上其他五时成为二十。又如铜钱一二之说，譬如前一铜钱加上第二个时成为二，如是世间上有人说，以一铜钱的价值得到第二个铜钱，或以第二个铜钱的价值得到时，见到以前面那个铜钱的价值获得利润，便说'我得到两个铜钱'，此即'我得到两个铜钱'之义。
如是近事、沙弥、比丘律仪等，由于具有断除增长故，对于杀生等同样安住，由于具有增长以前所无的歌舞音乐等律仪故，近事律仪之外沙弥律仪是另外的，沙弥律仪之外比丘律仪也是另外的，所谓'另外与另外'，或由于具有一分差别故安立为不同处所之义。
或者近事的断杀生等也是另外的，沙弥的也异于彼，比丘的也异于彼，如是彼等一切差别同时生起，于一比丘相续中有三个断杀生，断不与取也与此相同。其余也与此相同是指断歌舞音乐等。
从杀生等众多事中转变是指沙弥较近事从杀生等更多事中转变，譬如非时食成为杀生事，沙弥从彼转变而近事则不然等，应当如是配合。
若非如是，即若非如此，则由于近事与沙弥二律仪都摄于比丘律仪中，舍弃比丘律仪时近事律仪等三者都将舍弃。
所谓'正受断除'，断除是表业与无表业，将会解说。所谓'正安立'，即正确安立之义，罪恶之道于诸有情不平等趣入。由于彼亦以表业与心造作，别解脱律仪所摄无表业是以表业造作，禅定与无漏律仪所摄无表业是以心造作，即以三摩地造作之义。
如是为作业，是成办业。作业之因，由于是作业之因，住于律仪时为护持律仪而开始表业相的作业。由于是作业果，即由于是表业相的果之义。
禅定所生如何是作业，彼亦由于是禅定所生思心所的果故是作业。或由于是别解脱律仪的场合故。

།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ ཅིག་མ་དང་པོ་དང་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་ཐར་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་། དང་པོའི་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །སོ་སོར་ཐར་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། དེས་སྡིག་པ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ནས་སྡིག་པ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། །སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ལུས་དང ངག་དག་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་ཐར་པ་དང་འདྲ་བའམ་སོ་སོར་ ཐར་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའོ།།སོ་སོར་ཐར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ནས་ཐར་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེས་སྡིག་པ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པར་མི་བྱེད་པས་སོ། །རིས་བརྒྱད་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འདྲི་བར་བྱེད་དེ།ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ནི་འདི་དང་འདི་མི་བྱའོ་ཞེས་མནོས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་ཁ་ཅིག་སྲིད་པའི་ཁྱད་པར་ ཁོ་ན་ལ་ཐར་པ་ཡིན་པར་སེམས་པས་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་ཀྱི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དུ་བརྗོད་ནས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཕྱིར་ཉེར་བསྡོགས་ ན་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དངོས་གཞི་ཡང་བསྡུ་བར་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་བཤད་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སེམས་པ་དང་ནི་སྡོམ་གཉིས་དང་། །དེ་དག་གི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དོར་རོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་རྣམས་ལས་སོ། །སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་དང་སེམས་མེད་པའང་ རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྣམ་པར་གཡེང་སེམས་མེད་པའི་ཡང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སྤོང་བའི་ ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའོ།

如是暂时无差别地正说别解脱戒，是说第一刹那和第二刹那等也是别解脱戒。别解脱仅是第一刹那，因此又说'第一识与非识，称为别解脱'。'因从罪中别解脱'是说仅以第一刹那从罪中得解脱。'为断'是说为舍弃的意思。'亦称别解脱戒'是说此既是别解脱，又因防护身语故是戒的意思。'业道'是说实际业道的意思。
第二刹那等唯是别解脱戒之戒，与别解脱相似或从别解脱所生之戒是别解脱戒。非别解脱，如是仅以第一刹那已得解脱故，彼不从罪中别解脱故。
'仅八种而已'之决定以及'于外道等'广为问难。特别说'正受戒'是因戒有二种。戒有二种：正受戒和法尔得戒。其中正受戒是受持'此不应作'等。法尔得戒是静虑律仪和无漏律仪。
'依于有'是说彼等虽求解脱，然因邪见等退失，彼等有些认为唯有的殊胜即是解脱，故唯是依于有的戒。因此彼等虽有正受戒，然非别解脱戒。
'此中近分亦说为静虑'是说由于承许近分中亦有静虑律仪和无漏律仪，故此中以静虑之名说近分。'亦'字即是摄集根本定。
'说俱有缘'是省略'思及二律仪，彼等'。'此三者'是指别解脱戒、静虑律仪和无漏律仪。'与异心相应及无心亦随转故'是因有'散乱无心亦'之说。
'于不还'是说唯从欲界行恶戒中别解脱故。'于九无间道中'是说彼等是断道故。'彼等之等起'是说恶戒之等起。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ལ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་མུ་བཞིར་བྱ་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་ མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་སྟེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ལ་ཡོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དངོས་གཞིའི་བར་ཆད་མེད་ པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་གྱི་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ།འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་དག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ།འདི་ནི་དེས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པར་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ།འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།སྦྱོར་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ལ་ཡོད་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡོམ་པ་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ལ།དབང་པོའི་སྡོམ་པ་ཡང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་གཉིས་ཉིད་འགྲུབ་པས་སོ། །འདི་དག་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ ན།ལུང་ལས་ཏེ། ལྷ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་དབང་པོ་ཡུལ་དག་ལ་རྒྱུ་བ་ཞིག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །དགེ་སློང་རྨ་འབྱིན་པར་མ་བྱེད་ཅིག་།དགེ་སློང་གིས་སྨྲས་པ། ལྷ་དགག་པར་བྱའོ། །ལྷས་སྨྲས་པ། དགེ་སློང་རྨ་རྫ་མ་ཙམ་བྱུང་ནས་ཇི་ཞིག་གིས་དགག་པར་བྱེད། དགེ་སློང་གིས་ སྨྲས་པ།ལྷ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ། །དེ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་མི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་ཕུལ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཕྱིན་ཆད་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཁོ་ན་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།བསམ་གཏན་སྡོམ་དང་ལྡན་པ་ནི། །རྟག་ཏུ་འདས་དང་མ་འོངས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཅི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འམ། འོན་ཏེ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡིན་ཏེ། དེ་ ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ནོ།།མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།

正因为如此，是说由于在不作意的无间道中安立彼等，故应成四句分别：第一句是除不作意的无间道外，有漏的禅定律仪，即在不作意地的解脱道、加行道和胜进道中存在，以及在初禅等乃至第四禅的根本定的无间道、解脱道、加行道和胜进道中的禅定律仪，是禅定律仪而非断律仪，因为它不能断除破戒及引生破戒的烦恼故。
第二句是不作意的九种无间道中的无漏律仪，此唯由如是能断除破戒等，故是断律仪而非禅定律仪，因为是无漏故。
第三句是不作意的无间道中的有漏律仪，此由能断除破戒等故是断律仪，又由从有漏定生故是禅定律仪。
第四句是除不作意的无间道外的无漏律仪，此由是无漏故非禅定律仪，又由不能断除破戒等故非断律仪。
如是亦复从不作意地的解脱道、加行道和胜进道中所有，乃至广说无漏律仪。为决定律仪故如是说。若不尔者，则应说其他法。
如是有是无漏律仪而非断律仪的四句分别：第一句是除不作意的无间道外的无漏律仪。
意律仪亦是念和正知的体性，根律仪亦是念和正知的体性，为显示是二者的体性故。又说'二'字，唯由说二字即成就二性故。
云何知此等是如是体性？由经典：一天神对一位根门游行的比丘如是说：'比丘莫令伤口生起。'比丘答：'天神当遮止。'天神说：'比丘伤口如豌豆大时以何遮止？'比丘答：'天神以念和正知遮止。'如是传说。
所谓'直至不舍彼不表色'是由舍学处等。'从第一刹那以后过去'是说在第一刹那唯具现在，如将说明。
'具禅定律仪者，恒具过去未来'，此具禅定律仪者是凡夫还是圣者？答：由未作差别故二者皆是，彼具过去未来不表色。
问：具何相？答：由是禅定品类故，应知具禅定律仪相。

།དེས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་གཏོང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེར་བརྗོད་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཚེ་འདི་ལ་གཏོང་བ་ཡང་བསྡུའོ།།འཕགས་ནི་དང་པོ་འདས་དང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་གཞན་དུ་བསྟན་པ ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ནི་འདས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན། ལམ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ པའི་དུས་སམ་དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་ན་ཡང་ལམ་སྔ་མ་བཏང་ན་འདས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་འབྲས་བུའི་ལམ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུའི་ལམ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདས་པའི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ནི་ཀླན་ཀ་འདིའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་འཆད་དེ་འདིར་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་དུས་ཉིད་ན་ཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར་ སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་འདས་པ་དེ་དང་མི་ལྡན་ནོ།།གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །གོང་དུ་འམ་ལམ་གཞན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འདྲ་བ་ཉིད་ཡོད་པས་དེ་ནི་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་འདྲ་བ་ དེ་ཡོད་དོ་སྙམ་ནི་མི་མཛད་དེ།ཅི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྡོམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་བརྗོད་དམ། འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན། གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ བཟོད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཡོད་པས་འདས་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་དགག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་ཉམས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིའི་འདོད་པ་བསམ་ པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མཉམ་གཞག་འཕགས་ལམ་གནས་དེ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་མཉམ་གཞག་འཕགས་ལ་མ་གནས་པ་ དག་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་གྲུར་ཞུགས་པའི་ཚུལ་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གང་ཞིག་གྲུར་ཞུགས་པ་སྟེ་གྲུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ གང་ཞིག་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འཕགས་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་ཐ་མལ་པར་འདུག་པའི་འཕགས་པ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པར་ འགྱུར་རོ།།ཡང་གཞན་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཉེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་འཆད་པར་བྱེད་དེ། འདིར་ནི་གཅིག་ལྷག་མར་བྱས་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་འཕགས་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་འཕགས་པ་དག་གོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་དག་སྟེ། དེ་དག་ལ་གནས་པ་ནི། མཉམ་ གཞག་འཕགས་ལམ་གནས་དེ་གཉིས་ཡིན་ཏེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ལངས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དེ་ལས་ལངས་པ་དག་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这是以比喻说明在第一刹那也会投生到其他生世，因此也包括投生到今世。'圣者初过与非'这句话的意思是：圣者恒常具有过去和未来的无表色。如何定义其特征呢？因为是圣者的情况，所以显然是无漏的。正因为如此，所以说圣补特伽罗也同样具有无漏。'这是特殊的'这句话是解释'这'这个词的含义。
这在其他地方也有说明：在苦法智忍的第一刹那时，不具有过去的无表色，这是其含义。为什么呢？因为在无始轮回中，尚未生起前道的缘故。在获得果位时或根机转变时，即使舍弃前道，难道不是认为就一定不具有过去的无表色吗？
如果是这样的话，那么果道的第一刹那，因为未曾生起过果道，所以应该解释为在此时不具有过去的无表色。
论师毗沙佉为了回答这个质疑，如此解释说：这里是无漏律仪的情况，而且是在得到苦法智时才获得的，因此在第一刹那时不具有过去的无漏律仪。
在第二刹那等时则具有过去和未来的无漏律仪。至于更上层或获得其他道时，因为已有类似的无漏律仪，所以不再提及。他如是说。
对此，认为不存在这种相似性，因为无论是依据'有有漏律仪'来说，还是依据'有无漏律仪'来说都不合理。如果认为是依据'有有漏律仪'来说，那么在苦法智忍时也有有漏律仪，所以说'不具有过去的无漏律仪'这种否定就不合理。
如果认为是依据获得果位时'有无漏律仪'来说，那么怎么能说有退失呢？因此应当考虑这种主张。
'等持圣道住二者'这句话是指安住在等持道中，即安住在世间等持道和圣道的人，这些人具有禅定律仪和无漏律仪。
这里安住在圣道中是指如同乘船一样进入圣道，比如有人乘船即安住于船上，同样，有人进入并专注于圣道，即是安住于圣道。
若不如此理解，则具有圣道者也应是安住于圣道者，这样一来处于平常状态的圣者也将具有现在的无漏律仪。
另有人为了避免这种过失而如此解释：这里是以一增的方式，等持和等持的圣者即是等持和圣者。这两种道，安住于其中的即是'等持圣道住二者'，他们按次第具有现在的禅定律仪无表色和无漏律仪无表色。'出定者则不然'是说从这些道中出定的人不具有现在的这些律仪，因为这是随心而转的缘故。

།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བཤད་ན་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ཀྱིས་གླེངས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་འདི་ཁོ་ ནའི་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དང་ལྡན་པ་སྨོས་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །གང་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ གནས་པ་དེ་ནི་བར་མ་ལ་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ཉ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་མ་ལ་གནས་པའོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་མ་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ལྕག་དབྱུག་དང་ཐལ་ལྕག་ལ་ སོགས་པ་བསྡུའོ།།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་དག་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ལ་བཟློག་པ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་རེས་འགའ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འདྲི་སྟེ། དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་ཤུགས་དག་གོ།།གཞན་དག་ཏུ་ནི་འདས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ལ་སོགས་པའོ། །མ་བཏང་བར་དུ་སྐད་ཅིག་མ། །ཕྱིན་ཆད་འདས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཇི་སྲིད་དུ་མ་བཏང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདས་ པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལྡན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རེ་ཞིག་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་བསླབ་པ་ཕུལ་བ་ལ་སོགས་པས་མ་བཏང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འདས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལྡན་ནོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ཡང་དག་ པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པས་མ་བཏང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འདས་པ་དང་ལྡན་ནོ།།སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་ཆད་པས་མ་བཏང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འདས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། གང་ཞིག་སྡོམ་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི།གདོན་མི་ཟ་བར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལྡན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ནི་སུ་ཡང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།སེམས་ཀྱི་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་ན་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་རྗེས་སུ་མི་འབྲེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་རྗེས་སུ་མ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བླུན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་ཡིན་ནོ།།སེམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཉམ་ཆུང་ངུས་བསླང་བ་དེ་ནི་ཆེས་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ། དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ནི་དེའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ མ་དོར་གནས་སེམས་ཞན་པས།།བྱེད་པ་རྣམ་རིག་ཉིད་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་མ་དོར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ དག་དང་ལྡན་ནོ།

如此解释时，论师集贤所说'住于圣道'这一说法，怎么能仅仅说明现在的无表色是属于入定者的呢？也不能说不会导致说'具有彼'的过失。
不是这样的，因为这是禅定的场合，并且在此也没有无表色。
'既非律仪又非不律仪者住于中间'，是指既非比丘等，又非渔夫等的人，是住于中间者。
'以破戒、戒支等所摄'中，破戒是指杀生等。戒支是指断除杀生等。
非律仪与不律仪所不摄的，'等'字所包含的是礼敬佛塔、鞭打、掌掴等。
住于不律仪和律仪的补特伽罗是住于不善和善的，认为这两者不可能相反，有时问'住于不律仪'等广说。
'随顺彼直至'是指净信和烦恼的势力。
'在其他情况下也具有过去'是指第二刹那等。
'未舍之前刹那，此后具过去'是指某法只要未舍，就具有过去的表业。
怎样呢？首先，具有律仪性质的表业，只要未通过舍学处等而舍弃，就具有过去的表业。
不律仪的性质，只要未通过正受等而舍弃，就具有过去的表业。
既非律仪又非不律仪的性质，只要未通过净信和烦恼势力的断绝而舍弃，就具有过去的表业。
任何具有律仪等表业者，必定从第一刹那之后就具有过去表业业道的自性。
'任何人都不具有未来的表业'，是因为不随心转。
'以及心的'是说，那么有覆无记心的得也将不相续。
'此非如是'是指所说的心的得也不相续。
为什么呢？说道：表业因为无所缘故是愚钝的，又因依赖于心故是他力的。'心不如是'是说既非愚钝又非他力的意思。
为什么呢？因为与彼相反。
有覆无记心由微弱力引发，则更加微弱。
【第三十二品】
'因实摄故是业道'是说心是为此而有的缘故。
'住中间心弱者，具有表业性'中，说'住中间'是为了遮除住于律仪和不律仪者，因为住于律仪和不律仪者必定具有表业和无表业。

།སེམས་ཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སེམས་དྲག་པོ་སྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་དྲག་པོས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱེད་པ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སེམས་ཞན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བྱེད་པ་ ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།གོང་དུ་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་སེམས་ཞན་པས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་བྱེད་ན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བྱེད་ན་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཏེ། འདི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པར་དོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་པ་ནི། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་དང་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བྱེད་ན་ཡང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་མདོ་ལས་རྒྱུ་ཡང་རུང་འདུག་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་སེམས་ཞན་པས་བྱེད་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།འཕགས་པའི་གང་ཟག་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཚེ་བརྗེས་པ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ན།ད་དུང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་བྱུང་བ་འམ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པར་ཉམས་ན་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པར་ཉམས་ན་ཡང་དེའི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་དངོས་ པོ་དེ་ཆད་པས་དེའི་ཚེ་དེས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་འཆོར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།དེ་བས་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཚེ་གཞན་དུ་བརྗེས་པ་ནི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ཚེ་རབས་གཞན་ན་ཐོབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལྡན་གྱི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་བཤད་དེ། བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ཚེ་བརྗེས་པ་གང་ཞིག་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ མ་བྱས་པ་འམ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱས་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལས་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་དཔེར་བརྗོད་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་གཟུང་བར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བར་མ་དོར་གནས་སེམས་ཞན་པས། །བྱེད་ན་རྣམ་རིག་ཉིད་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཚིག་འདི་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་མུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་མདོར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་པ་ནི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། བར་མ་དོར་གནས་པ་སེམས་དྲག་པོས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་དག་གོ། །བཞི་པ་ནི་སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་ཞིག་ཚེ་གཞན་དུ་བརྗེས་ནས་ད་དུང་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་བྱུང་བའམ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉམས་པའོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོ་ བར་བྱེད་པའོ།།གཞན་དག་ནི་གང་ཟག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་དག་གོ།

所谓'心软弱'是为了赐予强烈的心，因为以强烈的心做表业时会引发无表业。说'何况是无记'是指以软弱的心做无记业时更不用说了。如前所述，处于非戒非不戒位的人以软弱心做善或不善时，因为不生无表业，所以只具有表业，那么做无记业时就更不用说了。因为这绝对不会产生无表业，所以只具有表业而不具有无表业。
所说'除了'等详细内容是指：除了从物质所生的七种福业事和杀生等业道。对于这些，即使做无记业也会具有无表业。因为经中说'无论行走或住立'等，一直到'必定生起福德'。杀生等业道即使以软弱心去做也会具有无表业。
详细所说'某圣者'等是指当圣者转生为羯罗蓝等状态或生于无色界时，尚未生起表业或表业已经损坏，即使以无记心所发的表业损坏，其得也不相续。或者，当所造塔等物体毁坏时，其无表业也会失去，更不用说表业了。因此，转生他世的圣者在那些状态下只具有前世所得的无漏无表业，而不具有表业。
若问：凡夫是否也可能有这种情况？确实是可能的。但因为凡夫不是必然的，所以不说。只有得到禅定后转生，在色界未作表业或作了表业后失去表业的那种情况才会如此，其他则不然。或者是从欲界众生的角度来说的。或者说圣者是作为比喻来说明的，因此凡夫也应当理解为与之相似。
正因为如此，'处于中间位软弱心，作业唯具表业'这里说除了从物质所生的福业事和业道，因为这句话是有余的。如此，第一和第二是总说。第三和第四是应当配合的，第三是住于戒或不戒，以及处于中间位以强烈心做善或不善的情况。第四是指某凡夫转生他世后尚未生起表业或表业已损坏的情况。
'因为是俱生'是指如此：禅戒与禅心是同时生起的。'他人的表业'是指表示。'其他则从补特伽罗'是指沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷和近住戒等戒律。

།ངེས་པར་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པས་སོ། །རྟེན་ལྔ་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལ་ སོགས་པའོ།།དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་ཅེས་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་།ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པས་ཏེ། བདེར་གཤེགས་སྐྱོབ་པས་ཚུར་ཤོག་ཅེས་གསུངས་པས། །མགོ་ཡང་བྱི་ཞིང་ཆོས་གོས་གྱོན་པར་གྱུར། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟ་ བུ་ཡིན་ནོ།།སྟོན་པར་ཁས་བླངས་པ་ནི་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་མཐུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་གཟུགས་གང་དང་གང་ལ་ཕྱག་བྱས་པ་དེ་དང་དེ་གས་སོ། །དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་སོང་ནས་འདིའི་གཟུགས་ཞིག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་ཕྱག་མ་བྱས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་བསམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། འོད་སྲུངས་ཁྱོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕྱག་འཚོལ་ཅིག་ཅེས་གླེངས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་བྱས་པ་དང་། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་སུ་མ་གྱུར་པར་མཐོང་བས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་བདག གི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཏེ།དེ་ཁས་བླངས་པས་འདི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གྲག་གོ། །དྲིས་པས་མཉེས་པ་ནི་ལེགས་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་སྦྱིན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ལན་བཏབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉེས་པར་གྱུར་ཏེ། མཉེས་པ་དེས་ན་འདི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་ ཏོ།།བླ་མའི་ཆོས་ཁས་བླངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དགེ་སློང་མ་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པས་ཀྱང་དགེ་སློང་བསྙེན་པར་རྫོགས་མ་ཐག་པ་ལ་ཕྱག་བྱ་བ་དང་། དགེ་སློང་མས་གང་དུ་ཡང་དགེ་སློང་གི་སྐྱོན་གླེང་བར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཁས་ བླངས་པས་དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་ཏོ།།འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཤིང་དགེ་སློང་མའི་དངོས་པོར་བྱ་བ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་ཅིང་དགེ་སློང་མ་ལ་གདམས་ངག་མནོད་པར་བྱ་བ་དང་། དབྱར་དགེ་སློང་མེད་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། དགག་དབྱེའི་ཚེ་གཉི་གའི་དགེ་འདུན་ ལ་གནས་གསུམ་གྱིས་དགག་དབྱེ་བྱ་བ་དང་།དགེ་སློང་གི་ལྟུང་བ་གླེང་བར་མི་བྱ་བ་དང་། ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་ཁྲོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། བླ་མའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟུང་བ་བྱུང་ན་ཟླ་བ་ཕྱེད་དུ་མཉེས་པར་བྱ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པས་དགེ་སློང་གསར་བུ་ལ་ཕྱག་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ་ ཞེས་འཆད་དོ།།ཕོ་ཉས་ནི་ཆོས་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེས་བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་འདུག་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཕོ་ཉ་བཏང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ། །འདུལ་བ་འཛིན་པར་གཏོགས་པ་ལྔས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ དག་ཏུ་ནི་གསོལ་བ་བརྗོད་པར་གཏོགས་པ་ལྔས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡུལ་དབུས་དག་ཏུ་ནི་གསོལ་བ་བརྗོད་པར་གཏོགས་པ་བཅུས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡེ་བཟང་དྲུག་ཅུའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་ སྡེ་བཟང་པོ་ཡོད་པས་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་སྡེ་བཟང་པོ་དྲུག་ཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཚོགས་ཏེ་ཚན་གྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་པ་རྣམས་སོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལན་གསུམ་བཟླས་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གསུམ་བརྗོད་པས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་ ཏོ།།དེ་དག་གི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བ་འཛིན་པ་དེ་དག་གི་འདོད་པ་འདི་ལྟར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པར་ངེས་པ་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ ལ་རག་མ་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གི་ལྟར་ན་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ལྟར་ནའོ། །སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡམ་པར་བྱ་བའོ།

所谓'必定趣入'是指趣入圣道。五位依止者是具寿憍陈如等人。
所谓'以比丘近来'是指世尊宣说'比丘近来，行梵行'，如同经中所说:'善逝救护者说近来，头即剃除着法衣'。
所谓'大迦叶承认为师'是说大迦叶因为有大威力，向任何天人形象顶礼时，那些形象都会破碎。他来到世尊面前时，想着'如果这个形象破碎就不好'而没有顶礼。世尊了知他的心意后说道:'迦叶，你应当向如来顶礼。'他向世尊顶礼后，见世尊形象未破，便承认说'世尊是我的导师'。据说由于这个承认，他便得以圆满受具足戒。
所谓'以问答令欢喜者是善施'是说善施回答问题令世尊欢喜，由于这欢喜而使他得以圆满受具足戒。
所谓'以承认上法'是指承认八敬法，即使比丘尼受具足戒已满百岁也应向新受具足戒的比丘顶礼，比丘尼不得在任何地方诽谤比丘等。由于承认这些而得以圆满受具足戒。
解释说八敬法是:从比丘受具足戒成为比丘尼、每半月从比丘尼处受教诫、不得在无比丘处度夏安居、自恣时应在二部僧前以三事自恣、不得诽谤比丘、不得对犯戒者生嗔、若犯上法罪应半月行悦众法、受具足戒满百年者应向新受戒比丘顶礼。
所谓'以使者者是法与'是说据传她在后宫中时为了出家而派使者到世尊面前。
所谓'以属于持律五人'是指比丘僧团四人，其中在边地以白五羯磨受具足戒，在中国以白十羯磨受具足戒。
所谓'由六十贤部众受具足戒者'是说因为他们具有贤良种姓，故称为六十善男子，由他们的部众即团体授予具足戒者。
所谓'三次念诵皈依，即皈依佛'是说以三次念诵而得以圆满受具足戒。
所谓'他们的别解脱戒必定不依赖表业'是说按照这些持律者的观点，获得别解脱戒不一定依赖表业，因为佛等不依赖表业的缘故。或者说'他们的'是指按照认为受具足戒不需要表业者的观点。'戒'是指应当守持的。

།ཁ་ཅིག་དུས་ཞེས་བྱ་བ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེ་ལས་བསམས་ནས་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་ དུས་དེ་ཇི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དྲི་བར་བྱེད་དེ་དུས་ཞེས་རྗོད་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཇི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདས་པའི་ དུས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལྟ་བུ་འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གོ་བར་བྱེད་དོ།།དེས་ཀྱང་དེར་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ལུས་དེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེར་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་ལུས་དེ་ཡང་ དག་པར་བླངས་པ་དེ་མི་དྲན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ། དེ་ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པས་དེ་ལྟ་ག་ལ་ནུས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱིན་ཆད་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདི་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ལུས་སྐལ་བ་མི་འདྲ་ བའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང་རིགས་པར་འགལ་བ་མེད་དོ།།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ནི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡོམ་པ་མ་ ཡིན་པ་ཡང་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྫས་སུ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།སྡིག་པ་བྱས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་བྱ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྡོམ་པ་མ་ ཡིན་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེས་ན་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དང་འགལ་བའི་སེམས་པས་མ་བཅོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཐལ་མོ་བསྣོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐེ་བོ་མ་གཏོགས་པའི་སོར་མོ་བཞི་ལག་པ་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་མཐེ་བོ་དང་མཛུབ་མོའི་བར་དུ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་ཐལ་མོ་བསྣོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ལྡན་ཞིང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ནི་ཟན་ཟོས་ ཀྱང་མནོས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་ནི་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་ངེས་པའི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉི་མ་འཆར་བའི་ཚེ་ཁོ་ན་སྐྱེའོ།།ཟན་ཟོས་ནས་མནོད་པ་ནི་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཕས་ཕམ་པ་མེད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ལྷག་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའོ། ། བརྟུལ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའོ། །དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་སུ་ཟ་བ་མེད་ནའོ། །གཉི་ག་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་སྐྱོ་བའོ། །དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང ལུགས་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྟོག་པ་འདི་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ ལག་བརྒྱད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ཡན་ལག་སྔར་སྐྱེས་པ་མེད་པས་ཡན་ལག་བདུན་པར་འགྱུར་རོ།

有些人说存在一个称为'时间'的常住实体，基于此而问：所谓'时间'是什么？这是在询问'时间'这一表述所指代的是什么。
'这是表示诸行的附加词'意思是：这是用来表示过去、未来、现在诸行的名称。比如从过去时到现在时这样的说法，应当理解为仅仅是三时诸行。
'因为彼未作修习的缘故'是说：因为那个不同类的身体未对所正受的进行修习。'因为不忆念的缘故'是说：这样正受的那个身体是不能忆念的。
说一切有部说：正如刚才所说，怎么可能如此？阿阇黎说'对于未来戒律的生起也无违背正理'，这是说：对于此处，即使有正受，死后由于身体类别不同，戒律生起违背正理等这样的说法都是不违背正理的。
'非戒也如无表色般实体是不存在的'是说：如同无表色实体不存在一样，非戒也除了心之外实体是不存在的，这是其所想表达的。
'作恶的意乐'是指想要作恶的意思。'具有随逐'是指具有习气的意思，即非戒是具有习气的特殊心思，这是其意思。
'由于彼随逐故未断除'是说：由于具有随逐的意乐未断除，即未被与之相违的心思所对治，这是其意思。
'交叉合掌'是说：除大拇指外的四指置于另一只手的大拇指与食指之间，因此称为交叉合掌。'与此相应且具有非戒'即是说具有非戒的意思。
'彼虽食食亦应受持'是说：由于戒律是乞求、正受的决定心，所以只在日出时生起。这是为了遮除吃完饭后才受持的情况。
'戒律'是指无有他胜罪以及无有僧残等过失。'律仪'是指决定。'若无彼'是指无有时限食。'二者皆无'是指正念和厌离。
'彼等正见等本身不适合作为彼等支分'等广说，是阿阇黎显示说一切有部的宗义违背正理，即正见等彼等本身，也就是正见、择法觉支、三摩地等，不适合作为支分，即不合适的意思。
为什么呢？因为违背正理。若安立前面的正见等为后面诸法的支分，如此则在此思维中，于第一刹那生起的八支圣道将不成立，因为彼处无有先前生起的正见支分，将成为七支。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འོག་རོལ་དུ་གང་ཞིག་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་མ་འོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་མ་འོངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མི་ཤེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབོགས་པར་བྱེད་པའམ་མནོད་པར་བྱེད་པ་ བརྗེད་པ་དང་མ་བྱང་བ་སྟེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་བསམ་པ་ཅན་མ་གུས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ལ་ནི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེའོ།།ཁྱིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །གོས་དཀར་པོ་བགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྡོམ་པ་མེད་པར་དགེ་བསྙེན་མ་ཡིན་ན་འོ་ན་མདོ་ལས་བཤད་པ་འདི་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་པ་འདི་ནི་མིང་ཆེན་གྱི་མདོའོ།།བསྟན་པ་དགེ་སློང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་པའི་གཞི་བསྟན་པ་ནི་དགེ་སློང་གི་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕས་ཕམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བསྡམ་མོ་ཞེས་བསླབ་པའི་གཞི་ རྣམས་ཆེ་ལོང་དུ་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཁྱོད་ལ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དགེ་སྦྱོང་ཅི་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་དག་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྔར་གང་གི་ཚེ་དེས་བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་།ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། ཁྱིམ་པའི་རྟགས་ནི་རབ་ཏུ་སྤང་ངོ་། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྟགས་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །བདག་དགེ་སྦྱོང་ལགས་པར་གཟུང་དུ་གསོལ། དེ་སྐད་དུ་ལན གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཉིད་ན་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཟིན་མོད་ཀྱི།བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བསྙེན་ཡང་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་འདིས་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཟིན་མོད་ཀྱི།ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སླར་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཞིག་བསླབ་པའི་གཞི་གཅིག་བསྲུང་བའོ། །ཕྱོགས་གཅིག་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ ཞིག་གཉིས་བསྲུང་བའོ།།ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཞིག་གསུམ་མམ་བཞི་བསྲུང་བའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཞིག་ལྔ་ཆར་བསྲུང་བའོ། །དེ་ནི་སྤྱོད་པ་ཞེས་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པའི་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོའི་ཚིག་ནི་ དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་སྤོང་ངོ་ཞེས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་ལགས། མིང་ཆེན་འདི་ལྟར་ཁྱིམ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བདག་ལ་དགེ་བསྙེན་དུ་གཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་ན་འདི་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

菩提分的后一刹那就不成为菩提分，因为在其后再没有其他能成为其支分的菩提分。若说是未来菩提的支分，则未来就不成为菩提分。对于禅定也应如是类推。'除无知'是指除了愚昧或迷惑、遗忘和未熟练、怀疑和邪见心态、不恭敬为先而不皈依者，不能生起戒律。
'在家人'是能表词。'身着白衣'是解释词。'男子'是能表词。'具男根'是解释词。如果没有戒律就不是优婆塞，那么经中所说'仅以此便成为优婆塞'是什么意思，这是余词。'此中无矛盾'所说是大名经。
'教示如比丘'是指优婆塞学处的教示与比丘相似。如同比丘以白四羯磨得戒之后，也要让他了解诸如波罗夷等戒律，大略地受持学处，并告知'其他梵行者也将教导你'。
什么是沙门？如同让受持学处，先前当他说'我某某名字，随学世尊如来应供正等觉释迦狮子、释迦大王出家，舍弃在家相，受持出家相。请摄受我为沙门'，如是说三遍之时虽已得戒，仍要让受持学处。
同样，优婆塞也是从'皈依佛'乃至'皈依僧'二遍三遍为止，虽已得戒，仍要让他受持'断除杀生，从杀生中回转'等广说的学处。
一分行者是指守持一条学处者。少分行者是指守持两条者。多分行者是指守持三条或四条者。圆满行者是指守持全部五条者。'那只是说行为'是指从一分行到圆满行为止的意思。
'经文不是这样'是指在大名经中并未说'尽形寿断除杀生'等。'如大名经中所说'是指'大德，以何为优婆塞？大名，如是在家人'等广说，乃至'若说此语，仅此便成为优婆塞'。

།གང་ལས་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་ཁྱད་པར་གང་ལས་འདི་སྐད་དུ་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་དང་སྡོམ་པ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་མངོན་པར་རབ་ ཏུ་དང་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེར་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་དེ་དག་བདག་ཅག་གིས་ནི་ཆོས་འདི་གཏོང་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཤེས་ནས་དད་པའི་རྒྱུས་ཏེ་ཤེས་ནས་དད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཁས་འཆེ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདིས་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་། །སུ་ ཞིག་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བའི་དོན་འདི་འདོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྲོག་སྤོང་བ་སྲོག་དག་གིས་བོར་བ་ཞིག་གམ་སྲོག་ལས་སྤང་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་སྲོག་སྤོང་བ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་མི ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཞུ་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དགེ་བསྙེན་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཞུ་བ་གང་ཡིན་པའི་ཞུ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ལན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་མིང་ཆེན་ འདི་ན་དགེ་བསྙེན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སླར་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ།མིང་ཆེན་འདི་ཙམ་གྱིས་ན་དགེ་བསྙེན་བསླབ་པ་ལས་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བསླབ་པའི་གཞི་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་མམ་བཞིས་སྤངས་ པ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།ལྔས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཙམ་དུ་བཟོད་པ་ལ་ནི་ཞུ་བ་འདི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་དེ་ཡན་ཆད་བཟོད་པ་ལའོ། །དགེ་བསྙེན་ནི་སྡོམ་པ་མེད་པར་ ཡང་བཏགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་མིང་ཆེན་འདི་ལྟར་ཁྱིམ་པ་གོས་དཀར་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདིའི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ནའོ། །སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡང་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདིའི་སེམས་ཆེན་པོ་ཡིན་ནའོ།།མི་ཤེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབོགས་པར་བྱེད་པ་དང་ནོད་པར་བྱེད་པའོ། །མ་གུས་པ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་དགེ་བསྙེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ སུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་དག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་དག་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་སྐུ་དེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡོན་ཏན་གཞན་དག་ཀྱང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར་བརྟེན་པ་ནི་ཡོད་དེ། གང་དག་བརྙེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་།མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྡུའོ། །འཁོར་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་བསྡུ་བའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ན་ཅི་འདྲ་བ་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག རྟེན་པའི་ལམ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་ཅིང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

所谓'从何处出现这样说'，是指从经典中何处出现'乃至命终皈依生命和戒律'这样明显清净的内容，在那里见到真谛的补特伽罗们，我们知道'此法不应舍弃'，是由于信仰的缘故，即从了知而生信的缘故，即使遇到生命危险也宣说要承诺正法。
所谓'这不是显示戒律的特征'，意思是这部经不是显示戒律特征的，这是其结语。
所谓'不杀生'在任何地方都不出现，意思是在大名经中也不出现，在见真谛经中也不出现。
所谓'谁在诵读这个含义不明确的内容'，是因为考虑到中间词语被隐藏了，是舍弃生命还是远离生命，还是舍弃杀生等，会变得不知道。
所谓'请问本身也不合理'，是指从'大德，如何成为一分优婆塞'直到'圆满行持'之间的请问不合理。
更不用说回答了，大名舍弃杀生后从杀生中回转，大名以此程度成为受持一分学处的优婆塞，详细来说，舍弃两条学处的是一分行持，舍弃三条或四条的是大分行持，舍弃五条的是圆满行持，这样的回答也完全不合适。
所谓'对于能忍受到这种程度的，这个请问是合适的'，是指对于能忍受一条或两条或更多学处的人。
所谓'优婆塞也可以在没有戒律的情况下假名安立'，是指如大名经中说'大名是这样的在家白衣'等等。
所谓'阿罗汉也有小的别解脱戒'，是指如果此人的发起心是小的话。
所谓'凡夫也会有大的'，是指如果此人的心是大的话。
所谓'除了不知道的'，是指授戒者和受戒者。
不恭敬的话，没有皈依就不会成为优婆塞。
所谓'成为佛'，是指成为佛的因缘。
正因为如此才说'由于是主要的，所以称那个身体为佛'，其他功德虽然也依附着但不是主要的，所谓'获得'和'漏尽智等及其眷属等'这些词语包含了无生智和无学正见。
说'及其眷属'是包含了五种无漏蕴。
所谓'色身在前后都没有差别故'是什么意思呢？应该理解为不皈依色身，因为色身在菩萨阶段是什么样，之后也是那样。
所谓'从特征的角度来说是对一切佛'，是考虑到不是从言教的角度来说的。
所谓'因为道的特征没有不同'，是指世间道的福德资粮和智慧资粮的特征，以及出世间的漏尽智等的特征没有不同而相同，因此一切佛的特征相同。

།སྐུ་ཚེ་དང་རིགས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་ལམ་ལས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚོགས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་ མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚོང་པ་ཏྲ་སུ་ས་དང་།བ་ལི་ཀ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱེད་གཉིས་ཚུར་གཤེགས་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཤིག་།གང་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཡང་སྐྱབས་ སུ་སོང་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དགེ་འདུན་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མ་འོངས་པའི་དགེ་འདུན་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་ འདུན་གང་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་འོག་ཏུ་ཏྲ་པུ་ས་དང་བ་ལི་ཀ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་དེས་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པས་ན་དེ་ཞི་བར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་འདི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ། ། རྟེན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པ་དེ་དག་གི་རྟེན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཤིང་ཉམས་པར་བྱས་པས་དེ་དག་གི་རྟེན་ཅན་སངས་རྒྱས་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་དེ་སྐད་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་སྐད་དུ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ།འདི་སྐད་དུ་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དག་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་སྟོན་ཏེ། འོ་ན་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དོན་ཅི་ཞེ་ན་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་སུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྟེན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་མ་བཀག་པས་གལ་ཏེ་མི་སློབ་པའི ཆོས་དག་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བས་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཀླན་ཀ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དགེ་འདུན་ ཡང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར།དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ལ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དག་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དག་མེད་དོ་གལ་ཏེ་ ཡང་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་གྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ན་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་སློང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ཡང་དགེ་སློང་དུ་འགྱུར་གྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

由于寿命和种姓等特征没有差别，所以不是。'因不可分而成为僧伽'是指即使包括天人的世间也不能使其偏离道路而成为僧伽，意思是成为集合体。从特征的角度来说，应如前所述进行解释。
关于未来时将出现僧伽的广泛说法，是指当时世尊对商人特拉普萨和跋利迦说道：'你们二人来皈依佛和法，以及未来将出现的僧伽。'当时因为没有僧伽，所以专门针对未来的僧伽而如此宣说。
这怎么会与'皈依一切僧伽'相矛盾呢？'他们的现前'是指在转法轮之后，特拉普萨和跋利迦二人面前出现的僧伽，为了表明这一点，所以从功德的角度来接受。
由于灭苦的特征相同，是指在此有自他相续的烦恼和苦的止息，因为有这种止息的特征相同，即是涅槃。因为是这种本质，所以皈依一切涅槃。
所谓'损害所依'，是指对那些无学者的所依色蕴造成损害和破坏，因此也就损害了以此为所依的成佛之法。
论中并未如此说的广泛内容是指在阿毗达磨论中并未如此说，即并未说'仅无学法即是佛'。那么论中是如何说的呢？说的是'成佛之法'，这是什么意思呢？就是使之成佛的那些法，即是作为成佛和安立为佛的因的世间和出世间法，这些就是佛。
因此，由于未否定他们所依的世间五蕴的特征为佛性，如果仅无学法是佛，那么所说的以恶心出佛身血成为无间罪这一诘难就不合理了。
所谓'若非如此'的广泛内容是指，如果佛仅是无学法，僧伽也仅是学和无学法，那么安住在世间心的佛就不成为佛，阿罗汉也不成为阿罗汉。为什么呢？因为在世间心中没有无学法和学无学法。
如果成佛之法中仅无学是佛而所依不是，那么所谓的别解脱戒仅是使之成为比丘的戒律而所依就不成为比丘了。

།སྨྲས་པ་གལ་ཏེ་རྟེན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་འདི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་ སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་མི་སློབ་པ་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་དག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པར་བཟུང་།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔེས་ལན་ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་དགེ་སློང་མཆོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་དགེ་སློང་མཆོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དགེ་སློང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཡང་མ་ཟད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་མི་སློབ་པའི་སྒོ་ནས་མི་སློབ་པ་ སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་དག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ནི་མ་ཟད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་མི་སློབ་པ་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་དག་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོད་པའི་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མཆོད་གནས་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཆོད་གནས་སུ་བྱས པའི་ཤིང་ནི་མཆོད་གནས་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་སྟེ།དེ་དག་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། སྐྱབས་དེ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་ཀྱང་། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེ། དགེ་བསྙེན་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དག་ལ་སྒོར་ གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངན་སོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངན་སོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་ནི་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བྱེད་པ་མ་ ཡིན་པའོ།།ངེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའོ། །མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་ནི་མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མི་བྱེད་པར་སྡོམ་པའོ། །མི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ ཡང་མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །གང་དག་དགེ་བསྙེན་ཡིན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དག་བསླབ་པའི་གནས་ལྔ་མནོས་པ་ཡིན་ བཞིན་དུ།ཆུང་མ་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་བག་མ་ལེན་པར་བྱེད་ན། ཅི་དགེ་བསྙེན་དེ་དག་གིས་བུད་མེད་དེ་དག་ལས་ཀྱང་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཐོབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཐོབ་པོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཉི་ཚེ་བའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་དུ་འོངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྤྱོད་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་རྒྱུད་ལ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ སྤྱོད་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀག་པའི་ལས་སྤྱོད་པ་ནི་སྡིག་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བསྟན་པ་ལ་མ་གུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

有人说：如果所依是佛陀本身，为何论典中这样说：'若有人皈依佛陀，即是皈依使无学者成佛的诸法'，而仅仅确定是那些无学法？
对此毗婆沙师如是说，论师以譬喻回答：'譬如有人供养比丘，即是从戒律方面供养使其成为比丘的戒律'，这不仅仅是比丘戒律而已。同样，若有人皈依佛陀，也是从无学方面皈依使无学成佛的诸法，而佛陀不仅仅是自相续的无学法而已。
因此，'若有人皈依佛陀，即是皈依使无学者成佛的诸法'这种说法并无过失。所谓'佛陀的十八不共法'，是因为这些是他们的不共之法。
所谓'语表业的自性'是就受戒时而言。所谓'供处树'，即是作为供处的树，即供处树，是对那些而言。
所谓'正是因为'，是指因为依靠彼皈依，将从一切苦中解脱，所以是一切正受戒的入门，即是优婆塞等正受戒的入门的意思。
所谓'因为是恶趣之因'，是指如此：欲邪淫唯一是恶趣之因，会导致恶趣，而非梵行则不是如此。
所谓'决定不作即是不作戒'，是指非不作。决定是唯一决定。决定不作即是决定不作，这就是不作戒。不作相的戒即是不作戒，意思是非从正受而生的戒。
这在经部宗的观点中仅仅是阶段的差别。在毗婆沙师的观点中则是戒律支分的无表业。
所谓'有些人虽是优婆塞'等广说，是指有些人虽已受持五戒，却娶妻纳妃，那么这些优婆塞对那些女人是否也获得戒律，意思是是否先前获得。'抑或不然'，是与'获得'相连。
毗婆沙师说'获得'，意思是获得别解脱戒，因为断除一切不应行。所谓'断除欲邪淫'，是指断除行不应行，而不是指在此相续中断除应行的意思。
正因如此而广说'在此相续中'。所谓'遮罪'，即是禁止的过失。行持世尊所禁止的业即成为罪过，因为对世尊教法不恭敬的缘故。

།ཆོས་མངོན་པ་བས་གང་མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དྲོད་རིག་ནས་འཐུང་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་འཐུང་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཉེ་བ་ འཁོར་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་མི་བྱའི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་ནི་གསོ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤཱཀྱ་ནད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་འཐུང་བར་མ་གནང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ཤཱཀྱ་ནད་པའི་གསོས་སུ་ཡང་གནང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གནང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་འདི་སྐད་དུ་ང་སྟོན་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་བདག་གི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་རྩཝའི་རྩེ་མོས་ཀྱང་བཏུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་དེ་བས་ན་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀག་གི་མྱོས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྩཝ་མཆོག ཙམ་གྱིས་བླངས་པའི་ཆང་གིས་ནི་མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆང་འཐུང་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཚེ་འཕོས་ཀྱང་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཆང་འཐུང་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དགའ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས། ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། འབྲུའི་ཆང་དང་། སྦྱར་བའི་ཆང་མྱོས་པར་གྱུར་པ། བག་མེད་པའི་གནས་འཐུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་དོ། །སྤྱིར་བསྟན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་འདིས་ནི བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཆང་འཐུང་བ་སྤྱིར་སྨོས་པ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཤཱཀྱ་ནད་པ་རྣམས་ལ་ཆང་འཐུང་དུ་མ་གནང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་པས། ན་བའི་གནས་སྐབས་ན་ ཡང་ཆང་འཐུང་དུ་མ་གནང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆང་ནི་ལན་ཅིག་འཐུངས་པས་ཀྱང་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་གསུམ་པོ་ཆང་དང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་རྨུགས་པ་དང་ གཉིད་བསྟན་པ་ནི་ངོམས་པ་འམ་ཆོག་པ་འམ་ཚིམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་སྤང་ཞེ་ན་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་དྲོད་མ་ངེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཙམ་ཁོ་ན་རྫས་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་དང་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་མྱོས་ པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩཝའི་རྩེ་མོས་འཐུང་བ་ཡང་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདོར་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བར་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཐལ་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་མི་སྤྱོད་པ་ནི་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སློབ་པའི་སྟོབས་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། ཁྲེལ་ ཡོད་པའི་སྟོབས་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་འཐུང་བར་ཟད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

阿毗达磨论师说，饮用不会导致醉酒的温热饮品不是烦恼性的。持律者则主张饮用会导致醉酒的饮品是本性罪。
优波离所说'除了本性罪'的意思是，不应以本性罪的业来治疗，而是以制罪来治疗的意思。
释迦牟尼佛也不允许病人饮用会导致醉酒的饮品，因此这显然是本性罪。如果这是制罪的话，应该允许释迦族的病人饮用，但实际并未允许，所以这是本性罪。
经中说：'凡是自称我是导师、说释迦牟尼是我的导师的人，即使是草尖沾的酒也不应饮用。'因此这是本性罪，世尊禁止是因为这是本性罪，而不是因为会导致醉酒，因为仅仅草尖沾的酒不会导致醉酒。
详细说到'诸圣者'是指：饮酒是本性罪，因为诸圣者即使转世也不会行持，如杀生等。这是一个论证。
又因为经中说是'身恶行'，这是另一个论证：饮酒是本性罪，因为经中说是身恶行，如同杀生等。
在难陀等经中说到四种身恶行：杀生、不与取、欲邪行，以及饮用谷物酒、调配酒等令人醉乱放逸之处。
'虽然总的说来'等详细内容是用来消除世尊教法中前后矛盾的。
怎么说呢？'大德如何'等详细内容中提到的饮酒是总说。'不允许释迦族病人饮酒'是别说，表明即使在生病时也不允许饮酒。
为了避免别说的过失而说明：酒一旦饮用就会产生贪著。世尊也说过：'酒、非梵行、昏沉睡眠这三处是无有满足、知足、餍足的。'
为什么要避免这个过失呢？因为说'醉酒的程度不确定'，同样的量因药物、时间、自然条件和身体状况的不同，有时会醉有时不会醉。
正因为如此，连草尖沾的酒也禁止，这是遮遣的说法。
如此，世尊并非是因为认为这是本性罪而说要断除。
那么是什么呢？是因为会导致过失。
圣者们不行持是因为具有惭愧心，如经中说五种有学力：信力、精进力、惭力、愧力和慧力。
因此，仅仅是因为具有惭愧心而不饮酒，并非因为是本性罪。

།གལ་ཏེ་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་སྤྱོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ཏེ་དེ་ཡང་མི་འཐུང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་ དྲན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཆང་འཐུངས་ན་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཇི་ཙམ་གྱིས་དྲན་པ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ཅིག་འཐུངས་ལ་རག་མོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གསོལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུག་བཞིན་དུ་མ་ངེས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དུག་ཆུང་ངུ་ཡང་དུས་དང་རང་བཞིན་དང་མཐུ་དང་ལྡན་པས་རེས་འགའ་འཆི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆང་ཡང་མྱོས་པར་བྱེད་དོ།།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་འགྱུར་བ་ནི་བག་མེད་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱོས་པས་མི་དགེ་བ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་དགེ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལ་བག་མེད་པའི་གནས་ཞེས་སྨོས་ཀྱི་གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་སྤངས་ཏེ། འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་སླར་ལྡོག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བས་བསླབ་པའི་གཞི་འདི་ཁོ་ན་ལ་བག་མེད་པའི་གནས་ཞེས་སྨོས་ཀྱི། བསླབ་པའི་གཞི་གཞན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་བག་མེད་པའི་གནས་མ་སྨོས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་བག་མེད་པའི་གནས་སྤངས་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་བག་མེད་པའི་གནས་ལས་སླར་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་བག་མེད་པའི་གནས་མི་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་ཅི་ལྟ་ཞེ་ན། སྲོག་གཅོད་པ སྤངས་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སླར་ལྡོག་གོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་ དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་བག་མེད་པའི་གནས་ཡིན་པས་ཆང་འཐུང་བ་ལས་ལྡོག་པར་བྱའི་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཅང་ཀུན་དུ་བསྟེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགའ་བྱེད་ ཀྱི་མདོ་ལས་འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ལུས་ཞིག་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆང་འཐུང་བ་ཧ་ཅང་ཀུན་དུ་བསྟེན་པས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་གསུངས་པ་ནི་དེའི་ཞར་ལ་སྟེ།ཆང་འཐུང་བའི་ཞར་ ལ་མི་དགེ་བའི་རྒྱུན་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ།མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་འཇུག་པས་ངན་སོང་བའི་ལས་ངན་སོང་བའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལས་སྔོན་མེད་པ་ནི་འཕེན་ཅིང་ཀུན་དུ་འཕེན་པ་འམ་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ནི་སྔོན་བསྩགས་པའི་ལས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ།།འཕེན་པ་འམ་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་གསུངས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཟས་ལས་བྱུང་བའི་བཏུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་ལས་བྱས་པའོ། །རྫས་ལས་སྦྱར་བའི་བཏུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལས་བྱས་པའོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་དེ་དག་ཀྱང་རེས་འགའ་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོར་མ་རེད་པ་སྟེ་གང་གི་ཚེ་གཞོན་ནུར་འདུག་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལས་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཚེ་ཧ་ ཅང་རྙིངས་པར་གྱུར་པ་ནའོ།།དེའི་ཕྱིར་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་མྱོས་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གླ་གོར་ཞོ་ཤ་དང་ཁྲེ་རྒོད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འབྲུ་ནི་སྤ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་བསྡུ་སྟེ།འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་མ་ཡིན་པས་མྱོས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉེས་པ་མེད་ཀྱི་འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆང་འཐུང་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果因为有羞耻心而不饮用，那为什么不像水等一样不知道而不饮用呢？为此说'因为会失坏正念'。饮酒会失坏对于应做与不应做事情的正念。如果这样的话，只要饮用不至于失坏正念的少量不就行了吗？为此说'即使少量也不应饮用'。
因为如同毒药一样是不确定的，就像即使是少量毒药，有时也会因为时间、性质和力量而致死一样，酒也会令人醉。所谓'恶行'是因为是放逸处，因为醉酒会使人不断恶业、不行善业。
这里说'放逸处'而对其他则不是，是指谷酒和调和酒是放逸处，如经中说'远离谷酒和调和酒的放逸处，从谷酒和调和酒的放逸处回转'，所以只在这条学处中说'放逸处'，而在其他学处如离杀生等则不说放逸处。因为不会说'远离杀生的放逸处后，从杀生的放逸处回转'。
那么如何说呢？说'远离杀生后，从杀生回转'。同样也应用于不与取等。为什么呢？说'因为那些是本性罪过'。离杀生等学处是本性罪过。
这是说，应该因为这是放逸处而远离饮酒，而不是因为它是本性罪过。'因过度亲近'等广说，是如《欢喜经》中说：'因为过度亲近、熟习、多作谷酒和调和酒的放逸处，身坏命终后会生于地狱。'所说的因过度亲近饮酒而堕恶趣是随之而来的，
即随着饮酒而不断地、持续地造作恶业，由于这些恶业相续，会引发导致恶趣果报的新业或获得趣入，即在临终时获得趣入能产生先前所积业果的状态。因此说会去往恶趣。
'食所生饮'是指由大米粥等制成的。'物所调饮'是指由甘蔗汁等制成的。
'这些也'等广说，是指这些谷酒和调和酒有时未达到令人醉的状态，即在新酿时；有时则超过令人醉的状态，即在过度陈腐时。因此说'令人醉'，意思是如果令人醉，则因此成为过失。
'葛根、酸奶和克若等'中的'等'字包括了麦芽等，虽然这些非谷酒和调和酒的东西即使令人醉也无过失，但若饮用谷酒和调和酒本性的酒，则因此成为过失。

།བག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཆང་འཐུང་བ་ ནི་བག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དེ།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དྲན་པ་ཉམས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང་གཞི་དང་རྟེན་ཡིན་པས་བག་མེད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་གཅིག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ལ་གང་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པ་དེ་ལས་ལྷག་མ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཐོབ་བམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་། མཇུག་དག་ལས་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྦྱོར་བ་དང་།དངོས་དང་། མཇུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་གཞི་སྲོག་ཆགས་དང་ནགས་ཚལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་རང་ བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ནགས་ཚལ་འཇོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་དག་ལས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་གཉིས་ནི་གཉི་གའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ལ། བཅས་ པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ལ།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་བཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་ མ་ཐོ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་ནི་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་ཡང་དགེ་སློང་བུད་མེད་ཀྱི་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཛིན་པ་དང་། ཁྱིམ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་ པའི་རྟེན་ཅན་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པ་རྐུ་བའོ།།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་དགེ་སློང་ཤིང་གི་ལོ་མ་གཅོད་པ་དང་འདུལ་བ་ལ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་ལྟུང་བ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་ པའི་རྟེན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་རྟེན་ཡིན་གྱི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མེད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དག་ལས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་གདགས་པའི་རྟེན་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ བུ་འགོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཁོ་ན་ལས་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཚིག་འདིས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་འདི་དག་ཇི་སྐད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་མུ་བཞིར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གང་དག་ལས་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཐོབ་ལ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་མ་ ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད། གང་དག་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་ལ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད། གང་དག་ལས་གཉི་ག་འཐོབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད། གང་དག་ལས་གཉི་ག་མི་འཐོབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་ ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'成为一切放逸之处'是指饮酒是一切放逸，即成为杀生等不善业的因，是失念的一切处所、基础和依靠，故为放逸之处。
所谓'从何处获得一个'是指从根本等和有情、非有情所显示中获得别解脱戒，从此是否也获得其余禅定和无漏戒。
所谓'从加行、正行和后行'是指从不善业的加行、正行和后行中，依次获得对治的别解脱戒，即获得表色和无表色的加行、正行和后行三种自性。
从有情和非有情所显示的基础，即从杀害生命和破坏森林等具有自性和制罚性过失的行为特征中。
如是此二者皆具二种所依，即自性过失亦有情所依和非有情所依，制罚性过失亦有情所依和非有情所依，不应执为自性过失是有情所依，制罚性过失是非有情所依。
其中，首先自性过失有情所依即杀生等。制罚性过失有情所依即比丘握持女人手等，及在俗家同宿等。
自性过失非有情所依即偷盗金等。制罚性过失非有情所依即比丘砍伐树叶，及律中所说食等堕罪。
所谓'趣入有情所依'是指思维趣入假立有情的所依。
唯现在诸法是假立有情的所依，过去和未来诸法则不是，因为彼等如同无有。因此说'非从过去和未来，因为彼等不计为有情'。
由于经文说'从有情和非有情所显示中获得'，那么趣入假立非有情所依是否也成为别解脱戒？这并非否定如是。
如同说唯从现在有情所显示中获得一样，也应说唯从现在非有情所显示中获得，此语意在于唯许为现在所依。
所谓'正因如此'是指由于如上广说获得这些戒律，故应成四句分别。
关于'广说'，广说的含义是：有从中获得禅定和无漏戒而非别解脱戒的蕴、界、处；有从中获得别解脱戒而非禅定和无漏戒者；有从中二者皆获得者；有从中二者皆不获得者。

།མུ་དང་པོ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་དག་དང་ཤིང་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་འཐོབ་པའི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པའི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ རྟོགས་ཐམས་ཅད་གཉི་ག་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་སུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ངག་གི་བདུན་ལས་འཐོབ་པའི་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་དང་དུས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བསམ་ གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཡིན་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ ཡང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་མཇུག་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཉེར་ བསྡོགས་དང་མཇུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ད་ལྟར་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ལས་སྡོམ་པ་རུང་བ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་ད་ལྟར་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་མེད་པས་ད་ལྟར་གྱི་གཞི་ཅན་ གྱིས་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ལས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ནས་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལས་ལྡོག་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཉིན་ཡིན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་བསམ་པ་ནི་འདི་དག་ནི་བྱུང་ ཟིན་པའི་ཕྱིར་བསྡམ་པར་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ལ།ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བར་ཡང་མི་ནུས་ཀྱི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ནུས་པས་དེ་དག་ཁོ་ན་སྡོམ་པར་རུང་ངོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་སྨོས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་ པའི་སྦྱོར་བ་དང་།དངོས་དང་མཇུག་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་མཇུག་འདི་དག་འཇུག་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤུགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་གགས་བྱེད་པ་ ལྟ་བུར་སྐྱེ་སྟེ།སྦྱོར་བ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལ་འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ངས་བསྡམས་ཀྱི་ཁྱོད་མ་འབྱུང་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་ཀྱང་འཇུག་ལ་དེ་སྐད་དུ་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་མཇུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་འགག་པ་ན་ད་ལྟར་གྱི་དེ་དག་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་སྐད་དུ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་སྟེ།ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལ་ལ་ནི་བཞི་ལས་ཏེ། དེ་དག་ལས་གཞན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྡོམ་པ་དགེ་ཚུལ་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཡན་ལག་ བཞི་ཁོ་ན་ལས་འཐོབ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། ངག་གི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་སོ། །གལ་ཏེ་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་དེའི་རྒྱུར་འདོད་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་དེ་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་ མུག་མེད་པ་དག་དང་སེམས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

第一种是从现在的杀生等业道的加行和后续，以及砍伐树木等制罪中获得的别解脱戒，因为经中说'一切欲界都具二者'。
第二种是从过去和未来的业道正行中获得的断除杀生等身语七支的戒律，由于是正行和一切时中所生，故是禅定戒和无漏戒，而非别解脱戒，因为是过去和未来的缘故。
第三种是从现在的业道正行中所得，由于是现在的业道，故既是别解脱戒，又因为是业道正行，所以也是禅定戒和无漏戒。
第四种是从过去和未来的加行和后续中所得，由于是过去和未来，故既非别解脱戒，又因为是加行和后续，所以也非禅定戒和无漏戒。
论师见到自相续中从现在业道获得戒律是不合理的，因为获得戒律时现在业道已不存在，所以说'从现在基础的业道中'来教导，因为不可能从正在远离的事物中获得现在的戒律。
关于'过去和现在则不然'，论师的意思是：这些已经发生，故不适合防护；现在的也不能使其不生，而未来的则可以，所以只有未来的适合防护。
对此毗婆沙师的想法似乎是：别解脱戒的加行、正行和后续，是依次防护杀生等的加行、正行和后续，愿这些不要生起。自然而然地，对治即如同对所对治的起到遮止作用，加行对加行说：'你已被我防护，不要生起'，同样正行对正行也如是说。
同样，当现在的蕴界处业道的加行、正行和后续的自性灭时，从现在的这些获得别解脱戒，所以不应如此说。
有些说'从一切获得'，详细来说，比丘戒从一切业道获得，因为断除一切业道。
有些说'从四获得，即除此之外'，是说除比丘戒之外的沙弥等戒仅从四支获得，即从身的杀生等三支和语的妄语获得。
关于'若认为无贪、无嗔、无痴是其因'，认为戒律的因有两种：无贪、无嗔、无痴，以及小、中、大心。

།གལ་ཏེ་རྣམ་གྲངས་དང་པོ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཐོབ་སྟེ། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལ་དེ་རྣམས་ཅིག་ཅར་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་སེམས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་འདོད་ན་ནི་རྒྱུ་གཅིག་གིས་འཐོབ་སྟེ། དེ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསྡམས་ ལ།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་བསམ་པ་དགེ་བ་ཅན་ལ་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསྡམས་པ་ཡིན་ལ་དགེ་བསྙེན་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་ པ་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་ ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཆུང་ངུས་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་ལ། འབྲིང་གིས་ནི་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ལེན། ཆེན་པོས་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ ལེན་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡམས་ལ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བསྙེན་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་རྣམས་རེ་རེའི་རྒྱུ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ། དེ་ལྟར་མནོས་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་ལྔ་བྱེད་པས་མནོས་ནའོ།།ཇི་ལྟར་ན་མི་ནུས་པ་དག་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གསད་པར་མི་ནུས་པའི་སེམས་ཅན་མི་ནུས་པ་དེ་དག་ལས་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན་འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལེན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་ལ་མི་གནོད་པའི་བསམ་པས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་དེ་ལ་གནོད་པ་མི་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སྡོམ་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་དྲི་བ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལན་དུ་གལ་ཏེ་ནུས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་ལ་སོགས་པར་འཕོ་ལ་མི་ ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྷ་ལ་སོགས་པར་འཕོ་བས།ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པ་མི་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཕན་ཚུན་འཕོ་བས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་སེམས་ཅན་ནུས་པ་དག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་སྡོམ་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ། མི་ནུས་པ་དག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་འགྲིབ་པར་འགྱུར་ རོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལན་འདི་གླགས་དང་བཅས་པར་མཐོང་ནས་དེ་ལྟར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྡོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྔོན་མེད་པའི་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་སམ། རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ སྐམས་ན་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་སྡོམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྡོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནུས་པ་དང་།མི་ནུས་པ་འཕོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཕེལ་ཞིང་འགྲིབ་པ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱས་པ་དང་འགྲིབ་པ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་ནུས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཀྱང་སྡོམ་པ་འཐོབ་ལ་ཉེས་པ་དེར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔོན་མེད་པའི་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་ མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འཕོ་བའི་སྔོན་རོལ་དང་ཕྱིས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྩཝ་དང་གེལ་པ་དང་ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་རོལ་དང་ཕྱིས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྩཝ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་འཕེལ་བ་དང་ འགྲིབ་པའི་ཉེས་པ་མི་ཟློགས་སོ།

如果认为是第一种情况，则以不得戒律等自性业道一切而获得，因为能引发的善心中这些同时生起的缘故。
如果认为小、中、大心为因，则以一因获得，因为它们不会同时生起的缘故。
所谓最后种类，是指小等为因的方面。
住于戒律者对一切众生约束，而有不是以一切支分一切因的情况，广说为：因为对一切众生随顺的善意中生起戒律，故对一切众生约束，而近事戒等戒律因为不是舍弃一切支分的缘故，也不是以一切支分，也不是以一切因，因为小等为因不可能同时生起的缘故。
比丘戒则是以一切支分，因为舍弃一切支分的缘故。
所谓'以三种心受持三种戒律'是指：以小心受持近事戒，以中等心受持沙弥戒，以大心受持比丘戒。
所谓'以一切因约束而不是以一切支分'是指近事戒等戒律各自的因小等各自一个的缘故。
第三十三品
所谓'如是受持'是指以五种决定受持。
所谓'如何从不能者获得戒律'是指：对于那些不能杀害的众生，从那些不能者如何获得戒律呢？对此阿阇黎说'因为受持时以不损害一切众生生命的心而受持的缘故'，因为以不损害一切众生生命的增上意乐受持戒律的缘故。
毗婆沙师对此问题回答说'如果仅从能者'等广说：因为天等转生为人等，人等也转生为天等，能与不能的人等和天等，由于互相转生而具有增长和减少，当众生成为能者时戒律增长，当成为不能者时则减少。
阿阇黎见毗婆沙师此答有过失而说'不会如此'，即不会如此具有戒律增长和减少。
为何？如同先前不存在的草等生长，或草等枯萎时，从那些草等虽然获得戒律，但戒律不会增长和减少，同样地，虽然能与不能转变，也不会增长和减少，'增长和减少'是词义。
因此，虽然仅从能者获得戒律，也不会有那过失。
毗婆沙师说'不是的，众生'等广说：所说'如同先前不存在的草等生长'等不是如此。
为什么？因为众生在转生前后都存在的缘故，草等是不存在的缘故，因为草、芽、枝等在前后都不存在的缘故。
因此，以草等为喻不能遮遣增长和减少的过失。

།དེ་ལྟར་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཙམ་ཞིག་སྨྲས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་ཉིད་བཟང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་ལ་མི་གནོད་པའི་བསམ་པས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པ་དག་ལས་སྡོམ་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་ན། འོ་ན་ནི་སྔོན་གྱི་སེམས་ཅན་སངས་ རྒྱས་སུ་འགྱུར་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལས་དེ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཏེ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་ དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ།དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ལས་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མི་ཚངས་པའི་སྡོམ་པ་ཅན་ནི་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞན་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་དང་དྲག་པོ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་སེམས་འབྲིང་གིས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་དེ་སེམས་དྲག་པོས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་ན་ཡང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲིང་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་སེམས་དྲག་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཞིག་སེམས་ཆེན་པོས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་དེ་སེམས་ཆུང་ངུས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་ པར་བྱེད་ན་ཡང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ལ།སྲོག་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྦྱར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བ་གུ་རི་འཆོར་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་པ་གུ་རི་ཞེས་གྲགས་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་དག་གསོད་པས་ན་བ་གུ་ རི་འཆོར་བ་རྣམས་སོ།།དོན་གྱིས་ན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཆད་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་མི་འབྱུང་ཡང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་ཁོ་ནར་བལྟའོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་གག་རྣམས་གསོད་པས་ན་བྱ་ གག་གསོད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།རེ་ཞིག་རིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་ནས། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འཐོབ་པར་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དྲིས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ལན་དུ་དེ་དག་ནི་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །སློབ་ དཔོན་གྱིས་རེ་ཞིག་དེ་དག་ཉིད་དེ་དག་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་མི་གསོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མི་གསོད་པས་ཇི་ལྟར་གསད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པར་རུང་གཞན་ཡང་འཕགས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ ལུག་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱུགས་སུ་འགྱུར་བའི་གོ་སྐབས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ལུག་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མ་འོངས་པའི་ལུས་ལ་ལྟོས་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་མ་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་ཤན་པ་དེ་དག་ཚེ་ ཕྱི་མ་ལ་ལུག་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་གཏན་མི་གསོད་པས་ལུག་དེ་དག་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།

如是仅说不相应法，而非所应成立和能成立之义，故论师又广说'般涅槃后'等。因此前因更为殊胜，即由于以不损害一切众生性命之心而受持，故由能力与否而得戒律，此为成立。
若如是从一切众生得别解脱戒，则从过去成佛而般涅槃的众生处未得戒，岂不成为戒律减少？论师解释说：一切诸佛，包括未来诸佛，无差别地从一切众生处获得，若彼等未入涅槃时，则从彼等处亦当获得。
'从一切业道'即身语业。'无不律仪非梵行律仪者'即唯杀生而非不与取等。
'不律仪唯与劣者相应'，是因为已先获得故。'与大杀生表业相应'等，应加'相应'二字。异熟果报则无差别。
同样应配合中等和上等，即若以中等心获得不律仪者，以猛烈心杀害生命时，不律仪仍唯与中等相应。同样，若以猛烈心等，乃至不律仪唯与上等相应，杀生表业亦与上等相应。若以上等心获得不律仪者，以下等心杀害生命时，不律仪唯与上等相应，而杀生表业与下等相应，如是配合。
'捕鱼者'，即有一种生命名为鱼，因杀害彼等故称捕鱼者。
'实际上是不律仪者'，即国王大臣等虽因执行刑罚而杀生，虽非由此而生，然应视为不律仪者。'其他亦同样配合'，即如杀鸟者因杀鸟而称为杀鸟者等。
首先广说'且于理中'等，问及'如何从一切众生处得不律仪'，毗婆沙师回答说'彼等是母亲等'等广说。论师说'首先知道彼等即是彼等而不杀'，即知道是母亲等者不会杀害，如何从不应杀害者处亦得不律仪？
又，成为圣者者不可能转生为羊等，既无转为畜生之机会，如何从彼等处得不律仪？若依未来身而说将成为羊等，而于现在成为母亲等的不律仪，则屠夫等来世成为羊时亦完全不杀，故从彼等羊处不成不律仪。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཇི་ལྟར་ན་གསོད་པར་འདོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ནི་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ ཤན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་གསོད་པར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར།མ་ཚང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །ཉི་ཚེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་སེམས་ཅན་དང་ཡུལ་དང་དུས་དང་ཚེ་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྔར་བཤད་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཚང་བ་ཡང་ཡོད་ལ་ཉི་ཚེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་གྱི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་གྱི་གེགས་བྱེད་ལ་སྡོམ་པ་ཡང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་གྱི་གེགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །ཞིང་དང་། ལེན་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པས་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གུས་ པར་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་རྩོམ་པའོ།།ཞིང་དང་ལེན་པ་དང་གུས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུ་སྟེ། དེ་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བའོ། །ཚེས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚེས་ལ་ཟས་སྦྱིན་པ་ནས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ཟས་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་གུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོ་དང་རབ་ཏུ་དང་བ་དྲག་པོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་འགལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་པོས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་བོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གང་གི་སྡོམ་པ་བླངས་པ་དེ་བོར་ཞིང་ཤི་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་གཉིས་པས་དེ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཉམས་ཞེས་བྱ་བ་རྟེན་ཇི་ལྟ་བུས་སྡོམ་པ་བླངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་གསུམ་པས་དེ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞི་ཆད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞི་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཏེ་དེ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ བཞི་པས་དེ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྲིད་དུ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཉིན་མཚན་གཅིག་ཏུ་འཕངས་པ་ཡིན་པས་བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་དེ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུ་བཞི་དང་རྒྱུ་ལྔ་པས་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟུང་བར་འགྱུར་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་ ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདིས་ལྟུང་བར་འགྱུར་བས་ན་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚད་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི་གསོད་པ་དང་། མིའི་ཆོས་བླ་མ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཁ་ཆེ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་ལ། །བུ་ལོན་ནོར་བཞིན་གཉིས་སུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རིགས་པས་ཏེ། དེ་ལ་ལུང་ནི་འདུལ་བ་ལས། གལ་ཏེ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཞིག་དགེ་སློང་མ་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་ན་དགེ་འདུན་གྱི་ལྷག་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། དགེ སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ནི་ཕས་ཕམ་པ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བཞེད་ཀྱི་ཕས་ཕམ་པ་མ་བྱུང་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བཟློག་སྟེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དེ་ལ་ཡང་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མངོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ དགེ་འདུན་གྱི་ལྷག་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་པ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ཉམས་པར་སྡོམ་པ་ཟད་པར་གཏོང་བར་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བའི་ལྟུང་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

毗婆沙师广说'如何故意杀生'等，论师则广说'这与母亲等相同'。就像屠夫等成为母亲等时不想杀生，那些母亲等也不会成为不律仪。
不完整是从业的支分方面。也有局部的，由于与有情、处所、时间、寿命的决定相应，未舍弃一部分的缘故。
如前所说，除了八种别解脱戒之外，也同样有不完整的，也有局部的。为什么呢？因为持戒和破戒仅仅是相互障碍。
不律仪也是对持戒的障碍，而律仪也是对破戒的障碍。
所谓'生于其种类者'是指生于不律仪种类者。关于'由田地、领受和恭敬而得'，恭敬是指开始行为。
合称为田地、领受和恭敬，由此生起无表色。
所说的'月日'等，是指从月初施食到半月施食为止，应知这是其含义。'等'字所摄的是包括作曼荼罗等。
所谓'如是恭敬'是指强烈的烦恼和强烈的净信的意思。
'生起与正受相违的表业'是指与尽形寿断除杀生等的正受相违的表业，如此以第一因舍弃别解脱戒。
'舍弃所依'是指舍弃并死亡所依于何处受戒，如此以第二因舍弃它。
'所依损坏'是指受戒时的所依状态已经损坏，如此以第三因舍弃它。
关于'根本断绝'，根本是指善根，因其断绝，以第四因舍弃它。
'因为所期限已到'是指近住戒是期限一日一夜，此近住戒由前述四因和第五因舍弃。
'堕罪'是指由上述五种因及堕罪而舍弃。
由此成为堕罪故称为堕罪。这有四种：非梵行、如前所说量的不与取、杀人、大妄语说上人法。
迦湿弥罗人认为，对于所生，如债务财物般有两种。这是依据教证和理证。其中教证是律中说：'若破戒比丘教授比丘尼，得僧残罪。'此处破戒比丘是指犯波罗夷者，若未犯波罗夷则不是，因为经中相对说到'自性住戒具足'。因此可见即使是破戒者也有比丘的实体，因为说'得僧残罪'。理证是说不应该因为部分损坏而完全舍弃戒体。
'对于根本罪也'是指对于已生起的堕罪也的意思。

།ལྟུང་བ་གཞན་བྱུང་ བ་ལ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་ལྷག་མ་ལ་སོགས་པའོ།།བཤགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤགས་པ་བྱས་ནས་སོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཕམ་པར་འགྱུར་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་།།དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་དེ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྐལ་བ་མེད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་ ལ་སྟེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་རྩ་བའི་ལྟུང་བས་ཀྱང་དགེ་སློང་ཉིད་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་དེ་དག་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་གང་ཞིག་ལ་དགེ་སློང་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པའོ། །ཁས་འཆེ་བའི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།སློང་བས་ན་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློང་བར་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པས་ན་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །དོན་འདི་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་མ་ཡིན་དགེ་སྦྱོང་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དགེ་སློང་གཞི་ལས་གཞན་པ་ལྔ་པ།གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ དེ་ལ་བཤད་པ།དེ་ལ་སྔོན་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་དུ་གྱུར་ལ། དགེ་སློང་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་གིས་ན་ཕྱིས་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེར་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིང་ཏ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་དཔེར་མཛད་པས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འདྲི་བའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཞལ་ཟས་ལ་ཁམ་གཅིག་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་གོམ་པ་གཅིག་འདོར་བའི་ཕྱོགས་ལོངས་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྟོན་པས་དགེ་སློང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་བཀར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ལོངས་སྤྱོད་པ་གྲལ་གཅིག་ཏུ་ཟས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བསྐྲད་པ་ཡིན་ནོ།།སྲེ་ད་བསལ་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲེ་ད་ནི་ནས་འདྲ་བ་ཞིག་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་རྩཝའི་ཁྱད་ པར་གང་ཞིག་ནས་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་བ་ལྟར་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པ་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ།།ཤིང་རུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རུལ་བ་སྟེ། དགེ་སློང་རུལ་པར་གྱུར་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ནས་སྐྲོད་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།སྙིང་པོ་མེད་པ་དོར་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུའི་ནང་ནས་འབྲུ་ཁོང་ན་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་ཤ་ཚུགས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་མེད་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ སྟེ།དེ་དོར་བར་བྱ་ཞིང་དབྱུང་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལམ་གྱིས་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །ལམ་སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །ལམ་ཕྱིར་འཚོལ་བ་ནི་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་ཏེ་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་འཚོ་བའོ། །ལམ་སུན་འབྱིན་པ་ནི་ ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་སྟེ།འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ།

对于其他所生之堕罪，也无破戒之过失，此说的是僧残等罪。'忏悔'是指做了忏悔之后。'那么世尊'等至'成为他胜'所说的内容，是从'这是什么'的词义中引申出来的。'这是从胜义比丘的角度宣说的'是指所生之堕罪者实无见真谛的机缘，因为未成为胜义比丘的缘故。'对诸多烦恼'是指难陀等人，词义是即使犯根本堕罪也不会失去比丘身份，知道这一点后他们又会继续造作。'名义比丘'是指未受具足戒而被称为比丘者。'自称比丘'是指破戒行非梵行等的人。'因乞求而称比丘'是指行乞者。'因断烦恼而称比丘'是指阿罗汉。'于此义'是指世尊所说'非比丘非沙门'等广说之义，此中所说的比丘基础之外的其他五种，唯此一种是由白四羯磨受具足戒者。对于所说'这是从胜义比丘的角度宣说的'之解释：'于此先前成为胜义比丘，而有非比丘非沙门'等所说，并非后来成为非比丘。'以为比喻'是指佛陀以断多罗树头为喻而作答，此为问答。'受用饮食一口，寺院一步之处受用'是如是连接。'导师将比丘一切受用皆摈除'是指世尊将比丘们共同受用一排而食等一切摈除。'除去稗子'中稗子是类似稻子的一种，与此相似的其他草类，如同使稻子变坏一样，非比丘而具沙门相者也是如此。'腐木'是指腐朽的木头，此腐败比丘也与之相似。世尊对诸比丘说：'你们当从具戒僧团中驱逐他。''除去无实质者'中'无实质'是指谷物中完全无有谷芯者，此无戒律实质的比丘形象也与之相似，应当除去并驱逐，此为词义。'道胜'是指有学和无学。'示道者'是佛陀。'为道寻求'是具戒比丘为道而生活。'毁道者'是破戒者，此处即为此例。

།ཤིང་ཚིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་ཚིག་པ་དེ་ནི་ཤིང་མ་ཡིན་ན་ལྷག་མ་སྔོན་གྱི་ཤིང་གི་དབྱིབས་ཙམ་ཞིག་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཤིང་ཚིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཚེའུ་སྐམས་པ་ལ་ཡང་མཚེའུ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་ནེ་ཙོའི་མཆུ་ནི་གཟུགས་མཁན་གྱི་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།ནེ་ཙོའི་སྣ་དང་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ནེ་ཙོའི་སྣ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་དགེ་སློང་གི་དབྱིབས་སྤྱི་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་གསུངས་པར་ཟད་དོ། །ས་བོན་རུལ་པ་ནི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེའི་དབྱིབས་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ།།མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ཡང་འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཤི་བ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཤ་ཚུགས་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་ ཡིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།བསླབ་པ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་བུད་མེད་དང་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་ནས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་བདག་གིས་ཕུད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་སྐྱོ་བ་ཤེས་ཤིང་བཅབ་པའི་སེམས་གཅིག་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པར་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ གྱི་ཐད་དུ་སོང་ནས་བདག་གིས་སྡིག་པ་བྱས་སོ་ཞེས་འཆགས་པར་བྱེད་ལ།འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་བཀས་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་པས་གཞོན་རབས་ཉིད་ཡིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དེ་ནི་བསླབ་པ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱིས་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཡང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་ལ། དགེ་སློང་དུ་ཡང་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ནི་དགེ་སློང་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་མི་ཟེར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ལྟུང་བ་འབྱུང་བའི་མདོ་ཁོ་ན་ལས་ཕས་ཕམ་པ་ཡིན་ནོ་མི་ཟེར་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན།འཆལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་རབ་ཏུ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་བཏང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནས་དབྱུང་ངོ་། །རྒྱུད་ཁྲེལ་མེད་པ་ཤས་ ཆེན་པོས་ཉམས་པར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་རྒྱུད་ཁྲེལ་མེད་པ་ཤས་ཆེན་པོས་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུད་དེ་ཉམས་པར་བྱས་པས་སྡོམ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་ཡང་རབ་ཏུ་མི་དབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་ལ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་རབ་ཏུ་མི་དབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ཕས་ཕམ་པ་ཅན་དེ་ནི་བསླབ་པ་བཏང་ཡང་རབ་ཏུ་མི་དབྱུང་སྟེ། རྒྱུད་ཁྲེལ་མེད་པ་ཤས་ཆེན་པོས་ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡིན་པར་བསམས་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལས་སམ། ཉམས་པ་ལས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ སོ།།གོང་དུ་སྐྱེས་ན་ནི་འོག་མ་གཏོང་ལ་འོག་ཏུ་སྐྱེས་ན་ནི་ས་གོང་མ་པ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་འཆོར་རོ། །རིས་མཐུན་པར་བཏང་བ་ལས་ཀྱང་ཆུང་ཟད་གཏོང་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཟོད་པའི་བར་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་འཕོ་བ་མེད་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཤི་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པར་བཏང་བས་གཏོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པས་ དེ་དག་ས་བོར་བས།།གཏོང་འགྱུར་འཕགས་མིན་འཆི་འཕོ་བས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ལམ་སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ།

所谓'烧木'广说如下：比如烧木虽然不是木头，但因为只剩下先前木头的形状相似，所以称为'烧木'。对于干涸的湖泊也称为'湖'，在工匠家等处制作的鹦鹉嘴，因为形状与鹦鹉嘴相似，所以称为'鹦鹉嘴'。同样，这里也只是因为剩下比丘的一般形相，所以称为'沙门'而已。
腐烂的种子因为不能生长芽苗，所以不是种子，但因为只剩下种子的形状，所以称为'种子'。火轮也因为与轮子相似，所以称为'轮'。死去的众生也因为只剩下众生的形体，所以称为'众生'，应当如此类比观察。
所谓'授学'是指比丘因极大贪欲与女人行不净行后，随即生起'我做了过失'的惭愧心，没有生起任何隐瞒之心，前往比丘僧团处说'我做了罪过'而忏悔。圣僧团以教令使其成为所有比丘中最年幼者等惩罚性羯磨，这就称为'授学'。
关于这点，如果因破戒而完全成为非比丘，那么授学也将不存在，因为他既不再受具足戒，又安立为比丘。因此，不能说因破戒就不是比丘。
广说'不说'是指我们不仅从一切不净行犯戒经中说是他胜罪，那么是什么呢？是因为破戒心。
'不得出家'是指舍学处。由于极大无惭愧心损坏相续，意即此人的相续被极大无惭愧心所损坏，由于相续被损坏故无有律仪之份，因此不得再出家，应当结合语境理解。
关于'就比丘实体而言非如此'是指就他有比丘实体而言，不是不得出家。这样，犯他胜罪者即使舍学处也不得出家，因为相续被极大无惭愧心所损坏。
'属于禅定'是指有色性和无色性的善法，因此说'一切善法'。
'由二因'是指从生起或退失，因此广说'生起等'。上地生起则舍下地，下地生起则舍上地。
从等至退失则失去该等至所摄的善法。从同类舍中也有少分舍，即凡夫阶段所生起的顺决择分乃至忍位，虽然没有地的转变，但当从欲界死后生于欲界时，由同类舍而舍弃。如说：'圣者由舍地而舍，非圣者由死而舍。'
'前道'是指预流道的加行、无间、解脱道的自性。

།འབྲས་བུའམ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལམ་གོང་མ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ལམ་གོང་མ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་གཏོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་དེའི་ལམ་འབྲས་ བུ་ཁྱད་པར་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དེ་གཏོང་ངོ་།།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་སྟོབས་དང་། གཞན་གྱི་སྨྲ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན་ཞེས་ནི་ མི་བརྗོད་དོ།།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་སྔར་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནས་དེ་བོར་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་དང་རྒྱའི་ལས་འདི་མི་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་ཐག་པས་བོར་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྡོམ་པ་མནོད་པ་མེད་པར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དཔེར་ན་ནད་ཀྱི་གཞི་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཀྱང་ནད་རྙིང་དེ་སྨན་མེད་པར་མི་ཟློགས་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འདོར་བར་འདོད་ན་སྡོམ་པ་མནོད་པར་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འཐོབ་པའོ། །རྣམ་པར་རིག བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་བརྗོད་དགོས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་རང་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདས་པའི་འཐོབ་པ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་མ་ཤུགས་བླངས་བྱ་བ་དང་། །དོན་ཆེ་རྩ་བ་ཆད་པ་ལས། །ཞེས་ནི་ཕོའི་རྟགས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་ དགོས་ཏེ།སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་སྨོས་པ་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། བཤད་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གོ་སྐབས་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་སྐད་དུ། མི་དགེ་དྲུག་ནི་རྣམ་རིག་མིན། །གཅིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྨོས་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འགགས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་མེད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་མདའི་འགྲོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་མདའི་འགྲོས་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྒྱུ་གང་གིས་འཕངས་པ་ཡིན་པར་དེ་ཆད་པ་ཡང་འཆད་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་འདིས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོར་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །ཇི་ལྟར་བླངས་པ་བཞིན་མ་བྱས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་མ་བྱས་ཤིང་དཀྱིལ་འཁོར་ མ་བྱས་པར་ཟས་མི་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མ་བྱས་པར་ཟས་ཟ་བའི་བར་མའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་འཆད་དོ།།གདོས་དང་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཚོན་དང་དུག་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་རྩོམ་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ དུ་གཅོད་པར་རྩོམ་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ནི་འཆད་ཀྱི་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དགེ་བའི་གཟུགས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་འཆད་པ་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་ ཆད་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ལས།།ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཀྱང་ཆུང་ཟད་ཅིག་གཏོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དགེ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །སྤོང་བའི་ ལམ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་མམ།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མོ།

所谓'果'或'殊胜果'，是与'上道'相连。比如，若不还果者从不还果退失，则舍弃上道不还果。若不还果者获得第二禅，从彼退失，则舍弃其道果殊胜第二禅地。
'由因缘力'是指同分因力及他人言说力之意。
'获得禅定律仪'并非说'获得无漏律仪'。因为禅定律仪先前已生起而舍弃故。
'从根本意乐'是指虽以'不作杀生和设陷阱'的根本意乐舍弃，若无受持律仪，则不能说明非律仪。譬如虽然完全断除病根，但无药物则不能治愈旧病一样。此说明若欲舍弃非律仪，应当受持律仪，其他方式则不可。
'获得彼'是指获得非律仪。
'如何舍无表'应当说'表业亦然'，因为此时正说明自身发起的表业过去的得。
'中般所受作业及大义根断'应当说为阳性词，意为非律仪亦非非律仪。
若说'唯应说无表'，则对未说表业应当说明理由。解释：因为无表业的机会，如将说'不善六是无表，一是二种'，故说无表已成就说表业，因此未说。
其他人说：非律仪亦非非律仪所摄的表业灭得无相续，正因如此，唯说无表的舍因。
'如陶轮与箭行'是指如陶师之轮与箭之行进，行为差别由何因所发，其断灭亦如是。
'此正受已足'是指以舍弃语。
'如所受未作'是指如'不礼佛及不作坛城不食'等，未作而食的中般无表业断灭。
'陷阱网等'词包括刀剑毒药等。
'开始断除善根时'是指唯在开始断除善根阶段，而非在完全断除阶段，此为显示。
'非善色'中说'非色'，是因为有色已说明故。
'从根断上生'此处应说'从离贪亦舍少分'，如意不悦根善等。
'一切'是指欲界、色界、无色界所行。
'何断道'是指或见道、修道，或世间、出世间道。

།འདི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འདི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པའོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས་རེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡིན་ ཏེ།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྟེན་གཉི་གའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པ་མི་བཟོད་ པའི་ཕྱིར་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་།ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་སྡོམ་པ་མེད་དོ། །གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། སྡོམ་པ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་དེ། འདི་ནི་ཟ་མ་ ལ་སོགས་པ་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་མེད་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་མེད་དོ། ། དེ་མེད་པ་ནི་དགེ་བ་དག་ལ་ཞེན་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ། །གང་དང་ལྡན་པ་དང་གང་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་བ་རྣམས་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་གང་དང་ལྡན་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ གང་མེད་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེན་པོ་དེ་མེད་པས་སོ།།གལ་ཏེ་ངན་སོང་བ་རྣམས་ལ་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་མེད་ན། འོ་ན་མདོ་ལས་གང་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པའོ།།དུས་རེ་ཞིག་དང་གཏན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་གང་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་མེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཡོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་གཡོ་བ་དང་ བཅས་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་འདི་ལ་དགའ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཡོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་ཡང་འདི་ལ་བདེའོ་བདེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་གཏོང་བ་གང་ཡིན པ་འདི་ནི་དེར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཡོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་བསྡུའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། མི་གཡོ་བ་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་གཡོ་བ་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཡོ་བ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་གཞན་དུ་མི་གཡོ་བར་གསུངས་ཤེ་ན། གང་ཕྱིར་ས་ནི་དེ་དག་ཏུ། །ལས་རྣམས་སྨིན་ཕྱིར་མི་གཡོའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ནོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་བཟང་བ་དང་སྐད་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།

所谓'这个及其眷属'是指此烦恼的种类与其同时生起的获得等随行眷属。
所说的'烦恼的种类'是因为烦恼也是随烦恼的缘故，为了摄集一切。如论中说:'凡是烦恼者，彼等也是随烦恼，有些是随烦恼而非烦恼'。
所说'二依的烦恼'详细来说，是因为男女所依的烦恼力量强大，以及不能忍受其对治修行的观察，以及无有强大的惭愧心，所以他们无有律仪。
所说'因为成为对治'是因为律仪是不律仪的对治，所以凡是有律仪者，彼等即无不律仪。这是第二个黄门等无有不律仪的理由。
所说'因为无有正受和禅定'是因为无有正受故无有别解脱戒律仪，因为无有禅定故无有禅定和无漏律仪。无有彼等是因为不会由执著善法而生起。因为无有作恶的意乐故无有不律仪。
所说'由具有何者及无有何者'是指恶趣众生具有何等惭愧心，以及无有何等惭愧心，依次成为律仪和不律仪的惭愧心强大性的缺乏。
如果恶趣众生无有律仪和不律仪，那么经中所说如何理解等。
所说'暂时和永久'是指凡是有悦意果报者，是暂时从苦中救护故为乐，凡是获得涅槃者，是永久从苦中救护故为乐。于圆满涅槃中永无痛苦。
世尊说:'此中所思维观察者，即是此处圣者的动摇'等，如是等说第三禅有动摇，岂不是如此等。以'等'字摄集第二禅中所说:'此中未离喜者，即是此处圣者的动摇'，以及第三禅中所说:'此中思维乐哉乐哉的心不舍者，即是彼处圣者的动摇'。
又为何此处说色界和无色界的一切善业是不动？说'随顺不动之道'，即是从随顺不动之道而言的意思。
又为何具有禅定过患即有动摇，而在他处说为不动？故说:'由于彼等地中，诸业成熟故不动故'。
所说'成为受用等'，受用是指财富圆满。以'等'字摄集妙色、悦音等。

།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རེས་འགའ་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་ཚོགས་པ་དེའི་དབང་གིས་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དག་གི་ནང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་ལ་ལ་སྦྱིན་པ་པོ་ཡིན་ཞིང་སྦྱིན་བདག་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྲོག་ གཅོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དེ་གླང་པོ་ཆེར་གྱུར་ན་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་གསུངས་པ་དང་།ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་ལ་ལས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ བྱུང་བ་དང་།བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཆུང་ངུ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཞིང་བསྒོམ་པ་དང་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ལྷ་བཟང་པོ་རྣམས་སམ། མི་བཟང་པོ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ནི་དེར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གསུངས་སོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སེམས་ཀྱི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ན་ནི་ སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ ཚོགས་པར་བྱེད་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ཚོགས་དེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ནི་ཚོར་བ་ཚོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་རྣམ་སྨིན་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་བསམ་ གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་ན་ཚོར་བ་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་ལ།དེ་ན་ཡང་བདེ་བ་འམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མན་ཆད་ན་ཡང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།ལས་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ཚོར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་མི་སྲིད་དེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ ལས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་གཞི་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་པས་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་འདི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་ནས། ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ ཞིང་སྨྲའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅི་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཚོར་བ་མེད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ ན་ཅི་ཞེ་ན།རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'彼性'广说者，即是在诸天中成熟者，有时因其他缘的力量，即烦恼等其他众缘的力量，而在人、畜生、饿鬼中成熟。
譬如说：'此人虽是布施者与施主，却是极为杀生者'等广说，若转生为象，则得种种象饰等。
又如此：'此人虽从布施所生福德事，如是从持戒所生及修习所生微小福德，皆依止修习并多次修行，彼作是念：我何不与诸善天或诸善人同分而生？'乃至'彼即生彼处'等。
欲界及三禅者，谓欲界及初禅中有身乐与心悦之乐受。第二禅中有乐受心悦。第三禅中有心乐。
为显示彼有故者，'彼'字与苦相连，为令知苦唯在欲界故而说'此'字。
有众者，谓此能聚集能生起，故众即根境所依之相。是故果即有众之受。
从殊胜禅定异熟者，谓殊胜禅定业之异熟受，于生殊胜禅定时应有受，然彼处无乐受或苦受。
是故此异熟非乐非苦受，故第四禅以下亦有非乐非苦之异熟业。
其他任何业于殊胜禅定中都不能成为受之异熟且不可能，殊胜禅定中有者，不可说是根本初禅地之乐受异熟业。
因为根本禅具有寻思故劣于殊胜禅定。欲界业亦非感苦受，因为地不同。
正因如此且已离彼贪故，第四禅等亦非。欲断此过失故，有人说殊胜禅定业之异熟唯是禅定乐根。
其他人说彼无异熟受。若问何者？答谓色等。若依彼等，生殊胜禅定者无受耶？
虽有，然彼非异熟体性。若问何者？答谓从等流所生。

།སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།རྟོག་པ་མེད་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ལས་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཚོར་བ་ལས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནས་བཟུང་བ་ཡན་ཆད་ན་ཡོད་དོ། །སྔ་ཕྱི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མིག་ལ་སོགས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་ནི་ལྡན་པ་ཙམ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གཞན་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ན་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཅི་ལས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མན་ཆད་ན་ཡང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལས་དགེ་བ་ཡོད་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་འགལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་ལས་དགེ་བ་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའང་ཡོད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་ཡང་འགལ་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་འབའ་ཞིག་དགེ་བ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལས་བཟློག་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བ་ཡང་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ།བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་བས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ འགྱུར་གྱི་ལས་ནི་མ་ཡིན་པའི་དོན་འདི་ཡིན་པར་བརྟགས་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཁྲུ་བར་བྱེད་པའི་འདག་པའི་ཆལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གང་གིས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པའི་འདག་པའི་ཆལ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་གིས་བདེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། བདེ་བའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་གྱུར་པ་དང་མཐུན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་ བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

论师说'这是与论典相违'这句话，即所说的殊胜禅定业的异熟果唯是禅定乐受根，以及所说的其异熟果是无受，这两者都与论典相违。为了说明这一点，广说'论典中说'等。
'无分别业'即是殊胜禅定业的异名。因此，为了确定无分别善业的异熟唯是心受异熟，显然此业的异熟既非唯是禅定乐受根，也非是受以外的其他。无分别业是从殊胜禅定以上才有。
'无前后'即是既非前也非后的同时的异名。
'将感受乐的是色'即眼等。
'将感受苦的是心和心所法'即五识蕴，意不悦不是异熟故。
'将感受非苦非乐的仅是相应'即命根等。
'欲界以外则无'是因为其他处无感受苦的业。
'今问何者是彼'即是将感受非苦非乐。
'若如是则'等广说，即若四禅以下也有将感受非苦非乐的善业，则与'三禅以下善业，将感受乐'相违，因为不仅三禅以下有将感受乐的善业。
那又如何？也有将感受非苦非乐。
也与'悦意异熟是善'相违，因为不仅悦意异熟是善业，还有异熟悦意与不悦意相反的善业。
'这是说多数'即'三禅以下善业，将感受乐'和'悦意异熟是善'是就多数而说的异名。
'如何非受性业'即考虑到此义是将感受乐而非业而提问。
'顺乐受'即顺生乐受的异名。
'此是将感受乐'即此异熟是将感受乐的意思。
'如能洗的皂土'即如能洗的皂土一样，能感受乐异熟的业即是将感受乐，即将感受乐异熟的业是将感受乐。
'将感受苦也当如是观'即顺感受苦是将感受苦，如前广说类推，将感受非苦非乐也同样。

།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱར་ རོ།།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་འམ་འདི་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པའོ། །དམིགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཏེ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གཟུགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི གཟུགས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མཐོང་བའི་ཚེ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་ན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་ཚོར་བ་གཉིས་པོ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། ། རྩོམ་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མགོ་ཟུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མིང་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མིང་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་བ་ལ་ལས་འབྲས་བུ་ཉེ་བ་ཅན་གྱི་དཔེ་ནི་ལྕམ་པ་ལ་སོགས་པའོ།།འབྲས་བུ་རིང་བ་ཅན་གྱི་ནི་ནས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེས་སྟོན་པ་རྣམས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་མུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ལས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པའོ།།མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ དང་མ་ངེས་པ་དང་།མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ལས་རྣམ་པ་བཞི་འཕེན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ ལས་རྣམ་པ་བཞི་འཕེན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ཡོད་དེ། ཕ་རོལ་པོ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གསུམ་ལ་སྦྱར་ནས་བདག་ཉིད་རང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ། ལས་དེ་དག་ཅིག་ཅར་མཐར་ཕྱིན་ པར་གྱུར་ན་སྟེ།གཅིག་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གཅིག་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། གཅིག་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། གཅིག་གིས་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཅི་རིགས་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་མི་དགེ་བ་སྲིད་པ་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ན་ནི་མེད་དོ། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་འདི་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དམྱལ་བ་ན་ནི་དགེ་བ་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་ངེས་པར་ གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།དམྱལ་བ་དག་ན་ནི་ལས་དགེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནའི་འཕེན་པ་ཡོད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམྱལ་བ་དེ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་གཏོགས་སོ།

所谓'自性所感受'是指以感受为特征的自性所感受即是自性所感受，如是乃至'现前所感受'等词皆如是配合。
'将感受安乐之触'是指与乐受相应，或者此中有将感受安乐，故称为将感受安乐之触。
'所缘所感受'是指所感受的对境，即所缘境的意思。
'将如实别别感受色而非如实别别感受色贪'是指将别别体验色而非别别体验色贪的意思。或者说不是贪著色而别别体验及缘取。
'现法所感受'是指此中于见时有将感受异熟的特征，故称为'现法所感受业'等广说。
'何时'等广说是指何时感受及体验乐受时，彼二受即苦受与不苦不乐受即灭。
'依开始'是指唯于现法开始成熟的意思。
'安立彼名'是指如是安立'现法所感受'之名的意思。
'业亦有'等广说中，近果业的比喻是如意草等，远果业的比喻是大麦小麦等。举喻者是经部师，如是依第一门和第二门宣说者，依彼等之见有八种业：即决定于现法感受异熟与不决定。
'乃至不决定感受'亦同彼者，是指决定生后感受异熟与不决定，决定后后感受与不决定，以及不决定于现法等感受之不决定者亦有决定与不决定，共八种。
'能引四种业'是指能引现法所感受等四种业的意思。
若问如何，说有：对方杀生、不与取、妄语三者，自己随欲行邪淫，若彼等业同时圆满，则一是现法所感受，一是生后所感受，一是后后所感受，一是不定所感受。
'善不善随应'是指不善唯存在于欲界而非他处。'一切趣中'此总说的别说即是：'地狱中三善'，即确定为三种。
地狱中唯有三种善业之引发，而非四种，因为彼地狱中无可意异熟，故除现法所感受。

།དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་བསལ་བའི་ ཕྱིར་ཏེ་དམྱལ་བ་དག་ན་མི་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ནི་འཕེན་པ་ཡང་སྲིད་དོ།།གང་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བརྟན་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ས་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྲིད་དོ། །བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འཕགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པ་ལ་ནི་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་འང་ མྱོང་བ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་བྱེད་ལ།སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་རིམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཡང་ས་འོག་མར་འོང་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ པའི་ཆོས་ཅན་འདི་ནི་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེའི་འོག་ན་ཡོད་པའི་སར་འོང་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འཕགས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་སྲིད་དེ་འཆར་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།མ་ངེས་པ་ནི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེར་མྱོང་ བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པ་དང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།འདོད་པའི་ཁམས་སམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ དགྲ་བཅོམ་པའོ།།དེ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དག་ཏུའོ། །འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་འཆི་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།ངེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ནས་སྲིད་པ་བར་མ་མྱོང་བར་ངེས་པའི་བར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གནས་སྐབས་བཅུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་མྱོང་ བར་འགྱུར་བའི་ལས་གཞན་མ་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་མ་བཤད་དེ་སྲིད་པ་བར་མ་དེར་ནི་སྐྱེས་ ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ངེས་པའི་ལས་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དགྲ་ བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། བྱམས་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ།།འདིར་ཡང་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་འདྲ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཡིན་པའི་བློས་སམ། གལ་ཏེ་ཞེ་སྡང་གིས་ཀྱང་རུང་སྟེ། པར་སིག་གང་ཞིག་བསོད་ ནམས་ཡིན་པའི་བློས་ཕ་འམ་མ་བསད་པའི་ལས་མི་དགེ་བ་དེ་ནི་མཚམས་མེད་པར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།

说'善'是为了排除不善，因为在地狱中不善业有可能会引发四种业。'离贪坚固'这句话中，'离贪'是指从某处离开贪欲，这是简略语。说'坚固'是为了排除具有退失法性的人，因为对他们来说存在生彼处后即受的业。说'凡夫'是为了排除圣者，因为圣者不可能有生彼处后受的业，因为他们是不还者。
'在其他处也不受'是指既不会在其他时受，也不会生后受，这是其意义。为了说明其次第，所以说'此人不应再来下地'，即具有不退失法性的圣者不应该来到所离贪地之下的地方。具有退失法性的人则可以，例如获得有顶的圣者若是具有退失法性，从彼处退失后会生于色界，对他们来说存在生后受和其他时受的业，如《出现经》中所说。
'不定则受'是指具有不退失法性的圣者，不一定在所生之处受报，而是在现法中受报。关于'离欲界贪或离有顶贪'，离欲界贪是指不还者，离有顶贪是指阿罗汉。'彼等'是指欲界和有顶。'下面将说'是指在'不从果位退失而死'中说明。
什么是'直至受中有'？是指确定和不确定。'十一种确定'是指从现法受确定直至中有受确定。'由其因所生的十种状态'意思是以中有为先导。因此说'未说其他中有受业'，即四种业：现法受业、生后受业、其他时受业和不定受业中未说，因为中有只由生后受业所引发。
由于说明了确定业和不定业，因此详细说明'何种是确定业'。关于'获得殊胜果位'，认为是获得见道果位和阿罗汉果位。说'殊胜'是为了表明是由无漏道所获得的果位。'获得殊胜禅定'是指获得灭尽定、无诤定和慈心定。这里也说'殊胜'是为了与其他世间禅定区别。
'无论如何'是指无论是以功德心还是以嗔心，例如某人以功德心杀父或母的不善业必定成为无间业。

།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་བཟློག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཆུང་ངུས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དགེ་འདུན་ལ་བུད་མེད་དོ་ཞེས་ཐབ་མོ་རྒལ་ བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་ཤགས་ཀྱིས་ཕམ་པ་གཅིག་ཅིག་གིས་དགེ་འདུན་ལ་ཁྱེད་ནི་བུད་མེད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཁ་བྱས་པ་དང་།དེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེས་པའི་མཚན་མི་སྣང་བར་གྱུར་ནས། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་བྱུང་ངོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། འདི་ནི་ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས་མཐོང་བའི་ཆོས་ ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉུང་རུམ་ཞིག་གིས་གླང་དག་ཅིག་རླིག་པ་འབྱིན་པ་མཐོང་ནས་བདག་ཀྱང་འདི་འདྲ་བར་རླིག་པ་ཕྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་ནས་བསམ་པ་དྲག་པོས་གླང་དེ་དག་རླིག་པ་དབྱུང་བ་ལས་བཏང་བ་དང་། དེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་བྱུང་ངོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། འདི་ནི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།གནས་སྐབས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གནས་ སྐབས་ངེས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་དེ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ནི་ས་དེ་ལས་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ཞེས་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་ཞིང་དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་འདྲི་བར་བྱེད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ མེད་པ་ལས་ལངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུད་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ།བསམ་པ་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཤིང་རྣོ་བའི་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་འོག་ནས། ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་ནས་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་ལས་ལངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དག་ལ་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིན ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སར་པ་ཡིན་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལངས་ནས་རིང་བོར་མ་ལོན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གནས་ལུགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་གསར་པ་ཡིན་ཞིང་གསར་པ་ཡིན་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པ།གང་ཟག་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཏེ། ཕན་བཏགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱས་པས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཕྲལ་གྱི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་འཕྲལ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷག་མ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།འདི་ལ་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡོད་པས་ན་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཅན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ། རང་བཞིན་དང་འབྲས་ བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཅན་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལམ་དེ་ནི་གང་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། སློབ་པའི་ རང་བཞིན་ནོ།

'其他不是'是指与此相反的烦恼和微小的净信所作等。'对僧众说是女人'出自《跨越争论》，是指一位比丘以恶意对僧众说'你们只是女人'，就在当下，他的男相消失而出现女相，据说如此。这是由于对境的特殊性而在现世感受的业。
'由于意乐的特殊性'是指看见有人用小刀割去公牛的睾丸后，想到'我也像这样被割去睾丸而痛苦'，于是以强烈的意乐放弃割去那些公牛的睾丸，就在当下，据说他的男根出现了。这是由于意乐的特殊性而成为现世感受的业。
'由于已永远离贪'是指由于已永远离贪，非现世感受的业也变成现世感受。'也非在时位'是指非确定在现世等时位，由于确定成熟，也非不确定，正是这样的业在现世感受。
因此说明：'凡是确定在现世等其他时位的，就在那时成熟。由于具有它时不可能永远离贪'是指具有如是确定时位成熟业的补特伽罗，不可能从那地永远离贪的意思。
由于说到'对境的特殊性'，因此问这些对境是怎样的。'从无烦恼中起'等广说，是指对无量有情相续具有无烦恼的增上意乐，与那意乐相应，以及与极其明利、无量福德所熏相应。无烦恼将在下文'无烦恼及愿智'中解释。
'从慈心中起'等广说，是指与'愿无量有情获得安乐'的增上意乐相应。所有'极其明利'等如前。'由于是新的转依而无垢'是指从定中起未久，故相续转依是新的，由于是新的故无垢。
第三十四品。对那些补特伽罗作利益和损害，由于作利益和损害，善与不善的果报在现世即得，这是显示当下的意义，因为与当下相似。'余修道'等广说，是指余修道得一来果和不还果，由于此中具有圆满的自性和果，故称为具有圆满自性和果。
它的体性即是具有圆满自性和果性。那么，什么是它的非圆满自性和非圆满果？非圆满自性是指若是阿罗汉性，则是由何道得阿罗汉性，即有学性。

།འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ལམ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཡིན་པས་སོ།།འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ལུས་ལ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་ལས་ལངས་པ་དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་ལངས་པ་དེ་ལྟར་བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཞིང་མ་ཡིན་ན།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ཁྱད་པར་འདི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་གདོན་མི་ ཟ་བར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ནི།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་ པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ས་འོག་མ་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ་གཞན་ནི་མེད་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ནི་དབང་པོ་བསྟན་པར་སྲོག་གི་རྣམ་སྨིན་བཅུ་གཉིས་གཉིས། ཐ་མ་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་ཞེས་བཤད་ ཟིན་ཏོ།།ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་བཟོད་པས་འོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གཡེངས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ནི་གང་ཞིག་ ལ་གནས་པ་ཡིན།རྒྱུ་ནི་ཇི་ཞིག་གིས་འགྱུར། དེའི་བསམ་པ་ནི་སེམས་གཡེངས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་བས་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་སེམས་གཡེངས་པ་ནི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ངན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནགས་མེས་གཏོང་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནགས་ནི་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ཚང་ཚིང་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །གཞན་གང་ཡང་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པའི་ན་ཚར་འགྱུར་བས་སོ། །གནས་བྱེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་ཐིལ་ན་མི་ཐི་ལའི་ཨ་མྲའི་ཚལ་ན་བཞུགས་སོ།།ཡང་དེའི་ཚེ་གནས་བྱེད་དང་རུས་མཐུན་པའི་བྲམ་ཟེ་མོ་ཞིག་གི་བུ་དྲུག་ཤི་བ་དང་། དེ་དེ་དག་ཤི་བས་སེམས་གཡེངས་ཤིང་སྨྱོས་ནས་གཅེར་བུར་བྱུང་སྟེ། དེ་དང་དེར་རྒྱུ་ཞིང་མི་ཐི་ལའི་ཨ་མྲའི་ཚལ་ག་ལ་བ་དེར་སོང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་དགེ་སློང་གི་འཁོར་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་གུང་ལ་བཞུགས་ཤིང་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།གནས་བྱེད་དང་རུས་མཐུན་པའི་བྲམ་ཟེ་མོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱང་ནས་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་ངོ་ཚ་ནས་སྒུམ་སྒུམ་པོར་འདུག་སྟེ། དྲན་པ་ཡང་རྙེད་པར་གྱུར་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་བྱེད་ཀྱི་བུ་དང་རུས་ མཐུན་པའི་བྲམ་ཟེ་མོ་ཐག་རིང་པོ་ནས་གཟིགས་ཏེ།གཟིགས་ནས་ཀྱང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གནས་བྱེད་ཀྱི་བུ་དང་རུས་མཐུན་པའི་བྲམ་ཟེ་མོ་ལ་བླ་གོས་བྱིན་ཅིག་དང་དེ་ལ་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ།

如果获得了圆满的果位即阿罗汉果位，那么此道具有三种果位。或者说，自性和果位圆满是由尽智所摄的道，因为自性圆满是无学道，果位圆满是无余果位。所谓'从彼等出定者'，是指从其余修道出定者，如果从阿罗汉出定者尚且不是福田，更何况从世间道出定者，应当了知此差别是从断除修所断烦恼有余与无余的角度来说的。
所谓'必定具有寻伺'是因为五识界必定具有寻伺。寻伺在殊胜禅定等中是不存在的，无寻业的异熟果在下地也不可能具有寻伺。
所说'异熟是苦受'等，认为不善业的异熟是苦受，因为其果不是不悦意的。心的苦受是忧受，除此之外别无他受，而忧受不是异熟，如在根品中已说:'命根异熟十二二，最后八及除忧受'。
对于'忧受非异熟'这一说法不能接受而说'那么众生'等。若忧受非异熟，那么众生心散乱时依于何处？以何为因？其意思是，心散乱不住于五识聚，因为它们无分别，而且是不善因所生的不悦意，因此忧受应当是异熟。
'因为无分别'是说五识聚必定无有决定分别和随念分别，而心散乱的特征是恶分别。
关于'林火焚烧等'，林即具有草等丛林的特定处所。'或任何其他'是指不欲遭受的痛苦。
'如住者子等'，是指世尊住在弥提罗城的庵罗园中。当时，有一位与住者同姓的婆罗门妇女的六个儿子死去，她因儿子们的死亡而心神散乱发疯，赤身裸体到处游荡，来到弥提罗城的庵罗园。
那时，世尊正在数百比丘众中说法。这位与住者同姓的婆罗门妇女远远看见世尊，看见后感到羞愧，蹲坐下来，也恢复了神志。世尊从远处看见这位与住者子同姓的婆罗门妇女，看见后对具寿阿难说:'将上衣给予这位与住者子同姓的婆罗门妇女，我要为她说法。'

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་གནས་བྱེད་ཀྱི་བུ་དང་རུས་མཐུན་པའི་བྲམ་ཟེ་མོ་ལ་བླ་ གོས་བྱིན་པ་དང་དེ་གནས་བྱེད་ཀྱི་བུ་དང་རུས་མཐུན་པའི་བྲམ་ཟེ་མོས་བླ་གོས་བགོས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་བ་ལ་དེར་སོང་སྟེ་ཕྱིན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ།།ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པ་དང་གནས་བྱེད་ཀྱི་བུ་དང་རུས་མཐུན་པའི་བྲམ་ཟེ་མོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ གཏམ་གྱིས་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་མཛད།ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་བཅུག། །ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་ནས། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞུང་མངས་ཀྱིས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་བྲིས་སོ། །འདི་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་མཛད་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་པ་ནས་དེས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཐོབ་སྟེ།ཐོབ་ནས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་ནས་སོང་ངོ་། །དུས་གཞན་ཞིག་ན་དེའི་བུ་བདུན་པ་ཤི་བ་དང་དེ་དེ་ཤི་བས་མྱ་ངན་མི་བྱེད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་མྱ་ངན་མི་བྱེད་པ་དང་རང་ གི་ཁྱོས་སྨྲས་པ་ཁྱོད་སྔོན་བུ་ཤི་བས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་ལ་ད་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་སྦྱར་ན་བུ་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཟོས་གོར་མ་ཆག་སྟེ།དེས་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེས་དེ་ལ་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བྲམ་ཟེ་ངས་ནི་ཡུན་རིངས་ནས། །བུ་དང་ཚ་བོ་སྟོང་ཕྲག་དང་། །གཉེན་མང་བརྒྱ་ ཕྲག་དག་ཟོས་ཏེ།།ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་དེ་དང་འདྲ། །སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ། །བུ་དང་ཚ་བོ་སྟོང་ཕྲག་དག་།གཅིག་ལ་གཅིག་ནི་ཟ་རྣམས་ཀྱི། །ཚད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། །འཆི་ལས་ངེས་འབྱུང་ཤེས་ནས་ནི། །སུ་ཞིག་མྱ་ངན་ཡོངས་གདུང་བ་འམ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་བྱེད་པར་ འགྱུར།།བདག་གིས་སངས་རྒྱས་བསྟེན་བྱས་ཏེ། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཆི་བ་ལས། །ངེས་པར་འབྱུང་བའང་ཤེས་པས་ན། །མྱ་ངན་མི་བྱེད་གདུང་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་མི་དགེ་བ་དེ་ཡི་འབྲས། ། ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཁྲུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །སེམས་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས བཤད་ཀྱི།དེ་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མུ་བཞི་པ་འདི་རུང་སྟེ། འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་གཉི་ག་ནི་སེམས་གཡེངས་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཉེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་གནོད་པར་གྱུར་པའོ། །དམྱལ་བ་རྣམས་སེམས་གཡེངས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཀྱི་ཧུད་སེམས་ཞེས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་དམྱལ་བ་དཔེར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཉམས་པས་ཀྱང་ཐུགས་གཡེངས་པ་མི་མངའོ། །ལས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ ཞེ་ན།འཕགས་པ་རྣམས་སེམས་གཡེངས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་མ་ཉམས་པས་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པ་ནི་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ངེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་མི་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།

具寿阿难将上衣布施给了与外道子同族的婆罗门女，那位与外道子同族的婆罗门女披着上衣前往世尊所在处，到达后以头面礼敬世尊双足，坐于一旁。坐于一旁后，世尊为与外道子同族的婆罗门女宣说佛法，令其领受，赞叹她，令其欢喜。诸如此类等，因经文太长，故未全部书写。此中含义是：世尊为她宣说布施等法，讲解四圣谛，她获得预流果位，获得后便从世尊处离去。
后来某时，她的第七个儿子去世，但她因儿子去世而不悲伤。她不悲伤时，她的丈夫说道：'你以前因儿子去世而悲痛，现在却没有悲痛，莫非是你吃了那个儿子，所以才不悲伤。'她回答说：'婆罗门啊，我长久以来，已吃过千个儿孙，百个亲人，你也是如此。在那些生世中，儿孙千数，互相吞噬，其数无量。了知世间生死必将出离，谁还会悲伤忧恼或发出哀叹？我已亲近佛陀，了知必定出离生死，故不悲伤无有忧恼。'诸如此类等。
关于'如何令心受不成为异熟'，是指'不善业之果'等余词。大种相违即是异熟，心从彼生故称异熟所生，因此说是业的异熟所生，而不说是从业所生。如是'此即'等广说，从'由何故从业所生'乃至'念将退失'，因此这四句是合理的。此中举例即是'二者皆是散乱心烦恼'。
有烦恼的心不应是异熟，因为经中说'异熟是无记法'。'逼恼'是指受到伤害。'地狱众生心散乱'，此中以发出'呜呼我心'等哀叹的地狱为例。'除佛'是说佛因福德资粮广大，即使大种损坏也不会心散乱。
关于'非业'，圣者心散乱，除非大种未损坏。为何如此？确定者是因为在先前凡夫阶段已成熟异熟；不确定者是因为在圣者阶段不会成熟异熟，因此称为不确定。

།འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིགས་པ་ལྔ་ནི་ཀུན་དུ་འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྐྲག་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པའོ། །དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་ནི་གྲགས་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པའོ། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྐྲག་པའི་འཇིགས་པ་ནི་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་བག་འཁུམས་པའོ། །མི་མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་སོ། །ཆོས་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྱ་གྱུའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱ་གྱུའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གྱ་གྱུ་ནི་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ།།ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཚོན་རྩི་ནི་འཇེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །འདོད་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དགེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་མ་བཤད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་འདྲེན་མར་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ན་སྲིད་པ་བར་མ་བ་སྟེ་སྲིད་པ་བར་མ་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནར་དཀར་ལ་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་གྲག་སྟེ།གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ནོ། །མདོ་གཞན་ལས་དེ་ཡང་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་དེ་ཡང་ལས་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ།འདིས་ནི་རང་གི་བསམ་པ་གང་གིས་ན་གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་དགེ་བ་དང་མི་འདྲེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕན་ཚུན་འགལ་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡང་མི་དགེ་བ་དང་འགལ་ལ་མི་དགེ་བ་ཡང་དགེ་བ་དང་འགལ་བ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།མི་དགེ་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་དགེ་བ་དང་འདྲེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདྲེ་མོད་ཀྱི་གདོན་མི་ཟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ན་གཉེན་པོར་ གྱུར་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བ་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་གྱི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་དཀར་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དཀར་བ་ཡིན་གྱི།དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཀྱང་དཀར་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ཡིན་པས་ན་མི་དཀར་བའོ། །སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་དོན་གྱི་མདོ་ལས་སོ།།མ་བསྒྲིབས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོ་ཡིན་ནོ།

关于'超越五种怖畏'，五种怖畏是：无生计的怖畏、无名声的怖畏、在众中怯懦的怖畏、死亡的怖畏和恶趣的怖畏。其中，无名声的怖畏即是无名望的怖畏。在众中怯懦的怖畏即是在集会中畏缩。
'不端正'是指不端正的业。'通达法性'是指了知一切有漏皆是苦，一切诸行皆是无常，一切诸法皆是无我，通达诸法的本性。
'从邪曲因所生'是指由邪曲为因，邪曲是因。'从贪著因所生'是指如同染料是粘著的因，贪欲也是如此，因此以法相应而如是说。
'欲界所属'这是指殊胜善法，而非不善法，因为不善法是必然存在的。若问'为何不说无色界所属'，是指它既不与不善混杂，也不交错进行。
'何处'等广说是指中有，中有中存在的异熟和生有也是如此。身、语、意三业的异熟都存在，因为禅定律仪所摄的身语业在第二禅等处也存在，所以说是纯白业而异熟也是白的，这是传说。'传说'一词是指其他的教义。
'在其他经中也说'是指无色界所属也有白业白异熟，即从初禅乃至有顶，这表明为何使用'传说'一词。
'这是从相续门安立'是指在一相续中善与不善都会生起，善法不会与不善混杂。'因为互相违背'是指善与不善相违，不善与善相违，不可能同时具有两种本性。
'不善必定不与善混杂'等广说是指虽然会混杂，但不是必然的。为什么呢？因为欲界中没有对治的禅定，所以不善力量强大。正因如此，善法力量微弱，如在欲界中，邪见能断除善根，但正见却不能断除邪见。
'非白'这个词是有深意的，是指没有白异熟故为非白，而不是说不是白色的意思。然而，所说的白业不是这样的，所以称为非白。
'在大空经中'是指在宣说大空义的经中。无覆无记法因为非烦恼性故也是白的。

།ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་ པ་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇུག་པ་དང་འགལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འགོག་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ལས་དང་ལས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལས་གཉིས་སྨོས་པ་ནི་ལས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ་མ་ཉམས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལས་བཞི་པ་ འདི་ནི་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་ཟློས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་ལས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཟོད་པ་ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་ནག་པོ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ནི་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་མི་གཟུང་ངོ་། །དཀར་པོ་བསམ་གཏན་ཆགས་བྲལ་ལ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནག་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་ནི་བརྒྱད་ཀྱིས་སྤོང་ལ་དགུ་པས་ནི་དགེ་བ་ཡང་སྤོང་ངོ་། །དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པའི་སྤོང་བ་སྟེ། དགེ་བ་ནི་སྤངས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་དགེ་བ་དེ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡང་དེ་ལ་དེ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་སྤང་ན་སྤངས་པ་ཡིན་པས་བར་ཆད་མེད་ པའི་ལམ་དགུ་པའི་སེམས་པ་ཁོ་ན་ལས་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པའི་ཐོབ་པ་ཆད་ན་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞིང་ལས་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་དེ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་གཞན་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཡང་སྐྱེའོ་ ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ངེས་པའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ན་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་ངེས་པའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གཉི་ག་ཡང་བྱེ་བྲག་མ་ ཕྱེ་བར་བསྲེས་ནས་དཀར་ནག་ཅེས་བྱ་བར་བཤད་ཀྱི་འདི་ལྟར་དགེ་བ་ཡང་དཀར་ནག་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་ཡང་དཀར་ནག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤོང་མིན་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དགེ་བ་ནི་མེད་དོ།།འདིར་རྣམ་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནག་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་བྱས་ནས་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པ་ཡིན་པར་ བཤད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་གཞན་དཀར་གནག་།ཅེས་བྱ་བའི་འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ནས་སྐྱེས་པ་ནི་ནག་པོ་ཡིན་ལ་འདོད་པ་ནས་སྐྱེས་པ་གཞན་ནི་དཀར་གནག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་ག་ཁྱད་ པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所说'由于属于界故无异熟'是指无漏法是属于界的，而异熟是属于界的，因此无漏法是无异熟的。
为什么呢？说'因为与趣入相违'。无漏业是遮止属于界的诸法趣入，而不是生起，所以无异熟。
关于'业和业灭尽'中提到两个业，是为了显示所说的业是存在的而非不存在，且未损坏的自性是业灭尽，这是为了显示第四业。
或者这是重复的表述，即'业和业灭尽'的意思。
关于'忍和寂静'等广说中，提到'法智忍'和'离欲界贪的无间道'，是因为这是断除欲界黑业的道。
此处是无漏道的场合，因此虽然世间无间道能断除它，但不取。
关于'白业离禅定贪'，是因为无黑业故唯善，应当确定。烦恼所造行由八断除，第九则善亦断。
'其自性非断'是指得断得，善虽断但现前故。
'因断其所缘烦恼故'是指由断其所缘烦恼而断彼善。断其所缘烦恼也是断其所缘烦恼的九种相，所以唯第九无间道心能尽黑白业。
此时断第九种烦恼得时生离得，并生起黑白业及其他有漏业非隐没无记的离得。
同样应知四禅离贪也是如此。
'因此所感受'是指趣定因故所感受，即感受地狱的意思。
'其余'广说是指除地狱趣外，欲界人等趣中有善不善异熟，因趣定因故所感受，除此之外欲界所感受是不分别混合说为黑白，不应理解为善是黑白、不善也是黑白。
'因不与善混合故'，由于'非烦恼性非见断'的确定，故无见断善。
此处应特别说明见断欲界黑业。否则将导致说见断色界无色界也是黑业黑异熟的过失。
不需说明，因为'欲界生余黑白'已说明见断欲界生是黑业，欲界生余是黑白，已作两者区分。

།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡང་སྲིད་ལ་མི་དགེ་བ་ཡང་སྲིད་པས་བསྲེས་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་དཀར་གནག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་སོ་སོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐུབ་པའི་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་པའི་དངོས་པོའམ་ཐུབ་པའི་ ལས་ནི་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ།སྤྲིའུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐུབ་པའི་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་པའི་ཡིན་པས་ན་ཐུབ་པའིའོ། །མི་སློབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལུས་ཀྱི་ཐུབ་པའི་ཡིན་ཏེ་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་ པའི་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གཟུང་གི་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སློབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དོན་དུ་རྒྱས་ པར་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ནི་དོན་དམ་པར་ཐུབ་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་གི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །ཇི་ལྟར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་ཞེ་ན།མདོ་ལས། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཁོ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་བསྟན་ནས་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སྨོས་ཏེ།སེམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཐུབ་པའི་ཡང་སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤོང་བ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ བའི་དོན་གྱིས་ན་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཉིད་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ལ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ལོག་པའི་དམིགས་པ་ལ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ མེད་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གཙང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙང་བའི་དངོས་པོ་ནི་གཙང་བྱེད་དེ། གཙང་སྦྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་རེ་ཞིག་དང་གཏན་དུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ནི་དུས་རེ་ཞིག་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་དྲི་མ་སྤོང་ལ་ཟག་པ་མེད་པས་ནི་གཏན་དུ་སྟེ།མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པའི་ཐུབ་པ་དང་གཙང་སྦྲ་ལ་མོས་པ་ རྣམས་དགར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལོག་པའི་ཐུབ་པ་ལ་མོས་པ་ནི་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པ་ཙམ་གྱིས་འདུག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སོ།།ལོག་པའི་གཙང་སྦྲ་ལ་མོས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་འདག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་དགར་བ་ནི་ལྟ་བ་དེ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་འདི་དག་ནི་དེའི་ཆེད་ཡིན་ ནོ།།ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པས་དམྱལ་བ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

所谓'那个'详细解释是：在修行断除时，其行为可能是善的也可能是不善的，因此混杂在一起。两者都是黑白的，而不是分开的。'能仁的三'是指能仁的事物或能仁的业是能仁，如'猴子的'之类。'能仁的三'是属于能仁的，所以是能仁的。
'无学'详细解释是：无学的身业无表色的自性是身的能仁，语和意的能仁也是如此。为什么只取无表色而不取表色呢？因为表色是有漏的缘故，不可能是无学性。'唯意是意的能仁'是为了详细说明自义的缘故。
'心是胜义能仁'是指将要解释没有一切烦恼言说的理由。'那是无学'是通过身语业推断的，据说。如何推断如来呢？因为经中说：'身业寂静，语业寂静'。
仅用'据说'一词表明说一切有部的宗义后，阿阇黎自己的其他宗义也详细说明：'因为心中没有无表色'是说由于心中没有无表色，所以意业不是断除的自性。'能仁也是以断除的意义'中，断除是能断除，意思是因为断除一切不善而成为能仁。
因此，唯意断除一切不善称为能仁。由于没有一切烦恼言说，烦恼是因为对错误所缘的言说而称为言说。阿罗汉没有这些，所以阿罗汉是胜义能仁。
'清净'是清净的事物即清净，是'清洁'的同义词。说'一切'是为了摄集有漏和无漏的一切善行。'暂时和永远'是说有漏善行暂时断除恶行的垢染，无漏则永远断除，因为经中说：'比丘们，以圣慧断除的，那就是断除。'
'为了使信仰邪能仁和清净者欢喜'中，信仰邪能仁是指那些认为仅仅保持沉默就是修行的人。信仰邪清净是指那些认为仅仅清除身体污垢就能清净的人。使他们欢喜是指使他们远离这种见解，这些是为此而说的。'因为在思择经中说'是指：'比丘们，造作并积累思择业，将会投生于地狱中。'

།ཇི་ལྟར་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ན་ལ་ལ་ཆེད་དུ་བསམས་ ནས་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་ཅིང་སོགས་པ་ཡིན་ལ།ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ན་དགེ་སློང་ལ་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། གནོད་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགེ་སློང་དག་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེས་སྟོན་པ་རྣམས་ན་རེ་དེ་ལས་བརྣབ སེམས་ལ་སོགས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་གཞན་མ་བཤད་པས་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ།མདོ་སྡེ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་རྣམས་ལས་ཡིན་པས་དེ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་འགའ་ཞིག་ལས་སུ་གྱུར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མེད་དེ། སེམས་པའི་ལས་དང་། བསམ་པའི་ལས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཆེད་དུ་བསམ་ པར་བྱ་བའི་མདོ་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན།མདོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། མདོ་ལས་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་པ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་དགེ་སློང་དག་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སེམས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དགེ་སློང་དག་ང་ནི་སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ལ། ཆོས་མངོན་པ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་ལ་ཕན་ འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱས་པའི་བསམ་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱ་བ་དག་གིས་བསམ་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དག་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དག་ནི་ཕན་གདགས་པའི་བསམ་པ་དང་གནོད་པར་བྱ་བའི་བསམ་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་ པར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དགེ་བ་རྣམས་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དག་ལས་སོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡེག་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་ཏུ་གྱུར་པ་ དང་།གཞན་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས་སེམས་པ་ཡང་མ་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མྱོས་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བ་དང་སྦྱིན་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྔ་མས་ནི་བརྡེག་པ་དང་འཆིང་བ་ ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའོ།།གཉིས་པས་ཀྱང་ཁྲུས་བྱེད་པ་དང་ལུས་སྐུད་པ་དང་ཉམ་ང་བ་ནས་འདྲེན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །སྙེན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་ལམ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་སེམས་པ་མ་བསྡུས་སོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དྲུག་ནི་རྣམ་རིག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如何是有意造作并积累的业？比丘们，此处有人故意造作身业三种并积累，语业四种，意业三种。如是广说后，佛告诉比丘们说：比丘们，如何是意的有意造作的三种业并积累？即是：此处有比丘具有贪心，具有害心，具有邪见。从'比丘们，此处有人具有颠倒见'等广说。举例者们说，除了贪心等之外未说其他意业，所以贪心等是意业。这是经部差别者们的说法。
如此则业和烦恼成为一体。烦恼即贪心、害心和邪见等，这些是业，所以它们成为一体。某些烦恼成为业是不对的，因为经中说'思业'和'意业'。如果这样，那么如何解释有意造作的经？经中广说：经中是通过贪心等的门径而有思的趣入，所以以贪心等来显示'比丘们具有贪心'等广说的思。
不是这样的。如果业和烦恼是一体，则与'比丘们，我说思业和意业'的教说相违，也与阿毗达磨相违。广说'无利他和害他之心'是指：如何在没有利他和害他之心的情况下，正见和邪见分别是善和不善？因此说'因为是其根本'，即正见和邪见是利他心和害他心的根本，是其因。所以这两者是善与不善。'随应'是指随其所应。
怎样呢？善业是从善行中来，不善业是从恶行中来。'其他烦恼'是指打击、束缚等。'因为不是很粗显'是指加行和后起等其他也不是很粗显。意的恶行方面的思也未包括在内。
醉酒等的断除和布施、祭祀等中的'等'字，前者包括打击、束缚等，后者包括沐浴、按摩身体、救护危难等。'爱语等'中的'等'字包括说法、指路等。意的善行的思也未包括在内。
'六是无表'是指六种必定是无表业，而不是确定仅有六种无表业。

།དངོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ ནི་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་མེད་ཀྱི་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་རྣམ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་དེའི་ཚེ་ཤི་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚེ་ཤི་ན་སྟེ།དུས་གཞན་ཞིག་ན་ཤི་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་གོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་ལས་ནོད་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཙམ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཏིང་འཛིན་ལས་སྐྱེས་རྣམ་རིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གདོན་ མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་གྱི།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པར་ནི་མ་ངེས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མི་འགྱུར་བའམ། །མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷུར་ལེན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤུགས་དྲག་པོས་ སོ།།དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་འདྲ་བའི་ལས་ཏེ། དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་ཤི་ནས་ཀྱང་ངན་སོང་སྣུན་པར་བྱེད་པ་དང་། ངན་བྱེད་པ་དང་ཤ་གཅོད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ངན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཉིས་ཏེ་འོག་ མ་ཤོས་ནི་པགས་པ་འཆུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གོང་མ་ནི་དོན་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། གང་ཞིག་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ དངོས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དྲུག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་གཞན་གྱི་ནོར་རྐུ་བར་འདོད་ལ་ཁྲི་ལས་ལྡང་བར་བྱེད་མཚོན་ཆ་ལེན་པར་བྱེད་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ གཉིད་ལོག་གམ་འོན་ཏེ་མ་ལོག་ཅེས་ཉན་པར་བྱེད་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ནོམ་པར་བྱེད་པ་ནས་ཇི་སྲིད་གནས་ནས་མ་སྤགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་གནས་ནས་སྤོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱོར་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ། །དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱང་མཇུག་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་ནོར་དེ་འགེད་པ་འམ། འཚོང་བ་འམ། སྦེད་པ་འམ། རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དག་ཀྱང་མཇུག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལྔ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ནི་དེ་སྐད་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བ་ལ། ། དངོས་མེད་ལུས་གཞན་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'由于无有实际表业'是这样的：毗婆沙宗的宗义认为，虽然没有包含在实际业道中的表业，但是有包含在加行中的表业。
'一者有二相'是为了确定一者唯有二相而作。
'若于彼时死'是指在表业时死，若在其他时候死则唯是无表业。
'僧众二种'是为了确定唯有二种。
'由于别解脱戒依赖表业'是说戒有二种：别解脱戒是别解脱律仪，法性戒是禅定和无漏律仪。其中别解脱戒依赖表业，因为这是从他人处获得。法性戒不依赖表业，因为唯依赖心，所以说'定生无表业'。
'近分定有表'是说欲界业道的加行必定是表业，而不一定是无表业。因此说'或非表业'。
'烦恼'是指无惭等。
'极为执著'是指以强烈的力量。
'若行随顺彼法'是指与该业道相随顺的法即类似的业，例如杀生后仍继续伤害恶趣众生，作恶和割肉等。'作恶'一词有二种含义：下者是剥皮之意，上者应视为其他含义。
'由圆满果'是指加行的果即圆满的正业道。若某人仅作加行而不生起正业道，则仅有加行而无圆满果。
'同样也应适当运用于其他六种'是说，例如有人想偷他人财物而起床、拿武器、去他人家中、听是否睡着、触摸他人财物，直到未取得之前都是加行。在取得财物的刹那所生起的表业和无表业，那就是正业道。
由两种因缘触犯不与取罪：加行和圆满果。此后的无表业刹那都是后续。只要仍在分配、出售、隐藏或宣扬他人财物，其表业刹那也都是后续。
同样也应适当运用于其他五种。
'宗义中并未如是说'是因为宗义中说：'同时死故，无表生余身故。'

།དེ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་གནས་སྐབས་དང་མི་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བའི་ཚེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་བསྟན་བཅོས་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འདིའི་དོན་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཕྱོགས་འདིར་ནི་མཇུག་སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་སོ་ཞེས་རྣམ་ པར་བཤད་དེ།སྦྱོར་བ་དང་འདྲ་བ་ནས་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དང་། མཚུངས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་འདི་ནི་འགལ་ལོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་དངོས་ཁོ་ན་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲོག་ཆགས་ཤི་ནས་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཇི་ལྟར་ཉེས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ན་ཉེས་པ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་དང་། ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེར་དངོས་ཁོ་ན་སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། སྲོག་ཆགས་བསད་ལ་ སྲོག་གཅོད་པ་མ་འགགས་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲི་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་རོ།།ཅི་མཇུག་སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་བོར་རམ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་བོར་བ་ཉིད་དོ། །གཉི་ག་ཡང་སྲིད་དེ། གལ་ཏེ་འཆི་བ་སྲིད་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བར་གྱུར་ན་ནི་དེར་ དངོས་པོ་སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ལ།དེ་ཕན་ཆད་གཅིག་ཏུ་ཤི་ན་ནི་མཇུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་འོ་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་སུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་སྲོག་ཆགས་ཤི་ཟིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། བསྣུན་ པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེས་ཤི་ཟིན་པ་ལ་ཡང་གསོད་པ་ནི་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འདི་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་འདྲི་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྣུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཇི་ལྟར་ན་མི་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ་དང་།སློབ་དཔོན་གྱིས་རང་གི་བསམ་པ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲོག་ཆགས་ཤི་ཟིན་པ་ལ་ནི་དེའི་ནུས་པ་མ་མཐོང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ། དེ་ནི་ནུས་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནུས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚེ་སྟེ།ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་སྲོག་ཆགས་ཤི་བའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་གཉི་ག་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཏེ།རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གཞན་གྱི་ནོར་བརྐུ་བར་འདོད་པ་ནའོ། །དོན་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ནོར་ཕྲོགས་ནས་ཕྱུགས་དེས་གཏོར་ མ་བྱེད་པ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཕྲོག་ཏུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་དེ་ལ་གང་དག་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་མཛའ་བོ་ལ་བརྫུན་དང་།ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་དག་གིས་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེའི་ནོར་ལ་བརྣབ་སེམས་བྱེད་པ་དང་། ནོར་དེའི་བདག་པོ་ལ་གནོད་ སེམས་བྱེད་པ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐམས་ཅད་ཆགས་པས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'不应说'是指杀生，因为不适合当时的情况和条件。应当这样说：当有情死亡时的表业和那一刹那的无表业，这就是业道。
所谓'论中如是广说'，是说毗婆沙师们解释论中此句的含义为：在论的这一部分中说是随后相续的声音。从加行相似乃至加行，即与加行相应的业的意思。此义相违。为什么呢？因为当时事物本身尚未灭，为什么呢？因为有情死后才实际安立业道的缘故。
毗婆沙师说'如是则无过失'。论师说'如何无过'，又毗婆沙师说'彼处唯说事物加行声'。在何处说呢？即在问'杀害有情时，杀生未灭是否存在'之处。
是否舍弃了'说是随后相续声'这一观点呢？这也未舍弃。两者皆可能：若有情死于临死刹那之后，则承许说是事物加行声；若死于其后，则承许是随后。
论师说'那么此时表业如何成为实际业道'，是想到：对已死的有情不作任何表业，因为以打击的表业对已死者也无法杀害。
为何不问无表业呢？因为此无表业无法显示且无碍，故非打击。毗婆沙师说'如何不成'，论师为了解释自己的想法而说'因为不能'，即对已死有情未见其能力。
毗婆沙师说：若无能力，无表业如何成为实际业道？因为即使无表业无力，也是实际业道，在加行果圆满时，即业道圆满而有情死亡时，表业和无表业二者都是业道。'可以'是词尾。
同样也应当适当运用于其他情况，例如想要偷盗他人财物时。为了达到目的而抢夺他人财物作供养，或为了使他被抢而与其妻行淫，以及对保护他的亲友说妄语、离间语、粗恶语、绮语来离间他们，对其财物生贪心，对财物主人生害心，增长邪见等。
同样也应当适当运用于邪淫等，这是一个方面。此中并非所有业道都由贪等达到究竟，即不是一切都由贪欲达到究竟。

།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ནའོ། །ཐམས་ཅད་གནོད་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་གཏི་ མུག་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྲང་བུ་ཏྲེ་མ་བུ་ཀ་ནི་སྦྲང་བུ་བར་ཏ་རྣམས་སོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྟག་ལ་སོག་པ་བསྡུའོ། །གང་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་སྙམ་ ནས་འཛེམ་པ་མེད་པར་གསོད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་རྙེད་པ་འམ་བཀུར་སྟི་འམ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྙེད་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོའི་ནོར་བརྐུ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་རྐུན་ལག་བཀྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །བཀུར་སྟི་འམ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་བརྐུ་བའི་མ་བྱིན་ལེན་ པ་དེ་ཡང་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དེ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཏི་མུག་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོ་ག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པའོ། །མའི་གན་དུ་ཉལ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་ པའི་དོན་དུའོ།།སྲིང་མོའི་གན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྲིང་མོ་སྟེ་བུ་སྲིང་གན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རུས་པ་གཅིག་པའི་གན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་མཐུན་པའི་གན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དག་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བུད་མེད་ ནི་གཏུན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་སྟེ་ཇི་ལྟར་གཏུན་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱད་པའི་སྒོ་ནས་ཐུན་མོང་ཡིན་པ་ལྟར་བུད་མེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཉལ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་ མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་།ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྙེད་པ་འམ་བཀུར་སྟི་འམ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རམ། བདག་གམ་མཛའ་བོས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཁོ་ན་ཚར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞད་གད་ ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུ་རེ་དང་ལྡན་པའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་མཚམས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། མ་ཀླས་པའི་ཚིག་ཀྱལ་ པ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རིག་བྱེད་དང་གྲངས་ཅན་གྱི་དང་། བྱེ་བྲག་པའི་ལས་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་བརྡོལ་བའི་ཚིག་ཀྱལ་པ་དེ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་དེའོ། ། གནས་སྣ་ཚོགས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མཚམས་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ན་ནི་གནས་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་དོ། །ལས་གསུམ་པ་བརྗོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་ཚུལ་ནི་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད དོ།།དེ་ལ་གསོལ་བས་ནི་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་དགེ་འདུན་གྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་དོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་བརྗོད་པས་ནི་འདི་དགེ་འདུན་གྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་མཛད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་ལན་གསུམ་ དུ་བརྗོད་དེ།ལས་བརྗོད་པ་གསུམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་བར་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་མཇུག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་དེའི་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་ནོ།

那么是什么呢？仅仅是由贪欲引起的邪淫等。不是所有都由嗔恨心引起。那么是什么呢？仅仅是杀生等。同样，也不是所有都由愚痴引起。那么是什么呢？仅仅是邪见等。
蜜蜂特玛布嘎是指蜜蜂等。'等'字所包含的是虎等。所谓'由邪见引导'是指认为没有来世而毫无顾忌地杀生，这也是由愚痴所生。
'为了他人的利养、恭敬或名声'是指为了他人的利益而偷盗对方的财物，例如盗贼伸手偷窃。为了恭敬或名声而偷盗的不与取也是由贪欲所生。由邪见引导的不与取也是由愚痴所生，因为在这种情况下愚痴是主要的。
'具有仪轨者'是指进行祭祀。与母亲发生性行为是为了不净行。'与姐妹'是指前往，即前往姐妹处的意思。'前往同族者处'是指前往同宗族者处的意思。
如有人说：'女人如同臼等，就像臼等是共用的一样，女人也是如此，因此与之发生性行为没有过失'。
由贪欲所生的妄语等和由嗔恨所生的等如前所述，即妄语、离间语、粗恶语、绮语由贪欲所生是为了他人的利养、恭敬或名声，或为了保护自己或亲友。由嗔恨所生是为了使对方受到伤害。
'带有戏笑'是指带有玩笑。'由邪见引导'是指认为没有来世而说无限制的妄语，这也是由愚痴所生。离间语等，即离间语、粗恶语、无义的绮语如同妄语一样是由愚痴所生。
所说的'以及'等是指吠陀、数论派、胜论派等的恶劣论典中无义的绮语，这也是由愚痴所生。'这'是指善心。
'进入各种处所'是指进入坛城的意思，在大界坛城中有各种处所。'说第三羯磨时'是指沙弥以一白三羯磨受具足戒。
其中白是指说'某某名字的人请僧团授予具足戒'这样祈请的内容。羯磨是指说'僧团若授予此人具足戒'这样的内容。这羯磨要说三遍，在第三羯磨未圆满之前是业道的加行，应当了知。这是最后的表业和其刹那的无表业，这是真正的业道。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ སྲིད་དུ་གནས་བསྒོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ནི་བཞི་པོ་ཆོས་གོས་དང་།བསོད་སྙོམས་དང་། གནས་མལ་དང་། ན་བའི་རྐྱེན་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོ་གས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དེ་ལ་བསྒོ་བ་དང་། དེའི་རྟེན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྟེ། གནས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་རིག་ པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སྡོམ་པ་མ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་མཇུག་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། འདི་དག་ནི་ཞེ་སྡང་གི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཞེ་སྡང་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་འདོར་བ་དང་། རྩུབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འདོར་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ལ་རྩུབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་འདོར་བ་དང་། རྩུབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་མེད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ལ་རྩུབ་པའི སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་དང་།ཚིག་རྩུབ་པོ་དག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཆ་བཞིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་བཞིར་བཤད་པ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ དང་།བརྣབ་སེམས་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་རྣམས་ནི་ཆགས་པས་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གཏི་མུག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གཞི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ ཡུལ་ཡིན་པའོ།།གཞི་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མིང་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའོ། །གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །གཞི་དང་རྟེན་དང་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་མི་དད་དོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་ པའི་གཞི་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་མེད་ཅེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་མཇུག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཏེ་མཇུག་ནི་དངོས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ ཀྱིས་རེག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་གཞན་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ལུས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི་དོན་གྱིས་ན་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ཚིག་གིས་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ ན་ཅི་ཞེ་ན།སྲོག་གཅོད་པར་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསམས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དང་མ་ནོར་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་ཏེ་གཞན་གསོད་པར་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དང་ཁོ་ནས་འཇིག་པའི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་འགག་པར་བྱེད་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རླུང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ཅེ་ན་སེམས་ལ་རག་ལས་ཤིང འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་ཤི་བ་ལ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

其后'直至住处教诫'一句中，住处即是四种：法衣、饮食、卧具、病缘药物资具，以如前所说仪轨受具足戒者对其教诫，及其所依分别，即是住处所依分别的意思。'直至随无表业'一句，即是直至未舍戒律的意思。这是结尾。
杀生、害心、恶语，这些是以嗔恨达到究竟，即是确定唯由嗔恨所致。由于舍弃心和粗暴心显现的缘故，即是由于舍弃心显现而以嗔恨使杀生达到究竟，由于粗暴心显现而使害心和恶语达到究竟，即是确定唯由嗔恨所致。
由于舍弃心和粗暴心显现的缘故，即是由于无舍弃心显现而以嗔恨使杀生达到究竟，由于粗暴心显现而使害心和恶语达到究竟。
'说为四分'即是说为四相：杀生、害心、恶语是由嗔恨达到究竟，这是第一分。邪淫、贪心、不与取是由贪欲圆满，这是第二分。邪见由愚痴，这是第三分。'余三由三圆满'，这是第四分。
'基是受用'即是基为境。'基是名色'即是基为五蕴的意思。名是受等诸蕴，色是色蕴。基、所依、境界是同义。
'妄语等基是名聚'即是因为语言依于名的缘故。由于否定'无实'，显然也无结尾，因为结尾是以实为前提。
'不触杀生罪过'即是意指不触实罪。'因生他身'即是意指因生不同类身。'彼等实际互相联系'即是实际上并非以语言互相联系。那么是什么呢？是表明由承诺杀生的力量，因为是同一义。
'思已'即是周遍思维的意思。'不错于他'即是不错误杀他的意思。
'于刹那蕴'即是思维唯由自性坏灭的诸蕴如何能被他人灭尽。'命'即是依于身心而行的气，如何依于心而行呢？因为依赖心而行，如是于灭尽定、无想定入定时及死亡时不生起的缘故。

།བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་དབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཅི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའམ། སེམས་ལ་བརྟེན་ ནས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའམ།ལུས་དང་སེམས་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། ལུས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །དེ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེས་པ་ནི་རང་གི་ ངང་གིས་འགག་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གགས་བྱེད་པ་ནི་འགག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་མར་མེའམ་དྲིལ་བུའི་སྐད་འགག་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟར་འགག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གགས་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན། སྲོག་གི་དབང་པོ་སྲོག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་མེད་པས་གང་ཞིག་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་སྲོག་དེ་གང་གི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་སྲོག་མེད་པས་ སྲོག་ཆགས་གང་ཞིག་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་དགག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་བདག་མེད་ན་དྲན་པ་འདི་གང་གི་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདི་དྲུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདིར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། གཏང་པ་འདི་ནི་རེ་ ཞིག་གཞག་གོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་གསོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དེ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་བདག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ཉིད་དབང་པོ་མེད་པ་ནི་ཤི་བ་ཞེས་བྱའོ། །བློ་སྔར་མ་བཏང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་གཅེར་བུ་པ་སྒྲེན་མོར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཆེད་དུ་མ་བསམས་པར་བྱས་པའི་སྲོག་གཅོད་པས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་ཞིང་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་མ་བྱས་པའི་མེ་དང་རེག་པ་ལས་ཚིག་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཅེར་བུ་པ་དེ་སྐད་སྨྲ་ བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མཐོང་བ་དང་རེག་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར།དཔེ་མེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཅེར་བུ་པ་སྐྲ་འབལ་བ་སྟེ། གཅེར་བུ་པ་མགོའི་སྐྲ་འཐོག་པ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པ་ཆོས་མ་ ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གསུད་དེ་ཤི་ན་ཡང་སྟེ། གཅེར་བུ་པ་རྣམས་གསུད་དེ་མ་ཞུ་བས་ཤི་ན་ཡང་ཟས་སྦྱིན་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་པོ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའི་སྲོག་གཅད་པ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ་ཟས་སྦྱིན་པས་ཀྱང་འཆི་བའི་ རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་དང་བུ་ལྟོ་ན་ཡོད་པ་དག་སྟེ་མ་དང་བུ་ལྟོ་ན་ཡོད་པ་ཕན་ཚུན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མེའི་དཔེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གསད་པར་བྱ་བ་ཡང་དེའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ ཕྱིར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།གསད་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་གསོད་པར་བྱེད་པའི་སྲོག་གཅོད་པའི་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །མེས་རང་གི་རྟེན་སྲེག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེས་ནི་གཞན་དུ་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཡང་སྲེག་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མེད་དོ། །གཞན་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ལ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་མེ་ལ་རེག་ཏུ་འཇུག་པ་མེ་དེས་མི་འཚིག་པ་བཞིན་ཏེ། མེའི་ཆོས་ཁས་བླངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།

论典中所说的入息和出息，是依靠身体而运行，还是依靠心识而运行，还是不依靠身体和心识而独自运行？回答说：应当说是依靠身体和心识而运行，这是广说。
'断绝'的意思就是断绝生命的意思。
已生的法由于自然灭去，因此对未来生起的法造成障碍，这就是所谓的灭去，比如虽然是刹那性的，但如同灯火或铃声的灭去一样。如何灭去呢？因为对未来生起造成障碍的缘故。
或者，'命根即是命'，这是说明它是无心的行法。如果没有它，那么将要死亡的命属于谁呢？按照佛教徒的观点，由于主张无我，所以没有命，也就没有将要死亡的有情，因此这样提问。
'属于谁'这个第六格，在破斥补特伽罗论者品中说'若无我，此念属于谁'，为什么这是第六格的这个方面应当思考，暂且搁置这个问题。
因此'具有诸根的身体称为活着'，这是说明命只属于具有诸根的身体，而不属于我，表明没有诸根的就称为死亡。
'未经思考的'广说是：裸行外道们说，即使是无意造成的杀生，行为者也会获得不善法，就像未经思考且无意中被火烧伤一样。
按照这些如此说法的裸行外道的观点，那么未经思考就看见和触摸他人妻子也会如此过失，因为以火为喻，所以会成为罪过。
裸行外道拔头发，即裸行外道拔头发时也会产生痛苦而成为不善法。
他们饿死时也是，即裸行外道们饿死时，施食者也会获得不善法，因为未经思考的杀生也成为不善法的因，而施食也成为死亡的因。
母亲和腹中胎儿互相成为痛苦的因缘，所以也会成为不善法，这也是因为以火为喻的缘故。
被杀者也因与其行为相关，即因与杀生行为相关而有不善法过失，因为有被杀者就会产生杀生行为。
如同火烧自己的所依一样，这是说火不仅仅烧其他的柴薪。那么是什么呢？也烧自己的所依，与此相似，按照他们的观点，不取决于思心所的差别。
令他人行杀生等也不会有不善法过失，如同令他人触火而不被火烧一样，因为承认火的性质。

།ཁྱིམ་རྡིབ་ན་དེའི་ནང་ན་འདུག་པའི་སྲོག་ཆགས་དག་འཆི་བའི་ཕྱིར་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སེམས་མེད་པའི་སྟེ། ཤིང་དང་སོ་ཕག་དང་སྨྱིག་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྡིག་པ་དང་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་བློའི་ཁྱད་པར་ནི་ཚད་མར་མི་བྱེད་པས་སོ། །ཡང་དཔེ་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཙམ་ གྱིས་ནི་དོན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མ་འཁྲུལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ནོར་རྐུའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ལས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ནོར་བརྐུས་པར་མ་གྱུར་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་པོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ན་ནི་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕུལ་བས་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤི་བའི་ནོར་ནི་དགེ་སློང་ཤི་བའི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའོ། །ལས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོལ་བའི་ལས་སོ།།སྦྲུམ་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱས་ན་ལྟོ་ན་བུ་འདུག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །ནུ་ཞོ་འཐུང་བ་ནི་བུ་ནུ་ཞོ་འཐུང་བའི་གནས་སྐབས་བུ་ཡོད་པའི་བུད་མེད་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་ན་དེའི་ནུ་ཞོ་སྐམ་པ་འམ། དེའི་ནུ་ཞོ་བུ་ལ་མི་བསོད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །སྲོག་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གསད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ལས་མཆོད་སྦྱིན་གསད་པ་ན་སྲོག་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་ལ་བུད་མེད་བཞིན་ལ་སྦྱོར་བ་བྱ་བར་འདོད་པ་ལས་དངོས་པོ་གཞན་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་འདོད་པས་ལོག པར་གཡེམ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཐ་ན་རྒྱལ་པོ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྲུང་མ་གཞན་འགའ་ཡང་མེད་ན་ཐ་ན་ཆུང་ངུ་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ནི་དེ་མི་བཟོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་མངོན་པར་གོ་བར་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ ཞིག་དོན་མངོན་པར་གོ་བར་ནུས་པ་དེ་ཡང་དོན་མངོན་པར་གོ་བར་ནུས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ།དོན་མངོན་པར་གོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་སུ་བབ་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པ། ཚིག་གི་དོན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ན་ལྷ་སྦྱིན་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན།སྒྲའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འགྱུར་ལ་ཚིག་གི་དོན་མིང་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལྷ་སྦྱིན་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འགགས་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་དོ།།ཤི་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ནི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བས་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་ལ་འཇུས་ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་རང་གི་དབང་པོ་དག་དང་ནི་ཕྲད་ན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱས་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་གང་དག་ཁྱོད་ཀྱི་སྣས་མ་བསྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རོ་གང་ དག་ལྕེས་མ་མྱངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རེག་བྱ་གང་དག་ལུས་ཀྱིས་མ་རེག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་གང་དག་ཁྱོད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་གསུམ་པོ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དྲི་ ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་སྟེ།དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དག་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གོའོ།

如果房屋倒塌，其中居住的生命会死亡，因此无情的木材等，即木头、砖块、竹子等也会成为有罪过的，但是它们的心识差别不能作为衡量标准。仅仅没有比喻和理由是不能成立的。
'若对他物认知不错乱'是指如果想要偷天授的财物，却偷了祭授的财物，则不构成不与取，这是其想法。
'为了在般涅槃时摄受一切'是指为了以功德利益布施者，如果不摄受，则因为没有接受者，供养佛塔将无果。死者财物是指死亡比丘的法衣等。
'若已作羯磨'是指白羯磨。
与孕妇行淫会伤害腹中的胎儿。哺乳是指在婴儿哺乳期间与其母亲行不净行为，会导致母乳干涸或母乳对婴儿无益。
'如杀生'是指有人说，比如想要杀天授却杀了祭授时不构成杀生，同样在此处，想要与某一对象行淫却与另一对象行淫，也不构成邪淫。
'乃至于王'是指即使没有其他守护者，即便是小王也构成邪淫，因为这不是他所能容忍的。
'若能明了理解'是指能够明确理解意义的，也可以说是能够明确理解意义的，因为这是关于理解意义的语境。
第三十五品。'因为语义是意识的对境'是指当说'此处无天授'时，声音由耳识了知，而语义即名等聚合'天授'则由后起分别的意识了知。因此语表业与耳识一同灭去，唯有无表才成为业道，但也承认业道的本体是表和无表二者。
'如同死亡，因此对它们称为觉知'是毗婆沙师依据词源学而说的。阿闍黎众贤说：'与自己的根接触时是觉知。'
'广说意识未能了知诸法'等，是指'汝鼻未嗅之香'等，'汝舌未尝之味'等，'汝身未触之触'等，乃至'汝意未识之法'等。
对于三境即色、声、法，分别用见、闻、识的词来表示，因此对于香等用'觉知'这个词来表述，即理解为对香、味、触的觉知。

།དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་སྟེ། དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འདོད་ན་དྲི་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་དངོས་པོའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐོས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འམ་རྣམ་པར་ཤེས་པ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་དེ་དག་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་རེ་ཞིག་མདོ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མདོའི་དོན་ནི་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མདོའི་དོན་ བཤད་པ།ཁྱོད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་ལ་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་བཞི་སྟེ། མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་དག་ལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གྱུར་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་ན་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།མདོའི་ཚིག་དེ་ནི་མཆོད་བྱེད་ཀྱི་མ་ཅན་ཁྱོད་ཀྱི་ཡུལ་དྲུག་མཐོང་ན་ཡང་མཐོང་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ལ་ཡུལ་དྲུག་ཐོས་པ་དང་། ཡུལ་དྲུག་རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ་མདོའི་དོན་ནི་ཁྱོད་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མར་སྒྲོ་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་གང་དག་ཁྱོད་ཀྱི་མིག་གིས་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གསུངས་ཀྱི་མ་ཐོས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནས།རྣམ་པར་མ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་མ་གསུངས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་གང་དག་མ་ཐོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གསུངས་ཀྱི་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་མ་གསུངས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གང་དག་རྣམ་པར་མ་ ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གསུངས་ཀྱི་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནས་མ་རེག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་མ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔེར་བརྗོད་པའི་ངོ་བོར་བཤད་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་གཟུགས་གང་ དག་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཐོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་མ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་དགོས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །དབང་པོ་ལྔས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི།དབང་པོ་ལྔས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །ཡུལ་དྲུག་ཅར་ཡང་ཕ་རོལ་ལས་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཅིང་བསམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པའོ། །རིག་ པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཁྲུལ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ་དེ་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡུལ་དྲུག་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པ་ལ་ནི་མཐོང་བ་མ་གཏོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དྲུག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཐ་སྙད་མ་གཏོགས་པ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་གསུམ་གྱིས་ཐ་སྙད་འདོགས་ པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའི་རིགས་པ་དེ་ཡང་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་དུ་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་ པར་འགྱུར་བས་སོ།།མིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔས་མ་ཡིན་པའོ། །རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་ཕ་རོལ་ལས་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ཡང་ཡིན་པར་འདོད་པའོ།

如果不这样认为，即如果不承认对气味等的了知，由于气味等不包含在见等事物之中，因为不具有色法的特征故不包含在见的事物中，又因为不具有声音和法处的特征故不包含在闻和识的事物中，因此对气味等也不能安立见或识等名言，这就是所谓'对它们称为了知'的道理。
论师首先广说'此经'等，'因为是其他意义'是说经义确实是另外的。
解释经义：你对色等六种境，安立见等四种名言，即见、闻、了知、识的名言，仅仅成为见等名言，从'见色为见'乃至'为识'安立名言，对声等也是如此。
经文的意思是：供养母亲的你，见到六境也仅仅成为见，听到六境、了知六境、识知六境也仅仅成为识知，应当如此解释。经义是说你不执著可爱与不可爱的相。
经中只说'你眼未见的诸色'，而未说'未闻'乃至'未识'；同样，只说'未闻的诸声'，而未说'未见'乃至'未识'；同样，只说'未识的诸法'，而未说'未见'乃至'未触'，难道不是这样吗？
这并无过失，因为这是世尊以譬喻的方式说明，如同解释'未见诸色'一样，也应当说'未闻'乃至'未识'。对声等也应当如此说明，因此特征就是这样说的。
'五根现量所取'等广说：五根现量所取的色等即是见。从他处所闻的六境即是闻。以自己的理智推度而认定和思维的即是了知。'以理推度'是指不错乱的推理，其对象也是六境。
'除了对第六的见'是说第六境是诸法，对它除了见的名言外，以闻等三种名言来安立。
因此也不会有对气味等无法安立名言的过失，所以毗婆沙师所说的'如果不这样认为'等道理都不合理，因为可以用其他方式对气味等安立名言。
'眼根现量所取'是指非五根所取。'耳闻及从他处所闻'是指承认两者都是。

།བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡུལ་དྲུག་ཅར་ཡང་སོ་སོར་ཅི་རིགས་པར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ བའམ།ཐོས་པ་འམ་རྟོགས་པ་འམ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་དོན་གཞན་གོ་བར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་བརྡས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཡང་བརྫུན་དུ་ སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྩོལ་ནའོ། །ངག་གིས་བྱེད་པར་འགྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་གཞན་གསོད་པར་བྱེད་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལུས་ཁོ་ན་ ཡིན་གྱི་ངག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ནི་མེད་དོ། །ཡོད་དེ་ལུས་ཀྱིས་བྱེད་པར་འགྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ངག་གི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ངག་གི་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཉི་གས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་སོ། །འདིར་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཡིད་རབ་ཏུ་ཁྲོས་པས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གསོ་སྦྱོང་དཔེར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དགེ་སློང་གི་གསོ་སྦྱོང་ལ་འདུལ་བ་འཛིན པས་ཅི་ཡོངས་སུ་དག་གམ་ཞེས་བསྒྲགས་པ་ལས་གལ་ཏེ་དགེ་སློང་འགའ་ཞིག་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ཡིན་བཞིན་དུ་འཆགས་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཅང་མི་ཟེར་བར་འདུག་པར་བྱེད་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དྲང་སྲོང་དང་དགེ་སློང་ལུས་དང་ངག་ དག་གིས་མི་བྱེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྲུབ་སྟེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལ་འབད་པར་བྱ་སྟེ་ལན་གདབ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་གིས་ལན་སྨྲས་པ། དྲང་སྲོང་དག་ནི་དོན་གྱིས་ན་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།མི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་གིས་སྡིག་པའི་བསམ་པ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འདོར་བར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས་དེ་དག་ལ་དད་པ་རྣམས་གང་གིས་ན་དྲང་སྲོང་དེ་དག་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལུས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ ཀྱིས་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་དང་ངག་འགྱུར་བ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་དམོད་པ་ཡང་འདོར་ལ་དེ་ལ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་དང་ངག་གི་གཡོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པར་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྟེན་ལྔ་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མོད་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མི་དགེ་བ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་སྔོན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱས་ སོ་ཞེ་ན།ཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་ནི་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། །རེ་ཞིག་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གསོ་སྦྱོང་གི་བརྫུན་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཞིག་དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ན་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་འདུག་པར་བྱེད་རང་གི་སྤྱོད་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་ལ་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཅུང་ ཟད་ཅིག་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་འདིའི་སྔོན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

自己的各别正确认知是非等持心的快乐等。所谓'了解'仅是世间的等持，而非出世间的，因为是世间言说的场合。如是，瑜伽行派的观点也将六境各别相应地称为见、闻、了解或识知。因此，不会有对香等无法安立名言的过失。
'若以身表达其他意义'是指若以身体语言表达意义，那么也是妄语吗。'不作'是指不努力。'以语言作'是指以言语杀害他人的意思。在此，由于杀生是属于身体的，所以直接摄属的无表色仅是身体的，而不是语言的。此中也无身表业。
应知'若以身体作'中的妄语是属于语言的，因此直接摄属的无表色仅是语言的。'两种过失'是指身和语的过失。此中仙人以意极度愤怒即具有身体过失。'布萨为例'是指具有语言过失，即在比丘布萨时，持律者宣问'是否清净'，如果有比丘虽有违犯却不忏悔而保持沉默，即成妄语。
'如何成为彼二业道'是指仙人和比丘不以身语造作，如何成为彼二杀生和妄语的业道，毗婆沙师们应当努力对此作答的意思。对此，阿闍黎众贤回答说：仙人们实际上是作表业的，因为非人了知到他们以恶心趋入舍弃有情，对他们有信心者以身体造作，由此仙人们生起业道。
若问如何由他人的表业而成？对此等必定也会生起身语变化。另外，他们也舍弃诅咒，对此必定也会有身语动作。欲界的无表色并非一切都决定依赖于表业，因为在五依等得果的刹那可能生起别解脱戒。因此不善业也有某些无表业而成。
若说他们先前作了表业，则另一种情况也必定会生起。且仙人们的已经说完。关于布萨妄语，若有不清净者进入僧团中安坐，显示自己的威仪，并说些相关的话，那么这就是他的前行表业。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཞན་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཡང་ཡིན་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཚིག་ཀྱལ་ པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དཔེར་བརྗོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁ་གསག་གླུ་དང་ཟློས་གར་བཞིན། །བསྟན་བཅོས་ངན་བཞིན་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།ཁ་གསག་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་གྲགས་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་འདོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། འདུ་འཛིའི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་འདུ་འཛི་དག་ལས་གཞན་པ་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཅུང་ཟད་སྨྲ་བའོ།།བག་མ་ལེན་པ་དང་། བག་མར་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བག་མ་ལེན་པ་ནི་བུ་མོ་ཁྱེའུའི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བའོ། །བག་མར་གཏོང་བ་ནི་ཁྱེའུ་བུ་མོའི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བག་མ་ ལེན་པ་ནི་ཁ་འདུས་པའོ།།བག་མ་གཏོང་བ་ནི་ཆོ་ག་བྱས་ཏེ་ལེན་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བརྗོད་པ་བསྡུའོ། །ལོག་པ་མི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ངོ་བོའི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ནོ། །འདི་ ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ལྔའི་སྐབས་སུ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་སྟེ།འདོད་པའི་སྲེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེའི་འཇིག་རྟེན་ན་བརྣབ་སེམས་སྤངས་ཏེ་བརྣབ་སེམས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལན་མང་དུ་གནས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ན་གནོད་སེམས་ དང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་ཏེ་དོགས་པ་ལས་རྒལ་ཞིང་ཐེ་ཚོམ་ལས་རྒལ་ནས་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་ཐམས་ ཅད་བརྣབ་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལམ་ཡོད་པར་ཡང་མི་འདོད་ དོ།།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཆེ་ལོང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་གི་བསམ་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་དག་ཏུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཆེ་ལོང་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་བསྡུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་ཐམས་ཅད་ནི་ལས་ཀྱི་ ལམ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ལོག་པས་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་འདི་ནི་རིལ་གྱིས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་ སྲེག་མེད་དོ།།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ། །ཕ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འཇིག་ རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ལས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་མེད་དོ་ཕ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ལས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ།།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ།

所说'一切烦恼语皆是绮语'不仅仅是指其他烦恼，也包括妄语等三种。与此相应，即与绮语相应的补特伽罗就是绮语者。
为了说明除了妄语等三种之外的其他烦恼语就是绮语的例子，所以说'如谄媚歌舞，如恶论'。所谓谄媚是指为了获得利养、名声和恭敬而发出的言语，这是其含义。
所谓'叹息和杂语等'这个词，是指除了叹息和杂语之外的其他一切与烦恼心相应的言语。
关于'因为有迎娶新娘和嫁女等表述'，迎娶新娘是指女子去往男子家。嫁女是指男子去往女子家。其他人说迎娶新娘是指订婚，嫁女是指行仪式迎娶。'等'字包含了与贪心相应的一切言说。
'邪说不应理'是教说和解说的同义词。
详细来说，因为在五盖的部分中，关于贪欲即欲界贪爱的本性，说'于此世间，断除贪欲，以离贪心多住，于世间断除嗔恚、昏沉、睡眠、掉举、后悔和疑惑，超越疑虑，超越怀疑，于诸善法无有迟疑'。
因为说了'断除五盖'等这样的话，所以知道欲界一切有为法都是贪欲。
对于'转轮圣王们和北俱卢洲人也会有贪欲业道'这种说法，虽然他们不是没有欲界贪爱，但也不承认他们有不善业道。
关于'总摄重大恶行'，其他人的想法是，十不善业道中摄集了重大恶行，而不是全部。善业也是如此，因此不是所有贪欲都是业道。那么是什么呢？他们认为对他人财物的邪贪才是业道。
所谓'否定业、果和圣者的这些见解全都是邪见'，即是说'无布施，无供养，无祭祀，无善行，无恶行，无善恶行的果报，无此世，无他世，无母，无父，无化生众生，世间无阿罗汉'等。
其中从'无布施'到'无恶行'是否定业。同样，'无母无父'也只是否定业。'无善恶行的果报，无此世'

།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་ པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པར་ནི་དང་པོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་ལྟ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་ ལམ་ཡིན་པས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་གྱི་སེམས་པ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་བས་ཏེ་འགྲོས་ཀྱི་རྒྱུ་སྟེ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཆག་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དག་དང་མཐུན་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུ་བས་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་པ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་སེམས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ ལ་ཡང་གཅིག་ལུས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་འདྲ་བ་རྣམས་སམ་དོན་འདྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གཅིག་བསྡུས་པར་འདོད་དེ།འདི་ལྟར་ཤིང་དང་ཤིང་ནི་ཤིང་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡོན་པོ་དང་ཁྱོར་པོ་ནི་ཡོན་པོ་དང་ཁྱོར་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་འདི་ལ་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཤེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ དང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་དོན་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དོན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པས་གཅིག་བསྡུས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་རིལ་གྱིས་མི་འདྲ་ཞིང་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འདྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་གཅིག་བསྡུས་པར་འགྲུབ་སྟེ།འདོད་ ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་གང་དང་གང་མི་མངོན་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་གང་དང་གང་མི་མངོན་པ་ནི་གང་མི་མངོན་པ་དག་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དང་མི་མངོན་པ་ནི་གང་མི་མངོན་པ་དག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ནི་མི་མངོན་པ་མི་འདོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱོགས་གཅིག་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་མི་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་གང་ཞེས་བྱ་བ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ནི་གང་མི་མངོན་པ་དག་ཅེས་གཅིག་བསྡུས་པར་འགྲུབ་པོ། །ཁུངས་འདི་ན་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་རོ།།ཕྱིས་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་གཅིག་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ ལམ་དག་ཀྱང་ཡིན་པས་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་སྟེ།བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ཡིན་པས་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ཅེས་བྱའོ།

说'没有来世'以及同样说'没有化生众生'是诽谤果报。说'世间没有阿罗汉'是诽谤圣者。
所谓'偈颂中仅说明了第一部分'是指'无善恶见'这句话仅仅是举例而已。
所谓'是业道'是指是思业道。
怎么说呢？即与所说那些相应的思，也就是与贪心等相应的思是贪心等的行为因，即行为的因而行走，这是词义。由于它们的力量而如是造作，即如此：由贪心等因依次而行走、不调和、邪见等的力量，随顺它们而造作、思维，这是词义。因此是由它们的行为而行走。
因为是身语业，所以既是业又是思所说的业道，所以也是业道。
是引发它们的思，即身语业的思是依靠它们，即依靠杀生等那些而趣入的缘故。
因此对于它们的不相似者也成立为一类，这是指对于声音相似者或意义相似者要归为一类。比如'树和树是诸树'，'弯曲和歪斜是弯曲歪斜'等。而在这里'业和业道'中，从'业'这个词和'业道'这个词的角度来看也不相似，又因为业的含义和业道的含义不同，从意义的角度来看也不相似，所以不应归为一类。
对此回答：如是对于完全不相似而在某一方面相似的也成立为一类，这是词义。
比如'任何不显现者都是功德'中的'任何和任何不显现'是'任何不显现者'，这两者即是。不能说'任何和不显现是任何不显现者'，因为这里不承认不显现。
因为一方面相似的缘故，即因为'任何'这个词和'任何不显现'这个词中'任何'这一方面相似的缘故，所以成立归为'任何不显现者'一类。
在此处'业和业道即是业道'这一说法也得以成立。
后来贪心等也是业道，杀生等也是业道，所以归为业道一类。
或者这样解释：业道即是业道。它们既是业又是业道，所以是业和业道。贪心等也是业道，杀生等也是业和业道，所以称为业和业道。

།བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་དེའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཀྱི་དོན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་དེ་དག་ལས་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཀྱི་རྩ་བ་ཅན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ལས་ ཀྱི་ལམ་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་ནི་བཤད་མོད་ཀྱི།དེ་ནི་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ཡང་ཆེ་ལོང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི། དགེ་དང་ མི་དགེ་ཅི་རིགས་པར།།ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་གསུངས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མ་བསྡུས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དངོས་གང་དག་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་ པ་ཡིན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་དག་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་བདག་པོ་རྒྱུ་མཐུན་དང་། །རྣམ་སྨིན་འབྲས་སུ་འབྱིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིར་དེ་དག་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པས་དེ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་ མཇུག་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཞིག་གི་ལམ་ཡིན་པས་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་སེམས་པ་ནི་མེད་ དོ།།དེ་དག་ཉིད་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དེ་ལྟར་སེམས་པ་དེ་དག་ཁོ་ནས་ལན་གདབ་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བརྗོད་པར་ནི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་དེ་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གཅིག་གིས་གཅིག་འདྲེན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ ཞེ་ན་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་འདྲེན་པར་བྱེད་ལ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་དག་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གི་ལམ་ ཡང་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཀུན་དུ་གཅོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གླེང་སློང་བར་བྱེད་དོ། །ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལོག་པར་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དྲང་སྟེ། དེ་ དག་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་དགེ་བའི་རྩ་བས་དྲངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དྲངས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ལོག་ པར་ལྟ་བ་དྲངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་བསྟན་པར་མཛད་དེ།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ཏོ།

如同'无贪心等'和'断除杀生等'这样广泛所说的，善业道也应当如是配合，无贪心等仅是业道，而断除杀生等既是业也是业道。
如此'彼等是其义'等广说，因为其加行趋入业道之实义，因为其后续趋入业道之实义根本，所以彼等是业道。业道也说是业道之加行，但因为是实义，所以不是业道之加行和后续。前面也说是总略摄故。
从彼总略摄：'善与不善随应，业道说为十。'因此未摄加行与后续。
广说'世间中何者'，是指世间中实义何者以增减而增减内外诸事，而非加行与后续，故唯彼等是业道。'一切皆许为能出生增上、等流及异熟果'，此中将说彼等增减而增减彼等。因此加行与后续非业道。
'如是彼等如何是业道'是说如彼等，贪心等彼等何业之道而成为业道，除贪心等外无意业思。
'应问彼等自身'是说如是思维者唯彼等应当作答。虽然如此但能说者，是以自宗建立彼方。
又'由一引一故'云何？配合贪心等彼等是业道之处，贪心也引生害心和邪见，彼等也引生彼等。彼等既是业也是从彼等中任一业之道故为业道。
为欲说明'邪见能断善根'之义，而广泛引出'彼等一切亦善法'等。'最极圆满'是最极大之意。
'若尔何故论中说'是说若邪见能断善根而诸不善根不能，则论中所说'不善根能断善根'如何解释，彼等是贪等自性而非邪见自性之意。
'因不善根所引故'是说由大贪等不善根引生、产生邪见，因此由于不善根引邪见故，唯于彼等宣说彼业道，唯于彼等不善根宣说邪见断善根之业。

།གལ་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་སྤྱོད་པ་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ན།འོ་ན་བཏགས་པ་ལས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་དྲང་། དེ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོབ་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་ལས་དགོངས་ནས་འདི་སྐད་དུ། ཁམས་ གསུམ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་དེས་ཐོབ་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱུད་དེའི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུད་སྔོན་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་ནས་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཐོབ་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་ལས་ནི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ལས་ནི་སྔར་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ ཉིད་ན་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཉིད་ན་དེའི་ཐོབ་པ་ཆད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་ཕྱོགས་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་ པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་ལས་བྱེད་ཀྱི་གཅིག་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་ པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པས་ཡིན་གྱི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་གྱི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེས་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །ཀུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ བཞིན་ནོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ རྣམ་པ་དགུ་ཆར་ཡང་ཅིག་ཅར་ཀུན་དུ་འཆད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果有人说：'欲界所行的善根将全部断绝，因为不具有色界和无色界所行的善根。'那么如何解释论中所说的呢？所谓'令彼得远离'是指针对那个补特伽罗的色界和无色界所行的得远离而言，基于此意趣而说'断绝三界的善根'。
又问：如何令得远离？因为彼相续不堪为器，因为之前其相续曾是彼等得的容器，断善根后，此时成为彼等得的非器，所以令其得远离。
'从加行所生者已先前退失'是指从闻思修所生的加行，在先前最微细的阶段就已退失，当时其得已断绝的意思。
'如同无间道和解脱道'是指有些人主张：诽谤因如同无间道，诽谤果如同解脱道。这是说明断善根时，邪见诽谤因果这两者都起作用，而不是仅仅其中之一。
'唯缘有漏'是指缘苦谛和集谛，而不是缘无漏法，即不是缘灭谛和道谛的意思。
'唯缘同分界'是指唯缘欲界而断善根，不缘非同分界，即不缘色界和无色界。
为什么呢？'因相应分增长力弱故'，这是说邪见缘无漏和缘非同分界时，仅从相应门而增长相应诸法，而不从所缘门，因此力量微弱。所以不能断善根。
毗婆沙师们如是说：'一切'是指无论是诽谤因者、诽谤果者、缘同分界者、缘非同分界者、缘有漏者、缘无漏者，这一切都能断善根，如烦恼。
'如见所断'是指有些人说：如同见苦等所断的九品烦恼都由见苦等谛而同时断除，同样，九品善根也同时断绝。

།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་བ་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའི་བར་ལམ་རྣམ་པ་དགུས་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྤོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་གཅོད་པ་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཀུན་དུ་གཅོད་པའི་བར་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་དགུས་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཀུན་དུ་གཅོད པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་གཞུང་འདི་བསྐྱབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་འཆད་ནའོ། །ཕྲ་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའོ། །མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་གིས་དགེ་བའི་རྩ་ བ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བཤད་ཀྱི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རྫོགས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ ཀུན་དུ་འཆད་པ་རྫོགས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་འདི་སྐད་དུ།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འཆད་པ་ནི་མི་སྨོས་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གིས་མ་ལུས་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྫོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ དགོངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ལོག་ཡིན་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་དགུས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མ་ལུས་པར་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པ་དགུ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་མ་ཆད་ན་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ འདི་ནི་རྫོགས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཉི་གར་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ལངས་ན་ཡང་གཅོད་པར་བྱེད་མ་ལངས་ན་ཡང་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཏང་བས་དེ་ཡང་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་སྡོམ་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བླངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཆུང་ ངུའི་ཆུང་ངུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཏང་ཞིང་ཀུན་དུ་ཆད་ན་སྡོམ་པ་དེ་ཡང་བཏང་བར་འགྱུར་བ་ནས།དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་བཏང་བས་དེ་ཡང་གཏོང་བའི་བར་དུ་འགྱུར་ རོ།།ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་བུ་སྐྱེས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ལ་བདག་གང་ནས་འཆི་འཕོས་ཏེ། གང་དུ་ནི་སྐྱེས་གང་ཞིག་གིས་སྐྱེས་སྙམ་པའི་སེམས་གསུམ་ཀུན་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ལས་དང་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལྷ་དག་གི་ ནང་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པ་མེད་དོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་ཁོ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་གེ་བ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་པས་ཉུང་ན་དབང་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཁོ་ན་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ལུས་དང་ སྲོག་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ།།དེའི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་དུ་འཆད་དོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མེད་དོ། །མིག་དག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡང་མ་ཚང་བའི་ཚུལ་ལམ་རིམ་གྱིས་ འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་དོ།།ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པོ་དང་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་མཐུན་པར་བསྒྲེས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ཀྱིས་གཅོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་བུད་ མེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

'所谓如同修断烦恼一样，就像小品道中的小品断除大品烦恼的大品，乃至大品的大品断除小品的小品，以九种道断除九种烦恼那样，邪见的小品之小品断除善根的大品之大品，乃至大品之大品断除善根的小品之小品，以九种邪见断除九种善根。'
'如此，此论文得到救护，是说如果如前所说那样，如同修断烦恼一样地解释。'
'所谓与微细同时存在，即是小品之小品。'
'所谓以何不善根断除诸善根，是指以不善根大品之大品断除善根，而非以小品之小品等断除。'
'所谓这是从圆满的角度宣说，是指从善根断除圆满的角度而说此：何为不善根大品等广说，虽未说小品之小品等断除，也应当理解。因此，由于它们无余断除，这只是从圆满的角度宣说，如此九种邪见无余断除诸善根。'
'其中任一种，即第九种小品之小品若未断，则一切九品都会成为再生之因。因此，这是从圆满的角度宣说的。'
'所谓二者都断除，是指无论是否生起都会断除。'
'所谓舍弃彼故彼亦舍，是指以小品之小品心正受戒的小品之小品心与小品之小品善根相应，若舍弃并断除，则彼戒亦舍，乃至同样以大品之大品因缘正受戒者，舍弃故彼亦舍。'
'所谓因业果现前故，是指天子初生不久时会生起三种心：我从何处死亡？生于何处？以何而生？如此因业果现前故，天众中无善根断除。'
'所谓唯瞻部洲有，是指因为那里特别有寻思者的缘故。'
'最少具足八根，即善根断者唯具五受根、身根、命根和意根。'
'其信等根则断除。因为是凡夫，故亦无未知当知根等。眼等根亦因不具足或次第临终时无有。'
'东胜身洲和西牛贺洲亦复如是相同，由相顺配合故，说彼处亦有善根断除。'
'所谓男女断，是指男与女，其中省略了与字。'

།གང་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ཏེ། ཚོར་བའི་དབང་པོ་བཞི་དང་ལུས་དང་སྲོག་དང་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དང་བརྒྱད་པ་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །དད་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཁྲུལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ནི་དོན་འདི་ཁོ་ན་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ དག་ལས་ཀྱང་སྲེད་པ་སྤྱད་པ་ནི་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ།།སྡིག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་མཁྱུད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་སྡིག་པ་ལ་བསམ་པ་སེམས་པ་བརྟན་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུ་བ་སྟེ། བརྟན་པ་ནི་སྲན་ལ་སྒྲེ་བའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་མཁྱུད་པ་ནི་འཆབ་ པའོ།།སྲེད་པ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་སྤྱད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་སྤྱད་པ་བསམ་པ་གཡོ་བ་ཡིན་པ་ལྟར་མ་ནིང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ངན་སོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ངན་སོང་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་མི་གཅོད་པ་ལྟར་མ་ནིང་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱས་པའོ། །ནད་མེད་ནས་སྟོབས་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་ནད་མེད་པར་འགྱུར་ ལ་རིམ་གྱིས་སྟོབས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།མཚམས་མེད་བྱེད་པའི་འདི་ལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་ཁོ་ནའི་འདི་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པས་དོན་གྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་མཚམས་མེད་པ་མི་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པའོ། །འཆི་འཕོ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ནས་འཆི་འཕོ་བ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གང་དག་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་སྟོབས་ ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལོག་པར་ལྟ་བར་འདོད་པའོ།།རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གང་དག་གཞན་གྱི་སྒྲའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལོག་པར་ལྟ་བར་འདོད་པ་སྟེ། རྒྱུའི་སྟོབས་ནི་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་གང་ ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་རང་གི་རྟོག་གེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་དེ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ལ་གང་ཞིག་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ།གཞན་ལས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ནའོ། །བསམ་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་ བ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཉམས་ཤིང་མ་རུང་བ་སྟེ།དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ལོག་པར་ལྟ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་ཉམས་པ་ སྟེ།དེ་ནི་ལུས་ཞིག་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པ་ཁོ་ནའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བཤད་མ་ཐག་པ་ཁོ་ནའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

具有女根者必定具有八根，即四受根、身根、命根、意根，第八为女根。信等则不具有，因为在善根完全断绝的阶段，认为是错误的。眼等也如前所说是错误的，此处仅与此义相违。
所谓'从彼等'，即从如前所说的诸断者中，爱行者也能断除。由于具有坚固的恶思维和覆藏性，此处应简略为'此者具有坚固的恶思维'。坚固是指坚韧不拔，覆藏恶不善即是隐藏。
所谓'随顺爱行之分'，意思是与爱行相似，如同爱行者思维动摇一样，黄门等也是如此。所谓'如同恶趣众生'，是指如同恶趣众生由于染污慧和非染污慧不稳固，故不能断除诸善根，黄门等也是如此。
所谓'结生'是指已结生。所谓'如同从无病获得力量'，是指如同先前成为无病然后逐渐获得力量一样。
'造无间罪者此处非'，是说唯造无间罪者于此不得结生，以此说明实际上是说不造无间罪者于此得以结生。
所谓'住于中有'，是指住于将往生地狱的中有。所谓'趣向死亡'，是指从地狱趣向死亡。
所谓'以因力'，是指如此某些由同分力而欲自身邪见。所谓'以缘力'，是指如此某些由他人言教力而欲邪见，因力具有实质故。
所谓'由自力断除者与由他力断除者亦复如是'，是指某者由自己的推理力断除者，则于死时得以结生；某者由他力即仅由从他处所闻之力断除者，则于生时。
所谓'思维损坏'，是指由显现邪见而损坏败坏，此者唯于现法中得以结生。所谓'某者思维与加行损坏'，是指某者由显现邪见和无间等业而损坏，此者于身坏时得以结生。
此处，由自力断除者与由他力断除者，此也仅是前说之异名，同样，所谓见损坏者与见戒损坏者，此也应知仅是刚说之异名。

།རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྟོན་པ་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་སྲུངས་རྫོགས་བྱེད་དང་ཀུན་དུ་རྒྱུ་གནག་ལྷས་ཀྱི་བུ་དང་། སྨྲ་འདོད་ཀྱི་བུ་ མོའི་བུ་ཡང་དག་རྒྱལ་བ་ཅན་དང་།མི་ཕམ་པ་སྐྲའི་ལ་བ་ཅན་དང་། ཀ་ཏྱའི་བུ་ནོག་ཅན་དང་། གཅེར་བུ་པ་གཉེན་གྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ནི་ཡིད་ལ་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་དགྲ་ནི་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷས་སྦྱིན་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་མེད་པར་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་གཞན་མེད་པར་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སེམས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་བརྣབ་སེམས་སམ་གནོད་སེམས་སམ་ལོག་པར་ལྟ་བ་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།སེམས་པ་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་སྦྱོར་བ་པོ་དེའི་སྦྱོར་བས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་སེམས་པ་གཅིག་པུ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག འབྱུང་ངོ་།།བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཀྱང་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། ཚུལ་འདི་ནི་དེ་ལ་ཡང་སྲིད་དོ། །གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནོད་སེམས་དང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་ངོ་།།འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའམ་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་ན་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་དང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་གཉིས་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་དང་། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་གཉིས་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ ངོ་།།འདི་གླེང་བར་བྱ་སྟེ། གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་རང་བྱེད་པ་ལ་བྱའམ་འོན་ཏེ་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་རང་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་གནོད་སེམས་གདོན་མི་ཟ་ བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཡང་བརྣབ་སེམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །འོན་ཏེ་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་།ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་ནའོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་རང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པས་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ།འདི་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་འདི་ནི་དེ་ལ་གཉིས་པར་གྱུར་པ་གནོད་སེམས་དང་བརྣབ་སེམས་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ལ་བསྙད་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་སེམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་སེམས་པ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྲིད་པས་དེ་ཡང་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་བརྗོད་དགོས་པ་ནི་བདེན་ན་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ནི དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།

关于'等等'这个词，以'等等'这个词是指六位导师，即：圆成子迦叶、遍行黑天子、欲语子之子正胜者、无胜发髻者、迦底子牛角者以及裸行者亲子。由于他们持无见，虽然断绝一切善根，但因为不造无间罪业，所以不一定是邪定。造无间罪业者必定是邪定。
阿阇世王因为造无间罪业所以是邪定，但因为具有正见，所以不会断绝善根。提婆达多因为破和合僧以及以恶心出如来身血，所以既断绝善根又是邪定。第四类是除了这些情况之外的我等。
所谓'无其他贪心等现行'是指除了杀生等业道外，若贪心等任何一种现行，则思业道与贪心、害心或邪见之一同时生起。
所谓'具有非烦恼性思'是指与善心和无记心相应的行为者，以其行为完成除邪淫外的任何有形业道时，仅与该思同时生起。
也可说'具有除贪心等以外的烦恼心'，此理于彼亦成立。
所谓'害心性的杀生'等广说，是与害心和杀生二者同时生起。若行邪淫或绮语则与二者同时生起，即与贪心和邪淫二者，或与绮语和任一贪心等二者同时生起。
此处应当讨论：所谓'害心性的杀生'和'具贪心的不与取'，是指自作还是教他作？若是自作，则因为杀生必定有害心，不与取必定有贪心，所以不应该用'害心性'和'具贪心'来限定。限定词是用于可能混淆的情况。若是教他作，则应说'具有贪心、害心或邪见任一者而行杀生、不与取、邪淫或绮语'。
答：是自作。难道不是已经说过不应该有限定词吗？这没有过失，因为这不是在说明限定词。那是什么呢？这只是表明在彼中有害心和贪心二者的自性而已。
即便如此，也可能存在具有任一贪心等之心而教他人行杀生等的思与二者同时生起的情况，所以也应该说明这点。虽然确实应该说明，但前面所说只是举例而已，所以没有过失。

།གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཅིག་ཅར་དུ་གཞན་གྱི་སྲོག་ཆགས་བསད་པས་འཕྲོག་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་བསད་པ་ཁོ་ནས་དབྲོག་པ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ལ་གནོད་སེམས་དང་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ལས་ཀྱི་ ལམ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བའོ།།འོ་ན་ནི་མི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་པའི་ཚེ་གནོད་སེམས་ཡོད་ན་འོ་ན་དེ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་ཆགས་པ་ཁོ་ནས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དག་ཅིག་ ཅར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་གཞན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ལོག་གཡེམ་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན། །ཆགས་པ་ཡིས་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་དེ་ནི་འཕྲོག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་དེ་རྫོགས་པ་ལ་སྟེ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་རྫོགས་ པ་ལ་ཤེས་པར་བྱའི་ངེས་པ་འདི་སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་སྟེ།གསོད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབྱེན་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེན་བྱ་བའི་བསམ་པ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་དེ་ཉིད་ཕྲ་མ་ཡང་ཡིན་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དབྱེན་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་རྩུབ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཕྲ་མ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡང་ཡིན་པས་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ལ་ངག་གི་ གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བརྫུན་དུ་སྨྲ་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་སམ་གནོད་སེམས་གཅིག་དང་ངག་གི་གསུམ་སྟེ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཕྲ་མ་དང་ཚིག་ཀྱལ་པ་དག་གོ། །ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་ན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་གཅིག་སྟེ་གནོད་སེམས་དང་། ངག་གི་གསུམ་སྟེ། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་ཕྲ་མ་དང་ཚིག་ཀྱལ་པ་ དག་གོ།།མིང་གི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་གསུམ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་རྩུབ་པོ་ལ་ཡང་མིང་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་ རེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་དེ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཕྲ་མ་དང་ཚིག་ཀྱལ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པས་བདག་ཀྱང་ཐ་དད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་ཕྲ་མ་དང་ཚིག་ཀྱལ་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཐ་དད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ན་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་ན་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ་དེ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་གཅིག་སྟེ།བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དེའི་སྦྱོར་བས་ཏེ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྦྱོར་བས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་ པ་ལས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡང་རུང་བ་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་རྫོགས་པའི་ཚེའོ།།སེམས་པ་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་བདུན་དང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་རེ་ཞིག་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་གཅིག་འབྱུང་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་སྦྱོར་བས་གཞན་བཞི་མཐར་ཕྱིན་པར་ བྱེད་ནའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ལྔ་དང་དྲུག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་ཡང་དྲུག་དང་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་འདོད་པས་ལོག་པར་ གཡེམ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་ལ་མཉམ་དུ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ནའོ།།དགུ་དང་བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མེད་དེ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་དང་བརྒྱད་དང་ལྔ་དང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།སེམས་པ་དགེ་བ་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果具有害心而同时夺取他人生命的话，即是说仅仅通过杀害而完成夺取的情况，也就是同时生起害心、杀生和不与取业道的情况。
那么，'难道不是不成立吗'这一广泛的说法是：如果在夺取他人财物时有害心的话，那么'不与取仅仅由贪欲而达到究竟'这一说法就不成立，因为贪欲和嗔恨不会同时生起。
'因为不具有其他心'这一广泛的说法是：'邪淫、贪欲、不与取，由贪欲而得以圆满'这一定论是仅仅对具有夺取之心的人而言，应当了知是对不与取的圆满而言，这个定论不适用于具有其他心的人，即不适用于具有杀心的人。
具有离间意图的虚妄语，即是说因为具有离间意图，所以这虚妄语也是离间语，而且根据论典所说'烦恼性的绮语'，所以它也是绮语。
同样，因为具有离间意图，所以恶语本身也是离间语，同样也是绮语，因此与四者同时生起。
如何理解呢？对此说道'其中一个是意业，三个是语业'。如果说妄语，则有贪心或害心之一，以及三种语业，即妄语、离间语和绮语。如果说恶语，也是一个意业即害心，以及三种语业，即恶语、离间语和绮语。
从名称上说是这样的三种，但从本质上来说则不是，因为那妄语本身也可称为离间语和绮语，但并非有三种本质。同样，对于恶语也应当理解为有三种名称。
其他人说：'在本质上也有差别，因为妄语、离间语和绮语的无表业各不相同，同样恶语、离间语和绮语的无表业也各不相同。'
'或者转为贪心等'这一广泛的说法是：或者与贪心等相应时，与四者同时生起，其中一个是意业，即具有贪心等中的任何一种，以及由其加行，即由具有贪心等的加行而完成杀生等任何三种业道时。
第五、第六、第七心也应当如是配合。如何理解呢？首先，与五者同时生起是指由具有贪心等的加行而完成其他四种时。
同样，当具有贪心等而完成其他五种或六种时，也就与六者或七者同时生起。
与八者同时生起是指具有贪心等而对杀生等六种发起加行，并且自己行邪淫，同时达到究竟时。
不存在与九者和十者同时生起的说法，因为意业道不会同时生起。
'非一与八及五'这句话是说不可能只有一个意业，因为善心中必定没有贪心和害心。

།སེམས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་གཟུགས་ཅན་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྔ་ཁོ་ན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་དགེ་བ་ལ་ནི་ བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་།གནོད་སེམས་མེད་པ་དག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལ། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་པ་ཁོ་ན་དང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་ སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བདུན་ཆར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ།དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དགུའམ་བཅུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤུགས་ཀྱིས་ན་གཉིས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དག་ཡོད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། རྣམ་ཤེས་ ལྔ་དང་མཚུངས་སྐྱེས་བློ།།ངེས་རྟོག་མེད་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ནི་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་ པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྡུས་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ལ་གནས་པའི་ཡང་འདི་གཉིས་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ།ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ལྟ་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་སྨོས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྡུས་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ལ་གནས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་པ་ཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཟད་པ་ དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གཟུགས་ཅན་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ ལས་ཀྱི་ལམ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་།གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་ཁོ་ན་ཡོད་དེ། མྱོས་པར་འགྱུར་བ་འཐུང་བ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ ལམ་བཅུའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཚིག་རྩུབ་པོ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་སྨོས་པས་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡང་བཤད་པའི་ངོ་བོར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ སྟེ།དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ནི། ལས་ཀྱི་ལམ་བཞི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བ་ཡང་དེའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

思心所并非与作为有表业道的律仪所摄的一个同时生起，因为在近事戒等处于染污心和无记心的状态时，也必定同时生起断除杀生、不与取、欲邪行和妄语。
也不仅是五种，因为善思心所必定同时生起无贪和无嗔，而断除杀生等四种律仪所摄也必定同时生起。
也不仅是八种，因为比丘律仪所摄的身语业道，即使在染污心和无记心的状态时也有全部七种，而在善心的状态时则有九种或十种，由此说明与二种等同时生起。
其中与二种同时生起的广说是：住于五种善识时有无贪和无嗔，因为论中说'五识相应心，无有决定故，非是见'，所以没有正见。因此，此处仅与无贪和无嗔二者同时生起。
住于无色定所摄的尽智和无生智时也是如此，因为论中说'尽无生智非见'，所以没有正见。
提到无色定是为了遮除住于色界定所摄的尽智和无生智时有七种无漏律仪自性的身语业道。
提到尽智和无生智是为了遮除正见，因为尽智和无生智不是正见的体性。
与三种同时生起是指住于与正见相应的意识时，补充说明是在没有有表业道时，此时仅有无贪、无嗔和正见三种业道。
关于与四种同时生起的广说中，因为特别说明与不善心或无记心相应，所以表明没有意业道。
正受近事戒和沙弥戒时，仅有断除杀生、不与取、欲邪行和妄语四种业道的性质，因为断除饮酒等不包括在十业道中，而且断除粗语等也不为近事戒和沙弥戒所摄。
提到正受沙弥戒也应理解为包含正受近事戒的内容，因为正受沙弥戒时，四种业道中的断除不净行，其中也包含了断除欲邪行。

།དྲུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ ལེན་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་།བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དག་དང་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་སྟེ།དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་བདུན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་པས་སོ།། །། བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་གཟུགས་ཅན་བདུན་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་དག་དང་ནི་མ་ཡིན ནོ།།དགུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་སྟེ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཡང་དགུ་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་ གྱིས་བསྡུས་པ་ལ་གནས་པའི་ཡང་གཟུགས་ཅན་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་བདུན་དང་།བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། དགུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཁོ་ནའོ།།ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་པ་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་གི་བསམ་གཏན་དང་།ཟག་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་བདུན་དང་། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དང་། བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་པ་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་དང་ནི་དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པར་ ཏེ།སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པར་ནི་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་གི་སྡོམ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

第六与俱生是指住于善五识时正受持，即与前述四种以及无贪心、无害心六种俱生，因为五识中无正见。
第七与俱生是住于善意识时正受持，即唯受持近事戒和沙弥戒时，与前述诸法及第七业道正见俱生，因为善意识中有正见。
第三十六品。唯与不善及无记心相应时受持比丘戒时，唯与七种色法俱生，因为与不善及无记心相应故，非与意业道俱生。
第九与俱生是住于善五识时正受持，即受持比丘戒时，因为唯无正见故。住于尽智、无生智相应意识时，也与那九法俱生，因为其中无正见故。
'彼等即住于禅定所摄'是指与尽智、无生智相应的识住于禅定所摄时，其色法也为禅定律仪所摄的七种，以及无贪心、无害心，共九法俱生。
第十与俱生是指'异于彼'，即异于尽智、无生智的意识住时，唯受持比丘戒时。
'一切'广说是指与禅定及无漏律仪俱生的思，除尽智、无生智相应外，一切都与身语禅定及无漏所摄七种，以及意的三种，共十法俱生。
已说明思所摄律仪业道如是俱生。
除律仪，即除八种律仪外，有与一法俱生。云何？言'与异心相应'，即与彼等律仪以外的善业道等起心以外的心相应，即与烦恼心及无记心相应之义。

།སྤོང་བའི་ཡན་ལག་གཅིག་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་སྤོང་བའམ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་ངོ་།།ལྔ་དང་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གང་ཟག་ཅིག་ཅར་དུ་ཡན་ལག་གཉིས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དང་། གཟུགས་ཅན་གཉིས་དང་། ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །ཅིག་ཅར་ཡན་ལག་ ལྔ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་།ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དང་། བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ནི་དཔེར་བརྗོད་པའི་ངོ་བོར་བཤད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་སྡོམ་པས་ བསྡུས་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ཡང་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ན་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མེད་དོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་བྱེ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་མ་མེད་དོ། །ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་མི་སྙན་ན་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ ནས་མེད་དོ།།རྒྱུད་འཇམ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་མེད་དོ། །སྡིག་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་མེད་ཅིང་། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་གསུམ་ཆར་ཡང་མེད་དོ། །དངོས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ པས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སྡིག་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མེད་དོ། །ཚེ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་མེད་དོ། །རྫས་དང་བུད་མེད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་ པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་མེད་དོ།།དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་ཚིག་རྩུབ་པོ་དག་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་དག་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འགྲོ་བ་གཞན་དག་ན་གནས་པ་ནི་གསོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ན་གནས་པའོ། །མགོ་དང་རྐེད་པ་བཅད་ན་འཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དག་ཀྱང་མགོ་བཅད་ པ་དང་།རྐེད་པ་བཅད་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷས་ལྷ་མི་གསོད་ཅེས་བཤད་པ་ནི་ལྷ་དག་མི་གསོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་ཅིང་བཅད་ཀྱང་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མགོ་དང་རྐེད་པ་བཅད་ན་སྟེ། མགོ་ བཅད་པ་དང་།རྐེད་པ་བཅད་ན་ཡང་སླར་འབྱོར་པ་མེད་པས་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་གསོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །ས་གང་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ལྔའོ། །འདི་ལ་ས་གང་ལ་བརྟེན་པ་ཡོད་པས་ན་ས་གང་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་ ནོ།།འཕགས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྐྱེད་དེ། འགགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐྱེད་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱས་པའོ། །འགགས་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱས་པ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་ནས་ས་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ པ་ཅན་གྱི་བར་གྱི་འདས་པ་དེ་དང་ལྡན་ནོ།།འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་བར་ས་ལྔ་ཆར་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་དང་ནི་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེར་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་དེར་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་དང་ལྡན་ནོ།

当正确受持一个断支时，即是说在受持断除杀生支或断除不与取支时，与该业道一起生起。也有与五种和八种一起生起，即是说与善意识俱时，当一个补特伽罗同时正确受持两支时，与意三种、色法二种，共五种一起生起。当同时正确受持五支时，与那五种色法和意三种，共八种一起生起。这是以举例方式说明，也可以作其他说明，即当与烦恼及无记心相应而受持五种律仪所摄支时，也与五种一起生起。
由于无有可贪著之事物，即是说在地狱中因无有可贪著之事物，故无有现行贪心。由于业果现前，故无有邪见。正因如此，即是说由于无有必要，以及无有互相亲爱等，故经常处于分离状态，因此无有离间语。由于无有我执，故在北俱卢洲无有现行贪心业道。由于性情柔和，以及无有恼害事物，故无有害心。由于非恶意乐，故无有邪见，且贪心等三者皆无。所谓'现行'，即是说由现前而说。
由于非恶意乐，故杀生等六者皆无现行。由于寿量确定，故无有杀生。由于无有占有财物和女人，故依次无有不与取和欲邪行。由于无有必要，故无有妄语、离间语和粗恶语。若问：'若无有占有，则此等如何行不净行？'除非律仪外，即是说非律仪非不律仪所摄之义。
所谓'住于其他众生道者能杀'，即是说住于饿鬼等众生道中者。所谓'断头及腰则死'，即是说诸天若断头及断腰也会死亡。所说'天不杀天'，是说诸天不相杀之意。诸天肢节虽被斩断仍会重生，虽然如此，但若断头及断腰，即断头或断腰后也无法复原，故认为诸天也可被杀。
关于'依止何地者'等广说中，地即是直至第四禅定的五地。由于依止何地而有，故称为依止何地者。圣者生起无漏戒并灭尽，其中，生起是指达到现在时，灭尽是指达到过去时。在无色界中，从依止一地者乃至依止第四地者，与彼过去相应。从欲界至第四禅定，与依止五地者的未来相应，不论生于彼处与否，皆与彼依止者相应。

།དམྱལ་བ་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་ནི་གཉི་ག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་། དམྱལ་བ་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་མ་གཏོགས་པ་དག་ན་ནི་སྡོམ་པར་མ་གཏོགས་པ་དང་། སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་གཉི་ག་ཡོད དོ།།སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཅི་རིགས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཀུན་དུ་བརྟེན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་། མཇུག་གི་ གནས་སྐབས་དག་ཏུའོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚེ་ཐུང་ངུར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྨན་དང་། ས་ལ་སོགས་པའོ། །གཟི་མཐུ་ཆུང་བ་ནི་མཐུ་ཆུང་བའོ། །སེར་བ་དང་། ཆར་པ་མང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེར་བ་ ནི་སེར་དྲག་གོ།།ཆར་པ་ནི་རྡུལ་འབབ་པའམ་བཙའ་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་གིས་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་མ་རུངས་པར་འགྱུར་བའོ། །རྡུལ་གྱིས་འཁྲིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་གྱིས་ཁེབས་པར་འགྱུར་བའོ། །མཐོ་དམན་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐག་ཐུག་ཅན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཚ་སྒོ་ ཅན་དང་དགོན་དུང་ནི་ཚ་སྒོ་ཅན་དང་དགོན་དུང་ངོ་།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་སར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་ཆད་ནི་སྨད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་ལོག་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་དུས་ལོག་པ་ཡོད་པས་ན་དུས་ལོག་པ་ཅན་ ཏེ།འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་དག་ཡིན་ཏེ། གང་དུ་ཆར་པ་འབབ་པའི་རྒྱུ་དེར་ནི་ཆར་པ་མི་འབབ་ཅིང་། གང་དུ་གྲང་བའི་རྒྱུ་དེར་ནི་མི་གྲང་ལ། གང་དུ་དྲོ་བའི་རྒྱུ་དེར་ནི་མི་དྲོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ། །འདི་ ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེར་ནི་སྦྱོར་བས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་དམྱལ་བར་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་ པ་ན་གསད་པར་བྱ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ།།འདིར་ནི་དངོས་ཀྱིས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་གསད་པར་བྱ་བའི་སྲོག་ཆགས་དེའི་སྲོག་གཅད་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་ཡང་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པས་འདིར་ནི་དངོས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བརྗོད་པར་རིགས་སོ།།སྨྲས་པ་གལ་ཏེ་དེར་ནི་སྦྱོར་བས་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་དངོས་ཀྱིས་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ དམྱལ་བ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།མདོའི་དོན་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དངོས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་ནས་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་དང་བཅས་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་དངོས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་འཁོར་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ཉེ་བར་གདགས་པ་མཛད་ནས་འདི་སྐད་དུ། སྲོག་གཅོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པོ་འདི་ལས་མི་འདའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།གཞན་ལ་ཡོད་པ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'除了地狱和北俱卢洲'是说在那里没有正确受持的戒律。'其他处有两种'是说除了天界、地狱和北俱卢洲之外的地方，有非律仪所摄和律仪所摄两种。三种律仪即别解脱律仪、禅定律仪、无漏律仪，应当随其所应而受持。'数数修习、串习、多修'是指加行位、正行位和后行位的阶段。
那么如何呢？'寿命短促'是说短寿是等流果。外在事物是指药物、土地等。'威力微弱'是指力量微小。关于'冰雹和多雨'，冰雹是指严重的冰雹，雨是指尘雨或霜露，能使谷物等变坏。'尘土弥漫'是指被尘土覆盖。'高低不平'是指有坑洼。'盐碱地和荒漠'就是盐碱地和荒漠。
这些是什么呢？与'外在事物'相连，是指会变成那样的地方。'低劣'是指被贬低。'时序颠倒'是指这些具有错乱的时节，即谷物等药物，在应该下雨的地方不下雨，在应该寒冷的地方不寒冷，在应该温暖的地方不温暖。'这是异熟果'是指存在于有情相续中的。'这是等流果'是指外在事物，所以不是异熟果。
'在那里是由加行'等广说，是指杀生的加行会在地狱中感受难忍的痛苦，因为在进行杀生加行时，被杀的生命会极其痛苦。'在这里是由正行而成短寿'，就像杀害所杀生命的生命一样，在这里也是相同的。业道正行仅是一刹那。在那里没有苦受，所以这里说'是由正行'是合理的。
有人问：如果在那里是由加行，在这里是由正行，为什么经中说'由数数修习、串习、多修杀生而生于地狱中'？看到经义是说由杀生正行而提出这个问题。'因为说了眷属'是指杀生唯是正行，其眷属是加行，在加行上假立杀生而如此广说。'不离这两种'是指异熟果和增上果，因为存在于自相续中的是异熟果，存在于他处的是增上果。

།འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཡིད་དུ་འོང་བ་འཆད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་དེ་སྐད་དུ། བརྒྱ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་མི་རྣམས་དང་སྐལ་ བ་མཉམ་པར་འོང་ན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པས་ནི་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་ལ།མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་ཟད་དེ། འདི་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དག་ལ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ འབྲས་བུ་དང་།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ལས་མི་འདའི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་དེ་སྐད་དུ། བརྒྱ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོང་ན་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བས་ནི་ཚེ་རིང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ནི་རྫས་ཀྱི་བདག་པོ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་བྱས་པ་དང་། གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་བོར་བར་བྱས་པ་དང་། གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམ་ པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་ཤེ་ན། དེའི་རྒྱུ་མེད་པར་བྱས་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་བྱས་པས་དེ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ནི་སེར་བ་དང་། ཆར་པ་མངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་དེའི་གཟི་བྱིན་ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པར་ འགྱུར་བས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པས་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆུང་མ་དགྲ་དང་བཅས་པར་བྱས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གཟི་བྱིན་གང་གིས་གཟི་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ངེས་པར་བརྗོད་པའི་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་པས་ལོག་པར་ གཡེམ་པས་ནི་རྡུལ་གྱིས་འཁྲིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤོང་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱས་པ་དག་ ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།བརྒྱ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོང་ན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མི་ཕོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བ་ཀུན་དུ་བརྟེན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་བརྗོད་ནས།མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོང་ན་ཡང་སྐུར་པ་ཉུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བརྗོད་དོ། །ཕྱོགས་འདིས་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། ཚེས་གྲངས་དང་། ཡུད་ཙམ་དང་། རྒྱུ་སྐར་ལ་སོགས་པའི་ ལྟ་བ་ཅན་གྱིའོ།།གཞན་ལ་འཚོ་བ་རག་ལུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་ལ་འཚོ་བ་རག་ལས་པའི་དགེ་སློང་དེའི་འཚོ་བ་ནི་ཚུལ་འཆོས་པ་དང་། ཁ་གསག་དང་། གཞོགས་སློང་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པར་ བྱེད་འདོད་པས་ལོག་པར་འགྱུར་ཏེ།འཚོ་བའི་ཚུལ་དེ་དག་ནི་སྦྱང་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

仅仅是从相似的差别而如此说的意思是：解释生命可爱和财物匮乏等差别而如此说。即使百世中如此与人们同等福分，但杀生则会导致短命，不与而取则会导致财物匮乏，这样广说而已。在此因果是相似的。
同样对于善业，等流果不超出异熟果和增上果，从相似的差别而如此说。即使百世中如此与人们同等福分，但远离杀生则会长寿，如此广说。
其他也应当如是配释的意思是：不与而取会使财物主人生苦，造成财物匮乏，失去威光。因此造成痛苦、失去财物、失去威光三种果报。
如何失去威光呢？因为使其无因，使其财物匮乏，从而损害他。正因如此，不与而取会导致冰雹和过多降雨，因为这会损害其威光。
同样，与他人妻子行淫会使他人生苦，使妻子有敌对，失去世间所说'具有威光'的威光。正因如此，邪淫会导致尘土飞扬。
其他也应当如是配释，这是一个方面。一切不善业都应当反过来配释是什么意思呢？远离不与而取，若多修习、串习、多作，则会转生天界。即使百世中如此与人们同等福分，也不会财物匮乏。
同样，远离邪淫，若多修习、串习等广说，即使与人们同等福分，也会少有诽谤。以此方式配释一切。
'种种见解'是指对奇异、吉祥、日期、时刻、星宿等的见解。
'生活依赖他人'是指依靠乞食而活，因为那依赖他人生活的比丘，其生活方式若有矫饰、谄媚、巧言、以得报得、以利求利的欲望则成邪命，这些生活方式是难以清净的。

།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ། དེ་ལས་དབྱུ་གུ་གསུམ་པ་དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་དད་པས་བྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ ལོངས་སྤྱད་ནས་ལྟད་མོ་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ།གླང་པོ་འཐབ་པ་དང་། རྟ་འཐབ་པ་དང་། ཤིང་རྟ་འཐབ་པ་དང་། རྐང་ཐང་འཐབ་པ་དང་། དབྱུག་པས་འཐབ་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་གྱིས་འཐབ་པ་དང་། སྟོབས་འགྱེད་པ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་འཐབ་པ་དང་། མ་ཧེ་འཐབ་ པ་དང་།ར་འཐབ་པ་དང་། ལུག་འཐབ་པ་དང་། ཁྱིམ་བྱ་འཐབ་པ་དང་། བྱེའུ་བར་ཏ་ཀ་འཐབ་པ་དང་། ཕག་འཐབ་པ་དང་། བུད་མེད་འཐབ་པ་དང་། སྐྱེས་པ་འཐབ་པ་དང་། གཞོན་ནུ་འཐབ་པ་དང་། གཞོན་ནུ་མ་འཐབ་པ་དང་། དགྲ་ནང་ནས་འཐབ་པ་དང་། པང་སྟོབས་བྱེད་ པ་དང་།རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེ་མོ་དང་། དཔུང་དང་། དམག་གི་ཚོགས་དང་། དམག་བྱིན་པོ་སྟོན་པ་ལ་ལྟ་བར་རྩོམ་པའི་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་གནས་པའམ། འདུས་པ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། དགེ་སློང་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟད་མོ་སྣ་ཚོགས་ལྟ་བར་རྩོམ་པར་བརྩོན་པ་སྤོང་ བ་ཡིན་ནོ།།དབྱུ་གུ་གསུམ་པ་དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་དད་པས་བྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་ནས། སྒྲ་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་། ཤིང་རྟའི་སྒྲ་དང་། རྐང་ཐང་གི་སྒྲ་དང་། དུང་གི་སྒྲ་དང་། རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་། རྔ་ཨ་རཾ་བྷ་རའི་སྒྲ་དང་། གར་གྱི་སྒྲ་དང་། གླུའི་སྒྲ་དང་། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། ལག་པའི་སྒྲ་དང་། རྫ་མའི་སྒྲ་མཉན་པར་རྩོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་གནས་ཤིང་། ཁ་ཅིག་ནི་སྙན་དངགས་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་བསྙད་པར་ཉན པར་འདོད་དེ།དགེ་སྦྱོང་གི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མཉན་པར་རྩོམ་པའི་བརྩོན་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གོང་དུ་འབྲས་བུ་ལྔ་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་།[་(]སྐྱས་[,]སྐྱེས་[)]བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །སྤོང་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྤོང བའི་ཆེད་ཀྱི་ལམ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།འདིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་ཡང་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤངས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་གི་།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་འབའ་ ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྔར་བྱུང་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་ནི་འབྲས་བུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར། སྔར་བྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཟག་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ།

从《戒蕴经》中所说的是戒蕴品，其中第三节是这样的：有些沙门或婆罗门享用信众供养后，观看各种表演，如：大象相斗、马匹相斗、战车相斗、步兵相斗、持杖相斗、拳击相斗、角力比赛、公牛相斗、水牛相斗、山羊相斗、绵羊相斗、鸡斗、鹌鹑相斗、猪相斗、妇女相斗、男子相斗、少年相斗、少女相斗、内部争斗、角力比赛、旗帜顶端、军队、军队集结、军队列阵等表演，热衷于观看或体验这些大型集会。比丘则应远离观看这些各种表演的热衷。
第三节又说：有些沙门或婆罗门享用信众供养后，热衷于听闻各种声音，如：象声、战车声、步兵声、法螺声、大鼓声、阿兰巴拉鼓声、舞蹈声、歌声、响指声、手掌声、陶罐声等。有些人则喜欢听各种诗歌文字、世间边见相关的言论和各种文字的诵读。比丘则应远离听闻这些各种声音的热衷。
所谓'因为享用邪境'是指因为享用不正确的境界。上文所说的五种果是什么呢，即是增上果、士用果、等流果、异熟果和离系果。所谓'是断除之道'是就本质而言，为了断除的道路称为断除之道。'由此断除烦恼'是就作用而言，既是断除又是道路，这样组织词句。
关于'后起等持所生诸相似法'，说'等持所生'是为了排除非等持状态。说'相似'是为了排除无漏和无记。'俱生'是指与之相应的受等相应法和不相应的生等法。'以及所得未来'是指由其力量所获得的未来诸法，这也是士用果。正因如此，所断除的也安立为士用果，而不仅仅是离系果。
'除先所生'是因为先前所生不适合作为果，如说：'非先生有为，唯是有为增上果。''除异熟果'是因为无漏法没有异熟。其等流果是后起等持所生诸相似法。离系果就是离系本身，即所断除的。

།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེས་དྲངས་པའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། གང་ཡང་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་དང་། སྤངས་པ་དེ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དོ། །དགེ་དང་མི་དགེ་གང་ཡིན་པའང་། །ཞེས་བྱ་བའི་སྤོང་ བའི་ལམ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་སར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འམ།ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེས་དྲངས་པའི་ཆོས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བ་འམ།མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ལྷག་མ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལྷག་མ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་མ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་ལ་ ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།སྤོང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །དགེ་བའི་ དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།བཞི་དང་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཆོས་དགེ་བ་ནི་བཞིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་དགེ་བ་ནི་གཉིས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དགེ་བ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ ཡིན་པས་སོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། མི་དགེ་བ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་སོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤུགས་ཀྱིས་ན་སྐྱེས་བུ་ བྱེད་པ་དང་།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཡིན་པར་མི་འགྱུར། མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་ པ་དང་བཅས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་དགེ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་དག་དང་མི་འདྲའོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འདྲ་བ་ཡོད་དོ།

士用果是由其所引的法，即：解脱道和与其俱生的，以及任何将来所得的，所断的也是。增上果是除先前生起外，自性以外的一切有为法。'善与不善诸所有'，即是除断道以外的有漏业，等持与不等持者，除离系果外具有四果，因为不是断道故无离系果。其异熟果是属于自地的可意或不可意异熟。等流果是由三摩地所生的后续相似诸法。士用果是由其所引的俱生或随后生起的诸法。余增上果如前所述。'无漏余'中，'余'之所说是为了除去断道。其亦存在于加行、解脱及胜进道中，因为不是断道故无离系果，因为是无漏故也无异熟果。其余如前所述。凡是无记业，即有覆无记与无覆无记，也具有三果，因为不是断道故无离系果，因为是无记故也无异熟果。其余如前确实存在。'善之善等是，四二以及三'，这是按照顺序，如何呢？善法的善果是四种。同样的不善果是二种。同样的无记果是三种。'除异熟果'是因为异熟是无记性故。'不善二'是指士用果和增上果。无等流果，因为诸善法的同分因是善法故。也无异熟果，因为异熟是无记性，而不善是异熟故为无记。也无离系果，因为是不善性故。含蓄说明是士用果和增上果，这些应如前解释。'无记是四'，如何不善的等流果是无记法呢？为何不应如此？因为不相似，即有异熟与无异熟的缘故，不善与无记法不相似。对此无过失，因为不善与无记诸法在烦恼性上相似故有其相似性。

།དེ་ལྟ་བས་ན་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་དགེ་བ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་རུང་ལ།མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དག་ ནི་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་མཉམ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་ བ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མི་དགེ་བ་རིས་ལྔ་པ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་མོ།།འདས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུས་གསུམ་པ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་བཞིའོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། འདས་པའི་ ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདས་པ་ཕྱི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེས་དྲངས་པ་འདས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའམ། ཕྱིས་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་འདས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ རྣམས་དང་།ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་ མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་དེ་ཡིན་ནོ།།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་བཞི་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བར་མ་ཡི་ནི་མ་འོངས་པའང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ ལྟར་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཆོས་མ་འོངས་པ་ཡང་བཞིའོ།།དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ནི་དེའི་སྟོབས་ ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བྲལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ཅིང་། སྔ་ཕྱི་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ།།རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར་མ་འོངས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་མེད་དེ། དེ་ན་འཚོལ་བར་འདུག་པའི་ ཕྱིར་དང་།འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིའི་འབྲས་བུ་འདིའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་བྲལ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུར་ནི་འབྱུང་སྟེ། མི་དགེ་བའམ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ནི་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་འོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་རྟོགས་པར་སླ་བས་ཡང་མི་བརྗོད་དོ། །བྲལ་བ་ནི་སའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་ འབྲས་བུ་རང་གི་ས་པའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ།

因此，有覆无记法也可以作为不善法的等流果，不善法也可以作为有覆无记法的等流果。为此，广说'无记'一词，即身见和边执见是遍行不善法，是苦谛和集谛所断法，以及是见苦所断的贪等的等流果。因为经中说：'同类遍行的果，称为等流果'。
广说'诸不善法'一词，即见苦等所断的五部不善法是无记的身见和边执见二者的果。'唯有彼等'一词，是指除离系果外的三果。过去业的果有三时，即过去、未来、现在法是四种。'除离系果'一词，是因为它不属于界。
如何解释呢？过去业的异熟果是其后来的异熟。士用果是由其所引的过去俱生或后续生起的过去法。增上果是与过去同时生起的除自体外的诸法，以及后生诸法。等流果是后生的相似诸法。
过去的异熟果未来者是其异熟。士用果是由其力而获得未来法者。增上果是其未来果。等流果是与其相似的未来法。现在诸法也与此相似，应配合过去的四果。
'中间的未来亦'一句，是指现在法的果未来法也是四种。'即彼等'一词，意为除离系果，应当如是配合。现在法的果现在法是二种，即与其俱生者是由其力所生，故唯是士用果和增上果，因非离系自性故无离系果，因无前后故无等流果，异熟则因待因故现在的异熟果现在法亦无。
'除等流及离系果'一句，是说未来的等流果未来法是无的，因为未来无同分和遍行因，因为彼时处于寻求状态，又因相似性，不能决定此是彼果。离系果亦无，因为离系非是未来。异熟果则有，不善或有漏善未来的异熟果未来法是后当生者。
士用果是未来俱生和未来后续生起者。增上果因易解故不再说明。离系非是地的自性，故离系果自地诸法是无的。

།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་ས་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །ཞེས་འབྱུང་བས་གསུམ་པ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་ནི་ ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སློབ་པའི་ཆོས་གསུམ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་སློབ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ། བྲལ་བ་ཡང་སློབ་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་ བུ་ཡང་མེད་ལ།སློབ་པ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་འགྱུར་ཏེ། བྲལ་བ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་ བུ་ཡང་ཡོད་དེ།སློབ་པས་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འཐོབ་པར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གསུམ་སྲིད་དོ། །མི་སློབ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ སློབ་པའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ།བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དམན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་དང་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །མི་སློབ་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། མི་སློབ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ།།མི་སློབ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བ་དག་ནི་མེད་དེ། དེ་གཉིས་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།འདིར་ནི་མི་སློབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེས་དྲངས་པའི་ཆོས་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་མེད་དོ། །མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི འབྲས་བུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་དགེ་བ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དག་ལྟ་བུར་ཏེ། ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དབུས་སུ་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་བཞིན་ཤེས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐོག་མར་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་གྱི་དོན་རིམ་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། མི་དགེའི་དགེ་སོགས་གཉིས་དང་ནི། །གསུམ་དང་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མར་ཡང་། སྤང་བྱ་མིན་པའི་དེ་དག་གཅིག་།གཉིས་ དང་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན།།ཞེས་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དག་ཏུ་གོ་རིམས་བཞིན་གྱི་དོན་བཤད་པ་ལྟར་དབུས་སུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་མཐུན་པར་སྦྱར་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ།

如果是他人地位的无漏法，则说'三果'，这是依据宗义：'九地之道是互相'而说的，因为有第三顺生果的缘故。学处的业果有三种学法，如是异熟果非学处，离系果也非学处。非学非无学也有三种，这是说因为学处无异熟，所以没有异熟果，学处与非学非无学不同，所以也没有顺生果。有离系果，因为离系是非学非无学的自性。也有士用果，因为学处可能获得非学非无学。增上果也是如此，因此有三种可能。
'无学业果'等广说，无学业的果中学法只有一种，即增上果。因为是下劣的缘故没有顺生果，如说'等同及殊胜'。因为无同时生起和后续生起，所以也没有士用果。无学之后不会出现学处，因为即使退失时也被烦恼生起所间隔。异熟果和离系果也是非学非无学，而且无学也无异熟，所以没有异熟果。
'无学有三种'是指士用果、增上果和顺生果。没有异熟果和离系果，因为这两者是非学非无学的自性，而这里应当思考的是无学的本质。非学非无学有两种，即士用果和增上果。其中士用果是指由此引生的后续诸法。增上果如前所述。依据所说的理由，三果是没有的。
'无学也与此相同'意思是有两种，即士用果和增上果。'等等'是指见所断等。'彼等'是指见所断等。'修所断有两种'中，士用果是从无漏道起定时修所断的诸善法。
'如初后'等广说，是指如同初后，又说'依次'是为了表明中间也应如初后般理解。怎样呢？最初'依次'的含义是按顺序，如说'不善善等二三四，如是依次配'。最后也说'非所断彼等一二四，如是依次配'。如同初后处说明了依次的含义一样，中间也应当如此理解。'这是相应之法'是总结的方式。

།དེ་ལྟ་ མ་ཡིན་ན།ལུང་བསྟན་མིན་གྱི་དགེ་ལ་སོགས། །དེ་དག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ གང་ཞིག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞིང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཟག་གང་ཞིག་གིས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་མི་འགྲོ་བས་འདིའི་ལས་ནི་རིགས་ པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོ་ག་ཉམས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་ བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ།།གཞན་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་དང་། ཆོ་ག་ཉམས་པ་དང་ཆོ་ག་ཉམས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་གཞན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་ལ་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ ཡིན་གྱི།མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གནས་བརྟན་མ་འགགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིག་གི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ལས་གཅིག་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་འཕེན་ན་གནས་བརྟན་མ་འགགས་པས་བདག་ནི་བསོད་སྙོམས་གཅིག་པོ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་ན་རང་སངས་རྒྱས་སྤྱི་གཙུག་མེ་ཏོག་ཏ་ག་ར་ལྟ་བུ་ལ་བསོད་སྙོམས་ཕུལ་ཏེ། དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་བསོད་སྙོམས་གཅིག་པོ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །བསྒྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།མིར་འདྲ་བ་ལ་ལ་ལ་ནི་དབང་པོ་ཚང་བ་ཡིན་ལ། ལ་ལ་ནི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཐ་དད་པ་ལས་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ། །དབང་པོ་དྲུག་འཕེན་པར་བྱེད་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་དོག་ལ་སོགས་ པ་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས།མིར་འདྲ་བ་ལ་ལ་ལ་ནི་ཁ་དོག་བཟང་ལ། ལ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དེ་དག་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བའི་རྐྱེན་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེ་ བ་འཕེན་པ་ཡོད་ཕན་ཆད་འགའ་ཡང་དབང་པོ་མ་ཚང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་ལ།སེམས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུ་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་དེ་འཕེན་པར་ བྱེད་པའི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཤིང་གི་ཕྱི་ཤུན་ལྟ་བུར་ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ སྒྲིབ་པ་ཡིན་པས་སོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ངན་སོང་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་སུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དག་གོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལས་ཀྱང་བསྡུ་ལ།ཟ་མ་དང་། མ་ནིང་དང་། མཚན་གཉིས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如果不是这样的话，'非预言的善等，这些二和三和三'等等这样的一切都应当按照次第来说。
由于是从非如理作意而生起的缘故，即是说，某种非如理且不合理的作意，与烦恼相应的趣入，那就是从此而生。这是它的本性，因此如此。
某人应当如何行进，即某补特伽罗应当如何行进而不如是行进，因此此人的业是由不合理而生。
仪轨失坏也是如此，其中'也'字表示包含烦恼性。
除此二者之外的是非二者，即既非由合理所生，也非由不合理所生。
其他那些是什么呢？即无记业，以及除了仪轨失坏与非仪轨失坏之外的其他无记。
所谓'生'是指同类，即是指非心相应行，而非相生，应当如是理解。
那么关于上座马阿伽达所说，其义为：如果一业只能引一生，那么上座马阿伽达所广说'我以此一次布施'等言论如何不相违？他在其他生中曾对如多伽罗花般的独觉佛供养布施，因此他说'我以此一次布施'等广说。
'转'即是成就的意思。
说某些似人者诸根具足，某些则是由补全不具足诸根的不同业而成，这是不合理的。因为眼等六根是由能引业的果报，而色等是由圆满业的果报，所以不应说某些似人者色相好，某些则不好。
由于圆满业有能力遮止其生起的违缘，因此无相违。若不如此，只要有引生，就不会有任何根不具足的情况。
'其他也有异熟'是指受等。
'因为不与业同时生起'是说，如是等持不与思业同时生起，又因为是无心的缘故，也不与身语业同时生起。
具异熟的得也非能引，因为业与果不一致。虽然诸得与能引业同时，但与其果不一，因为诸得如树皮般住于外。
'业障'即是业本身为障，烦恼本身为障，异熟本身为障。
'令趣向圣道的诸善根'即暖位等。
'决定往恶趣等'即决定往地狱、畜生、饿鬼等。'等'字也包括决定往无想定、大梵天的业，以及成为黄门、无根、二根等。

།དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བུད་ མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་།སྲིད་པ་བརྒྱད་པར་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡང་མི་སྐྱེ་ཞིང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། བུད་མེད་ཉིད་དང་། སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ཡང་ འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ།རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པར་སླ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་བསྟན་སླ་བས་ན་བསྟན་པར་སླ་བ་སྟེ། བསྟན་པ་སླ་བ་ཉིད་བསྟན་པར་སླ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གདགས་སླ་བས་ན་གདགས་སླ་ བའོ།།གདགས་སླ་བ་ཉིད་གདགས་པར་སླ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །བསྟན་པར་སླ་བ་དང་། གདགས་པར་སླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་གཞི་སྟེ། མཚམས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་གཞི་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ ནོ།།གཅིག་གི་གཞི་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པའི་གཞི་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཞི་ལས་བསྟན་པར་སླ་ཞིང་གདགས་པར་སླ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་ནི་དམྱལ་ བའི་འགྲོ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་འདི་ནི་ཕ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གཞི་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་འབྲས་བུ་དམྱལ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་ནི་མིའི་འགྲོ་བ་ཅན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཚམས་མེད་གླིང་གསུམ་དག་ན་ཡོད། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་ སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་སོ།།གང་ཟག་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དག་ཡིན་གྱི། ཟ་མ་དང་། མ་ནིང་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ལྔས་བསྟན་པར་སླ་ཞིང་གདགས་པར་སླ་བ་དག་ཡིན་གྱི། ངན་སོང་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ལྔས་བསྟན་པར་སླ་ ཞིང་།གདགས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་མ་བཤད་དོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པས་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་ལ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་སྡིག་ཅན་ནོ།།ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་དེ་བས་ཡང་ངོ་། །དེ་བས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱི། གཉིས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་བར་ ཆད་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ།མཚམས་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གང་དང་ལྡན་པས་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ། དགེ་སྦྱོང་ཉིད་ནི་དྲི་མེད་ལམ། །ཞེས་ངོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེ་དང་ འདྲའོ།།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ན་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་དག་ལ་ཡང་བསམ་པ་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ལ་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཟ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

同样地，应当说明从卵生、从湿生、成为女人、决定成为第八有等业。圣者不生于地狱等处，也不生于卵生、湿生等生处，也不成就女人身和第八有，因为最多也就是第七有。
'易于显示'是指容易向他人显示，所以是易于显示，易于显示性即是易于显示。同样地，因为自身容易安立，所以是易于安立，易于安立性即是易于安立。'易于显示'和'易于安立'这两者是同义词。
'事'是指业道的事，三无间业的事是杀生业道，一个的事是妄语业道，第五的事是杀生加行，如是从事上易于显示和易于安立。
果报都是不悦意的。趣是获得地狱趣。生是生后即感受。补特伽罗是因为具有大烦恼而行持，从'此补特伽罗是杀父者'乃至'此是以恶心出如来身血者'。
其他人说：事如前。果报是具有地狱果报。趣是造作人趣，因为经中说：'无间罪在三洲中有'。生是同样地生后即感受。补特伽罗是男人和女人，而非黄门和阉人。如是由五因易于显示和易于安立，而那些决定生恶趣等的业不是由五因易于显示和易于安立，所以未说。
所谓'引生后后'是指如此：烦恼障引生业障，业障也引生恶趣中不悦意的异熟，所以烦恼障是最为罪恶的，业障比那更甚，比那更甚的是异熟障。异熟障仅在现法中起作用，而不在第二世。
对于具足杀父等法而成为无间的原因应当说明，'无间性'是体性词，如'沙门性'。譬如具足无漏道而成为沙门，对此应当说明：'沙门性是无垢道'，是体性词，与此相同。
'北俱卢洲中无'是因为具足自然戒律，以及彼处无教法的缘故。正是由于无戒律的理由，即使对罪恶也因为意乐不坚固，凡是有戒律者也有非戒律，因为是对治的缘故。因此，如说黄门等无非戒律。

།གང་དག་མེད་པར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་ཕ་མ་ལ་ངོ་ཚ་དང་། ཁྲེལ་གང་ཞིག་མེད་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་པར་བྱས་པས་ཟ་ མ་ལ་སོགས་པ་མཚམས་མེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་བ་ཤས་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་ལུས་མ་ཚང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་པ་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ ན།སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་། མ་ལ་སོགས་པ་བསད་པས་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་པའི་ཆོས་དང་འགལ་བའི་ལུས་མ་ཚང་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཚང་བ་རྟོགས་པའི་ཆོས་དང་འགལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་དེ་ཁོ་ནས་བྱམས་པ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་གྱི། ལོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མ་ཚང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་འདོད་དེ། ཕན་པ་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྟ་ཅང་ཤེས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་ རྣམས་ཀྱང་བློ་གསལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།རྟ་ཅང་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྟ་ཅང་ཤེས་ཤིག་མ་ལ་མི་རྒལ་བ་ལས་གདོང་གོས་ཀྱིས་གཡོགས་ཏེ། མ་ལ་རྒལ་དུ་བཅུག་པ་དང་། དེས་ཕྱིས་ཤེས་ནས་རང་གི་ཕོ་མཚན་བཅད་དོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། དེ་ ལྟར་ན་རྟ་ཅང་ཤེས་དེ་བློ་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །མིའི་ཡང་ཕ་མ་མི་མ་ཡིན་པ་བསད་ན་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཕན་པ་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བ་ ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ།མི་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་མི་དང་འཚམ་པའི་ཕམ་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ལ། མི་དེ་ཡང་ཕ་མ་མི་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ངོ་ཚ་དང་། ཁྲེལ་ཤས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་མི་གནས་ཏེ། འགྲོ་བ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱམས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གསོད་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།གཅིག་ངག་གི་ལས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནོ། །གསུམ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཅིག་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནོ། །གཅིག་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྐུ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་མི་བརྫི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་སེམས་ དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་སྟེ། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ཞེས་བྱ་བར་འབྲས་བུ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་ བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ཞེས་བརྗོད་དེ།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བས་ནི་དགེ་འདུན་འབྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་དགེ་འདུན་བྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་དབྱེན་ནི་མི་འཕྲོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་དངོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྫས་ སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཆོས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་བསྟན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཇི་ལྟར་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ དང་འབྱེད་པ་པོར་ཡང་མི་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་འདི་མཚམས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'由于使其无有'是说，对于那些对父母无有惭愧而使其损坏的人来说，像杀母等无间罪的过失不会成为很大的过失，因此他们认为这些不是无间罪。
如果说由于是不完整身体的因而利益微小，因此他们认为这些不是无间罪的话，那么盲人等男女杀母等也不会成为无间罪。
不是这样的，因为所说的不完整是指与证悟法相违的。是就与证悟法相违的不完整而言，由此仅仅是慈爱微小，而对于盲人等的不完整则不是这样。
正因为如此，对于饿鬼和旁生也不承认，因为利益和惭愧都微小。
所谓'如同贤马'是说，饿鬼和旁生中有智慧者也会成为无间罪，这是根据上下文而说的。所谓'贤马'是指，譬如有一匹贤马不愿跨越母马，用布蒙住其面后使其跨越母马，之后知道后割断自己的生殖器，如是传说。如此这匹贤马是有智慧的，认为对它会成为无间罪。
所谓'人的非人父母被杀也不成为无间罪'就是说绝对不会成为无间罪。
为什么呢？因为利益和惭愧都很小的缘故。非人也不能给予人相应的伤害，人对非人父母也不会有很大的惭愧，因为种族不同而慈爱微小的缘故。
所谓'四种是身业'是指杀母等。
所谓'一种是语业'是指破和合僧。
所谓'三种是杀生'是指杀母等。
所谓'一种是妄语'是指破和合僧。
所谓'一种是杀生的加行'是指以恶心出如来身血。
为什么不是杀生呢？所谓'诸如来是不可损害法'就是说是不可数法。
所谓'是因上假立果名'是说，破和合僧的非相应心性的因是妄语。在此因上假立果名，即在破和合僧上假立非相应心法之果。
所谓'由此分裂'是说，执取能作义而说妄语为破和合僧，因为以妄语而使僧团分裂。破和合僧不是执取体性建立为僧团分裂。
所谓'破僧是不和'是说，按照毗婆沙师的观点是实有的实法。
因此说'自性非相应法，非烦恼无记法'。
所谓'此如何成为无间罪'就是说这样性质的绝对不会成为无间罪。
与那非相应法和分裂者也是完全不相应的，因此认为这不是无间罪。

།དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་སློང་གིས་འབྱེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ནི་དགེ་སློང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། འབྱེད་པ་པོ་ཡང་དེ་ལ་སྡོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་ཁོ་ནས་འབྱེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལ་སྤྱད་ ཅིང་ཞུགས་པས་ན་ལྟ་བ་སྤྱད་པའོ།།ཡང་ན་འདི་ལ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་ཡོད་པས་ན་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་སྟེ་དེས་ནི་བརྟག་ཅིང་སེལ་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་བཟུང་བར་ནུས་ཀྱི། སྲེད་པ་སྤྱད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་ གྱིས་མནན་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་དག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཚན་མོ་རངས་པར་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ལམ་འཇུག་པའི་གགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།ལམ་འཇུག་པའི་གགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྲིད་དུ་དགེ་འདུན་འདུམ་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལམ་འཇུག་པ་འགགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་འཁོར་ ལོའི་དབྱེན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་དགེ་འདུན་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། འབྱེད་པ་པོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་འདུན་ནི་དགེ་སློང་ བཞི་ཡིན་ལ།དགེ་འདུན་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ན་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་དགེ་སློང་བརྒྱ་དང་། དགུ་པ་འབྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་ལས་གཞན་པ་ནི་འདིར་མཚམས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་དབྱེན་ལས་འགྱུར་རོ། །མི་མཐུན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གྲོས་ཐ་དད་པས་སོ། །ལས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་ལས་གསོ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནི་བརྒྱད་དག་ཡན་ཆད་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཡང་དགེ་འདུན་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྱེད་པ་པོ སྟོན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ནི་མེད་པས་དགེ་སློང་བརྒྱད་ཁོ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི།དགུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཤ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་དེ། བློ་གྲོས་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནས་སྐབས་སྔ་མར་ནི་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ ཡིན་ལ།ཕྱི་མར་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ལ་སྐྱོ་བ་ཀུན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱོན་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོན་ནི་ཉེས་པ་སྟེ། ལྟ་བའི་སྐྱོན་ནམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐྱོན་ནོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱོན་ནི་ཇི་སྐད་དུ། བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་ འཚལ་བ་ལྟར་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་གང་དག་བར་དུ་[(]བཅོད་[,]གཅོད་[)]པར་བགྱིད་པར་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་དག་ནི་བསྟེན་ན་བར་དུ་གཅོད་པར་བགྱིད་པར་མི་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་རྒྱུག་ཅིང་འཁོར་བར་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེས་ཕྱིར་བསྡུམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཟུང་དེས་ཕྱིར་བསྡུམ་དགོས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

破僧与俱生是不相应法与俱生，即语表和无表的自性等，这是词义。
所谓'比丘破'是因为佛是比丘，而破僧者也是具有戒律的缘故。
所谓'唯以见行破'是指，由于行持并趣入身见等五见，故称见行。
或者说，因为此人有见行，故称见行，这是说明由于能够观察和抉择，故能执持其他殊胜的导师和殊胜的道，而非爱行所能。
所谓'因难忍'是指难以降伏的缘故。
所谓'因法现前'是指教法和证法现前的缘故，这是词义。
所谓'获得忍者则不然'是指获得顺决择分忍者则不然的词义，因为与见谛相似的缘故。
所谓'彼不住'是指不住至天明，这是词义。
所谓'已破'，若问如何破？说'因为成为道入障碍'，即因为造成道入障碍，这是词义。
乃至僧众未和合之前，道入被阻碍，任何相续中都不会现前圣道，这是词义。
破僧因为是破轮之因，所以也称为破轮。
所谓'必定僧众住于两部'是指住于佛陀一方和破僧者一方，这是词义。
僧众是四位比丘，第二僧众也应当存在，如是则有一百位被破的比丘和第九位破僧者。
所谓'其他破僧'是指除破轮之外的其他破僧在此非无间罪，这样想是因为那是由羯磨破而成。
所谓'不和'是指见解不同。
所谓'诸羯磨'是指僧众的布萨等羯磨。
所谓'由八以上'，此中也有两部僧众，破僧者无有自认为导师的慢心，故仅有八位比丘，而非九位等。
所谓'是一味'是指无有不和，即见解一致，这是词义。
前阶段生起欢喜和极欢喜，后阶段则由作意无常而于心中普遍生起厌离。
关于'过患未生之前'，过患即过失，是见解过失或戒律过失。
其中见解过失如说：'我如所知世尊所说义，世尊所说若修行彼等欲能作障碍者，修行则不成障碍'等，
又如说'彼心流转轮回'等所说。
戒律过失即破戒。
所谓'因彼当复和合'是指如是必须由彼二声闻复和合，这是词义。

།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཉན་ཐོས་ཟུང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་ ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ།།གཉིས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འདིའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ནི་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ནི་འཕགས་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུའོ། །འགྲན་ཟླ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན།འབྱེད་པ་པོ་དེའི་འགྲན་ཟླར་གྱུར་པ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པ། མཚམས་མ་བཅད་པ་དག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཚམས་དེ་ མཚམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་ལས་ཐ་དད་པར་བྱེད་པས་ནི་དགེ་འདུན་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།རང་བཞིན་གྱི་མཚམས་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། བཅད་པའི་མཚམས་ཡོད་ན་རང་བཞིན་གྱི་མཚམས་དེར་རྣམ་པར་གཞག་པས་དེ་ཡང་བཅད་པར་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ལས་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་སློབ་མ་དགེ་འདུན་འབྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་དེ་འབྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ན་དྲང་སྲོང་ མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གི་འཁོར་གྱི་དབྱེན་བྱས་པར་གྱུར་ཏེ།དེས་ན་འདིའི་དགེ་འདུན་ལྷས་བྱིན་གྱིས་ཕྱེའོ་ཞེས་གྲག་གོ། །གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་ཕལ་པ་བསད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཞིང་། །སྤངས་དང་མེད་པར་ བྱས་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་པ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཞིང་ངམ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་བོར་བའི་ཕྱིར་ཡང་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་པར་བྱས་ཤིང་ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཡང་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བ་དང་།དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་ཕན་འདོགས་པའི་ཞིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པ་དང་། མེད་པར་བྱས་པས་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་མཚམས་ མེད་པ་ཡིན་གྱི།གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་སྟེ། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་ ནོ།།དཔེར་ན་ཞིང་ལ་ས་བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་མང་པོར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ལ་ས་བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་མང་པོར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕའམ་མ་མཚན་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གྱུར་པས་དེ་མ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཕ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་འདོད་པས་ མ་བསད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ།ཕ་བསད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚམས་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་དེ་མེད་པར་དོགས་པས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པས་ན་གང་གི་ཟླ་མཚན་ལས་བྱུང་བའོ། །བྱ་བ་ ཐམས་ཅད་ཞུ་བར་བྱ་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལ་ཞུ་དགོས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དྲི་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནུ་ཞོ་ལྡུད་པ་ནི་པང་ན་འཚོ་བར་བྱེད་པའོ། །གསོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ནུ་ཞོ་ལྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟས་རགས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྙོད་པར་བྱེད་པའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནུ་ཞོ་ལྡུད་པ་ནི་ནུ་ཞོ་སྣུན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གསོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཟས་རགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁྲུས་དང་། ལུས་མཉེ་བ་དང་། ཡ་ང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

一切诸佛必定有两位主要声闻弟子，一位是智慧第一，另一位是神通第一。释迦牟尼佛的智慧第一是圣者舍利弗，神通第一是圣者目犍连。所谓'无与伦比'是指当世尊入涅槃后，将无人能与分裂僧团者相抗衡。
第三十七卷。所谓'在未结界处'，是指在界场内以不同羯磨使僧团分裂为两部分。虽然有自然界如村落和城市，但是如果有结界，则应知自然界也被视为结界。
所谓'取决于羯磨'，是指只有作羯磨破僧的那个人才能使僧团分裂，其他人则不能。释迦牟尼佛在菩萨阶段时也曾破坏过一位具有五神通的仙人的眷属，因此传说这次是提婆达多破坏了佛的僧团。
所谓'其他则不是'，是指杀害普通女人等。'因为是恩惠田和功德田，舍弃和毁坏的缘故'，是指杀父母等是舍弃和抛弃恩惠田或功德田，因为毁坏和损害了这些，所以是无间罪。
以恶心对如来身出血和破和合僧，也是破坏这些。这里说明，因为是恩惠田和功德田，所以舍弃和毁坏它们的杀母等行为才是无间罪，其他则不是。
'因为是功德田'，意思是因为是功德的所依。或者说，功德田是指具有功德者成为福田。比如在田地播种会结出很多果实，同样在福田播种也会得到众多果报。
如果父亲或母亲改变性别，由于性别改变后不承认其母亲身份或父亲身份，因为没有杀母或杀父的行为，怀疑是否构成无间罪而提出询问。
'从谁的月经所生'，是指从其月经中出生的那个人。'一切事务都应请示'，是指对母亲应请示的一切事情都要询问，因为如同母亲。
哺乳是指抱在怀中养育。养育是指给予哺乳。生养是指提供粗食等。其他人说，哺乳是指喂奶的意思，养育是指使习惯粗食，生养是指沐浴、按摩和远离恐惧等。

།མ་ ཁྲིའུའི་འོག་ན་འདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུས་ཁྲིའུའི་སྟེང་ན་གོས་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་ན་འདི་ན་མི་ཞིག་ཉལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་དེར་མཚོན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་།མཚོན་བཏབ་པ་དེས་མ་ཁྲིའུའི་འོག་ན་འདུག་པ་བསད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁྲུས་པ་བཙོ་བླག་མཁན་གྱི་བུས་སྦྲང་བུ་བསད་དོ་སྙམ་པའི་སྦྱོར་ བས་ཕ་བསད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་འབའ་ཞིག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་མཚམས་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེས་བསྡུས་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་མཚམས་མེད་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སོང་ལ་སྐྲ་ཅན་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་མཚམས་མེད་པ་གཉིས་བྱས་ཏེ། ཕ་བསད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པའོ་ ཞེས་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་རོ་རུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ན་རྒྱལ་པོ་ཨུ་ཏྲ་ཡ་ན་ཞེས་བྱ་བས་བུ་སྐྲ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དབང་བསྐུར་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་།།རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་རོ་རུ་ཀ་དང་ཉེ་བ་ཞིག་ཏུ་འོངས་པ་དང་། ཡང་རྒྱལ་སྲིད་འདོད་དོ་ སྙམ་ནས་བློན་པོས་སྦྲན་པ་དང་།རྒྱལ་པོ་སྐྲ་ཅན་དེས་རང་གི་ཕ་དེ་བསད་དོ། །དེས་བསད་པར་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་ན་གཤེད་མའི་མི་དེ་ལ་སོང་ལ། སྐྲ་ཅན་ལ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་སོང་ ལ།སྐྲ་ཅན་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་མཚམས་མེད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྒོ་གཉིས་ནས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པ་སྒོ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ཏེ། མཚམས་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་དེ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གཙེན་མའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དཔེར་བརྗོད་དེ། ཤཱཀྱའི་མི་གཙེན མ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་འཕགས་སྐྱེས་པོས་སྐྲག་ནས་གངས་ཁྲོད་ཀྱི་ནགས་ཚལ་གྱི་ཕྱོགས་ཤིག་ན་འཁྲས་ཤིང་འཚོ་བ་རྔོན་གྱིས་ཚོལ་ཚོལ་བ་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གསུམ་ལོན་ནས་དེ་ནས་བབས་ཏེ། གཙེན་མ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་ བསྟན་པ་དང་།དེ་དང་དེའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་རི་དགས་དག་གི་གདོས་དང་། རྒྱ་ལ་སོགས་པ་བཤམས་ལ། དེ་དག་གི་སྦྱོར་བས་ཀྱང་རི་དྭགས་དག་གསད་པར་བྱས་མོད་ཀྱི། འབྲས་ བུ་ཐོབ་པས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་གིས་མ་རིག་གོ།།ལྔ་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། དང་པོ་རྣམས་ཆེས་ལྕི་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚམས་མེད་པ་འདོན་པའི་གོ་རིམས་ནི་མ་གསོད་པ་དང་། ཕ་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྔ་པ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་དེ་ནི་དགེ་འདུན་དབྱེན་བྱེད་པ་ལས་གཞན་པ་ལྷག་མ་བཞིའི་ནང་ནས་ཆེས་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དེ་ནི་མ་དང་ཕ་གསོད་པ དག་པས་ཆེས་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ།།དང་པོ་མ་གསོད་པ་ནི་ཕ་གསོད་པ་བས་ཆེས་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་གསོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ངེས་པར་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྒྱ་ཆེ་ བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེ་བར་གསུངས་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་བར་གྱི་བསྐལ་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'母亲躲在床下'是说，儿子见床上有衣服，以为这里有人睡觉，用武器刺向那里，用武器刺杀了躲在床下的母亲。还有浴室工人的儿子以为杀死苍蝇而杀死了父亲。
两种无表色，即无间罪的无表色和单纯杀生的无表色。表色只是无间罪，因为它只属于无间罪，不属于其他。
其中无间罪只有一个，即杀阿罗汉。'去告诉发发，你造了两个无间罪：一个是杀父，另一个是杀阿罗汉'这是说，在卢鲁迦城，乌陀衍那王有个儿子名叫发发，受王位后出家。
出家后证得阿罗汉果。他来到卢鲁迦附近时，大臣告诉他想要王位，于是发发王杀了自己的父亲。在行刑时，对刽子手说'去告诉发发'等等详细的话。
所说的'两种因'是说，去告诉发发你以两种因造了无间罪。'从两门而行'是说，因为无间罪具有两种门，所以假立为两种，这个无间罪因为具有两种因而特别严重。
由于与所依极其相违，是说与生起圣道的所依极其相违。这里举例说明猎人的故事：释迦族的猎人因害怕阿阇世王逃到雪山森林中，靠打猎为生。
世尊在三十三天住了三个月后下来，专门对猎人及其眷属说法，他和他的儿子们获得预流果。据说他们在获得圣果之前，布置捕捉野兽的陷阱和网等，以此方便杀害野兽，但获得圣果后就不再造作这些不善业道。
第五、第三和第一最为严重。无间罪的顺序是：杀母、杀父、杀阿罗汉、破和合僧、恶心出佛身血。其中第五恶心出佛身血比破和合僧以外的其余四种更为严重。
第三杀阿罗汉比杀父母更为严重。第一杀母比杀父更为严重，因此杀父在所有无间罪中最轻。
所谓'确定'即确定把握的意思。从异熟广大的角度来说，破和合僧罪过最大，因为其果报要持续一中劫。

།སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་འཆི་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་སྟེ། དན་ད་ཀའི་དགོན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གཞན་ལུས་ཀྱི་ལས་སམ་ངག་གི་ལས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་དེ་སྙེད་འཆི་མི་སྲིད་དོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོར་གསུངས་ཏེ། གཞན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཙམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་ བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་གི་བསམ་པ་ནི་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བས་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེར་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ ན་མཚམས་མེད་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་དག་གི་ལན་ནི་དེ་དག་བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཡང་མཚམས་མེད་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་བྱས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མ་བསད་པའི་མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ངེས་པར་གཏོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསད་པ་ནི་ཕ་བསད་པའི་མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་བསད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པའི་མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་གྱི་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་ནི་དགེ་ འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པའི་མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།མཆོད་རྟེན་འཇིག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པའི་མཚམས་མེད་པ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ་དགེ་འདུན་གྱི་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་ནི་ནར་ མར་འདུ་བ་འཕྲོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་སྐད་དུ། དགེ་འདུན་གྱི་ཞལ་དུ་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། གང་ཞིག་གིས་དགེ་འདུན་འཚོ་བར་བྱེད་པ་ཞལ་དུ་གསོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕྲོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་ཐོབ་ ངན་སོང་མི་འགྲོའོ།།ཞེས་འབྱུང་བས་ངན་སོང་གི་ས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་རྣམས་བགེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། དཔེར་ན་མི་ཞིག་ཡུལ་འདོར་བར་བྱེད་པ་ལ་བུ་ལོན་པ་དག་ལྡང་བ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལྟ་ཆེན་པོ་ལ་བུར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་ སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བརྙས་གནོད་ནི་བརྙས་པའི་གནས་སྐབས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའོ། །ལུས་དང་ངག་གི་འཇུག་པས་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ ལྟོས་ནས་དེ་སྡོམ་པ་ནི་བརྣགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཚང་བའི་བསྐལ་པ་ནི་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། །དེའི་བར་དུ་སྟེ། གྲོང་དཔོན་དགེ་སྦྱོང་གཅེར་བུ་པ་རལ་གྲི་ཐོགས་པ་ཞིག་གིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཀྱེ་དགེ་སློང་གཽ་ ཏམ་གང་ཁྱོད་ལོ་ཉེས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནང་ན་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་འདི་སྙེད་ཅིག་དང་ཐབས་ཅིག་སེར་བ་བཞིན་དུ་མ་རུངས་པར་བྱེད་ཅིང་སློང་མོ་ལ་རྒྱུ་བ་ཇི་སྟེ་ཁྱིམ་རྣམས་ཕུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་གྲོང་དཔོན་ངས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །སྐྱོན་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོའི་སྐྱོན་དང་། རིགས་དམའ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོའི་སྐྱོན་ནོ།

基于大多数众生死亡的角度而言是意业过失，因为这是丹达迦森林等地荒废的原因。其他身业或语业不可能导致如此众多的众生死亡。
基于断除一切善根的角度而言，邪见被说为大过失，因为其他不善根仅仅与生起相违，而不会断除诸善根。
关于'并非一定是无间'这句话，其他人的想法是：由于他们必定会生于地狱，所以与此相似，因此称为与此相似。并非是因为无间即生于彼处。若不如此，则将仅成为无间罪。
对前说的回答是：虽然他们是无间生起，但并非仅是无间罪，因为时间和果报不同。
'害阿罗汉尼'是与杀母无间罪相似。
杀已定位的菩萨是与杀父无间罪相似。
杀有学是与杀阿罗汉无间罪相似。
夺僧众所需是与破和合僧无间罪相似。
破坏佛塔是与恶心出佛身血无间罪相似。
论师毗友说：夺僧众所需是指夺取经常性所需。
这样说：'夺取僧众受用之门'，即夺取供养僧众生活资具之物。
由于超越异熟果报之地，即如说'得忍不堕恶趣'，因此超越恶趣之地。
'如是'是指由于超越其异熟果报之地，欲界诸业为作障碍而住，如同有人要离开某地时债主追讨一样，这就是'如是'的含义。
'生如大娑罗树种姓'是指生于大种姓的意思。
从'生如剎帝利大娑罗树种姓'乃至'生如居士大娑罗树种姓'，是指生于大居士种姓的意思。
轻蔑损恼是指以轻蔑为前提的伤害。对于由身语行为而使他人产生痛苦和不悦，针对这些而约束即称为克制。
关于'九十一劫之间'，圆满的九十一劫即是九十一。其间即是：当城主外道持剑者对世尊说：'喂，沙门乔答摩，你为何在这样的饥荒年间与如此众多比丘僧众一起如同冰雹般危害乞食，是为了毁坏诸家而来吗？'世尊对他广说：'城主，从今以后九十一劫之间……'等。
这四种过失得以遮止，即恶趣过失、低劣种姓过失、根不具足过失和女身过失。

།ཡོན་ཏན་གཉིས་ནི འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་དྲན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྟོང་གསུམ་འཆག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་ དབང་གང་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚད་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཚད་དེ་ལྟར་བཅས་པ་དེ་དག་བརྒྱས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་གཅིག་འགྲུབ་པ་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྐུ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་སེམས་པ་ལྔ་བཅུ་འབྱུང་ལ། བདག་ཀྱང་འདི འདྲ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ལས་ཀྱང་གཞན་ལྔ་བཅུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་པའི་ཁམས་གནས་ཉི་ཤུ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བཅུ་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། གྲང་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དེ། དེ་ ལྟར་ན་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་ཁྱད་པར་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ལ།དེ་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་ལ་ཇི་ལྟར་འདིས་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ལས་སེམས་ཅན་དག་ བཀྲོལ་བ་ལྟ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་པ་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་རྗེས་ལ་བདག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྲོལ་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་བདག་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་གཉིས་པ་འབྱུང་བས་སེམས་པ་ལྔ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དེ་དག་ལན་ གཉིས་སུ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་པ་བརྒྱར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རྒྱུ་ལྔས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལྔ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཉེར་བསྡོགས་ཡོངས་སུ་ དག་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་སྨས་པ་དང་། དྲན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྔོས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ཡང་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་ཆར་ལ་དམིགས་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སེམས་པ་ལྔ་ཕྲག་བཅུ་ནི་སེམས་པ་ལྔ་བཅུ་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེས་པ་ལྟར་བདག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤོག་ཤིག་སྙམ་དུ་དེ་དག་ལན་གཉིས་སུ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་པ་བརྒྱར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་རེ་ཡང་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ལས་སྐྱེས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགྲུབ་པོ།།བསྙེན་བཀུར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྫ་མཁན་སྣང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་གྱུར་པས་དང་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའོ། །དེའི་ཚེ་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་སེམས་མ་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ།།ལུས་དང་ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །ལྷ་ཡུལ་ས་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ལ།ལྷ་ཡུལ་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། །རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་ན་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཚིག་དག་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ རྟེན་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་ནའོ།།རྣམ་ཐོས་བུའི་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་གནས་ནའོ། །ལྷའི་ཕོ་བྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་གནས་ཏེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓获得两种功德，即是获得忆念前世的功德和不退转的功德。所谓除了菩萨亲近以外，是指造作相好异熟业。所谓三千界行走，是指由众生业力所致的三千大千世界中的大地量，以如是量的百倍成就大士一相，乃至三十二相亦复如是。
有人说诸佛有二身：生身和法身。其中生身是具有三十二大士相之相。法身是佛十八不共法。其中缘佛作意现前能生五十思，又想'愿我亦如是'之业亦生其他五十，如是则为百福。
其他人说欲界二十处、色界十六处、无色界四处、寒地狱八处，如是三界有四十八种差别，缘此菩萨生起悲心，因此与之相应生起四十八种思。其后如是想'如何令此三界众生解脱'，如是缘佛之思生起。其后想'愿我亦如是成为解脱者'，缘自之第二思生起，故生五十思。又彼等二次现前，则成百思。
其他人说佛世尊以五因具足断除杀生：五因即业道体性清净、近分清净、无分别所害、正念摄持、回向涅槃。缘此生起五思。如是缘十业道亦同，五思十次即是五十思。又如世尊从十种不共善业道中决定生起，愿我亦如是，如是二次现前则成百思。
如是则成就'各各从百福所生'之说。所谓'承事'是承事已成之义。所谓'世尊'广说，是指陶师名为'作明'者最初发愿。尔时此之持戒、忍辱波罗蜜圆满，是说因心不乱故忍辱波罗蜜圆满，因身语不作恶行故持戒波罗蜜圆满。
关于'天界地上无'之广说，'天界地'是依教言方式而说。'此世间亦无，闻法子处亦无，天宫胜处亦无'，是为明显而说之教言。'此世间'即人世间，'闻法子处'即四大天王处，'天宫'即天处，是说三十三天处之义。

།གནས་མཆོག་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐབ་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དག་ ནའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ན་ཡང་ཁྱོད་འདྲ་བ། མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཡིད་མི་ཆེས་ན་འགའ་ཞིག་གིས་རི་རྣམས་དང་ནགས་དག་ཏུ་བཅས་པའི་རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེངས་རྒྱས་པ་ སེམས་ཅན་མང་པོ་གནས་པ་འདི་ཀུན་དུ་ཡུལ་གཅིག་།བདག་ཉིད་ཚོལ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་དགུ་ཡང་བསྡུམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དེས་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལུས་པའི་ཚེ་འཕངས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བྱང་ཆུབ་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྔོན་རོལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བྱང་ཆུབ འཐོབ་ཀྱི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན། བྱ་བ་ཡང་ཡིན། གཞི་ཡང་ཡིན། ལ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་ པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ཡིན། ལམ་ཡང་ཡིན་ལ། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །ལུས་དང་ངག་ གི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ།ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཞི་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཀུན་ནས་སློང་ བར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།བྱ་བ་འམ་གཞི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱམས་ པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བྱ་བའི་གཞི་ཡང་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པའི་སྒོ་ནས་བྱམས་པའི་དབང་གིས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་། སེམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ། བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སེམས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་འཇུག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བྱ་བའི་གཞི་ནི་མ ཡིན་ནོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན། བྱ་བ་ཡང་ཡིན། གཞི་ཡང་ཡིན་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན། བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཡིན་པས་ བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞིའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན། བྱ་བ་ཡང་ཡིན། གཞི་ཡང་ཡིན་པས་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞིའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན། བྱ་བའི་གཞི་ཡང་ཡིན་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན། བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ དང་།བསོད་ནམས་ཡིན་པས་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞིའོ། །མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གཅིག་བསྡུས་པར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་གང་མི་མངོན་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའོ།

所谓'殊胜处'，是指无诤处等处。为了让知道在其他世界中也没有像您这样的，所以说'在十方及四隅也无'。如果不相信的话，有人想着说：'请在这遍布众多有情的山林及山林所在的广大地面上寻找一个像您这样的'。
'圆满九劫'是说以精进努力，用九十一劫圆满精进波罗蜜多。因此说在剩余九十一劫时发愿。'成佛之前刹那'是指灭尽和无生智慧特征的菩提之前的刹那。为什么呢？因为圆满波罗蜜多才能获得菩提，未圆满波罗蜜多则不能。
'随应'是说有些既是福德，也是事业，也是基础；有些仅是福德。怎样呢？如说杀生等七种业道，因为是业的自性且是思维之道，所以既是业也是道。贪心等三者仅是思维业道，所以是业道。
身语业是三者皆是，这是说首先因为能感可意异熟果故是福德，因为是业的本质故是事业。引发这些的思维因为依靠它们而转，所以也是基础。引发这些的思维是引发身语业的，因为能感可意异熟果故是福德，因为是意业故是事业。不是基础，因为不是事业的所依。
与之俱生的受等，因为能感可意异熟果故唯是福德，不是事业或基础，因为没有它们的特征。'由戒律所生'也如前面那样以三种方式配释。'慈心也是福德'也如前配释。
也是事业基础，因为从慈心门中以慈心力与之相应，即由与慈心相应的思维造作、思考的缘故。与之俱生即与慈心俱生的思维和戒律，既是福德也是事业，如前所说。思维不是依靠'应入禅定律仪'的想法而转，因此它不是事业基础。
与之俱生的受等其他法唯是福德，如前所说。如是，布施所生既是福德，也是事业，也是基础；既是福德也是事业；是福德故是福德事业基础。
戒律等既是福德，也是事业，也是基础，故是福德事业基础。修行所生既是福德也是事业基础，既是福德也是事业，是福德故是福德事业基础。相违品也想要归为一类，如说'凡是不显现者即是功德'等。

།གང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། ལས་སུ་ སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་སྦྱིན་བྱེད་དེ་སྦྱིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྦྱིན་པ་དགེ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བ་གོས་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁྲོ་བ་དང་། ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་ བསྡུའོ།།ཚོགས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཡང་ན་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱུར་པ་ལ་ སོགས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དཔེར་ན་རྩཝ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩཝ་ལས་གྱུར་པ་མེད་ཀྱི། དེ་དག་མ་གྱུར་པ་ཁོ་ནས་དེ་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྩཝ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་རྩཝའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ། དེ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་སྙམ་དུ་ བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་འདིས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལོ་མ་ལས་བྱུང་བའི་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ གཏོགས་སོ།།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་སྦྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ཡིན་པས་སོ། །ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཏོང་བ་དང་།ཤེས་རབ་དང་། འདོད་ཆེན་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བསྡུའོ། །གུས་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་ན་གུས་ལ་སོགས་ཏེ། འདི་ནི་བྱ་བའི་ ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་བཞིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པར་སྦྱིན་པས་ནི་བཀུར་སྟི་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ལག་ནས་སྦྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་སུ་བྱིན་པས་ནི་གང་གི་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་ལོངས་སྤྱད་པར་ནུས་པའི་ དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་དུས་སུ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་བྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་བར་ཆད་མེད་པར་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་བའི་ལུས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲང་བའི་ཚེ་ནི་དྲོ་བ་ལ། དྲོ་བའི་ཚེ་ནི་གྲང་ཞིང་། ཐལ་མལ་པའི་ཚེ་ནི་ཐ་མལ་པར་འདུག་ པའོ།།གྲང་བ་ལ་སོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡུལ་ངན་དང་། ཆར་འབབ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། དེ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཕ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ཕན་པ་ དང་གནོད་པ་བྱས་པས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དོམ་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེས་པའི་རབས་དཔེར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོམ་དང་རི་དགས་ཀྱི་ཕུག་ཏུ་བཅུག་ནས་ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཀྱིས་བསྲོས་པ་དང་། ཆུས་ཁྱེར་བ་ལས་བསྒྲལ་བ་ལས་ ཕན་འདོགས་འདོགས་པ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་འཕྲལ་ལ་ལག་པ་ཆད་པ་ལྟ་བུའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྤྲེའུའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབུམ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ལ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚད་མེད་དོ།།དེ་བས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བྱིན་ན་ཆེས་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དེ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་ པ་བཤད་མ་ཐག་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བྱིན་པ་ཡིན་ནོ།

所说'所施之物即是布施'是指布施的对象，是实际行为。
'能施者即是布施'是指此处认为布施是善业，而所施之物如衣服等是无记性。
'贪等'中的'等'字包含嗔恨、嫉妒等。
'何等蕴'是指心和心所蕴。'诸蕴'是指五蕴。或者，身语表业也应视为色蕴。
'生起'即是自性，意为非转变等。
例如说'从草生起的房屋'，并非草转变而成，而是以未转变的草建造而成，因此从草生起即是草的本性，应知并非转变而成。
或者为了表达其自性，以'生起'这一特征来表述。同样也可以说'从叶子生起的容器'。
'除现法受报'是指两者皆有此意，故除外。
'超越其异熟地'是指完全超越欲界之意，因为欲界是布施异熟的地。
'具足闻等功德'中的'等'字包含慷慨、智慧、少欲等功德。
'恭敬等而行布施'是指具有恭敬等，这是行为的特征。
'依次成为四种殊胜'是指：以恭敬布施得获恭敬；亲手布施得获广大受用信心；适时布施得能适时受用；无害布施得获无障碍受用。
'身触适时安乐'是指寒时得暖，暖时得凉，平常时得适中。
'寒等'中的'等'字包含恶处、降雨等，如经中所说。
'如父母'是指殊胜利益，应理解为对他们行善作恶会产生重大果报。
'如熊与鹿等本生故事为例'是指将人置于熊穴中以体温取暖，及从水中救出等利益，对行善者作恶则立即断手等。'等'字包括猴子本生等故事。
'对持戒者布施得百千倍异熟等'中的'等'字包含对预流向布施得无量果报，对预流果布施得更无量果报等。
'除此之外'是指刚说的菩萨布施，那是为圆满菩提及一切众生利益而行布施。

།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་བྱིན་པས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ལ་བྱིན་པས་སྦྱིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སྔོན་བདག་ལ་བྱིན་ནོ་སྙམ་ནས་སྦྱིན་པ་སྟེ།གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ལ་སྦྱིན་པར་འགྱུར་བས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་བདག་གི་ཕ་དང་མེས་པོ་དག་གིས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས། སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ ནི་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།གྲགས་པའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་དོན་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དོན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དོན་ནི་སེམས་ ཀྱི་ཡོ་བྱད་བརྒྱད་དེ།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུའི་དོན་ནོ། །དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའོ། །བརྒྱད་པ་ནི་ཁྱད་པར་བཞི་ཡིན་ཡང་དེ་ དག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཅིག་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་གྱིས་གོ་སླའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞིང་གི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ངོ་། །ཕྱོགས་གང་དུ་གཏོགས་ པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་འགྲོ་བའི་ཞིང་ཉིད་དང་།ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་འབྱིན་པར་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལ་ལ་ནི་ཞིང་གི་དབང་པོ་ཁོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་བསད་པ་བས་ཕ་བསད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ལ་གཞིའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཕ་དང་མ་ལ་ སྲོག་གཅོད་པས་ལས་ལྕི་བ་ལྟར་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་ལྕི་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཕ་དང་མ་དག་གི་ནོར་རྐུ་བའི་ལས་ནི་དེ་དང་འདྲ་བར་ལྕི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་བསད་པ་ནི་མཚམས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བརྫུན་ དུ་སྨྲ་བ་དང་།ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་ལ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ལྕི་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལ་ནི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །ལ་ལ་ནི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ སོ།།བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བབ་ཅོལ་དུ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་བྱས་པ་ནི་འདི་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་བསགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ལས་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།བབ་ཅོལ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ཟིན་ཀྱང་བྱུང་རྒྱལ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གོམས་ཏེ་ཁ་ལང་དུ་རེད་པས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། བསགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གྱི་བར་གྱི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་།ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དག་གིས་སོ། །གཉེན་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་འཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ལ་འཁོར་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་བྱས་ནས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་པའོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

其余容易理解的部分就不详细分析了，比如'因给予我而布施'等等。'因给予我而布施'是指想着'此人曾经给予我'而布施，这是第三种。'因将给予我而布施'是第四种。'因我的父辈祖先曾行布施而布施'是第五种。'为生天而布施'是第六种。'为名声而布施'是第七种。从'为心庄严'到'为获得最胜义利而布施'是第八种。'为心庄严'是为神通。'为心资具'是八种心资具，即八正道。'为瑜伽资粮'是为瑜伽之因。'获得最胜义利'是为获得阿罗汉果或涅槃而布施。
虽然第八种有四种差别，但因为它们都是为了获得涅槃，所以论师说是一种，容易理解。'四种福田差别'是指解脱田、苦恼田、恩德田和功德田。'应归属何处'是因为它既不适合归为众生田，也不适合归为功德田，所以有此问。'显示顺违'是指法与非法。'因异熟决定'意思是因果报必定存在。
'有些仅由田的差别'是指比如杀普通人与杀父亲相比。'由事的差别'是指业道的差别。怎样呢？如说对父母杀生罪业较重，而偷盗等则不如此重。偷父母财物的罪业也不如杀害父母重，因为杀害父母属于无间罪。'等'字包括妄语、离间语等。'同样也应用于其他'是指有些由加行差别而重，因为果报决定；有些由思差别而重；有些由意乐差别而重。
'既非未经思考也非轻率所为'中，一方面'未经思考'是指未经特意思考'我要做这个'而做。这不是积集，而是无记业。'非轻率所为'是指虽经思考但非随意而为，比如习惯性随口说妄语等不善业，这是造作但非积集。'三种'是指身、语、意的恶行。'无对治'是指无忏悔等对治。'不善业的随行也是不善'是指造业后还随之欢喜。'必定感异熟'是因为增长了不善的特征。

།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་བཞིན་ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆེད་དུ་བསམས་ནས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན པ་སྟེ།དཔེར་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྡོ་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་པ་ལས་གསེར་གྱི་གོང་བུ་བྱིན་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། བསགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བབ་ཅོལ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དཔེར་ན་ཁ་གོམས་པས་བདེན་པ་ སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བསགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་གཅིག་གིས་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་གསུམ་གྱི་བར་གྱིས་འགྲོ་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གཅིག་གིས་ མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་བཅུའི་བར་གྱིས་འགྲོ་བ་དེ་ལ་གང་ཞིག་གིས་ཇི་ཙམ་གྱིས་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་ན་ལས་དེ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། བསགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་ན་ནི་བསགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་བདག་གི་དོན་དུའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་གཞན་དོན་ཕྱིར་གཉིས་དོན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །གཏོང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་བསོད་ནམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་བཟོད་ ནས།སུ་ལའང་ཕན་བཏགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལེན་པར་བྱེད་པར་ཡོད་ན་ནི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་དགའ་བ་དང་ཕན་བཏགས་པ་ཡིན་པས་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རུང་ངོ་། །ལེན་མེད་བྱམས་སོགས་བཞིན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བས་ན་བྱམས་སོགས་བཞིན་ཏེ།ལེན་པར་བྱས་པས་ལེན་པ་མེད་ཀྱང་རུང་ངོ་། །ཕ་རོལ་པོ་ལ་ཕན་བཏགས་པ་མེད་ཀྱང་རུང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འདས་ཀྱང་དེ་ལ་དད་པས་བྱས་པ་སྟེ།མཆོད་རྟེན་ལ་ཕུལ་བ་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་པ་བྱ་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་རང་གི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ན། སེམས་འབའ་ཞིག་གི་སྦྱིན་ པ་དང་མཆོད་པ་དག་བྱ་དགོས་ཏེ།དེ་ཁོ་ན་ལས་བསོད་ནམས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་དད་པ་ནི་ཆེས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སེམས་ཙམ་གྱིས་སྦྱིན་པ་དང་། མཆོད་ པ་དག་སེམས་པར་བྱེད་པའི་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་།མཆོད་པ་དག་དངོས་སུ་བྱེད་པའི་དད་པ་འདི་ཆེས་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ཀྱང་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཙམ་གྱི་སེམས་པར་བྱེད་པའི་དད་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བསད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའི་བསམ་པ་ཅན་འགའ་ཞིག་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་དེ་ཤི་བཞིན་དུ་དགྲའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཏེ། དགྲ་འདི་ད་དུང་མ་ཤིའོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་འདིས་བྱེད་ན། སེམས་པའི་རྒྱུན་ཆགས ཕྱིར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཆེས་མང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི།བསམ་པ་ཙམ་བྱ་བས་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་འདས་ཀྱང་དེ་ལ་དད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་སྟེ། སྟོན་པ་ལ་དད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། མཆོད་པ་བྱ་བ་ མཇུག་ཏུ་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་བྱེད་ན་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འགྱུར་གྱི།དད་པ་ཙམ་བྱ་བས་སྟོང་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ཞིང་ངན་པ་ལ་བྱིན་པ་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅེར་བུ་པ་དག་ཆོམ་རྐུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་ འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཟེར་བ་ལྟར་ན།ཞིང་བཟང་པོ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བར་འགྱུར་ལ། །ཞིང་ངན་པ་ལ་ནི་ཟློག་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ།

同样应当应用于善业，所谓'有意而为'是指什么呢？是指经过思考而做的，而不是未经思考就做的。比如以无记心想着'我要布施石头'，结果布施了金块这样的情况。这是已做但未积集，因为这个业是无记的。
所谓'非随意而为'，比如习惯性说实话，这是已做但既非不善也非积集。
什么是'圆满'呢？有些人以一善行往生善趣，有些人以三善行往生；有些人以一业道往生善趣，有些人以十业道往生。对此，若未圆满其往生所需之量，则此业虽已做但未积集。若圆满则为积集。
同样也应当适当地配合'能产生异熟果'等说法。
关于'以贪著心供养佛塔是为自利'的说法，是在'为自利他利及二者'中所说。
不能接受'唯有布施因所生才是福德'的说法，因为'没有对任何人作利益'。若有受者，则布施因所生福德是合理的，因为可以说'由于使他欢喜和获益而接受'。
'如无受者的慈心等'是指如同慈心等一样，即使无受者也可以。即使没有利益他人，但由于增长善根等力量而成为福德，同样地，即使如来等具德者已入灭，但以对他们的信心所作，如供养佛塔也成为福德。
若说'那么布施和供养就成无意义了'，是说如果仅从自心而成福德，则应当只做意念上的布施和供养，因为仅从此获得福德。
'不是的，因为发起这些业的信心是最殊胜的'，这是说不是那样的。为什么呢？因为比起仅以意念思维对世尊作布施和供养的信心，实际行动布施和供养的信心更为殊胜，因为能发起身语业。仅意念的思维信心不能发起身语业。
所谓'如何'的广说是：就像某人想着要杀敌人，由此发起的身语业，在敌人未死时以敌人想，以'此敌尚未死'的想法而行动，由于思心相续，会生起更多的非福德，而不是仅有想法而无行动。同样地，即使世尊已入涅槃，但由信心所发起，即由对导师的信心所发起的布施和供养等行为，若实际行动则会产生更多福德，而不是仅有信心而无行动。
若说'那么对劣田布施将得不悦意果'，是指如同裸行外道所说的对盗贼等布施将得不悦意果一样，对胜田得悦意果，对劣田则相反，因此他们这样说。

།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འཁྲུལ་ཕྱིར། །ངན་པའི་ཞིང་ལའང་འབྲས་ཡིད་འོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཞིང་བཟང་པོ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞིང་ངན་པ་ལ་ཡང་ས་བོན་ལས་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་ བུ་མི་འཁྲུལ་པ་མཐོང་སྟེ།རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་མངར་བར་མཐོང་གི་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནིམ་པའི་ས་བོན་ལས་ནི་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་ཁ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱུན་གྱི་ས་བོན་ནི་དགེ་བའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ནིམ་པའི་ས་བོན་ནི་མི་དགེ་བའི་ དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་གཟུགས་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བཅས་པ་ཡང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའོ། །བསླབ་པ་མནོས་པས་དེ་དག་སྤྱད་ན་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་སྤོང་བ་མནོས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་མ་གུས་པའི་ཕྱིར་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཤུགས་ཀྱིས་ན་ ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ནོས་པའི་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་དག་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཡོན་ཏན་བཞི་ཡོད་པས་ན་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ནོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འཕན་མ་བྱུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆལ་ བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་དགེའི་གཟུགས།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུས་སོ། །འཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་འཕན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་ཀྱིས་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉེར་བསྡོགས་དག་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་ པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དག་གི་ས་སུན་མ་ཕྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དྲན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའམ། ཚུལ་ ཁྲིམས་དྲན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ།།ལེགས་སུ་སྨོན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལེགས་སུ་སྨོན་པ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །སྲིད་པ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་ནས་བསྲུང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། བཀུར་ སྟི་ལ་སྲེད་པ་དེས་མནོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་དང་འདྲ་བ་ནི་འབྱུང་ངོ་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由于因果不错乱的缘故，即使在恶劣的田地上也会生长悦意的果实。这句话的意思是，并不是说由于田地的差别而导致果实悦意，那么是什么呢？是说会变得殊胜。在良田上种植杀生等种子，其果实不会变得悦意。即使在恶劣的田地上，从种子，也就是相续的种子所生的相续果实也是不错乱的，只见到相续的果实是甜的，而不是楝树的果实，这是其含义。
同样地，从楝树的种子只会生长出苦涩的楝树果实，其中相续的种子是善的比喻，楝树的种子是不善的比喻。
'破戒是不善之相'这句话的意思是，破戒即具有杀生等性质的自性过失之相。'佛所制定的'这句话是指制定的过失。受持学处后若行持这些，就会成为破戒，这句话的意思是，违背了所受持的舍弃，由于不恭敬世尊的教言而成为破戒。间接说明未受持戒律者则不构成破戒。
'具足四种清净功德'这句话是说此中具有四种功德，故称具足四种功德。'破戒所生之过如前所说'这句话是指如'破戒是不善之相'等所说。'执著等'是指由于具有那些破戒之因的行为而会产生过失。
为了说明破戒的对治依止，所以说'由于依止念住'。业道自体清净是指未以实际损害杀生等，这是其含义。'加行清净'是指未开展杀生等加行的准备，这是其意义。'诸分别'是指欲分别等。'正念摄持'是指由身念住等而稳固，或由戒念摄持。
'善愿戒'中，善愿是指希求。'执著三有、受用和恭敬而守持'是指由对三有、受用和恭敬的贪著而受持，这是其含义。'诸正见者'是指入于佛教者，其他外道则因非正见者故不随顺菩提分。
'等持善'中，说'等持'是为了遮除非等持。说'善'是为了遮除与等至味相应的染污禅那，那也会产生类似等持善的状态。'三摩地自性及其俱生'是指三摩地的本体及其俱生，这是其含义。

།མཉམ་ པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་དེ་ནི་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྒོ་བར་བྱེད་ཅིང་།གོམས་པར་བྱེད་དེ། མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་བསྒོ་བར་བྱེད་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པས་སོ། །འདིར་དཔེ་མེ་ཏོག་རྣམས་ཀྱིས་ཏིལ་ལ་བསྒོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ཏོག་ རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་གི་དྲིའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏིལ་ལ་བསྒོ་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་འདི་སྐད་དུ།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་བག་ཆགས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམ་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་ལྷག་མའི་སྒོ་ནས་དོན་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།མཐོ་རིས་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙོ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ཡང་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་ལ། ཞི་ གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྲལ་བར་ནི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དངོས་སུ་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། སྤོང་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ ནམས་བྱ་བའི་གཞིའི་ཞར་ལ།མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་རྒྱས་པར་འགོད་དེ། མདོ་ལས་གང་ཟག་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དེ། མ་བྱས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གི་མཆོད་རྟེན་བྱེད་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་ལ་ཀུན་དགའི་ར་བ་འབུལ་ཞིང་། ཀུན་དགའི་ར་བ་དེ་ཉིད་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་རྩིག་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི། གང་ཟག་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བ་སྡུམས་བྱེད་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་ཚངས་ པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།བྱམས་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་པ། འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ། ཡངས་པ། རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། མི་གཉིས་པ། ཚད་མེད་པ། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མོས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་དང་། བླ་དང་། འོག་དང་། ཐད་ཀར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།མཚན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཚད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་ན་ཚངས་པའི་འོ། །འདིར་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚངས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་འདོད་དེ། འདི་ལྟར་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པར་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཡང་བསྐལ་པར་ཐུབ་པར་བཤད་ལ། ལས་འདིས་ཀྱང་མཐོ་རིས་དག་ཏུ་བསྐལ་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །སྡེ་པ་གཞན་གྱི་གཞུང་ལས། ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་སྐྱེད་པ་ནི། །བསྐལ་པར་མཐོ་རིས་དགའ་བར་གནས། །ཞེས་འབྱུང བས་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱའོ།

关于'等持善业'这一广泛的论述是指：等持的善业能够深深地熏习于心，使之习惯。非等持的善业虽然也能熏习，但不如等持那样深刻。
为什么呢？因为相续被功德的自性所转变。也就是说，相续被禅定功德的自性所转变。
这里以'如同以花熏芝麻'为喻。譬如以花熏习芝麻，因为花香的自性会渗入芝麻，这个比喻说明：修行所生的福德即是修行习气的本质。
又问'持戒和修行会有什么结果'这样的剩余问题。
'为求生天以戒为主'是说为了生天以持戒为主，其他不是为了生天。其他是什么呢？即布施。布施也能导向生天，而止观二者虽然依托于戒律，通过持戒也能解脱，但为了直接获得解脱，或者因为属于断除的行为，在解脱方面修行才是主要的。
关于福德事的附带内容，经中说：有四种人能生梵福：第一种能生梵福的人是在未经开发的地方建造如来舍利塔。
第二种能生梵福的人是向四方僧众供养园林，并在该园林中建造寺院。
第三种能生梵福的人是调解如来声闻众的纷争。
第四种能生梵福的人是专注修习慈心，无有敌对，无有损害，广大，宽广，无二，无量，修习圆满后专注一方遍满而住。
如是第二方，如是第三方，如是第四方，上方，下方，四维，一切处，具足一切，遍满此世间而住。
为了了知异熟业的程度而作的解释，即除了菩萨眷属外，所有众生的受用果报等等的解释。
'梵福'是指属于梵天的福德。这里也认为梵辅天的福德可称为'梵'的音声，因为梵辅天的寿命能持续一劫，此业也能使人在天界快乐一劫。
其他部派的论典中说：'生起梵福者，一劫住天乐。'因与此义相顺，所以称为梵福。

།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ལས་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐལ་པར་ཐུབ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གཅིག་གི་ནི་མེད་པ་བདེན་ན་ཤི་འཕོས་ནས་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་གང་ དག་གི་མཐོ་རིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་བསྐལ་པའི་ཚད་ཙམ་དུ་ཐུབ་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་པ།རྟེན་གཅིག་པ་དག་ནི་མང་པོ་ཞིག་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྟན་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྡུ་སྟེ།མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་ བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་བབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་མ་བསླངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་རུང་བར་བྱེད་པའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དང་མཐུན་པར་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆ་ནི་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་། བསོད་ནམས་ མ་ཡིན་པའི་ཆ་དང་།མི་གཡོ་བའི་ཆའོ། །དེ་ལས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །ཡང་ན་བསོད་ནམས་ལ་བརྟེན་པས་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆའོ། །བསོད་ནམས་ཉིད་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དོན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ ནོ།།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཆ་ནི་གཉིས་ཏེ། འཁོར་བའི་ཆ་དང་། ཐར་པའི་ཆའོ། །དེ་ལས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །ཡང་ན་ཐར་པའི་ཆ་ནི་ཐར་པ་ཐོབ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཐུན་པ་དེ་ནི་དེའི་ ཐོབ་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྟེ།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་ཡིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་བརྗོད་དེ།ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་སྟེ། གང་གིས་ལུས་ཀྱི་ལས་སློང་བར་བྱེད་པའོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ དང་བཅས་པ་རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་དེ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དང་རྒྱ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་གིས་ཡིག་འབྲུ་འབྲི་ཞིང་རྒྱ་རྐོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིག་འབྲུ་དང་རྒྱ་ཡིན་པར་བཞེད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ན་ཇི་སྐད་གྲགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཡིག་འབྲུ་ནི་གླེགས་བམ་ལ་སོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་ཡི་གེའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱ་ནི་ཡི་གེ་དང་ཡི་གེ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །བགྲང་བ་དང་སྙན་དངགས་ནི་ངག་གི་ལས་རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དང་རྒྱ་དག་གི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་སོ། །བགྲང་བ་དང་སྙན་དངགས་དག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ངག་གི་ལས་སོ། །གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་སློང་བར་གྱུར་པ་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞི་ཡོད་པས་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ།

难道欲界中善业的异熟果报不能持续一劫吗？虽然单一的确实不能，但由于死后又在同处投生结生相续的缘故，那些依次能感得天界果报持续一劫时间的思，依托同一所依的确实会产生很多。有些人说：'梵天的福德是大福德。'所谓'经等'中的'等'字，是总摄十二分教，即：契经、应颂、记别、讽诵、自说、因缘、本事、本生、方广、未曾有、譬喻、论议等支分。
'非烦恼'是指不被烦恼心所引发的意思。'损害大福德'是指使福德变得不好。'随顺福分'是指获得福德分，即获得福德果报的意思。与此相顺即是随顺福分。因此说'具有可意异熟果'。
另一方面，分有三种：福德分、非福德分和不动分。其中与彼相顺的分即是随顺福德分。或者说依托福德故称福德分。福德本身即是随顺福德分，这是就自义缘的权力而言。解脱分也与此相似。
或者说分有两种：轮回分和解脱分。其中随顺解脱分即是与解脱分相顺者。或者说解脱分即是获得解脱。因此与彼相顺即是与彼获得相顺，故称随顺解脱分。其性相下文将说明。随顺决择分也应当如是配释。'下当说'是指'由此生暖位'等处。
在业品中说明业的自性相时说'世间文字'等。'具有等起'是指具有心和心所的聚集，即能发起身业者。具有等起身业，由理安立的即是文字和印信。
第三十八品。因为将果名安立于因，论中认为能书写文字、刻画印信的身业即是文字和印信，而非如世间所说。在世间，文字是指贝叶等上的文字相，印信是指文字和非文字的标记。计数和诗歌是由理安立的具有等起的语业。
'是五蕴自性'是指文字和印信的色蕴是身业，计数和诗歌的色蕴是语业。二者都具有等起的受等四蕴，所以说是五蕴自性。

།ཡིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གཉིས། གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཡང་ན་གང་ལ་ཡིད་ཀྱིས་བགྲང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། གྲངས་འདི་ཡང་འཁོར་དང་བཅས་པས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཡིག་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཞར་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡང་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །འབྲེལ་པ་གཞན་ཡང་རྣམ་གྲངས འདི་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་བསྟན་ལ།འདི་ཡང་དེ་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་འདི་དག་ཉེ་བར་འགོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པས་བཀབ་ པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ནོ། །གནག་པའི་ཕྱིར་རམ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོར་བའི་ཕྱིར་ངན་པ་སྟེ། གནག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དྲི་མེད་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་དག་པའི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི་བར་མ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཁོ་ན་ངན་པ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ དག་ཁོ་ན་ངེས་པར་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་ངན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གྱ་ནོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བར་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། །འདུས་བྱས་དགེ་བསྟན་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའང་རུང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རུང་ སྟེ།ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟེན་པར་བྱ་ཞིང་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གུས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྷག་མ་གང་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གོམས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསྐྱེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུས་བྱས་ལ་ནི་རྒྱུ་ འབྲས་དག་།འདུས་མ་བྱས་ལ་དེ་དག་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བས་སོ། །བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱང་ འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་ འགོག་པ་ནི་དགེ་བ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐར་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ལྷག་པར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དགེ་སློང་དག་ཆོས་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ན་མཆོག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་པས་ཀྱང་ཆེས་མཆོག་ཡིན་ནོ།

所谓'统计意识法'是指一、二、三等数字。阿毗达磨论师们说，或者是由意识进行计数的对象。
此数也由眷属所摄，故为四蕴自性。在讲解字母等相之余，也附带讲解有罪等法之相。
其他关联也是，这些异名在法蕴论中已说明，此为其略说，故列举这些异名。
由与烦恼相之过失相应，故称有过失。由烦恼所覆故称有覆，烦恼也为其他相应烦恼所覆。
由黑暗或圣者所舍故称为劣，黑暗应从具烦恼的角度理解。
所谓'无垢善'是指无漏善法，由达到清净究竟故为胜妙。
除劣与胜妙外即成为中等，这是为了确定唯有烦恼是劣，唯有无垢善法必定是胜妙。
除此之外，既非劣又非胜妙，故成为中等。
所谓'应修有为善'是指无论有漏无漏，都应无差别地修习，以生起于相续中而恭敬。
余者不应修习，余者是指什么呢？即无为、不善、有烦恼，也就是有覆无记。
由不应串习故，即不应反复修习之意。其他论师说是由不应生起故。
也由无果故，如说：'有为有因果，无为则无此。'
所谓'有上'是指有更殊胜，不善法为有覆无记法所超胜，因为有覆无记法无不悦意的异熟果。
有覆无记法为无覆无记有为法所超胜，因为彼等非烦恼性。
彼等又为有漏善法所超胜，因为有漏善法的果报是悦意的。
彼等又为无漏法所超胜，因为无烦恼。
无漏有为法又为无为法所超胜，因为无为法是常住。
无为法中虚空和择灭二者中，择灭为胜，因为择灭是常住善法。
涅槃是无上，超胜涅槃者无有，如说：'诸比丘，有为无为诸法之中，离贪为最胜。'
择灭由常住故、善性故，较一切有为法及虚空、非择灭等无为法更为殊胜。

།ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་ འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་ལས།ལས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའི་ དང་པོར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་འདིས་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཉེ་བར་འགོད་དོ་ཞེས་འབྲེལ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་པར་འགྱུར་ཞིང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པར་གནས་ཏེ། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྲ་རྒྱས་མེད་པར་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དག་མེད་པར་ནི་ལས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་དག་སྲིད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་མ་ངེས་པ་དག་ནི་མེད་པ་ མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཕྲ་རྒྱས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་དག་མེད་པར་སྲིད་ པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར།ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ཚིག་འདི་གཉིས་ལ་འདི་སྐད་དུ་འཆད་དེ། ལས་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་མ་བྱས་པ་ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་སོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་སོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཕྲ་རྒྱས་མེད་པར་ནི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་མེད་པར་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་བྱས་པ་ཡང་སྲིད་པ་པའི་ལས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་མ་ངེས་པ་དག་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཕྲ་རྒྱས་མེད་པའི་ ཕྱིར་དེ་དག་གིས་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་དོན་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པའམ། ལས་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ སློང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྩ་བ་བརྟེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྩ་བ་ནི་འདིར་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་གྱིས་བརྟན་པོར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུད་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་བརྒྱུད་པས་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཞིང་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། རྒོད་པ་ དང་།སེར་སྣ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ཞེ་སྡང་གིས་ནི་ཁྲོ་བ་དང་། ཕྲག་དོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཉིད་སྲིད་པ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །དེ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་ བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།འདི་ནི་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ཚོགས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུའི་ ངོ་བོར་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

从《阿毗达磨俱舍论明义释》，即阿阇黎王子称友论师所造的论典中，讲述业的内容，也就是俱舍论第四品圆满。
'从业生起种种世间'，这是第四品开始所说的。因此，通过这个关联来安立随眠。如前所说相的诸业差别，也是由随眠力而积集，并且决定会产生异熟果报，这是其意义。
若无随眠，即无随眠时，善业或不善业都不能引生和产生有（轮回）。虽然阿罗汉也有不定业，但因为没有随眠，所以不能引生后有。正因为如此，这些业成为不定业。'即'这个词是表示'因为'的意思，因为无随眠就不能引生后有，所以说'由随眠力而积集'，这是其含义。
其他论师对这两句话如此解释：'这些业也由随眠力而积集'是指那些未造作的业，由随眠力而积集引生后有等，这是其意思。阿罗汉不会为了引生后有而积集诸业。
'无随眠则不能引生有'是指那些已造作的业，若无随眠也不能引生后有。虽然阿罗汉在凡夫位时所造作的不定善业或不善业并非没有，但因为无随眠，所以不能由这些业引生后有。因此，这样分别解释其不同含义，这是总结的意思。
'随眠是有的根本'是指后有或业有的根本是诸随眠，因为它们是积集和等起的因。
关于'依止根本'，此处的根本是指得，以相续不断的意义而坚固，这是其意思。'安住相续'是指令烦恼相续流转而安住的意思。
'成就为田'是指令业自身与生相应，这是其意思。'成就等流'是指能生起与自因相应的近烦恼，例如贪欲能生起无惭、掉举和悭吝，嗔恚能生起忿怒和嫉妒等。
'引发业有'是指业即是有，称为业有。这也是为了引生后有而产生，这是其意思。这是解释'随眠是有的根本'的含义。
关于'执持自类'，自类是指烦恼的非理作意。执持是指令其安住于未来因的体性中，这是其意思。

།དམིགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རམ། བློ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུན་དམིགས་པའམ།ཡང་སྲིད་པར་འཁྲིད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བཟུང་ན་ནི་འདི་དེའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལས་གཡོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་ པའོ།།འཆིང་བའི་དོན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་བའི་ཆེད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅིང་མཆེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་ ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཁམས་གང་དུ་གཏོགས་པ་དེས་ནི་ཁམས་དེ་ལས་མི་འདའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གང་ལ་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པས་ཟག་པ་མེད་པ་དང་།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་བྱས་པ་ལ་ ནི་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།རས་ཡུག་གཤེར་བ་ལ་རྡུལ་དག་འཆགས་པར་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ཕྲ་ རྒྱས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །ཕྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐུས་ཡང་དག་པར་ཤིན་ཏུ་ཀུན་ ནས་འཇོམས་པ་ནི་མཚན་གྱིས་ཡང་དག་པར་ལེགས་པར་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་འགལ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཅས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་བསྡུ་བ་ལ་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་མཐོང་ སྟེ།དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་མདོ་དང་འགལ་ལོ། །ཆོས་མངོན་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་དབང་པོ་གསུམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ལ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད། དབང་པོ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲར་གསུངས་ཏེ།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཕྲ་རྒྱས་རང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ དང་བཅས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་མདོ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་པའོ། །གང་ལ་ཉེ་བར་ བཏགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དངོས་སུ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །ཉེ་བར་གདགས་པས་ནི་ཐོབ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲའོ།

'所谓令迷惑于所缘，是因为不能如实执取，或者是因为令心衰损而使之迷惑。
所谓牵引识相续，是指牵引识相续或者牵引到后有，如果认为有的根本随眠就是后有的话，这就是它的比喻。
所谓令动摇善分，是指令完全退失善分。
所谓为系缚遍满，意思是为了系缚而遍满和扩展。
怎样呢？说'以不超越界的方式'，意思是以不超越界的形式。
这是说，某烦恼属于某界，它就使不超越那一界。
所谓'由贪欲力其他'，是说对于有贪欲的所缘，瞋恚等其他烦恼也会增长，正因为如此，无贪欲随眠的无漏和不同分界不会增长烦恼。
所谓'这将在下面解释'，是指将要这样说明：对于我见和爱著所执为我所的事物，其他随眠也会增长，就像潮湿的布能沾上尘土一样。
关于'是欲贪随眠'，依据毗婆沙师的观点是随眠缠缚，根据正量部的观点是随眠得，依据经部的观点是种子。
所谓'后必出'，意思是最后必定出现。
以力完全降伏，意思是以相好完全善巧地降伏。
这里的比喻是'断除具随眠'。
这里的矛盾是：在具有的复合词中看到是他性，如'提婆达多具子'。
如果这样的话，就与经典相违，与阿毗达磨相违。即'欲贪随眠与三根相应。哪三根？与乐根、喜根和舍根相应'，这样说来，非相应得的性质应该与这三根相应，这就与论典相违。
'具随眠'是指具有随行的意思，即欲贪的随行称为随眠，随行也是与其他烦恼生起相顺而住。
或者随眠本身是随行，断除具随眠就是使那个烦恼也不随行的意思。
或者经中出现'随眠'这个词是假立于得，所谓假立于有是假立者。
假立于什么呢？因此说'于得'。
'随眠'这个词实际上是用于缠缚，以假立则用于得，这是因为它是随眠的因。
比如因为是苦受的因而说火是苦，与此相似。

།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡོད་པའམ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྩེན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པའོ། །མཚན་ཉིད་པ་གང་ལ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཉོན་ མོངས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ལ་ནི། སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་མེད་ཕྱིར་དང་། །སྒྲིབ་ཕྱིར་དགེ་དང་འགལ་ཕྱིར་དང་། །དགེ་བའང་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན་འདིར།།ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དཔེར་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པ་ མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ།།སྒྲིབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི། སྔོན་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ནི་སྔོན་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་སྐྱེའོ། །དགེ་དང་འགལ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི།སྐྱེས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དག་དང་འགལ་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དག་དང་འགལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ལ་དེ་དག་མེད་པར་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་ལ།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གིས་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །འོན་ཏེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་སྔོན་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་དང་།སྐྱེས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ནའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་རྟག་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་སྟེ། འདི་ ལྟར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་དང་།གཞན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་དོ། །དགེ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱང་དམིགས་ཏེ། དེ་བས་ན། དགེ་བའང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན་འདིར། །ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་ དཔོན་གྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས།སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གང་ཞིག་ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པའོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་ཁོ་ནར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་བྱས་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པས་དགེ་བ་དམིགས་པ་འགྲུབ་པོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་ ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དང་ནི་འགལ་བ་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནུས་པའི་ངོ་བོའི་ས་བོན་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དེ་རྟེན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྔར་བྱུང་བས་བསྐྱེད་པ་ཉོན་མོངས་ པ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དྲན་པ་སྐྱེས་པའི་མཐུ་རྫས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།

在《阿毗达磨》中出现'随眠'这个词语，是指真实的烦恼，所谓'真实'是指具有特征或依靠特征。对什么是真实的问题，因此说'唯是烦恼'。由于通过所缘和相应的方式而增长，所以随眠唯是相应。
对于这个意义，有偈颂为例：'心无烦恼故，能障善违故，善亦所缘故，此非不相应。'
其中'心无烦恼故'的解释是：因为随眠使心成为有烦恼，不相应法不可能使心成为有烦恼。
'能障故'这句话的解释是：指不生起未曾有的善法，即有随眠的心不会生起未曾有的善法。
'善违故'这句话的解释是：指已生起的善法也会退失。随眠与善法相违，因为会使已生起的善法退失，所以随眠与善法相违。
因此'非不相应'是指：因为心若无彼等，如前所说的烦恼等是不可能的，而由相应法则一切都成为可能。
假如不相应法也能如此，即不相应法也能使心成为有烦恼、不生起未曾有的善法、已生善法也会退失的话。如果是这样，由于不相应法常时相近，善法也将不会被认知，因为这些不相应法在有烦恼的状态和其他状态中都存在。善法是被认知的，所以'善亦所缘故，此非不相应'是合理的。
论师说：犊子部所说的'心无烦恼故'等不能成为正确的理由。某些主张随眠是不相应的，指的是犊子部。'这一切'是指心有烦恼等。'唯由烦恼所作'是指唯由缠所作的意思，因为缠不是常时相近，所以善法被认知是成立的。
如果全面理解'欲贪随眠'等，虽然与'断除俱随眠'的经文并不相违，但是会成为随眠是不相应的说法，因此说随眠既非相应也非不相应。
为什么呢？因为'彼非异实故'，即因为功能体性的种子与贪等并非是不同事物。身体是依靠烦恼而生，由先前生起的烦恼所产生，是能生烦恼的力量，即是产生烦恼的力量。
譬如从经验的认识所生起的忆念的力量并非是其他实体，与此相似。

།ལ་ལ་དྲན་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྫས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་པར་ དོགས་ནས།ཡང་དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པ་དཔེ་གཞན་ཉེ་བར་འགོད་དེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་སཱ་ལུའི་འབྲས་བུ་སྔར་བྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་སཱ་ལུའི་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་རྫས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །གང་ཞིག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པའོ།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་འོ་ན་མདོ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་སུ་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་སྟེ། དྲུག་ཚན་དྲུག་པའི་མདོ་ལས། གང་ཟག་འདིའི་འདོད་ཆགས་དེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ཀྱི། དེའི་ས་བོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ན་ནི་ཕྲ་རྒྱས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།འདོད་ཆགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་དེ་ན་འདོད་ཆགས་དེའི་ཕྲ་རྒྱས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ས་བོན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེར་ནི་ས་བོན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་བརྗོད་པ་ ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ།།འོ་ན་ནམ་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་ཞིག་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་ཚེ་ཉལ་བ་ན་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཞིག་པ་ན་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཉེ་བར་ བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ས་བོན་ལ་བྱ་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཕལ་ཆེར་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕལ་ ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཡང་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་སྲིད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ཐར་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ལ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཁོ་ན་སྲིད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ནོ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྟེན དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལུས་དང་བཅས་པའོ།།རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཁོ་ན་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དེ་ནི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་འདོད་ པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

有些人怀疑认为记忆生起的原因不是其他实体，为此又如新芽等这样广泛举出其他比喻。譬如从先前产生的稻谷果实生出其他稻谷果实的能力，并非转变为其他实体，与此相同。
'某些'指的是大众部。如果承认烦恼的随眠，那么经中所说的烦恼即随眠是什么样的呢？如六组六经中说：'此人的贪欲将增长于乐受。'
认为仅贪欲是随眠，在乐受时普遍生起贪欲，因此如此说，而非其种子。由于说'将增长'，因此在彼时并非随眠。
即由于说'将'，所以那只是贪欲的随眠，而不是贪欲。在那个阶段，由于贪欲的随眠将生起，所以种子将生起，而不是已生起，因此是在描述种子将生起的阶段。
若问何时生起，即何时有随眠的意思。'当睡眠时生起'的意思是当灭时生起。或者，这是对因的假立，即对因贪欲假立为随眠。
贪欲是贪欲随眠的因，如此，从贪欲生起的能生贪欲的能力称为贪欲随眠。这是说明随眠一词有时用于种子，有时用于缠。
他们大多贪著于禅定，即他们大多贪著于与味相应的禅定。由于也有贪著宫殿等，所以说'大多'。
那也是内向的，因为是等持的本性。如此的话，为了遮止对解脱生起想念的执著，世尊为此宣说了欲贪、有贪等。
那是贪著于有，而不是贪著于解脱，对解脱是善法欲。'唯有身体是有'是论师的宗义。'具依处的禅定'是指具有身体的禅定。
由于已离欲贪，所以只是身体受用，而不是欲妙。因此说明那个贪著称为有贪，而不是欲贪。
'在阿毗达磨中'是认为不是在经中。'见集所断七种'是说我见缘取蕴五取蕴果，所以唯是见苦所断。

།དེ་བཞིན་དུ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འདག་པ་དང་གྲོལ་ བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པས་བསྣན་ཏེ།ལམ་གྱིས་འདག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བོར་ནས་གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་འདག་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་བདེན་པ་གང་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ ཞུགས་པ་དེ་ནི་དེ་མཐོང་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཐག་པར་མཐོང་བས་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་བཞིན་ནོ། །བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོམས་པས་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་ཕྱིས་ལམ་གོམས་ པར་བྱས་པས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཅི་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྒོམ་པ་ནི་གོམས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ལ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དེ་དག་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་འདི་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ། །འདི་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་ དཀའ་བས་སོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་པར་བྱེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་ལམ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་བཅད་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ཞིག་མཐོང་བ་ནི་བདེན་པ་གང་ཞིག་མཐོང་བ་སྟེ། འདི་དག་ལ་གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཡོད་པས་དེ་དག་ནི་གང་ཞིག་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གོ། །དེ་མཐོང་བ་ནི་བདེན་པ་དེ་མཐོང་བའོ། །དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་ ཡིན་པས་གང་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ཅན་དང་།གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། གཅིག་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། འདི་དག་ལ་བདེན་པ་གང་ཞིག་དང་གང་ཞིག་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པས་འདི་དག་ནི་གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཏེ།དེ་དག་ནི་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་རིས་ལྔ་ཆར་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ།དེའི་ཕྱིར་འདི་སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། རིས་ལྔ་ཆར་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རིས་དེ་རྣམས་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པས། དེས་ན་དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

同样地，执着边见也是对这些蕴执着为常见和断见，持戒和禁行取见也是对这些蕴执着为清净、解脱和出离，所以不是由见集谛而断。同样也应当配合见灭谛所断。
见道所断有八种，即加上持戒和禁行取见，因为舍弃了由道而得清净，而相信由其他持戒和禁行得清净，入于邪道，所以是见道所断。
任何烦恼对任何谛起诽谤，见到该谛时即能断除，如同见到绳子就能断除误认为蛇的错觉一样。仅仅见到诸谛就能断除，意思是不需要通过修习来断除。
如果问见谛之后通过修习道而断除的是什么？那些是修所断。这样，修即是熟习，意思是反复生起。
它们是什么呢？贪等四种烦恼是常有的，即贪、嗔、慢、无明，这些刚刚说过。这些也难以确定哪些是见所断，哪些是修所断。
思惟身见等则不然，因为容易确定那些邪入苦谛的是见苦谛所断，同样那些邪入道的是见道所断等。
其中'那些'是指贪等。'见某'是指见某谛，这些有见某所断的所缘，所以它们是见某所断的所缘。
'它们是见彼所断'是指那些贪等。'见彼'是指见那个谛。'见彼所断'是指由见彼而断，这是说贪等烦恼中从见苦所断到见道所断的所缘烦恼，它们是见彼所断。
如果问无明随眠缘于四圣谛，应该说是某谛所缘和见某所断所缘？由于以总摄的方式成立，所以不必说。这些有见某谛和见某所断烦恼的所缘，所以这些是见某所断所缘，它们是见彼所断。
遍行无明随眠见集所断虽然缘于五部，所以是否也缘于见苦、见灭等所断？因此，这应成为见苦、见灭等所断？
这没有过失。虽然缘于五部，但是以集谛的本性行相来缘，因此由如是缘的缘故，它唯是见集所断。

།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ ལྟ་ཡིན་ན་གང་དག་།གང་དག་གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་ཡང་བརྒལ་བའི ལན་ནི་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་བརྗོད་དགོས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པ་དག་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྣམ་པ་དང་བྱེ་བྲག་དང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་ལ། རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི། བདག་དང་བདག་གི་རྟག་ཆད་དང་། །མེ་དང་དམན་ལ་མཆོག་ ལྟ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ ཕྲ་རྒྱས་ནི་བྱེ་བྲག་དང་།ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དག་གིས་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕན་ཚུན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ནི་མེད་དོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ཐམས་ཅད་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པར་མི་གཞོག་གོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་བྱེ་བྲག་ གི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཚུན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ནི་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་མེད་དེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་བྱེ་བྲག་དང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དག་ གིས་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ཁེངས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དག་ཀྱང་དེ་དག་ཁོ་ནས་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་མི་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ དག་ཉིད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་རྣམ་པ་དང་། བྱེ་བྲག་དང་། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་བཟོད་པ་ཡིས། །གཞོམ་ བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཟོད་པ་ཡིས་གཞོམ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་གཞན་གྱི་ས་པ་ལས་ཁྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་མེད་དོ། །ས་ལྷག་མ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ས་དག་ནའོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ བ་ཡིན་ལ།དེ་ཡན་ཆད་ས་ལྷག་མ་དག་ན་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཉིད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

同样也应当应用于见所断的苦。如此，那些解释说'凡是以见所断为所缘'是指一切见所断，不仅仅是贪欲等的人们，对于他们的解释，也必须以这两个回答来反驳。如是，在阿毗达磨中广说'彼等六种随眠'，'以种类、差别及界的分类'是指十种随眠。种类的分类是：我见、我所见、常见、断见、见取见和劣胜见等。差别的分类是从苦谛见所断的类别直至修所断。界的分类是欲界所行、色界所行和无色界所行。
其中贪随眠以差别和界的分类有十五种。其中彼此种类并无差别，因为一切都是贪著的种类。因此不以种类来分类。嗔随眠以差别分类有五种。彼此种类无差别，因为一切都是嗔恚的种类。也无界的分类，因为色界和无色界中无嗔恚。慢随眠以差别和界的分类有十五种。无种类的分类，因为一切都是我慢的种类。
同样，无明随眠也以彼等分类有十五种。无种类的分类，因为一切都是不明了的种类。以彼等分类疑有十二种。无种类的分类，因为一切都是怀疑的种类。见随眠以种类、差别和界的分类有三十六种。
关于'有顶所生忍所断'，说'忍所断'是为了遮遣修所断。说'有顶所生'是为了区别有顶烦恼的见所断仅由见道断除，这与其他地不同，因为世间修道不能作为有顶的对治。'余地中'是指从欲界乃至无所有处的诸地。'随其所应'是指在欲界中由法智忍所断，从彼以上余地中由类智忍所断。对圣者而言这些是见所断，而对凡夫而言这些则是修所断。
修道有世间和出世间两种，如论中说：'世尊的声闻以见道断除，凡夫以修道断除。'

།བཟོད་པས་གཞོམ་མིན་ བསྒོམ་ཁོ་ནས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པས་གཞོམ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ས་ཐམས་ཅད་ན་ཅི་རིགས་པར་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའི་ཕྲ་ རྒྱས་གང་དག་བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།ཤེས་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉི་གའི་ཡང་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་འམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ས་གོང་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་མི་སྤོང་བ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གནོན་པར་བྱེད་ཀྱི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ས་ཐམས་ ཅད་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གསུངས་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོ་འདི་ན་ལ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་ བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤོང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ལ།འདི་ལ་ཡང་མི་དགའ་ཞིང་སོ་སོར་མི་དགའ་ལ། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་དམྱལ་བ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་པ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་ པ།ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གང་ཞིག་གིས་མཐོང་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་མེད་ལ། ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དོ། །ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་མེད་ལ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་ པར་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ལོག་པར་ལྟ་བ་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དམྱལ་བ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ན་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་ པ་རྣམས་ལས་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་དྲ་བའི་མདོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་དག་ཚེ་སྔ་མ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་རྟག་པར་སྨྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་དཔེར་བརྗོད་པ་གཅིག་ཅིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཁང་སྟོང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱངས་པའི་རྒྱུ་ དང་།སྤོང་བའི་རྒྱུ་དང་། བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་པའི་རྒྱུས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུས་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པའི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་བ་ལ་རེག་པར་ འགྱུར་ཞིང་།དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྟག་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དེས་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་དམིགས་པ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པའི་དྲ་བའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ལས་ལ་ལ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་དུ འབྱུང་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

关于'不能以忍耐摧毁，唯有以修行'这句话，说'不能以忍耐摧毁'是为了强调应当以修行断除。从欲界乃至有顶，在一切地中，相应的贪欲、嗔恚、我慢、无明随眠等，凡是不能以忍耐摧毁而应当以智慧摧毁的，无论是圣者还是凡夫，都唯有通过世间或出世间的修行道来断除。
有顶唯有通过出世间道才能断除，因为没有更高的世间道。外道们不能断除见所断，这是说他们只能压制修所断，而见所断在一切地中唯有通过出世间道才能摧毁。
如《大业分别经》中说，离贪者也会生起缘于欲界的见。'阿难，此处有人虽然远离杀生乃至远离邪见，但对此不喜不乐，身坏命终后将堕入恶趣、恶道、地狱中。若有外道沙门或婆罗门具有神通、天眼、他心通见到此事，便会认为：既无身善行，亦无身善行果报；既无语意善行，亦无语意善行果报'等等广说。
这种邪见是缘于欲界的，因为这些业行在欲界中，地狱也只存在于欲界中。关于前际分别论者中的常见论者，如《梵网经》中说离贪者也会生起缘于欲界的见。那些随顺前世记忆而生起如是见解的人即是前际分别论者。
在所说的诸多常见论者中，举一例说明：'此处有沙门或婆罗门，或住阿兰若、或住树下、或住空屋，由于修习、断除、禅修、多修习、善作意等因缘，心得等持，能忆念二十劫的成坏，以如是寂静的心三昧相应，便作是念：我与世间是常'等等。
如是前际分别论者的常见，当他们缘于我与世间时即是缘于欲界。如是说明了离贪者也会生起缘于欲界的见。同样，在该《梵网经》中说明了前际分别论者中某些常见论者虽已离贪，仍会生起缘于欲界的见。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འཇིག་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ན་སེམས་ཅན་ཕལ་ཆེར་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེར་གཟུགས་བཟང་བ་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་དམན་པ་མ་ཡིན་པ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ།ཁ་དོག་བཟང་པོ་ལ་གནས་པ། རང་གི་འོད་དང་ལྡན་པ། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ། དགའ་བ་ཟ་ཞིང་ཟས་སུ་དགའ་བ་ཟ་བ། ཚེ་རིང་བ། དུས་རིང་པོར་གནས་པར་འགྱུར་བ། གང་ཡིན་པའི་དུས་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་དོ། །དགེ་ སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འཆགས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་འཆགས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སྟོང་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཚེ་ཟད་ཅིང་བསོད་ནམས་ཟད་ལ་ལས་ཟད་པས་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སྟོང་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་དེ་ན་གཅིག་པུ་ཟླ་མེད་ཅིང་གཡོག་མེད་པར་ཚེ་རིང་པོ་དུས་རིང་པོར་གནས་སོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དུས་རིང་མོ་ཞིག་འདས་པ་དང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་ པར་སྐྱེས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྲེད་པ་སྐྱེས་སོ།།སེམས་ཅན་དེ་ཡང་སེམས་ལ་དེ་ལྟར་སྨོན་ལ། སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་ཚེ་ཟད་ཅིང་བསོད་ནམས་ཟད་ལ་ལས་ཟད་པས་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་སོ། །དེ་ནས་ སེམས་ཅན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གཅིག་པུ་ཟླ་མེད་ཅིང་།གཡོག་མེད་པར་ཚེ་རིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྲེད་པ་སྐྱེས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། སེམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྨོན་ལ། སེམས་ ཅན་འདི་དག་ཀྱང་འདིར་བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་པས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་སྤྲུལ་ཏེ།བདག་ནི་སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་དབང་ཕྱུག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། སྤྲུལ་པ་པོ་དང་། འབྱིན་པ་པོ་དང་། འབྱིན་བྱེད་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕར་གྱུར་པ་ ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་གིས་སེམས་ཅན་འདི་གཅིག་པུ་ཟླ་མེད་ཅིང་གཡོག་མེད་པར་ཚེ་རིང་པོ་དུས་རིང་པོར་གནས་པ་མཐོང་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དུས་རིང་མོ་ཞིག་འདས་པ་དང་། མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྲེད་པ་སྐྱེས་སོ།།སེམས་ཅན་འདིའི་སེམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྨོན་ལ། བདག་ཅག་ཀྱང་འདིར་སེམས་ཅན་འདི་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེས་པས་བདག་ཅག་ནི་སེམས་ཅན་འདིས་སྤྲུལ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདི་ནི་བདག་ཅག་གི་དབང་ཕྱུག་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕར་གྱུར་པའི་བར་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་དག་གི་ནང་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཚེ་ཟད་ཅིང་བསོད་ནམས་ཟད་ལ་ལས་ཟད་པས་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་མི རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་རིམ་གྱིས་ནར་སོན་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་ནས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་དག་བྲེགས་ཏེ། གོས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བ་གྱོན་ནས་དད་པས་ཡང་དག་པར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་ཤིང་ དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུས་སྔོན་གྱི་ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་བ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ།དེ་འདི་སྙམ་དུ་གང་གིས་བདག་ཅག་སྤྲུལ་པའི་ཚངས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ རྟག་པ་བརྟན་པ་ཐེར་ཟུག་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།།བདག་ཅག་གང་དག་ཚངས་པ་དེས་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་མི་བརྟན་པ་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དེས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？比丘们，当世界毁坏，世界毁灭时，众生大多转生于光明天众中，在那里他们形貌端严，意生所成，诸根具足无缺，不低劣，具足一切肢体与支分，安住于妙好色相，具有自身光明，能在虚空中行走，以喜悦为食而食喜悦，长寿，长时安住。有这样的时期。
比丘们，当世界形成，世界生起时，虚空中显现出空无一物的梵天宫殿，此时，某个寿尽、福尽、业尽的众生从光明天众死后转生于空无一物的梵天宫殿中，他在那里独自一人无伴无侍，长时安住。
后来，那个众生经过很长时间后感到不悦，心想：'若有其他众生也能与我同等福报转生于此该多好'，于是生起渴爱。
那个众生心中如此祈愿，其他众生也因寿尽、福尽、业尽从光明天众死后转生，与那个众生同等福报而生。
然后那个众生从'我独自一人无伴无侍，长时安住'到'若有其他众生也能与我同等福报转生于此该多好'生起渴爱，心中如此祈愿。
'这些众生与我同等福报转生于此，这些众生是我所化现，我是这些众生的主宰者、造作者、化现者、生出者、产生者、诸法之父。'他如是思维。
那些众生也这样想：'我们见到这个众生独自一人无伴无侍长时安住，那个众生经过很长时间后感到不悦，心想若有其他众生也能与我同等福报转生于此该多好而生起渴爱。'
这个众生心中如此祈愿，我们也与这个众生同等福报转生于此，我们是这个众生所化现，这个众生是我们的主宰者乃至诸法之父。他们如是思维。
此后，他们当中某个寿尽、福尽、业尽的众生从那处死后转生，与如是人类同等福报而生。他渐渐长大，诸根成熟后，剃除须发，身着染色衣，以信心从在家出家。他或住阿兰若，或住树下，乃至详细所说，以如何等持心能忆念宿世身，他证得如是寂静心三摩地。
他这样想：'那个化现我们的梵天是常住、坚固、永恒、不变异法性的。我们这些被那个梵天所化现的众生是无常、不坚固、非永恒、变异法性的。'有这样的时期。
如是，执边见也缘于欲界，因此说欲界所缘的诸见都是遍行。

།དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པའི་དྲ་བའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་ པ་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་དག་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པས་གནས་ དེ་ནས་ཤི་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདི་ལྟ་བུར་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔོན་གྱི་ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་སྙམ་དུ་ བདག་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བས་ན་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་ད་བདག་བྱུང་བ་ལས་ན་བདག་དང་འཇིག་ རྟེན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་དམིགས་པ་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དེ་རྣམས་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་སྔོན་བྱས་པ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའམ། མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱིས་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པའི ཕྱིར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྟ་བ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་སྐབས་ལས་བསམས་ནས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ལྟར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ལྷ་སྦྱིན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་འཁོར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་ལས་ཆུང་ངུར་བཞུགས་པར་གསོལ་ནས་སྡིག་པའི་བསམ་པ་སྐྱེད་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་མདོ་ལས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ་དེ་ནས་ལྷ་སྦྱིན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ། ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བདག་ལ་བྱིན་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ནི་བདག་གི་འཁོར་དུ་བྱས་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཐུགས་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པར་གསོལ་ལོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་བསམ་པའི་རྣམ་པ་དེ་སྐྱེས་སོ།།ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་སེམས་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་ལྟ་བ་ བསྐྱེད་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ ཅད་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ།ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསྟན་པ་འདི་ནི་མིང་བརྩན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

同样在《梵网经》中说：'从无因中产生一切'，这是与前际相关的思维。
对于已离贪者，说他们会生起缘于欲界的见解。如何呢？色界中有称为无想天的诸天，那里的众生因生起想而从彼处命终。其后，任何众生从彼处死后转生，与人类同等而来，如前所说，直至忆念前世身体。
他们会这样想：'我与此世间是从无因中产生的。'因此说'我与世间是从无因中产生'这句话，意思是认为'我从前不存在而今存在，所以我与世间是无因而生的'。
如此，当缘于我与世间时，由于这种邪见也缘于欲界，所以说他们会生起缘于欲界的诸见。
又为何说他们认为我与世间从无因中产生是邪见呢？因为他们心中否认我与世间的因是前世所造的有漏善业或不善业。
从'对于已离欲界贪者，他们会生起色界所行的诸见'这句话的语境来看，并非说色界烦恼不缘于欲界，因为已离贪故。
有些人回答说那些不是欲界所行的见，而是颠倒的认识。由于它们本质是见，所以他们的说法不合理。
毗婆沙师说是因为退失，如提婆达多。例如提婆达多为了使比丘僧团成为自己的眷属，请求世尊少事务而住，因生起恶念而退失神通，如经中所说。
经中这样说：'其时提婆达多为利养恭敬所胜，想到：啊！世尊若能将比丘僧团给予我该多好！我要使比丘僧团成为我的眷属，而让世尊现法乐住，少有事务。'生起如此恶念。提婆达多一生起此心，即刻退失神通。如是广说。同样，他们也在生起见解的同时退失。
说'他们的我执是以此为先导'是指以常见和一合想为先导。
一切邪入的见解，如身见等，都是邪见，因为是错误的分别。
其他人说是增益。如何说断见是增益呢？这是为了显示名言。因为是圣者所断故，即是所舍弃的。

།སོགས་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མཆོག་དང་། གཙོ་བོར་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་འདིར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་སངས་རྒྱས་ པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་དེ་ཙམ་དུ་ནི་མ་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་དགོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བྱས་པའི་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རྟག་པ་བྱེད་པ་པོ། །གཅིག་པུས་བྱས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་གང་མེ་དང་ཆུར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བའམ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་འདག་པར་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་འདི་ནི་དེས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་འགྱུར།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་ པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་དེས་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བའམ་འདག་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་། ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་འདི་ཡང་བརྗོད་དགོས་ཏེ། ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་བརྗོད་དགོས་ཏེ། གང ཞིག་བ་ལང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པས་འདག་པ་ནས་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་འདས་པ་ཡང་རྗེས་སུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ལྟ་བ་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་འདི་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་པས་སྡུག་ བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་འདོན་པས་སོ།། །།བམ་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞིག་ལམ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'等'字未明显表示，是指对见等取蕴执为最胜和主要，称为见取。阿闍黎善聚说：由于加上'最胜'一词，也表达了殊胜的含义。
由于将非因视为因，故为见苦所断。由于将非道视为道，故为见道所断。所谓'仅仅戒禁'，是指戒和禁制虽然按照诸佛所说也能获得解脱，但不仅限于此，因此是其他人的见解。
这里也说'等'字未明显表示，是指执著戒禁等为最胜即是戒禁取。为什么呢？因为戒和禁制是色蕴所摄。因此为了包含其他蕴，需要说'等'字。
为什么不是见集所断呢？是考虑到因为是对因颠倒执著。所谓'也执著为所作之因'，意思是执著常我为作者。'也是由一者所作'是词义。
所谓'由彼断除'，是指仅由见苦而断除。那么，对于以投入火水等获得生天，或以戒禁得清净的见解是如何呢？这种执著为因的见解并非由彼所作，如何能由见苦所断？因此，应该是唯见集所断，这是考虑的内容。
毗婆沙师详细说道：'那也是见苦所断'。他们说'因为是对苦颠倒执著'，这是毗婆沙师们的观点。如何是对苦颠倒执著呢？因为见其能往生天界或得清净。
论师详细说明'将有太过之失'，由于一切有漏法都是苦，对有漏苦等的见解，无论是见的本性还是非见的本性，由于都是对苦颠倒执著，将导致都成为见苦所断的过失。如果这样，则完全没有见集等所断。
还需说明另一点：或者对于戒禁取见道所断，还有什么其他的呢？需要说明：从'以牛戒等得清净'到'也将随得超越苦乐'的见解，这种执戒禁为最胜的见解，因为是将非因执为因的确信，所以是见苦所断。
第三十九品。毗婆沙师说：'是缘于见道所断'，是指执戒禁为最胜，缘于见道所断的邪见等八种，这是见道所断。

།སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞིང་།དེ་དག་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ ནར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཟག་གང་ཞིག་ལ་ལམ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བའམ། ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཐར་པའི་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ལྟ་བའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན་སྟེ། ཅི་ལམ་ འདི་ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན་ཇི་ལྟར་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེས་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདིས་སམ།ཐེ་ཚོམ་འདིས་འདག་གོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞིང་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཁོ་ནས་དེ་ལ་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ཐར་པའི་ ལམ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།འོན་ཏེ་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པའི་ཐར་པའི་ལམ་གཞན་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ཞིང་བླངས་ནས། འདི་ནི་ཐར་པའི་ལམ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་པའི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་གྲངས་ཅན་པས་བརྟགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་དག་ པར་ཡིད་ཆེས་ཀྱི།ལོག་པར་ལྟ་བ་དེས་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྲུབ་བོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་ པའི་ལམ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེས་པ་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་པས། ཡང་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཞིག་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ བ་དེ་ཡང་།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་འདི་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཡང་མི་སྲིད་ལ། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་དུ་ཡང་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པ།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཐེ་ཚོམ་བསྐུར་བ་འདི་བྱས་ཀྱིས། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་མ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་ པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་བརྗོད་དེ། ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འདི་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ དང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་དང་།ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་བཅུ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།

论师说'这也是颠倒趣入苦'这句话，意思是：由见道所断的邪见等八种随眠是执著戒禁取的所缘，由于它们是有漏的缘故，为苦谛所摄，这也是对它颠倒思维，所以唯是见苦所断。
又'于何'等广说，是指某补特伽罗对道起邪见或怀疑，认为无解脱道的补特伽罗，见或怀疑无解脱道，即怀疑此道是否存在时，如何能以此邪见或怀疑清净，而生起信解和思维。仅仅以邪见和怀疑是不会对此生起清净的信解。
'或执著其他解脱道'等广说，是说如果数论等外道执著其他解脱道为最胜，认为'这才是解脱道，佛教则无'，那么他们是以数论所计度的道而生起清净信解，而不是以邪见的缘故。因此他们的戒禁取也不能成立为见道所断的所缘。那么是什么呢？是缘于数论等外道所遍计的道。
由于还有其他过失，故说'又若'等广说。某邪见若以见集所断和见灭所断的邪见而生起清净信解，那么为什么它们不是见集所断和见灭所断？戒禁取为什么不是见集所断和见灭所断？这是其语义。
因此'此义应当观察'是说：由于如是戒禁取不可能是见苦所断，若说是见道所断又有太过等过失，所以应当观察戒禁取是见苦所断还是见道所断的这个义理。论师提出这个疑问后，并未说明自宗观点。其他人说依瑜伽行派的教义而如是说。
瑜伽行派也说烦恼有一百二十八种：如见苦所断的随眠有身见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见、疑、贪、嗔、慢、无明这十种，同样见集所断十种、见灭所断十种、见道所断十种，欲界见所断共四十种。
修所断有非分别的身见、俱生断见、贪、嗔、慢、无明这六种，欲界随眠共四十六种。色界四十一种，即除去嗔恚。如色界，无色界诸随眠亦复如是。

།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར།ཧ་ཅང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཀུན་ འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་འགོག་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ ལོག་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་གང་ཞིག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། གྲངས་ཅན་པ་དང་། གཅེར་བུ་པ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ལམ་བཟུང་ནས། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ལ་ཐར་པའི་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལོག་པར་ལྟ་ བ་དེ་ལ་ཡང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་མཆོག་ཏུ་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་འདི་ནི། ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞིག་ཀུན་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ། གང་ཞིག་འགོག་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་མི་འཇུག་ཅེ་ན། འདི་ལ་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ལུས་སུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལུས་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ ན།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་འདག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ནི་འདི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་རྒྱུའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དག་ནི་རྗེས་སུ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ པའི་ཕུང་པོ་ཡང་སྤང་བར་འགྱུར་རོ།།འགོག་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པས་ན་འགོག་པའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པ་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འགོག་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་རྗེས་ལ། དེའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པ་ནི་[(]དན་[,]དོན་[)]མེད་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལུས་སུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ལམ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་རྗེས་ལ་ལམ་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་ ལམ་ལ་དམིགས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་འམ།ཐེ་ཚོམ་ཐར་པའི་ལམ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་འམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་འདག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཐད་པ་ཁོ་ ན་སྟེ།དེ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此，有些人回答说：'由于所有缘取有漏的都是颠倒趣入苦谛，所以会有太过之失'，对于这种说法应当这样回答：由于是从苦等门而颠倒趣入，所以不会有太过之失。虽然缘取有漏的都是颠倒趣入苦谛，但是有些是从苦谛门而颠倒趣入，有些是从集谛门而颠倒趣入，有些是从灭谛门而颠倒趣入，有些是从道谛门而颠倒趣入。
其中那些从苦谛门而颠倒趣入苦谛的，是见苦所断。戒禁取见也是由于执著常我而从苦谛门颠倒趣入苦谛，因此是见苦所断。
对于颠倒趣入道谛的，比如数论派、裸行派等执持自己所妄计的道，而对佛教徒认为'无解脱道'这种产生邪见的邪见，对此也是由戒禁取见而执为最胜，他们的这种戒禁取见是对颠倒趣入道谛而颠倒趣入，因此是见道所断。
戒禁取见既不会从集谛门颠倒趣入，也不会对灭谛门颠倒趣入而颠倒趣入。因此，戒禁取见唯是见苦、见道所断。
又问：为何不从集谛和灭谛门颠倒趣入呢？对此，堪布杜善说：'戒禁取见不是见集、见灭所断，因为不符合其本质。戒禁取见的本质是对非因执为因，对非道执为道。'
若对集谛起诽谤邪见而执为清净，则会认为是无因而生，因为没有因的认知。由于苦谛和集谛不是相互差别的，所以也会断除自在天等蕴。
若对灭谛起诽谤邪见而深信清净，则必定不可能思惟灭谛的方便。为什么呢？在认为'无有灭谛'之后，思惟其方便就成为无义。
如是，不符合戒禁取见的本质。同样，在认为'无有道'之后，遍计为道是不合理的，因此戒禁取见也不应该是见道所断。
若问：对于那些对道谛起邪见或怀疑，认为'无解脱道'的见解或怀疑者，他们如何会深信其清净呢？对圣道起诽谤邪见而执著清净是完全合理的，因为执为正理的缘故。

།དེས་ནི་གང་གིས་ན་དེ་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་རིགས་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཐར་པའི་ལམ་གཞན་ཞིག་སྙིང་ལ་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པའི་ལམ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐར་པའི་ལམ་གཞན་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་སོ། །རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་འདག་པའི་ཐབས་ལེན་པར་འཐད་དོ། །དེས་ཐར་པའི་ལམ་གཞན་ལ་དམིགས་པ་སྙིང་ལ་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་ཚུལ ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་རིས་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་དང་མཚུངས་པར་རྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གང་གིས་ན་དེ་ཡང་ དག་པའི་ཐར་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཐར་པའི་གནས་གཞན་ཞིག་སྙིང་ལ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདྲའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་ཞི་བར་འཛིན་པར་མཚུངས་ན་དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལ་འདག་པར་ མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྫས་དང་རྫས་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་ན་འགའ་ཞིག་ཐར་པའི་ཐབས་ཚོལ་བར་བྱེད་ལ། དེ་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐར་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་ཡོད་དོ། གང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐར་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་རྟག་པ་ དང་ཞི་བར་ཡང་འཛིན་ཏོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དཔེར་ན་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫས་དང་རྫས་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ཐ་དད་ཀྱང་རྟག་པ་དང་། ཞི་བར་འཛིན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ནི་སྐྱོན་ ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལྟར།གང་གིས་ཐར་པའི་གནས་ཅུང་ཟད་ཅིག་སེམས་ལ་བཞག་པ་དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་ཞི་བར་འཛིན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལ་རིགས་པར་འཛིན་པ་མི་འཐད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་ཡིན་གྱི། རྟག་པ་དང་ཞི་བར་འཛིན་པ་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པས་མཚུངས་པར་རྟག་ཏུ་རུང་བ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ པ་སྲིད་ཀྱི།འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་།ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། གང་ཞིག་བ་ལང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ནི་ལྟའོ་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རགས་ པ་དང་།རིང་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསམ་པ་བརྟན་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབད་པ་ཆུང་ངུས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ལྟ་བ་གསུམ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ དག་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

由此，他在心中确立了另一种解脱道，这会使他对正道产生诽谤的邪见生起合理的认识。即认为'没有其他解脱道'这种想法，或者对'是否有其他解脱道'产生怀疑的想法，认为这是合理的。从理性的角度来说，采取净化的方法是合理的。
他所确立的这种缘于其他解脱道的心念，正是见道所断的执著戒禁取见的对象，因为它只缘于自部。若说既然与此相同而永远相应，那么也应成为见灭所断，因为这是对正确解脱产生诽谤的邪见所认为合理的另一种解脱处的确立。
若说因此这是相同的，这是不对的。因为虽然在执著常与寂静方面相同，但对诽谤这点执著为清净是不合理的。当有实有与非实有的分别见解差异时，有人寻求解脱方法，他必定确信有解脱。凡是必定确信有解脱的人，也会执著其为常与寂静。若不如此，则追求此目标就不合理。
比如，对于此法的修行者们来说，虽然对涅槃有实有与非实有的不同见解，但由于在执著常与寂静方面相同，所以诽谤见解只是过失。同样，由于任何在心中确立些许解脱处的人也同样执著常与寂静，所以认为诽谤解脱是合理的想法是不对的。
戒禁等与圣道在本质和行相上是有差别的，但在执著常与寂静方面没有差别，所以不能永远相同。因此，戒禁取见只可能是见道所断，而不是见灭所断。
对此，阿毗达磨论师们认为戒禁取见有两种，那么什么样的戒禁取见被安立为见苦所断？什么样的被安立为见道所断？若说那些相信通过牛戒等得到清净的人也是将非道视为道。
缘于戒禁等苦谛所缘的戒禁取见是见苦所断，缘于邪入道的是见道所断。缘于戒禁等的不是邪入道，也不像缘于邪入道那样有害，因为缘于戒禁等的是粗显的、未远离的、意志不坚定的、用小功用就能破除的，而缘于邪入道的则不相反。
'三见中的四颠倒'是说明颠倒是三见的本质。从萨迦耶见中产生我见颠倒，这是说不是我所见。

།གཞན་དག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་།བདག་གིར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཇི་ལྟར་ན་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་གིར་ལྟ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་མི་བྱའོ། །ཕ་རོལ་པོས་ཇི་ལྟར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་པ་དང་།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མདོ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོ་ལས་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་འབྱུང་གི་།བདག་གི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལས་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ལས་ནི་བདག་ཁོ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དབང་བྱེད་པར་ལྟ་བ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བར་འགྱུར་བར་བཤད་དེ། བདག་ལ་ལྟ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། བདག་གིར་ཡང་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག གོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཉིད་སྒོ་གཉིས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་སྒོ་ཅན་ཏེ། རྫས་སུ་ནི་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པའི་སྒོ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཏེ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་པོར་བསྟན་པ་འདི་ལས་ བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པར་བསྟན་པ་ལྟ་བ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བདག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལ། བདག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དག་ ལས་གཞན་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་ པ་དག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།གང་ལ་རྒྱུ་འདི་དག་རིལ་གྱིས་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་ལ་རིལ་གྱིས་མེད་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཙམ་ཞིག་གིས་འདག་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་གྱིས་འདག་གོ་སྙམ་དུ་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་འདག་པའི་རྒྱུར་མི་ འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།འབའ་ཞིག་གིས་མི་འགྱུར་བར་ཟད་དོ། །འདིའི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་འདག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ངེས་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ན་འོ་ན་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་སྟེ།འདུ་ཤེས་ཀྱང་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱང་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཡོད་པས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་བར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་དུ་དེ་ཉིད་གསུམ་ནས་བདག་མེད་པ་ལ བདག་གོ་སྙམ་དུ་དེ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བར་ཡིན་ནོ།

其他人说'一切都是'这句话的意思是：我见、我执见和我所见一切都是颠倒见的意思。
毗婆沙师说：'为何我所见是颠倒？'意思是我所见不应称为颠倒。
对方问：'为何不是颠倒？'毗婆沙师回答说：'因为在颠倒经中未提及。'意思是：经中说'于无我中见有我是颠倒'，而未说'见有我所'，所以不是颠倒。
虽然经中有如是说，但这也不能说与我见有实质性的区别。为什么呢？因为经中说：见我于五取蕴中有主宰性即是我所见，不仅有我见，也有我所见的意思。
这个我见有两个方面，即我和我所两个方面，实质上是一个。具有我执和我所执两个方面的意思。
若'我'是第一格，'我所'是第六格表示另一种见解，那么'我所'和'为我所'也应成立。见解不同是指：'我所'是第三格，'为我所'是第四格的缘故。
这也不应理，因此可以确定'一切都是'。
为什么其他烦恼不是颠倒？是指除了我见、边执见、见取见之外的断见、邪见、戒禁取见以及贪欲等。
由三个原因，即颠倒、分别和增益来安立诸颠倒。具足这三种原因的称为颠倒，不具足这三种的则不是颠倒。
'仅以此为清净所缘'是指：认为仅以戒律和禁行就能清净，这是一种分别。
如是，戒禁取见不完全是颠倒，因为戒律和禁行不是不能成为清净的因，只是单独依靠它们是不够的。
其增益的形态是什么呢？是因为增益仅以此为清净因。
若无分别就不是颠倒的话，那么经中所说：'想不分别，心也不分别'又作何解释？
十二颠倒是指：每一种颠倒中都有想颠倒、心颠倒和见颠倒。
怎样呢？从'于无常见常'乃至'于无我见我'，即于苦见乐的想颠倒、心颠倒、见颠倒三种，于不净见净的三种，乃至于无我见我的三种。

།དེ་ལ་བརྒྱད་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པ་ཡང་གསུམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་།མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །བཞི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཅེ་ན། གང་དག་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་དུ་ འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་དང་།མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལའོ། །དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཏུ་ ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ཅན་ནོ་སྙམ་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་འདུ་ཤེས་སུ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ འདོད་དེ།བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དག་ཀྱང་ཅི་སྟེ་ཡོད་པར་འདོད་པར་མི་བྱེད་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུད་མེད་དང་བདག་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་མེད་པ་ ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདི་དག་ཀྱང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ།།རྒྱས་པར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་པ་ནས་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་།སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཁོ་ན་སྟེ། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་སྐད་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་འཁྲུལ་པ་འདི་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་མ་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་དུས་སུ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།བུད་མེད་མཐོང་བའི་ཚེ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེའི་དུས་སུ་དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཁོ་ནས་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་། རི་མོའི་གནོད་སྦྱིན་ལ་ འཁྲུལ་པ་བཞིན་ནོ།།དཔེར་ན་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་མྱུར་དུ་བསྐོར་ན་དེའི་དུས་ཙམ་དུ་འཁོར་ལོའོ་སྙམ་དུ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེའི་ཕྱིས་ནི་མ་ཡིན་པ་དང་། རི་མོར་བྲིས་པའི་གནོད་སྦྱིན་མཐོང་ནས་དེའི་དུས་སུ་གནོད་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེའི་ཕྱིས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །འཕགས་པ་ ནི་འདི་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་འམ་གཙང་བར་འཁྲུལ་པའམ།སེམས་ཅན་དུ་འཁྲུལ་པའང་རུང་། ཡུད་ཙམ་པར་ཟད་ཀྱི། འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་ ཅུང་ཟད་འབྱུང་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་མྱུར་བ་ཁོ་ནས་མི་སྣང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།

关于'其中八种是见所断'是指：对无常执为常的想、心、见三种颠倒；对无我执为我的三种颠倒；对苦执为乐的见颠倒；对不净执为净的见颠倒。四种是修所断。哪四种呢？即所说的对苦和不净的想颠倒，对苦执为乐的想颠倒和心颠倒两种，对不净执为净的想颠倒和心颠倒两种，共四种。'未离欲的圣者'是指预流果和一来果。
为何不承认他们有颠倒呢？因为有情想经常生起，有情心经常生起，为何不承认他们有想颠倒？对有情的所缘想和心颠倒为何不承认存在？为何不承认有我见颠倒？
为什么呢？如所说'若无女人和我的有情想，则不应生起欲贪'。因此，这些对无我执为我的想颠倒和心颠倒也是修所断。由于经中广说，应当如是配释：对苦执为乐，对不净执为净，乃至对无我执为我的想颠倒、心颠倒、见颠倒都要断除。
因此，唯有由见所引发，与见相应的想和心才是颠倒，其他则不是，即与见不相应的不是颠倒。这是说，虽然也有想和心的错乱，但因为不是由见引发，所以不是颠倒。为什么呢？因为那时只是错乱而已。即在见到女人时只是错乱而已。
因此，圣者们在那时只是由见的错乱而有错误认识，如同旋火轮和画中的夜叉的错乱一样。譬如快速旋转火把时，仅在当时生起轮相的错乱，之后则不然；见到画中的夜叉时，当时生起夜叉想的错乱，之后则不然，与此相似。
圣者对此必定观察，所以无论是乐净的错乱还是有情的错乱，都只是暂时的，这不是颠倒。因为世尊说：'诸比丘，具闻圣声闻虽有少许失念，但很快就会消失、灭尽、究竟断除。'

།གལ་ཏེ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་འཁྲུལ་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ན་ཕྱོགས་གསུམ་པ་འཛིན་པ་གཞན་ཁ་ཅིག་གིས། འོ་ན་གནས་ བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།འཕགས་པ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གིས་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོ་ལ། འདོད་པའི་ཆགས་པས་ཟིལ་ནོན་ཕྱིར། །བདག་གི་སེམས་ནི་གདུང་བར་འགྱུར། །གཽ་ཏམ་ཁྱོད་ཀྱི་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། །ཞི་བ་མཆོག་ནི་བཤད་དུ་ གསོལ།།ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ཡི་ཕྱིར། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུངས། །དེ་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱུ་མཚན་སྡུག་པ་སྤང་བར་གྱིས། །ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་འདིས་ནི་དེ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྡེ་པ་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་དང་འགལ་བར་བྱས་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱང་སྡེ་པ་གཞན་ དག་གི་ལུང་དང་འགལ་བར་བྱས་པ།དེའི་ཕྱིར་སློབ་པས་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྤངས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་དང་འགལ་བ་ཡང་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །མདོ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁུངས་སུ་ཁྱེར་ཏེ། འོང་བ་འདི་ལྟར་ འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གང་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་ པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་གྱི།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐབས་ལེགས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ནི་སྡུག་ བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཁོ་ནས་སོ། །འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཁྱད་པར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དག་གོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའོ། །ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་མ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་བདག་གིས་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཐོབ་པོ་སྙམ་ པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ།།ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོག་པའི་ཡུལ་ཅན་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའི་བསམ་པ་ཡིན་པས་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ལས་བདག་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་པས་གཞི་མེད་པ་ཡིན་ ནོ།།ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། བདག་དང་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如果执着和心的迷乱不是颠倒的话，持第三方观点的其他一些人说：'那么长老阿难'等广说。圣者语自在对长老阿难说：'因为被欲贪所胜，我的心变得痛苦。乔达摩，为了您的慈悲，请为我宣说最胜寂静。'阿难说：'为了圣者阿难，因为颠倒的想法，你的心受到折磨。因此，对于有贪欲者，应当断除可爱的因相。'他是预流果者，这个偈颂也完全显示了他也有颠倒。
因此广说'所以'等，因为其他部派的教义也与说一切有部的经典相违，说一切有部的教义也与其他部派的经典相违。因此说学人必定未断除全部八种想和心的颠倒。也要遮破与经典相违的说法。
问：是哪部经典？答：说一切有部引用为依据的'如是圣声闻具足多闻'等广说乃至'断除彼等'。'彼等亦是圣谛'等广说，通过如实了知苦等圣谛能断除这八种想和心的颠倒，若无此如实了知则不能断。为了显示正确方法而说此经，由于善说方法故，不与经典相违。
'此是苦圣谛，此是苦集，此是苦灭，此是趣向苦灭道圣谛'所说的这些不仅是就见道而言，那是什么呢？也是就修道而言，是唯缘无漏圣谛的修道。'由入的差别'是指由行相的差别的意思。
关于'未得所应得的殊胜'，殊胜是指依于三摩地的有漏法和无漏法。所应得是指现证。未得且未现证所应得的殊胜而认为'我已得到所应得的殊胜'，这是增上慢。
'于不具功德者认为我具功德'是指于不具功德者认为我具功德的颠倒慢。问：颠倒慢与增上慢有何差别？答：增上慢是认为获得了与所应得殊胜相似的功德，所以是有所依据的。颠倒慢是在无有功德的情况下认为'我具有功德'，所以是无所依据的。
'慢的行相'是指慢的种类，对于'认为与我相等'和'认为我低劣'等也应称为慢的行相。

།ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ།སྔར་ནི་ངའོ་སྙམ་དུ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འབྱུང་ལ། ཕྱིས་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ང་རྒྱལ། །ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་འདི་དག་འབྱུང་ངོ་། །འདི་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་ མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ།།བདག་དང་འདྲའོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ། །བདག་དམན་ནོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ ནོ།།གཉིས་པའི་ནི་འདི་ལས་བཟློག་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། བདག་པས་མཆོག་ཡོད་དོ། །བདག་དང་མཉམ་པ་ཡོད་དོ། །བདག་པས་དམན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་སོ། །གསུམ་ པ་ནི་བདག་པས་མཆོག་མེད་དོ།།བདག་དང་མཉམ་པ་མེད་དོ། །བདག་པས་དམན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། སྔར་བཤད་པ་སྟེ་ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འམ། མཉམ་པ་དང་མཉམ་མོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་དམན་པ་ལས་ལྟོས་ན་ང་ རྒྱལ་ཡང་ཡིན་ཏེ།ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའམ་མཉམ་པ་དང་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་མཉམ་པ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མཉམ་པ་བས་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་ཀྱང་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ངའོ་ སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།ལྷག་མ་དག་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷག་མ་དག་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོད་སོགས་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདིའི་དམིགས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པར་ནི་བྱེད་མོད་ཀྱི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །ཅི་དེ་ལ་ཡང་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཡོད་དེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། བདག་ཇི་སྲིད་གསོན་ཞིང་འདུག་ལ་སྡོད་ཅིང་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་ནད་དང་བཅས་ པ།འབྲས་དང་བཅས་པ། ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ། རིམས་ནད་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་འདི་ཆད་པར་གྱུར་ཅིང་ཞིག་པར་གྱུར་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་བདག་ཉིད་འདི་ཡང་དག་པར་ཀུན་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།སྐྱེ་བའི་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ས་སྲུང་གི་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའོ།

所谓依见而起的三种我慢是：就凡夫而言称为依见而起。先前生起我见，之后随即生起我慢。增上我慢、我慢和卑慢这些随之生起。这些也是按照次第，如何呢？认为我最胜的我慢相是依见而起的增上我慢。认为与我相等的我慢相是依见而起的我慢。认为我低劣的我慢相是依身见而起的卑慢。
第二种与此相反，按次第配合：有比我胜者、有与我等者、有比我劣者，这是依见而起的卑慢、我慢和增上我慢。
第三种是：无胜于我者、无与我等者、无劣于我者，这按次第是依见而起的我慢、增上我慢和卑慢。
所谓'摄取论中所说'是指在论典中所说。那是什么呢？即前面所说，认为比下劣者我更殊胜，或与相等者相等等的说明。认为我最胜的我慢相，对比下劣者而言也是我慢，因为我慢的特征是说'比下劣者我更殊胜或相等'。此对等者而言也是增上我慢，因为增上我慢的特征是说'认为比相等者我更殊胜'。此对殊胜者而言也是慢过慢，因为慢过慢的特征是说'认为比殊胜者我更殊胜'。
说'一切'是表明我慢也是修断，不仅仅是其余诸慢，其余诸慢也不仅仅是见断的我慢。
所谓'杀等烦恼'中的'等'字，包括不与取、邪淫、妄语等。这是修断，因为缘于修断法。这是说它只缘于修断法。虽然身见等缘于修断法，但不仅仅缘于修断法，因此它们不是修断。
所谓'希求彼'是指希求三界无常性。问：彼处也有希求吗？答：有。如经中说：'我只要活着、住世、存在，就有病苦、有疮、有刺痛、有热病、有烦恼，如是我若断灭、毁坏、不复存在，以此我即真实寂灭'。
所谓'取生爱分'是指不生起'愿我成为象王善护之子'等生爱。

།ཕྱོགས་སྨོས་པས་ནི་དབང་པོར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་ བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལུས་ངན་པོར་གྱུར་ཅིག་།བུད་མེད་དུ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།མཐོང་དང་བསྒོམ་པས་ཟད་བྱ་བ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ལ། རྣམ་སོགས་ངའོ་སྙམ་མི་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ། མཐོང་དང་བསྒོམ་པས་ཟད་བྱ་བ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི། །གསོད་སོགས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །དེ་བཞིན་འཇིག་ སྲེད་ཅེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཚད་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ།ད་ནི་འཕགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ལ། རྣམ་སོགས་ངའོ་སྙམ་མི་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སོགས་པ་སྨོས་ པས་ནི་འཇིག་པའི་སྲེད་པའི་བར་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་།འཇིག་པའི་སྲེད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་བསྡུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའོ། །ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་དག་ནི་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྐེད་པ་བཅག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་རྐེད་པ་བཅག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གོམས་པས་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱོད་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། རིགས ལྔ་ཆར་ལ་ཡང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་དག་གི་མཐུས་རིས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཀྱང་སྐྱེའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་རིས་ལྔ་ཆར་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།ལྟ་བ་བདུན་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྟ་བ་གཉིས་པོ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བདུན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་གཉིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ།།མ་རིག་པ་གཉིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཁོ་ན་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། མཐའ་དག་གི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་གང་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དེ་དག་ ཁོ་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དགུ་ནི་མཐའ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་ལ། གཉིས་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་པས་སོ། །མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ ཞེ་ན།འདི་སྐད་དུ་འཆད་དེ། འགྲོགས་པ་ནི་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདྲེས་པ་མེད་པས་ན་མ་འདྲེས་ཏེ། ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འདྲེས་ལ། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་མ་འདྲེས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ལོགས་ ཤིག་ལ།དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཡང་ལོགས་ཤིག་གོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པས་ན་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་རང་གི་ ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།

通过说'方面'是想要成为主宰者等这样的想法，是在说明这样的想法会普遍生起。'等'字包含了想要成为丑陋身体、想要成为女人等这样的想法。
修所断也有慢的种类，这是因为经中说'见断和修断'。'圣者不生起我慢等'这句话出自何处呢？就是出自'见断和修断，修所断即是杀等缠缚，如是我执'这段经文，这段经文确定了修所断的范围。
现在为了说明圣者不会生起我慢等这些，所以说'圣者不生起我慢等'。'等'字包括直到我执。'杀等缠缚'和我执以及生有爱的方面都包括在内，这是其含义。'不生起'是指完全不生起。
'因为见而增长'是说这些都是以见为前提而增长的缘故。'已断其根本'是说因为没有使它增长的因素所以已断其根本，这是其含义。杀生等缠缚是由邪见而增长，因为习惯于邪见会导致否定业果。
追悔是修所断，因为它缘于修所断法。'遍行'是指遍一切处而行，即缘于五部的意思。
有些人说，由于这些的力量也会生起其他类的烦恼，如后面将要解释的，所以是五部的因。
关于十一种随眠的详细内容：七种见是见苦所断的五种(包括身见等)，以及见集所断的两种见(邪见和见取见)共七种。两种疑是见苦和见集所断。两种无明也只是见苦和见集所断，这是从一部分的角度而言，不是从全部的角度而言。
只有与遍行无明相应的和不相应的无明才是遍行，与贪等相应的则不是遍行。这样，十一种随眠是遍行，其中九种是从全部的角度而言，两种是从一部分的角度而言。
什么是'不相应'的含义呢？解释如下：伴随是称为相应。没有相应故称不相应，意思是分开的。如经中所说'世尊不相应，比丘僧团不相应'，是指世尊在一处，比丘僧团在另一处。
因为不与其他相应而行故称不相应，意思是不与其他随眠一起生起。'因为缘于自界一切'是说因为这些缘于自界的一切，所以称为遍行。

།སུ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སུ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་གིས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་འམ། འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་ རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལན་ནི་རང་གི་ཁམས་བྱེ་བྲག་དུ་མས་ཐ་དད་པས་མ་ལུས་ པ་མཐའ་དག་ཅིག་ཅར་དུ་དམིགས་སོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ།།འོན་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅིག་ཅར་དུ་དམིགས་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཀུན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་ལྟའོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་ལའོ། །དེ་ལ་བདག་ལ་སྲེད་པ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ནི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་མཆོག་དང་དག་པར་ལྟ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ལའོ།།མཆོག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་སྲེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཁ་ཅིག་དེ་ལ་དེའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདོན་ ཏེ།དངོས་པོ་དེ་ལ་གང་ཟག་དེའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོད་པ་ནི་དེ་ལ་དེའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་ཁེངས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ ཉིད་ཡིན་ནའོ།།སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་འདི་གཉི་ག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན། གང་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་གིས་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་དག་གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་དེ་དག་ནི་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པ་འདི་ཡིན་ལ་བཞག་ནས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདི་གཉི་ག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་འདིར་དྲི་ཅི་དགོས་ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལན་དུ། འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་པར་ གྱུར་ན་ནི་དེ་དག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འདྲེན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སློབ་དཔོན་ འདི་ཉིད་ཀྱིས་བཟློག་སྟེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། དེ་གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བཅུག་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལྟ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་མཐུའོ། །དེ་ ལ་ལྟ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བཅུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡོད་པས་ན་དེ་གཉིས་ནི་ལྟ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བཅུག་པ་ཅན་ནོ།།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉོན་མོངས་པ་འདི་གཉིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ གྱི།སྤྱི་པ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རང་གི་ཕྱོགས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།

所谓'谁以欲界一切'等广说，是指谁会相信以欲界一切能清净，或相信欲界一切非因为因，应结合上下文理解。因此，认为戒禁取见不是遍行的想法。
毗婆沙师的回答是：由于自界诸多差别不同，并不说一切同时为所缘。然而从见苦所断乃至修所断等五种一切都是同时所缘，是遍行性，而'一切'之声是指行相。
所谓'于何有我见'是指于五取蕴。于彼有我爱，因为彼等是我执著的所依。于何有胜见清净见，即于五取蕴相的事物。胜见即是见取见。清净见即是戒禁取见。于彼希求即是贪爱相。
有些人读作'于彼有其希求'，意思是于彼事物有彼补特伽罗的希求，这是其词义。'由此生慢'意思是由此门而生起傲慢，这是其词义。'若尔'是指若贪爱和我慢是遍行性。
这两种贪爱和我慢的特征，缘于见所断的萨迦耶见等和修所断，以何所断？以何所断是指以何断除，是见所断还是修所断？
确立'凡是缘于见所断者即是见所断'这一定论后而作此问。若不如此，则如同萨迦耶见等一样，这两者应成见所断性，何须此问？因为萨迦耶见等既非不缘见修所断，也非非见所断。
对此论师回答说：'由缘杂染故是修所断。'若贪爱和我慢仅缘见所断，则应成见所断，然而并非如此。因此由缘杂染故是修所断，因为已确定'余修断为性'的特征。
'复'是指此论师反过来说。'是见所断'若问是什么，应结合'此二'。为何？'由见力引故'，见力引即是威力。具有见力引起的性质，故称为见力所引。
以其为体性，因此这二者是见所断。现在毗婆沙师安立自宗说这两种烦恼是自相的，而非共相。

།གང་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དག་ཡོད་མོད་ཀྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གང་དག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །རེས་འགའ་ནི་སྐལ་བ་མི་ མཉམ་པའི་ཁམས་གཅིག་ལ་དམིགས་སོ།།རེས་འགའ་ནི་གཉི་ག་ལ་དམིགས་ཞེས་བྱའི། རེས་འགའ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ནི་མ་བཤད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པ་རེས་འགའ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སམ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གཅིག་ན་དམིགས་སོ། །རེས་འགའ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གཉིས་ལ་དམིགས་སོ། །བདག་དང་བདག་གིར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚངས་པ་དེ་ལ་བདག་ཉིད་དམ་བདག་གི་ཉིད་དུ་མི་ འཛིན་པ་དེའི་ཕྱིར།ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡང་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་དེ་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བ་ཡང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་འདིའི་ལྟ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་དང་།བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །འདི་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་ལོག་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ལྟ་བ་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། རང་གི་ལུས་ ཁོ་ན་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་རབ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ལ།དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ངའོ་སྙམ་དུ་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ན། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ནི་ངའོ་སྙམ་དུ་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། བདག་དང་བདག་གིར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །འབྱུང་དེའང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐོབ པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་མི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་།ཐོབ་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་མུ་བཞིར་བྱའོ། །མུ་དང་པོ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་ཀུན་དུ འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དག་ནི་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གསུམ་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །གནོད་མི་བྱེད་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མི་རུང་བས་སོ།

虽然有我执见的人会有贪欲和我慢，但因为是自相烦恼的缘故，所以不会同时存在于一切处，因为它们是缘于一部分的。因此不是遍行。所以，凡是缘于见所断的，就是见所断，其余的就是修所断，这是已经成立的。有时缘于不同界中的一界，有时缘于两界，但并未说有时缘于三界。住于欲界者，有时缘于不同界中的色界或无色界之一，有时缘于色界和无色界二者。
'因为不执著我和我所'是说，因为梵天不执著我或我所，所以对梵天的有情见不是身见。因为边执见也是由此引起，所以对梵天的常见也不是边执见。那么此人的见是什么呢？就是对梵天的有情见和我见。'这不是见而是邪智'是说，因为是错误的所缘，所以是邪智。并不认为一切错误所缘的智慧都是见，只承认对自身执我的颠倒智慧是身见，由此引起的常见是边执见，其他则不是。
如果只有作为我执所依的才是身见，那么对大梵天的有情见就不会成为我执所依，因此说'因为不执著我和我所'。'与彼等同时生起者，除遍行得外'是指受等。诸得因为不是同一果报，所以不是这样。已经说明诸得和具有彼得不是同一异熟果和等流果。因此，遍行法的得不被安立为遍行。
'正因为如此'是说，因为同时生起者也被安立为遍行，所以应成四句。第一句是未来的遍行随眠，因为这些本性就是遍行。不是由遍行因而遍行，因为在未来时不安立遍行因。第二句是过去和现在的俱生法，因为是与遍行同时生起的过去和现在法，所以是遍行因，不是遍行随眠，因为不是随眠的本性。
第三句和第四句应当配合：第三句是过去和现在的遍行随眠。第四句是除了这些情况之外的，即与彼等同时生起的未来法和得等。'六是缘无漏'是说，确定只有六，因为有'非贪因所断，非嗔因无害'等说法，所以贪等不应缘无漏。

།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ ཏེ་གཅིག་གོ།།འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ་དྲུག་པ་དང་ས་ན་ཡོད་དོ། །དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་འགོག་པ་དང་ལམ་ དེ་དག་ཡོད་པས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་དག་སྟེ།དེ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་རང་གིས་པའི་འགོག་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་སའི་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ས་དྲུག་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་ པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ས་དགུ་པ་ནི་ལམ་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ས་དགུ་པ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ལ་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་ མོ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགོག་པ་ཁོ་ནའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།ལམ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་དུ་ས་དྲུག་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་སྟེ། ས་དགུ་པོ་དེ་ ཐམས་ཅད་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་བར་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་འགོག་པ་ནི་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལམ་ ནི་ས་དྲུག་པ་འམ་ས་དགུ་པ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ས་དྲུག་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཞན་དང་།འོག་མ་པ་འམ། གོང་མ་པ་འམ། མཉམ་པ་འམ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡང་རྒྱུར་འགྱུར་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ས་དགུ་པ་དེ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདི་རྒྱས་པར་ནི་ ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ།མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ལམ་ལ་དམིགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ པའི་བར་ཡིན་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་བར་ཡང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་རྣམས་ ཀྱི་བར་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'与彼等相应的无明'，是指与邪见、疑惑相应的无明，以及不相杂的无明，这就是无明随眠，为一种。灭谛所断的、缘无漏的三种，以及同样道谛所断的三种，这六种存在于六地。'彼等境界'是说，这些以灭和道为境界，故称为彼等境界。对于它们，按次第三种以自地的灭为所缘，即自地的灭。道中法智品在第六地，随智品在第九地，是缘道的其余三种随眠的所缘。
如何呢？缘灭的那些随眠，从欲界乃至有顶为九地。其中欲界的所缘，仅是欲界法的灭，初禅地的所缘也仅是初禅地法的灭，如是乃至有顶地的所缘也仅是有顶地法的灭。
道中法智品包括未至定地、殊胜静虑地、从初禅到第四禅地，这六地全都是欲界三种随眠的所缘。随智品包括未至定地、殊胜静虑地、四禅、空无边处、识无边处、无所有处地，这九地全都是初禅地随眠的所缘，如是乃至有顶地随眠的所缘。
为何彼等境界者的所缘，灭唯是自地，而道则可以是六地或九地的所缘呢？为说明此理由，故说'道为互为因'。如何互为因呢？法智品道六地是其他法智品的因，无论是下地、上地、平等、殊胜道，也是随智品的因，随智品九地也同样是其因，应当如是配合。这在'九地道互为，平等及殊胜'中已详细说明。
如是，缘道的欲界者的所缘是从未至定地到第四禅地的法智品，而从未至定地到无所有处地的随智品道也是初禅地等乃至有顶地随眠的所缘。

། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་པ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པས་ལམ་ལ་དམིགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ འགོག་པ་དང་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པར་བྱེད་ན་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་ཡང་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་དེ་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ ཡིན་ཡང་དམིགས་པར་བྱེད་དོ།།འོ་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་དགུ་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མཐའ་དག་ཀྱང་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་མཐའ་དག་ནི་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་གི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཤེས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་གི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མཐའ་དག་གི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་ཏེ།ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། །ཞེས་འབྱུང་བས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འདིར་དང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གཉེན་པོ་དེ་ཉིད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་ཤེས་པ་དེ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཆོས་ཤེས་པ་ནི་དེའི་ས་པ་སྟེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁམས་གསུམ་པ། བཅོ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་བརྒྱད་ཅུ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་བཅད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་མངོན་པར་དད་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པས། ཐོབ་པ་བཅད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གནོད་མི་བྱེད་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་། ལམ་དག་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་དོ།

第四十品。如果一切法智分的随顺都是互为因缘，那么当想要缘于道时，以色界和无色界的对治，即邪见等行为，缘于灭和道。如果也缘于法智，那为什么这些邪见等就不缘于随顺随智分的道呢？因为法智和随智是互为因缘的。如果法智和随智等，详细说明：随智不是欲界的对治，所以它们不缘于彼。法智是欲界的对治，所以虽是色界和无色界的对治也能缘。那么法智详细出现于成就论中说：'修道中对于灭和道的法智，是三界的对治。'法智是色界和无色界的对治。
其自性即是，因此将成为色界和无色界地的邪见等九地的所缘。'彼等一切非对治'详细说明即是：彼等一切法智非是色界和无色界的对治。那么是什么呢？是少分。为什么呢？因为苦、集等法智所摄的修道，非是彼等的对治，即非是色界和无色界的对治的意思。因此，彼法智非是色界和无色界邪见等的所缘。
又详细说'非一切'：彼法智非是色界和无色界一切的对治。为什么呢？因为如说'修道中对于灭和道的法智'，非是见所断的对治。此中因为无初及非初者的对治故非所缘，这是总结。苦、集、灭、道的法智中，最初的苦、集法智，因为无如前所说的色界和无色界对治性，以及彼法智非是色界和无色界中见断和修断的初见断的对治故，法智即是彼地的，非是色界和无色界地邪见等的所缘。
如是，缘无漏的三界十八随眠除外，其余八十烦恼是缘有漏的。非所断即是非由断得而断的意思。譬如对善法的欲求即是正见的体性，非由断得而断，此亦如是，因此非是缘无漏。'因不害故非嗔'是说：灭和道超越九种恼害事的相，故于彼无嗔。

། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དག་པ་ཡིན་ལ། ལམ་ཡང་འདིས་དོན་དམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས། གང་ཞིག་དེ་ཉིད་ལ་དག་པའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་། ལམ་དེ་དག་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དམན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པ་ཡིན་པར་རུང་ན་འགོག་པ་དང་།ལམ་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར། དུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དུ་ནི་ དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་ནས་དྲི་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་གང་དག་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་དག་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ།ཟག་པ་མེད་པ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དག་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་ཡིན་ན་ས་དེ་དག་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་དེ་དག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་མཐུན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་ པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རླུང་ནད་ཅན་ལ་ཁ་ཟས་རྩུབ་པོ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རླུང་ནད་ཅན་ལ་ཁ་ཟས་རྩུབ་བག་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱས་ན་ལུས་དང་མཐུན་ པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་གོ་བ་དང་འདྲའོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་ལྟར་ན་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་གནས་ཐོད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་གནས་མི་ཐོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་གང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ངོ་། །དེ་ཡང་དེ་གཉིས་ན་མེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་གཉིས་ན་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་ནི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་འདི་ མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་ནང་ན་འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཧ་ཅང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐར་པའི་རྒྱུ་ནི་ལམ་ཡིན་ལ་ཆད་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འདོད་པས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།རང་གི་རྫས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གི་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྫས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡིན་ལ། མཐར་འཛིན་ པར་ལྟ་བ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ།།ལྟ་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཕ་རོལ་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཅི་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་ འཛིན་པར་ལྟ་བ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ་དེ་དག་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ལ་གནོད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ།།མཐོ་རིས་ལ་སྲེད་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་ལ་སྲེད་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་ སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་།རང་གི་རྫས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕ་རོལ་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

所谓'为了真实义而清净'是说，灭谛因为断除烦恼垢染而是真实义的清净，道谛也因为能使究竟清净而是胜义清净，所以若执著这本身为清净，就不应该安立为'戒禁取见'。
'这二者也是殊胜'是说，因为是真实义的清净，所以灭谛和道谛是殊胜的。若对低劣事物执为殊胜，则可成为见取见，但灭谛和道谛并非如此，所以对这二者的执取不是见取见。
'有些是通过所缘而增长，有些仅通过相应而增长'是说，不单独问'仅通过所缘'的原因是：凡是通过所缘而增长的，必定也通过相应而增长。而那些仅通过相应而增长的，则不通过所缘，这是指缘无漏和不同地的随眠。
若随眠的含义是随顺义，则那些清净地的缘不会有助于产生它们。
'它们不随顺于彼等'是说，灭等不随顺于邪见等。
就像风病患者不宜食用粗糙食物一样，这比喻表示不适合身体。
按前说，随眠的含义是安住义，因为经中说'不能安住于彼等'。
'与何法'是指与受等。
'彼二处亦无彼'是说，彼苦在色界和无色界二处也无。
为什么呢？因为无害他之因。害他之因是害心等，因为无彼故。
'在诸见中此为最胜'是说，在诸见行相中这是殊胜的，意思是说并非极其过失。
解脱因是道，而断见认为无因，因为颠倒，所以断见有过失，故有差别。
'因迷惑自体'是说，萨迦耶见对自相续所摄的取蕴执为我和我所，所以迷惑自体，边执见也是对彼等执为常断边际，故与彼相同。如同这些见，与彼等相应的无明也是如此。
因为不以害他方式趣入。何以故？萨迦耶见和边执见是无记的，这是依上下文而说，它们丝毫不害他人。
'对天界的贪著和我慢也应如是'是说，对天界的贪著和我慢也因为不违背布施等、迷惑自体、不以害他方式趣入，应成无记。

།དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་འདི་གཉིས་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པ་འདིས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྐྱ་དང་འུག་པ་བ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུང་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་བཤད་ཀྱང་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་ཚུལ་མཚུངས་ པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ།།ལྷག་མ་རྣམས་འདིར་མི་དགེ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷག་མ་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་འཛིན་ པར་བྱེད་དོ།།དུ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡིན། དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེས་ན་འདི་སྐད་དུ། འདོད་ན་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །རྨོངས་རྣམས་མི་དགེའི་རྩ་བ་ཡིན། །ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། འདོད་ པའི་ཁམས་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་།གཏི་མུག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྨོངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་གཏི་མུག་མ་གཏོགས་པའི་རྨོངས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།འདི་མདོ་ལས་མ་སྨོས་པར་ཇི་ལྟར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ཞིག་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་ པ་དེ་ཁོ་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པོ། །ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དགུ་བཅུ་རྩ་ བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཉི་འོག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བཞི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དེ་ ནི་སྲེད་དང་མ་རིག་བློ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུང་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ཁོ་ནས་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་བློ་དག་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ ནི་བློ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ།།སྲེད་པ་གང་ཅུང་ཟད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་སྐྱེས་པའི་ཚེ་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་ སོགས་པ་ལ་སྟེ་འོས་འོས་སུ་སྦྱར་རོ།།མ་རིག་པ་གང་ཅུང་ཟད་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པའི་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་གང་ཅུང་ཟད་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ཐ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་པའོ།

不这样认为。因此，由这些原因，这两者并非是无记。以这样的想法，将前代论师的教法中所说的俱生身见等安立。所谓'分别执著是不善'，是指外道数论派和鸠婆迦等我论者们所分别执著的，并非是无记，而是有记。那么是什么呢？是有记。他们所分别执著的边执见也是不善，虽未明说，但因为是以彼为前行，所以应当了知与彼相同。
'其余诸法于此是不善'中，'于此'是指欲界所摄的其余，即欲界中身见等其余烦恼都是不善，应当如是确定。
'几种是不善根，几种不是'，是指在这九十八随眠中，如是配合语境。因此回答说：'欲界中贪欲、嗔恚及愚痴是不善根。'欲界中的贪欲、嗔恚和愚痴，这五种都是不善根，其他随眠则不是。'愚痴'是无明的异名，是除了与身见、边执见相应的无明之外的一切愚痴。
若问：'这在经中未说，为何如此说？'因为是不善的语境，且是说明一分的缘故。正因如此，所说'唯有既是不善又是不善根者才是不善根'。由于说'唯有'作为限定，因此成立邪见等其余随眠非不善根。
'无记根有三'，是指在这九十八随眠中，无记根有三种。说'三'是为了区别日出论师的教法，即唯有三种而非四种。三种是什么？即'彼谓爱、无明、慧'。'彼'是指无记，即以'无记'这个词来特指爱、无明和慧。
此中，虽然慧非烦恼自性，但毗婆沙师认为是无记根。所谓无记爱，是指与味着相应的禅定和无色界生起时对宫殿等的贪爱，应当如是配合。任何无明，无论是色界、无色界所摄，还是欲界中与身见、边执见相应的无明，以及任何无记慧，乃至异熟生的慧，无论是欲界中异熟生的，还是威仪路、工巧处、变化心相应的，以及与身见、边执见相应的，以及色界、无色界所摄的。

།ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དུ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ནི་རྩ་བ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁེངས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁེངས་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་མཐོན་པོར་འཇུག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ནི་རྩ་བ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བ་རྣམས་ནི་བརྟན་པ་དང་འོག་ནས་གནས་པ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ནི་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བ་མ་ཡིན་ ལ།ང་རྒྱལ་ནི་མཐོན་པོར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་པའོ། །ལྟ་བ་ཡང་དེ་དག་ན་ཡོད་པ་དང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་ པར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གོ།།མ་རིག་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་རོ་ མྱོང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་སྒོམ་པ་དེ་ནི་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ནོ། །ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ནི་ གང་ཞིག་དེས་བདག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་པ་སྟེ།དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་ལ་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་སྲེད་པ་ལྷག་པ་སྒོམ་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའོ། །ཡང་ ན་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡང་ཡིད་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཡང་ཡིན་པས་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་སྟེ།སྲེད་པ་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཏེ།མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འདི་དག་ཀུན་དུ་ འབྱུང་བའི་སྐབས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱིས་གླེངས་པ་དང་། མདོ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་ཞིག་གམ། འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་དེ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་དེ་དག་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དག་ཏུ་སྟོན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན ནོ།།གཞག་པར་བྱ་བའི་འདྲི་བ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གཞག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་ཅིང་མ་བཤད་པའི་འདྲི་བ་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་གཞི་ཡིན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོའོ། །དེའི་ཞར་ལ་འདྲི་བ་ནི་རྣམ་ པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་ཉེ་བར་འགོད་དེ།འཆི་དང་སྐྱེ་དང་ཁྱད་པར་འཕགས། །བདག་གཞན་ལ་སོགས་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ལྟ་བུ་དང་། བདག་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གྲངས་ བཞིན་དུ་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་འཆི་བ་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

一切与烦恼相应的智慧，以及与异熟等相应的智慧都是无记的。关于'因为趣入二种相'，二种相的体性就是二种性。由于趣入二种相，所以是趣入二种。因此，怀疑不适合作为根本，因为从趣入二种相的角度来说是动摇的。'以高慢为相'是指以高慢为特征而趣入高处，因此我慢不适合作为根本。'诸根本是坚固且安住于下'是说与根本法不相顺，因为怀疑是不稳固的所以不是根本，我慢是趣入高处的所以不是根本，应当如此说明。
'无记贪'是指存在于色界和无色界中的。见也是存在于彼等处和欲界中的萨迦耶见和边执见的体性。无明也是唯与存在于欲界中的彼等相应，以及一切存在于色界和无色界中的。
'贪、见和我慢增盛的禅修者'是指若有人与受用相应而修禅定，此即是贪增盛的禅修者。若有人依靠禅定而生起常见等见解，此即是见增盛的禅修者。我慢增盛的禅修者是指由此而认为'我已获得四禅，其他人则不然'而生起傲慢者，此即是我慢增盛的禅修者。
其中，此人因为有贪增盛且以贪过盛修行的性质，所以是贪增盛的禅修者。或者说既是贪增盛又是禅修者，所以是贪增盛的禅修者，'贪过盛'是其同义词。见增盛的禅修者和我慢增盛的禅修者也是如此类推。
'彼等也是由无明力所致'是说那三种禅修也是由无明力所致，即由于具有无明而如此。因此无明也是无记的根本。对于入定者们来说，这些烦恼的种类生起的基础是无记法的根本即因。
以无记品而引出，经中说十四种无记事，广说为'世间是常的吗？世间是无常的吗？'等等。'是否因为彼等是无记而如此'是说是否因为彼等既非善又非不善而是无记，所以显示为无记事？
'对于应安立的问题说为无记'是说对于以应安立而未说明的问题是无记，其事即是基础，所以是无记事。其旁及的问题有四种，这广说为'死与生及殊胜，如自他等'，即如死亡、如生起、如殊胜性、如自他性等，按次第是一向记等的举例。'将死'是对一向记举死亡为例。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞག་པར་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ ལ་བདག་གཞན་ཉིད་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་མི་རྣམས་ནི་ཚེ་ཐུང་བ་ཚེ་ཕྱི་མར་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིན་པས་དགེ་བ་སྤྱད་པར་བྱ་ སྟེ།སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མི་འཆི་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་གཞག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ཅི་ལགས། དེས་བྱས་ཤིང་དེས་མྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་འདི་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་གྱིས་བྱས་ཤིང་གཞན་གྱིས་མྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་འདི་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་བྱས་ཤིང་དེས་མྱོང་ངམ་ཞེས་ཞུས་ན་ཡང་འདི་ནི་ལུང་དུ་མི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ལ། གཞན་གྱིས་བྱས་ཤིང་གཞན་གྱིས་མྱོང་ངམ་ཞེས་ཞུས་ན་ཡང་འདི་ནི་ལུང་དུ་མི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན། གཽ ཏ་མ་ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལགས།བྲམ་ཟེ་དེས་བྱས་ཤིང་དེས་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱིས་བྱས་ཤིང་གཞན་གྱིས་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདི་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པར་མའོ། །ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འབའ་ཞིག་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་ མ་ཟད་དོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་གང་ཞིག་འདྲི་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཅི་གང་དག་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འདྲི་བ་དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ།ལུང་བསྟན་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་མི་འཐད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དཔེར་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པར་མ་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་མི་ལ་ཡང་གཉི་ག་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དམན་པ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་གཉིས་ནི་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་ཡོད་པས་གཉི་གར་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཡིན་ནམ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་ རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལ་ཅི་མི་འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནམ་དམན་པ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་གང་ལས་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟར་འདྲི་བ་འདི་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བས་སོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་གཅིག་ཏུ་འདྲི་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་དེ། ཅི་མི་འདི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཞིག་གམ་དམན་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གཅིག་ཏུ་འདྲི་བ་ལ་ནི་དམན་པའོ་ཞེའམ་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པའོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་དུ་མི་རུང་བས་གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ།ལུང་བསྟན་པར་རིགས་སོ།

有烦恼者将会转生，无烦恼者则不会，这是对分别授记之生的举例。
'相对于什么而问'是指对询问授记之殊胜性的举例。
'诸蕴之外是否另有众生'是对安立授记之我与他性的举例。
若问'一切众生是否将死'，应一向记别说'将死'，如世尊说：'诸比丘，人寿短暂，必往后世，应行善业，生者必死。'
若问'诸蕴之外是否另有众生或无别众生'，应置而不答。如世尊对瞿昙说：'婆罗门，是否由彼造业彼受报，此不可记。是否由他造业他受报，此不可记。若问是否由彼造业彼受报，此亦不可记。若问是否由他造业他受报，此亦不可记。'瞿昙问：'您所说此义云何？''婆罗门，若说由彼造业彼受报，则成常见。若说由他造业他受报，则成断见。如来了知此二边，故说中道法。'
其他论师说，
'一切不会转生'这也是一向记别，
不仅仅是'一切众生将死'这一个一向记别。
论师广说'若有人问'等，即若有人如是问：'凡是将死者是否都会转生？'对此不能说'一切都会转生'。那么如何？应分别记说：'有烦恼者将会转生，无烦恼者则不会。'因此，说'一切将转生'这也是一向记别是不合理的，应当理解为毗婆沙师的举例。
彼论师又说'人亦具二者'，即卑劣性与殊胜性。此二者是相对而有，故应一向记别为二俱，如问'识是因还是果'，应依因果关系一向记别说'亦是因亦是果'。
对此，若问'此人是殊胜还是卑劣'，所说'应问相对于何而问然后记别'是不合理的，因为此问应一向记别。
论师以'若一向而问'等建立毗婆沙师的宗义，即若一向问'此人是否仅是殊胜或仅是卑劣'，不应一向记别说'是卑劣'或'是殊胜'，而应分别询问'相对于何而问'后再记别。

།དེ་ལ་མི་ལ་ཡང་གཉི་ག་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས། ཕུང་པོ་དག་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ ཐམས་ཅད་སྨྲས་སོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞག་པར་བྱ་བའི་འདྲི་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཞིའི་དཔེར་བརྗོད་པ་འདི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཚན་དྲུག་པ་ཙམ་འདོད་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ གདགས་པ་ནས་ལམ་གདགས་པའི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་གདགས་པ་སྟེ།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཡོན་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བ་པོ་གཡོན་ཅན་རྣམ་པར་ ཐོ་འཚམས་པའི་བསམ་པ་ཅན་གྱི་འདྲི་བ་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དྲི་བའི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཙུན་པར་མས་གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཡོན་ཅན་དང་གཡོ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདྲིའི་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ་ ཞེས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ལ།གཡོན་ཅན་དང་གཡོ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པ་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལུང་མི་སྟོན་གྱི། གང་དག་བཤད་པར་བྱ་བ་ཞེས་འདྲི་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ན་ གཡོན་ཅན་གཡོ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་འདྲི་བ་ཡིན།ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་ལུང་སྟོན་པ་ཡིན། སློབ་དཔོན་གྱིས་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། གང་ཞིག་དེ་མི་ཤེས་ན་ལམ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་ན་ཅི་དེས་ལམ་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནམ། དེས་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་སྒོ་ནས་དྲིས་སོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ལམ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་སྨྲ་བས་ལམ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྨྲ་བས་ཆོས་གང་དག་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མང་མོ་ཞིག་ཡོད་ན་གང་དག་སྨྲ་བར་བྱ་ཞེས་དྲི་བ་ ཁོ་ནས་དྲིས་པ་དེའམ་ཆོས་དེ་རྣམས་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་མང་བ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་པས་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདྲིའི་གསོལ་བ་འདེབས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ ཟད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་མདོ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། མདོ་འདི་ནི་ཚིག་ཕལ་པ་ཡིན་པ་ལས་ལེགས་པར་སྦྱར་བར་རྣམ་པར་གཞག་ནས་འདོན་པར་བྱེད་དོ། །ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ ལས་བྱས་ནས་ཅི་ཞིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར།ཅི་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བའམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཅེས་དེ་སྐད་དུ་དྲིས་ན། ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བྱས་པས་ ནི་བདེ་བའམ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་བདག་ རགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སོ།།སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཤི་ནས་མེད་པ་ཞིག་གམ། དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཤི་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་ པ་ཞིག་གམ།དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཤི་ནས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ། ལུས་དེ་ཉིད་སྲོག་ཡིན་ནམ། ལུས་ཀྱང་གཞན་ལ་སྲོག་ཀྱང་གཞན་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ།

对于'人也有这两种'这样详细所说的内容是不合理的。正因为如此，'蕴外别无有情'等一切都已说过。所说的'由上师所建立的问题'，按照毗婆沙师的传统，这四种譬喻已经解说完毕。
所谓'诸阿毗达磨论师说'是指仅承许六种阿毗达磨的诸论师。'从苦施设乃至道施设'是指四圣谛的施设，如经中所说。'因为具有意义'即是'因为完全具足意义'的意思。
'邪曲者'是指提问者怀有邪曲、恶意心态的提问，对此也要分别解答，应知这就是应当解答的问题之语。
尊者所说'当某时'等广说，即当邪曲者与无邪曲者二者完全不问而仅仅请求'请说法'时，对于这两类邪曲与无邪曲者，也完全不解说'法即是色等诸法及其广大差别'，仅仅问'应当解说何者'而已，那么这怎么会是邪曲者与无邪曲者的提问？怎么会是阿毗达磨的解说？
上师广说'某者'等，即若有人说'如果不知彼者，请说道'，难道这不是清净的道吗？认为这是以请求的方式提问。如同说'请说道'而成为说'是何种道'，同样地，说'请说法'也就成为说'是何种法'。
'以问题本身解说的缘故'是指有众多法时，仅仅以'应说何者'的提问来问，对此或彼等诸法解说的缘故，即是以众多法解说的缘故。'怎么不是问已解说'的意思是经由提问而解说。
其中从'彼二者完全不问仅是请求而已'乃至'如何是解说'所说的内容都不合理。上师广说'仅从经中'等，此经是普通词句，经过善加安立后诵读。
若问'造作有意业后，将各别真实感受什么？是乐或苦，还是非乐非苦？'时，由于有意业有善等差别，造作有漏善的有意业将感受乐或非乐非苦，造作不善的有意业将感受苦，应当如是分别解说。
若说'我知粗大'是指色法。乃至'命是他者身亦是他者耶'等，以'乃至'字表示广说差别，包括'如来死后是无耶？如来死后亦有亦无耶？如来死后非有非无耶？身即是命耶？身是他者命亦是他者耶？'等一切都应当说明。

།དེ་ནི་དེས་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ དེས་བཅིངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་བས་རང་ གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དེས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བས་ང་རྒྱལ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དམིགས་ཏེ་ཁོང་ཁྲོ་བ་འབྱུང་བས། ཁོང་ ཁྲོ་བ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྤྱི་པའིའམ་སྤྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་དང་ཉེར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །དངོས་པོ་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ང་རྒྱལ་རྣམས་སྐྱེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཁྱད་པར་ མེད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པ་ཡང་རུང་སྟེ།ཅི་རིགས་པར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་གང་ལ་སྐྱེས་པ་མ་སྤངས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ དག་གི་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་ཏེ།ཐག་པས་གླང་བུ་ཕུར་པ་ལ་བཏགས་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ལ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར། གང་ལ་དེ་སྐྱེས་མ་སྤངས་པའི་ཞེས་དེ་དག་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་སྔོན་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་གལ་ཏེ་སྤངས་པར་གྱུར་ནས་དེ་དག་གིས་དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤངས་པས་ཡུལ་ལ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་དེ་དག་མ་འོངས་པས་ཀུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པ་རྣམས་ནི། གཞན་གྱི་རང་དུ་ས་པ་ཞེས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང ཁོང་ཁྲོ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ང་རྒྱལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པའི་དེ་དག་གིས་ནི་རིས་ལྔ་པ་དུས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཞེ་སྡང་གིས་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་དེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མ་འོངས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དག་ ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་དོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་འོངས་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པ་ཡིན་པས་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ ན་དང་ལྡན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་གཞན་དག་གིས་ཞེས་སྨོས་ཀྱི་ང་རྒྱལ་མ་སྨོས་པ་ནི། མཐོང་སྤང་བྱ་ཉིད་ང་རྒྱལ་བཅས། །ཡིད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ས་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་ས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

所谓'彼由彼而具有彼'，意思是应当了知该补特伽罗被随眠所束缚。
关于'自相烦恼'，自相是指对将感受快乐等事物的贪著，即仅缘于将感受快乐的事物而生起，故称为自相烦恼。
由于将感受快乐的事物作为所缘而生起傲慢，因此傲慢也是自相烦恼。
同样，缘于将感受痛苦的事物而生起瞋恚，因此瞋恚也是自相烦恼。
共相烦恼是指见、疑等，因为是共相或普遍的烦恼，所以称为共相烦恼。
这些烦恼无差别地对将感受快乐等事物生起，因此缘于这些所生起的烦恼称为共相烦恼。
'过去和现在'是指过去和现在。
'对于某一事物生起贪、瞋、慢'等广说，是为了表明无差别，这些贪等烦恼，不论是六识中的任何一识，相应地从见苦所断乃至修所断，对三世任何事物所生起的未断贪等，都与该事物相应，如同绳子系在木桩上一样。
由于这些是自相烦恼，因此必定不是对一切补特伽罗都生起一切烦恼，意思是对某些人生起某些烦恼。
因此说'对于未断除所生起者'也是作了特殊限定，说'未断除'这一限定是因为，若以前由贪等与某事物相应者，如果已断除，则不再与彼相应，因为已断除则不会对境增长。
关于'意识者以未来遍一切'，说'意识'是因为五识身另外安立为他相应。这是对贪和瞋的特殊说明，因为慢必定是意识相应。未来的这些烦恼与五趣三世一切如其本性相应。
没有任何有漏法不为自相烦恼所系缚，即无不为贪所贪著，无不为瞋所瞋恨，无不为慢所慢待，这是因为未来的贪等对一切有漏法如其本性所缘的无量烦恼。
其他未来的贪和瞋仅与未来法相应，这是因为一切心心所都决定于所缘，将生起的诸法仅与未来法相应，因为五识身的对境是现在的。
说'其他贪和瞋'而不说慢，是因为经中说'见所断者具慢，是意识地'，所以慢都是意识地。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་དག་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་གིས་ནི་དུས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཏེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ནི་མ་འོངས་པའི་ དུས་ཁོ་ན་ན་རྣམ་པར་གནས་ལ།དེ་དག་གི་དམིགས་པ་དག་ནི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་ལྕམ་པ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཁོ་ནར་གནས་ཏེ། འདི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་གི་དམིགས་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དམིགས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་མི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཚོགས་པ་ནི་གནས་ སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ཀུན་གྱིས་ཀུན་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིས་དུ་མ་དུས་གསུམ་པ་དག་གིས་ཀྱང་དུས་གསུམ་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་དང་ལྡན་ཏེ་ཡང་དག་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱི་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀུན་ལ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་ངམ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དེས་ལྡན་པའམ བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ན་མ་སྤངས་པ་དང་སྤངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དུས་སུ་འཕོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྟག་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་པར་དམ་འཆའོ།།དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་འདས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་འདིའི་མགོ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་མི་རྟག་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ནི་འདས་པའི་གཟུགས་ ལ་ལྟ་བར་མི་འགྱུར།མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་ཡིད་བྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་འགོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདས་པའི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་འདས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མ གྱུར་ན།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ཡིན་ ནོ།།དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་འདས་པའི་ཡུལ་ལ་མི་ལྟ་བའི་བློ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གང་གི་ཚེ་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ ཤིག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་ཡིད་བྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་སྨོས་ཏེ། གཉི་ག་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།

关于'五识聚也'之句，'也'字表明不仅是意地，而且还有其他。具有不生法性的彼等，具有三世一切事物，具有不生法性的彼等唯住于未来时，而彼等之所缘是变迁的。
具烦恼的不生法性诸法，如同蛇一般唯住于趣向境的状态，如是不生诸法缘于所缘而不会生起。因此，有些所缘是过去的，有些是现在的，有些是未来的。彼等不仅仅因所缘不生而不生。那么是什么呢？是因为缘不具足的缘故。
宗义是：聚合是有暂时性果报，而非实质性果报。'余一切具一切'之句，是说见等诸多品类三世法也具足三世五种事物，即是完全具足的意思。为什么呢？因为是烦恼的共同性，此等缘于五取蕴，所以遍一切处生起。
如何是过去和未来的事物与彼相应，或与过去未来的随眠相应或离，如何安立于未断和已断的阶段？因为具有有为相，即是说有为相的生等诸行为了迁移时分而趣入，因此立誓说彼等非是常住。
'诸比丘，若过去色'等经的开头是这样说的：'过去未来色尚且无常，何况现在？具闻圣声闻如是见者，不观过去色，不喜未来色，而是为了对现在色生起厌离、离欲、灭尽而趣入。'
若无过去色，具闻圣声闻也不会不观过去色，因为有过去色，所以具闻圣声闻不观过去色。若无未来色，具闻圣声闻也不会不喜未来色，因为有未来色，所以具闻圣声闻不喜未来色。
'诸比丘，若无现在色'等广说。'具闻圣声闻也不会不观过去色'之句，意思是因为无境，所以圣声闻离欲时不会生起不观过去境的心，当观察过去色时即是贪著。'喜'是指希求。
'诸比丘，若无现在色，具闻圣声闻也不会为了对现在色生起厌离、离欲、灭尽而趣入'，此句未说，因为对二者都已成立。

།གཉིས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ནི་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་ཞལ་ནས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།།འབྲས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་འདས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྨིན་པའི་ཚེ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་ པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་འགྱུར་བ་ན་མ་འོངས་ པའི་དངོས་པོ་འདོར་ཞིང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་འཐོབ་པོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་འདས་པའི་དུས་སུ་འགྱུར་བ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་འདོར་ཞིང་འདས་པའི་དངོས་པོ་འཐོབ་པོ། །གསེར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དབྱིབས་དང་ཡོན་ཏན་གཞན་ཉིད་ དུ་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ནི་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བུད་མེད་ཅིག་ལ་ཆགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བུད་མེད་ཅིག་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པར་གྱུར་ན། བུད་མེད་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་པ་ནི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་རྗོད་པར་བྱེད་ དེ།ཆོས་དེ་གནས་སྐབས་གང་ན་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ན་ནི་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་ན་བྱེད་པ་དེ་ན་ནི་ད་ལྟར་ཞེས་བྱའོ། །གང་ན་བྱས་ནས་འགགས་པ་དེ་ན་ནི་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱིན་ནས་གནས་སྐབས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་མ་འོངས་ པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱིན་ནས་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱིན་ནས།འདས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གཞན་དང་གཞན་ཞེས་སྟོན་གྱི་རྫས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ནི་མེད་ཀྱི། མ་འོངས་ པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་སྟོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་ལུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དཔེར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན་རི་ལུ་གཅིག་གི་ཤོ་མིག་ཏུ་བཞག་ཅིང་གནས་གཅིག་ཏུ་བཞག་ན་གཅིག་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱའི་ཤོ་ མིག་ཏུ་བཞག་ན་བརྒྱ།སྟོང་གི་ཤོ་མིག་ཏུ་བཞག་ན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ། གནས་སྐབས་ཐ་དད་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་གྲངས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མིང་གཞན་འབྱུང་བར་ཟད་དོ།

'所谓二者，是为了显示前者是亲口所说的。现在是从分类的角度而言，并非亲口所说，故有差别。缘于过去和未来的意识，不会依靠这两者。因此，由于无所缘，也就不成为识，这是说若有所识别的对象才是识。对此的论证是：意识唯缘于存在，因为是缘的本性，如同眼识。'
'所谓果故是说：过去的善业与不善业是以自性而存在的，因为成熟时会产生果报，如同现在的业。所谓转变为其他事物，是说转变为过去、未来、现在的事物的意思。所谓非转变为其他实质，是说色等自相并非转变为其他，意思是：未来转变为现在时，舍弃未来的事物而获得现在的事物。现在也转变为过去时，舍弃现在的事物而获得过去的事物。'
'金和牛奶这两个比喻，是为了依次理解形状和性质转变为他者。特征的转变是依据特征的运作而建立言说。正因为如此，当诸法在诸时中运行时，具有过去的特征，但并非不具有未来和现在的特征，这是广说。特征的运作获得即是建立具有特征，除此之外不是不具有其他特征，意思是说并非分离。'
'正因为如此，举例说：如同一个男人对一个女人贪著，并非与其余诸女人的贪欲分离。他虽然特别执著一个女人，但对其余女人仍然具有贪欲的获得，只是没有生起而已。状态的转变是依据状态而建立言说。'
'法在某种状态下不作用时称为未来，在某种状态下作用时称为现在，在某种状态下作用已灭时称为过去。因此，经历不同状态后，从其他状态的角度，到达未来状态后称为未来，乃至到达过去状态后称为过去，是显示不同状态，而非从实质的角度，意思是说：到达未来等状态时并无不同特征，仅仅是称为未来等的名称而已。'
'正因为如此，广举比喻说：譬如一个棋子，放在一的位置时称为一，同样放在百的位置时称为百，放在千的位置时称为千。是依据不同状态，而非其本性转变为他者。那么是什么呢？仅仅是由于不同状态的差别而产生不同的数字称谓而已。'

།སྔ་མ་ དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་དང་གཞན་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྔ་མ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ནས་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔ་མ་འདས་པ་དང་། ཕྱི་མ་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ ད་ལྟར་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱི་མ་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ནས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་པ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུད་མེད་གཅིག་ལ་མ་ཞེས་བྱ་ལ། བུ་མོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེར་རྗོད་ པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་བུད་མེད་གཅིག་ཅིག་ལ་བུ་མོ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། མ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བུ་མོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་ལྟར་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི་རྫས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་བརླན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་དགག་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ཉིད་དེའི་ཕྱོགས་དགག་པ་ཡིན་ཏེ།གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་སྔར་བཀག་ཟིན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱིའང་དུས་འཆོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདས་པའི་དུས་སུ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་འདས་པ་ནི་འདས་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་འོངས་པ་ཡང་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ ལྟར་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་རེ་ཞིང་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཆར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།འདིར་ཅི་ཞིག་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་བུ་གཅིག་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ལ་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཡོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་གཉིས་མེད་དམ་ཅི་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་དཔེར་རྗོད་པར་བྱེད། དེ་ལྟ་བས་ན་མཚུངས་པ་མེད་དོ། །བཞི་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་ སངས་རྒྱས་ལྷའི་ཡང་ངོ་།།དུས་གཅིག་ལ་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་པ་དག་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་འདས་པ་ ཡིན་ལ་དབུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན།ཕྱི་མ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་པས་འདས་པའི་དུས་ལ་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་གསུམ་པ་བཟང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་བཟང་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་དེའི་ནི་བྱ་བ་ཡི། ། དུས་རྣམས་རྣམ་གཞག་།བྱ་བ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡང་རང་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་བྱ་བས་རྣམ་པར་གཞག་ན་མིག་དེ་དང་འདྲ་བའི་བྱ་བ་གང་ཞིག ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་རང་གི་ལས་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དེ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འཛིན་ ཅིང་འཕེན་པ་ཡང་ཡིན་ལ།འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། མཇུག་ཐོགས་སུ་རྒྱུ་མཐུན་པའམ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཏོ།

所谓'依据前后而称为彼此'是指：依据前后而称为过去、未来、现在的意思。依据前面的过去和现在而称为未来。依据前面的过去和后面的未来而称为现在。依据后面的现在和未来而称为过去。因此，转变为彼此是依据前后而作称谓。为此举例说明：如同一个女人既称为母亲也称为女儿。譬如，同一个女人依据女儿而称为母亲，依据母亲而称为女儿，这是依据前后而非依据实质上的差异。
'应当破斥数论派的观点'是指：对数论派观点的破斥就是对其观点的否定，意思是认为已经破斥了数论派的观点。第二，尊者音声的观点也会导致时间混乱，因为被认为是过去时的也会变成现在和未来。怎么说呢？过去具有过去的特征，而未来和现在的特征也不是不具备，而是完全具备，这是其含义。未来也具有未来的特征，而过去和现在的特征也不是不具备。现在也具有现在的特征，而过去和未来的特征也不是不具备。
因此，每一时都具有三种特征，所以会变成过去、未来和现在。同样也应用于未来和现在。'此处何者相同'是指：是否如同一个人只具有一种特征那样，法只有一种特征而没有其他两种特征？为什么要这样举例？因此是不相同的。'第四的也'是指尊者佛护的观点也是如此。
'一时会变成三时'是指：仅在一个过去时中也有前后刹那的安立。其中，前后刹那是过去和未来，前刹那是过去，中间刹那是现在，后刹那是未来，所以过去时会变成三时。毗婆沙师说：'因此在所有这些中第三种最好。'为什么最好呢？回答说：'如是依其作用而安立诸时。'作用即是眼等的作用是见等。色等也是各自根境。
'若是如此'等广说是指：如果依作用安立，那么眼根与彼相似的作用是什么？凡是不行使作用特征的自业者即是与彼相似，而彼也无见的特征作用，那么它如何是现在？这是其含义。'能取及能生果'是指：彼眼根能取及能引生同类因果，也能生果，即随后能生同类因果或士用果。

།ལྟ་བའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་གཞན་བྱེད་དེ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་། འཛིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྡུ་སྟེ། དེ་དག་ནི། ད་ལྟར་གྱི་དང་འདས་པ་དག་།གཅིག་ནི་འདས་པས་འབྱིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བས། འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་སྒོ་ནས་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། མཚན་ཉིད་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་གང་དག་ལ་འབྲས་བུ་འཛིན་པ དང་འབྱིན་པ་གཉི་ག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་གྱི།གང་དག་ལ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཕྱེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །བྱ་བ་ཕྱེད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདས་པ་དེ་དག་ཕྱེད་ད་ལྟར་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འདས་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ནི།བྱ་བ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན། བྱ་བ་ཐོབ་ལ་མ་ཞིག་པ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །བགེགས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་བྱེད་པ་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བགེགས་སུ་བྱེད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི།འདི་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱ་བའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ་སྙམ་ དུ་སེམས་ན་མི་རུང་སྟེ།རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚོགས་པར་རྟག་ཏུ་ནི་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་ཞིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བྱ་བ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་བྱ་བ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཡོད་དམ་ཅི་ན་གང་གི་ཕྱིར་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་ཐུག་ པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་མེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཏེ་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ཞིག་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་ མ་བྱས་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེས་ན་ནི་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ཆོས་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ལས་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ ནི་སྐྱོན་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་ལས་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བྱ་བ་ལ་ཡང་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐལ་བའམ།འདུས་མ་བྱས་སུ་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་དེར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ནི་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

虽然不做观察的作用，但会产生其他果，由于它有产生果和执持的缘故，所以安立为现在。
第四十一品。同类因等过去等，等字包含异熟因等，它们如'现在与过去，一者由过去产生'所说，由于从产生果的角度有作用的缘故，应成有作用。因此，同类因等也如现在般有作用，应成是现在，这样会导致特征混乱。
如果你说'凡是有执持果和产生果两者的是现在，而只有其一的则不是'，因此说'作用一半'，应与上下文连接'应成'。应成有一半作用，即应成那些过去一半是现在。
那些过去由于执持果的特征作用已灭故具有过去特征，又由于产生现在果故具有现在特征，这就是特征混乱的过失。
所承许的过去等特征是：作用已灭是过去，未得作用是未来，已得作用未灭是现在。
'作障碍'是指谁在作障碍的意思。其他人说'作障碍'是指对此谁在作障碍，是作用的意思。
如果说是诸缘未聚，是指如此想：因和等无间缘等诸缘未聚，因此不是一切时都有作用，这是不合理的，因为已承许恒时存在的缘故。诸缘不可能永远未聚，因为你承许诸缘是存在的，而存在者不会灭失。
'过去作用'等广说，是从宗义中说'作用已灭是过去'等，对于所谓过去作用、未来作用和现在作用，是否还有其他作用？若有其他作用，为何说是过去等？若有则应成无穷。若无则如何称为过去等？
又说'非过去'等广说，即既非过去、又非未来、又非现在的是无为法，因为是无为故应恒时存在，应与'作用'相连。
那么有何过失？因此，当法不作用时不应说是未来，因为已成为不能作用。
如果作用是异于法的他法，则会有彼过失，即如果作用是异于法的他法，则会有作用还有其他作用的过失，或成无为的过失，但它不是他法，所以无此过失。
'即彼自性'是指如同现在的体性那样的意思。

།འདི་སྔོན་ཅི་ཞིག་མ་བྱུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བར་ནི་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པར་ འགྱུར་རོ།།ཕྱིས་ཅི་ཞིག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཆོས་དང་བྱ་བ་དག་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་མི་འདོད་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་བྱུང་ནས་ཀྱང་ཡང་མི་འབྱུང་བར་མི་འདོད་ན་འདས་པའི་དུས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་འོངས་པ་ནི་གང་ཞིག་མ་བྱུང་བ་ལས་རེ་ཞིག་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤུགས་ཀྱིས་གོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་གི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་ན་དུས་གསུམ་འགྲུབ་ཀྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་འགྲུབ་པར་མི འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། ། ཚིག་གི་ལུགས་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡོད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལུགས་ནི་སྔོན་མ་ཐོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏམ་ཚིག་གི་ལུགས་འདི་ནི་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཡང་ནི་རྟག་ཏུ ཡོད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་དུས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡོད་ན་དེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཡང་ནི་རྟག་མི་འདོད། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་རང་བཞིན་དེ་ལས་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་དངོས་མི་གཞན། །ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་འདོད་རྒྱལ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་ཐ་སྙད་ཡིན་པར་གསལ་ཏེ་རིགས་པ་ནི་མེད་དོ། ། སྔོན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་ཡོད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱས་ནས་ཡིན་གྱི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་པ་དགག་པའི་ཕྱིར། མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདས་ པ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ།མ་འོངས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་ཕྲད་ནི་དུས་གསུམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་བྱུང་བར་གྱུར་ ཏོ།།འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་སྨྲ་བ་པོ་མར་མེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། དཔེར་ན་སྨྲ་བ་པོ་མར་མེ་སྔ་ན་མེད་པ་ཡོད་དོ། །ཕྱིས་མེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་དཔེར་ན་སྨྲ་བ་པོ་མར་མེ་དེ་ཤི་བ་ནི་ཡོད་མོད་ ཀྱི།ཁོ་བོས་ནི་མ་བསད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བས་ཤི་བ་དེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་འགགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡོད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་མར་མེའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཛིན་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'此前什么未曾发生'是指未来时，如果是作为行为，则因为不是其他，所以会说无有法性。
所谓'后来什么不存在'是指过去时，如果是作为行为，则因为法和行为不是其他，所以会说无有法性。
如果不承认从未生而生，则现在的生起将不成立。
如果不承认生起后又不生，则过去时将不成立。
未来是指暂时不从未生而生，这是可以推知的。
这些词的含义是，如此则三时成立，若非如此则不成立。
所谓'因为生灭不合理'是指因为一切时中都存在，所以生灭不合理。
因此，说'因为具有有为相，所以不会成为常住'这只是言词而已。
这种说法是前所未有的，意思是说'一切时中都存在且具有生灭'这种说法是前所未闻的，或者说这种说法前后矛盾。
所谓'自性也常时存在'是指色等自相在一切时中都存在。
如果色等本性在一切时中都存在，那么色等事物将成为常住。对此回答说：'事物也非常住'。
如果这样，则必定自性与事物是异的。对此说：'事物也非异于自性'。
因此，这只是随意而已，明显是主宰者的名言，没有道理。
所谓'凡是过去发生的即是过去'是显示在自相中不存在。
所谓'凡是有缘则将生起的即是未来'是显示虽无但从因的角度安立。
所谓'如此'是指已经发生和将要发生，而非实有。
为了遮破诽谤因的见解而说'过去存在'。
为了遮破诽谤果的见解而说'未来存在'。
从'过去已经发生，未来将要发生'这种说法中说'存在'，是因为'存在'是词助词。
词助词是三时境的，所以说'已经发生'、'将要发生'的意义中也有'存在'。
例如说话者灯的广说是：例如说话者灯前无今有，后无今有，虽如是说但非实有。
又如说话者灯说'他虽已死，但我未杀'，虽用'有'字但死亡并非存在。
若问依毗婆沙师，灭亦应存在？虽确实存在，但并非仅持灯的本性而存在。

།དེ་བཞིན་དུ་རྫས་ སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མི་འགྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་འདས་པ་སྔོན་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན། འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་རྒྱུ་དབྱུག་ཐོགས་ཐོར་གཙུག་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པའི་གླེང་གཞི་ཡུལ་ན་ལན་དར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་མདོ་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ལུང་ལས་ འཕགས་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་བསད་དོ་ཞེས་གླེང་བ་དང་ཀུན་དུ་རྒྱུ་དབྱུག་ཐོགས་ཐོར་གཙུག་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་བསད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་དབྱུག་ཐོགས་ཐོར་གཙུག་ཅན་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་ དུ་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཅི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་དབྱུག་ཐོགས་ཐོར་གཙུག་ཅན་དེ་དག་མཚམས་མེད་པའི་ལས་དེ་སྔོན་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པར་གྱུར་ཏམ། འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་དེ་སྔོན་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ནི་འདོད་པར་གྱུར་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་མེད་ དོ་ཞེས་ལས་དེ་ལ་རྫས་སུ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ལ་དེ་དག་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་དེ་ལས་ནི་འདས་པ་ནི་སྔོན་ བྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ནས་ལས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུད་དེ་ལ་དེས་ཀུན་དུ་དྲངས་པ་སྟེ། སྔོན་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་དྲངས་ཤིང་བཞག་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། དགོངས་པ་འདིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནར་ཡོད་ན་འདས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལས་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་ཅིང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་ན། འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ད་ལྟར བྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུད་དེ་ལ་དེས་ཀུན་དུ་དྲངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ན་ནི་ལས་འདས་པ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་རོ།།གལ་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ངོ་བོར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རུང་སྟེ་དུས་ནི་དངོས་པོ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ དུས་ནི་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ན་ད་ལྟར་དེ་ཉིད་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར། དེ་ཉིད་ དུས་དང་གཏམ་གཞི་དང་ཞེས་བཤད་དོ།།འོན་ཏེ་མིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན་ནི་མ་འོངས་པའི་མིག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ རྣམས་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པ་བསྐལ་པ་སྟོང་ན་འབྱུང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཉེ་བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་ན་དུས་ཤིན་ཏུ་རིང་མོ་ཞིག་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་ཏེ།འབྲས་བུ་ནི་དུས་སྔ་ལ་རྒྱུ་ནི་དུས་ཕྱི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

同样地，虽然说过去和未来也是非实有的存在，但如果不是这样的话，过去和未来就完全不能成立。如果按照那个特性本身存在的话，过去和未来就不能成立，这就是其中的含义。
如果过去是已经发生的事情，那么世尊对游方外道持杖结发者等所说的广大开示，在圣者的因缘中那烂陀寺佛所说的契经中，提到圣者目犍连被杀害，而游方外道持杖结发者们说没有这样的杀害。
因此，经中这样广说：'游方外道持杖结发者造作无间罪业者们所造的过去业已不存在'等等。难道那些游方外道持杖结发者不承认那无间罪业是过去发生的吗？
对此解释说：他们虽然承认那业是过去发生的，但是他们错误地认为那过去业实质上已不存在。
因此，世尊对他们错误认知的那个本性广说'过去业是存在的'。所以详细解释说过去是有其自性的。
那部经中并非仅仅是考虑到过去业就是已发生的业而说那业存在。那么是什么呢？是考虑到相续中由彼所引发，即由过去业所引发安立的能生果的力量存在而说的。
为什么显示是以这样的意趣而说的呢？因为说'如果不是这样而是以自性本身存在的话，过去就不能成立'。意思是，如果那业以自相而存在，以现在的特征存在，就不能成立所谓的过去，而只能成立为现在。
如果广说'相续中由彼所引发'等，则能成立'那过去业是存在的'。这一定应当如此理解。
所谓'如何'是指如同过去和未来非实有那样。
若说'在现在时中'等广说，是指从未成为现在体性而成为的意思。
'不应理，因为时间不异于事物的缘故'是说那不是这样的，因为现在时不异于眼等事物。
'非异实'的意思是，如果现在时就是事物，那么现在怎么会从未成为自体而生起呢？如说'彼即是时间和所诠基'。
如果说是从未成为眼的自体而生起，则成立'无未来眼'这一点。
关于'仅是所缘'，其中'仅'字是为了遮遣能生性，意思是诸法是彼相生起的所缘。
所谓'未来千劫后将生起'是说，如果连近的未来都不能作为能生，更何况说很久以后才会生起的呢？因为果在前时、因在后时是不合理的。

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་པར་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བའི་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་གཟུགས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལ་དེ་ལྟར་དམིགས་ཀྱི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར འདས་པའི་གཟུགས་སམ་ཚོར་བ་དྲན་པ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་སུ་ཡང་མི་ལྟའོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་དེ་ཚོར་བ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མྱོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་འབྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དྲན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྡུ་བ་བཤད་དེ་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་།འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ད་ལྟར་དུ་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་མེད་པར་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པོ། །ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཡང་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ་སིལ་བུ་ལ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སིལ་བུ་ལ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས འདི་སྔོན་ནི་སིལ་བུ་མ་ཡིན་ལ།ད་ནི་སིལ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་གཟུགས་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་གོང་བུར་གྱུར་པ་དེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཏུ་གྱེས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་མི་འཛིན་ཏོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དེའི་སོན་འདུག་པས་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པ་དང་གྱེས་པ་ཙམ་ཁོ་ ནར་འགྱུར་གྱི་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ་འགག་པ་ཡང་མེད་པས་ཡ་མཚན་ཅན་འཚོ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་རྩོད་པ་བསླངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དེ་ལྟར་འདོད་ན་དགེ་སློང་དག་མིག་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ་འགགས་པ་ན་ཡང་གང་དུ་ཡང་བསགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་ དག་དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་བྱུང་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་ཡང་བོར་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཅི་ལྟར་ན་མདོ་འདི་བོར་ཞིང་འགལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མིག་རང་གི་ངོ་བོར་སྐྱེ་བ་ན་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ་ཞེས་གསུངས་པའི་ བཀའ་འདི་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ལ།འགགས་པ་ན་ཡང་གང་དུ་ཡང་བསགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བཀའ་འདི་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདས་པའི་དུས་ན་དེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སིལ་བུའི་བསགས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ན་སིལ་བུ་ཉིད་ཡིན། བསགས་པ་ཉིད་དམ་སིལ་བུ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ན། ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་འགྱུར་གྱི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ངོ་བོ་དག་ཁོ་ན་དྲན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་དག་ད་ལྟར་གྱི་དག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དེའི་ངོ་བོར་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་མེད་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་དུ་སྐོང་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པའོ།

'涅槃也'是指涅槃是灭尽识，因为与轮回的运行相违，所以认为不是能生。
'已生和将生'是指在现在时分中，色已生和将生，如是缘取，这是词义。
如何知道是如是缘取而非存在呢？因此，忆念过去的色或受时，任何人都不会认为是存在的。那么是什么呢？由于色、受和眼识的经验力量，如所见、如所经验般忆念'已生'。
阿阇黎自身也广说'如何'等作为因，是想到现在的色本身一样执取已生和将生。
若说'如是存在'是指若如现在一样，则成为现在。若说'如是不存在'则成立为缘取不存在，因为不是现在的色，且是忆念的缘故。
'不是，因为不执取分散'是指因为不执取分散故不合理，因为不执取'此色先前非分散，现在是分散'这样的情况。
'即便是那个色'等广说是指即便现在时分的色是聚合状态，在过去和未来时分是极微尘分散，因此不如现在般执取。若如是，则极微尘们先前存在故成为常，未来、现在和过去都是彼等。若如是，则极微尘们仅仅是聚合和分散，既无少许生也无灭，是奇特的医者们所引发的诤论。
又若如是承许，则舍弃了'比丘们，眼生时不从何处来，灭时也不积聚于何处。比丘们，因此眼是从无而生，生已成无'的经文。
又如何舍弃此经且造违背呢？如是对'眼以自性生时不从何处来'之圣教造违害，对'灭时也不积聚于何处'之圣教也造违害，因为承许过去时其极微尘们是分散的积聚。
'非极微尘积聚者们也'是指受等非极微尘自性者们如何是分散？积聚性或分散性唯一是对有身者，非对无身者。
'彼等也如所生及所经验般忆念'是指唯忆念现在的体性。即便彼等如现在般存在则成为常。若说其体性不存在则成立为'缘取不存在'。
'十三处也成为所缘'是指补充为十三处是第十三处。

།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མེད་པར་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ ཡང་འགྱུར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་འོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་མིང་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གང་ཡིན་པ་དེ་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་མིང་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ཞིག་སྒྲའི་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ གནས་སུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་སྒྲ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ་གལ་ཏེ་གང་ཞིག་གང་སྒྲའི་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དེས་སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ན་གང་ཞིག་སྒྲ་མེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ལ་སྒྲ་དབྱུང་དགོས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྟེ་དེས་སྔ་ན་མེད་པ་ནི་འདི་གང་གི་ཡིན་པ་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ལ་དམིགས་ཏེ། དེ་ ལྟ་བས་ན་གང་ཞིག་སྒྲ་སྔ་ན་མེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྒྲ་དབྱུང་དགོས་པ་ཁོ་ནར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་མེད་པའི་བློར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྔ་ན་མེད་པ་འདི་གང་གི་ཡིན་པའི་སྒྲ་དེ་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ མེད་པའི་བློར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ད་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ད་ལྟར་མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་བློ་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་ན་ད་ལྟར་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ལ་མེད་པའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར།ཡང་ན་དེའི་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་མ་འོངས་པ་དེའི་ཁྱད་པར་ཕྱིས་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་དག་ན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ཁྱད་པར་དེ་མེད་ན་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི། དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་ འབྱུང་བར་འགྲུབ་སྟེ།ཁྱད་པར་དེ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་དེས་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་ནི་མེད་པ་ཡིན་པས་གཉི་ག་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ན། འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པས་འདི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གིས་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་སྲིད་དོ་ ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་མདོ་འདི་དགོངས་པ་གཞན་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། མདོ་འདི་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ང་རྒྱལ་ཅན་གཞན་དག་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྣང་བས་ཏེ་ལྷའི་མིག་གི་སྣང་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ལྟའི་བདག་ནི་ལྷའི་མིག་གི་སྔ་ལྟས་སྣང་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།འདིའི་རྟོག་པར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ན་འདི་འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུར་བརྟག་པ་སྟེ་དཔྱོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དུ་ཡང་ག་ལ་འགྱུར་བློ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་རྟོག་པ་འདི་སྲིད་ཀྱི་ གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

而且那也成为识的所缘，如果承许是无所缘性的话，则也成为缘于彼的识。
毗婆沙师如是说时，论师广说'那么称为第十三处'。
毗婆沙师说'彼名即是所缘'，即第十三处之名即是所缘。
若如是则应了知'名本身无'，而非所说第十三处无的相。
复次，'某者缘于声前无者，其所缘又是什么'是余语。
于如是处，毗婆沙师说'唯是声'，结合'所缘'语境。
论师广说'若如是则'，若某者缘于声前无者，唯缘于声而非缘于前无，则某者欲求无声者，必定应出声，此处亦应如是。
若谓'是未来时'，即若彼缘于前无是彼未来时，则某者欲求声前无者，不必定应出声。
因此说'若有则如何成无知'，若有此声前无，则如何于某者缘于前无者成无知？
若谓'是现在无'，即若作是念于彼缘无知生起，则非如是，因为是一。
未来者即是现在，非异于彼，则如何于现在彼唯生起无知？
又'或彼差别者'，即或未来彼之差别后于现在时生起，若无彼差别则生起无知，则从未生而成就生起。
从差别先未生而后生起而成就。
'是有无二者'，即于现在时是有，于过去未来时是无，二者皆是识之所缘。
若无是识之所缘，则'菩萨'广说，因经中说'菩萨最后有者说此：世间所有无，我知之，此不可能'，故显示无缘于无的识。
论师为显示此经是别意趣，广说'其他增上慢者'，此经意趣是三摩地未清净增上慢其他者，于修习时显现，即无天眼显现而见为有，我则于有天眼前相显现唯见为有，此是其义。
说'此亦岂成分别'，若安立一切智之境皆是有，则如是广说'此世间所有无'者，如是观察即思维及疑惑亦岂得成？诸智所缘若是一有无性，则此分别可能，若非如是则不然。

།ཡང་ན་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་གི་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ལ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། བློ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་འདི་ ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་ལ་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་ པ་ཉིད་དུ་ཤེས་སོ།།ཁྱད་པར་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའོ། །མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་བློ་དག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ སྨྲས་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་སྔོན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དགག་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཇུག་ནས་གནས་མའི་བུའི་གཞུང་ལུགས་དགག་པ་ནས་སོ། །འོ་ན་ནི་སྐྱེ་བ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མེད་པ་ལས་ད་འབྱུང་བས་སྔོན་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཚུལ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ན་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་ ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་གང་ལ་གང་ཞིག་ནུས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་གང་ལ་རྒྱུ་གང་ཞིག་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་དང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་པས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ པ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།སྐྱེ་བ་ནི་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་དུ་སེམས་ནི་འདི་ལ་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡུལ་ གཞན་དུ་འདྲེན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་སྟེ།ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་འགྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་ པར་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ་དེས་ན་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་འདིར་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ་ཁྱད་པར་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་ན་དུས་གསུམ་སྟེ་ཅི་ཞེ་ན་ ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱུང་ནས་མ་ཞིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་སྐད་ དུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེས་སམ་དེར་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་སམ། ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དེར་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

又问'有何差别'是说，如果那些也是唯在有法上见为有，而在无法上则不然，那么菩萨与其他人有何差别呢？如果诸识对有和无的所缘是一样的话，这就有差别了。
'这必定应当如是了知'是说诸识缘于无法。这里举例说'于有法知为有，于无法知为无'，即于实有之法也知为有。
'差别行'是指别别了知。由于于无法也知为无，所以成立诸识缘于无法。
因此，'那也不能作为因'是指菩萨所说的。'那是先行'是指业先行的心的差别。'从破除我论者'是指从论典末尾破除犊子部宗义处。
'如是则成为从未生而生'是说从先前无有而今生起，故成立从无而生。
'生与有生法相似，故若一切唯是有'这是说，不仅因果在未来是有，生也是有，如是思维。
'彼于彼何所能'是说于何果何因有何能力，因为因及如上所说的生与未来果都是有。
毗婆沙师说'现在有作用能力'，论师则广说'此所谓现在作用是什么'，即生不是现在作用，因为它是有，故如是询问。
'若谓是引至他处'是说若认为现在作用是因引果至他处，则说'此应成常'，'果'是多余语。仅是从一处引至他处而已，全无生起，故成常。
对非色法如受等，如何能引至他处？因为无形体者不住于处所，故不应理，如是思维。
'彼引亦是从无生'是说成立从无而生，如是思维。
'若谓是自性差别'是说若认为因使果的自性成为差别，故是果的差别，则此中成立从无而生，即差别从无而生起，如是成立。
'境有三时云何一切有'是结合前文。'如所有已说'是说凡先前已生者是过去，有因当生者是未来，已生未灭者是现在，如是说一切有部于教法是善。
'云何由彼或与彼相应'是说如何由过去未来烦恼，或如何与过去未来事物相应。

།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་རྒྱུའི་ ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དེས་ལྡན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི།དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །མ་འོངས་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་དེའི་རྒྱུའོ། །དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་རྒྱུའོ། །ཕྲ་རྒྱས་ནི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་རྒྱུའི་ཕྲ་རྒྱས་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་ལྡན་ནོ།།འདི་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པས་ན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེའི་ཕྲ་རྒྱས་ཏེ། དེ་ཡོད་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོ་རིམས་ཀྱི་ཚད་ཡོད་དོ། །གང་སྐྱེས་ པ་དེ་འགགས་ཞེས་སྨྲས་ནས་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྐྱེ་ལ་གཟུགས་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྫས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་སྐྱེ་ལ་གཞན་འགག་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་ལ་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ གཞན་ད་ལྟར་གྱི་འགག་གོ།།དུས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། ཆོས་སྐྱེ་བ་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དུས་གཏན་གཞི་དང་། །ཞེས་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ལས་ཀྱང་ཆོས་སྐྱེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།མ་འོངས་པའི་དུས་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚོགས་ཀྱི་དུ་མ་ཞིག་ལས་སྐད་ཅིག་མ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དུས་ལས་ཀྱང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དཔྱད་པ་ནི། ལྷག་མ་ཀུན་གྱིས་ཀུན་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ཡི་ཡུལ་ཅན་དྲི་མ་ལྷག་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤངས་པའི་རྣམ་པའི་ཡུལ ཅན་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དཔེར་ན་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འདི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་པས་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་ལྷག་མ་དེ་དག་གིས་ལྡན་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །སུ་དག་གཅིག་ཅེ་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །བཅུ་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་དང་།ལྔ་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བཅོ་ལྔ་དང་བཅུ་དྲུག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ནི་བཅུ་དྲུག་གོ། །ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་གང་དག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གང་དག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང པོ་ཡིན་ནོ།

从彼所生彼之因的随眠存在故，彼烦恼相应者，即是从过去所生者，是从彼所生。未来之因即是彼因。彼既是从彼所生，又是彼之因，故为从彼所生彼之因。随眠即是种子。由于从彼所生彼之因的随眠存在，故依次与过去和未来的烦恼相应。
由于此中对过去和未来的事物有所缘，故为缘彼之烦恼。彼之随眠，由于彼存在，故依次与过去和未来的事物相应。
所谓法性，即是诸法之体性。为了对过去等时间的安立，了知彼等差别名言，故说'亦有异名'等。有次第之量。
说'凡生者即灭'后，为显示譬喻故说'色生而色灭'，因为非是异体故。他生而他灭，由于趣向生故，他未来生，由于趣向灭故，他现在灭。
时亦生，因为法生为时所摄故。因为是时之体性故，此为语义。由于出现'彼等即是时之所依'等相，故从时亦生法。何以故？因为未来时有多刹那故。由于从未来刹那聚集中生某一刹那，故说从时亦生。
所谓附带，即是对过去未来的观察，是'余一切与一切相应'之附带。'遍行余者相应'即是以见集所断遍行。'彼境垢余者'即是以所断行相为境的随眠，此为语义。
譬如虽断大品之大品行相，仍与大品之中品等余未断随眠相应。如是虽由断大品之大品行相而离，然定与彼等余者相应。
总略解说者，即是略摄解说。是谁？毗婆沙师等。所谓十六，即是欲界五种：见苦、见集、见灭、见道所断四种，第五修所断；如是乃至无色界五种，十五加第十六无漏，法即十六。
此等法中，见所断者是四蕴体性。修所断者是五蕴体性。云何？彼等见所断随眠相应之受即是受蕴。想即是想蕴。
诸随眠及与彼等相应之心所法思等，以及受等一切不相应之得、生、老、住、无常性，即是行蕴。

།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཟུགས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སེམས་ཀྱང་བཅུ་དྲུག་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལྔ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལྔ་ལྔ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཏེ་སེམས་བཅུ་དྲུག་གོ།།དེ་དག་ནི་ཆོས་བཅུ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །འདི་ལ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་འདི་སྙེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འདི་ལ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་སེམས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་འདི་ སྙེད་ཅིག་དམིགས་པའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྟག་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་གོམས་པ་ཡིས། །སྤང་བྱ་འདོད་ཁམས་ལས་སྐྱེས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་གཅིག་དང་དྲི་མ་མེད་པ་ནི། རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་གཏོགས་གཅིག་།དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རང་གི་གསུམ་ དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་གཅིག་དང་དྲི་མ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས།རང་གི་གསུམ་དང་གཟུགས་གཏོགས་གཅིག་།དྲི་མེད་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བས་ཏེ། དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཅུ་དང་བདུན་དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་དག་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བཞི་ དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་དག་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གཞན་དག་སྟེ། ཆོས་འདི་དག་ནི་སེམས་ལྔའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གི་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གི་ཁམས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན དུ་འགྲོ་བ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་དང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ལ་ དམིགས་པའི་གནས་སྐབས་སམ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ལྟ་བའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྟེ། སེམས་ལྔའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་དག་གིས་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དག་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

与那些相应的意识即是识蕴。如是，见所断是四蕴的自性。修所断是除此之外的有漏诸法。
云何？一切有漏的内外色是色蕴。除无漏和见所断外的受、想、行、识是四蕴，如是应知修所断是五蕴的自性。
心亦十六，即是彼等，是说欲界所行心从见苦所断乃至修所断等五种，如是色界所行和无色界所行各五种，以及无漏心，共十六心。
说彼等缘于十六法。此中所说'有如是许随眠'，是说于此法中，与彼心相应的随眠有如是许多，当观察由所缘或相应门而增长。
'苦因见修所，所断欲界生'，是说苦、集所见和修所断欲界所行等之义。
'此是语词组合之相'是说'自三及色摄一无垢'即是'自三及色摄一，无垢'。彼等是自三及色界所摄一及无垢，亦是识，故说'自三及色摄一，无垢识'，是彼等之所缘。
首先，广说苦集二者，是欲界所行的苦、集见所断随眠依次为十和七，以及与彼等俱生和彼等所得随行，以及修所断随眠四种及与彼等俱生和彼等所得随行，以及一切有漏色，其他非烦恼法等，此等法是五心之所缘。
是谁的呢？自界三种，即所说'彼等'，是欲界所行苦、集所见和修所断诸法。
云何？首先见苦所断，是与见苦所断遍行及非遍行相应，以及与见集所断遍行相应，以及修所断善法和欲界所生世间道欲界所行法为所缘之时，或色界所生观欲界之时唯一色界所行修所断，以及无漏法智分，是为五心之所缘。
欲界所行见灭、见道所断心等非为所缘，因为缘无漏之心是缘灭、道二者，有漏所缘者亦仅缘见灭、见道所断故。
上地烦恼者亦非，因为不缘下地故。

།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རིང་བ་ཉིད་བཞིས་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ།ལྔ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་བཤད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཅི་རིགས་པར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལྔ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཁམས་ལས་སྐྱེས་རང་གི་དང་། ། འོག་གསུམ་གོང་གཅིག་དྲི་མེད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་གསུམ་དང་འོག་མའི་གསུམ་ནི་རང་གི་དང་འོག་གསུམ་སྟེ། རང་གི་དང་འོག་མ་གསུམ་དང་གོང་མ་གཅིག་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་ཁམས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཁམས་འོག་མ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའམ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གཅིག་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁོ་ན་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས། །གསུམ་དང་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་གསུམ་གསུམ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ བ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་སུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་བཞི་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཅི་རིགས་པར་གཉིས་དང་། རང་གི་ཁམས་པ་གསུམ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཅི་རིགས་པར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཉིས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་ བཅུའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ཀུན། །རང་གིས་ཀླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གིས་ཀླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཤུགས་ཀྱིས་ན་སྔར་བཤད་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རང་གིས་བསྣན་པ་ནི། རང་གིས་ཀླགས་པ་སྟེ། རང་གིས་ཀླགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རང་གིས་ཀླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ཀླགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིན་གྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྟག་ཏུ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

无色界所行非善，因为以四种远而远离。如是集谛所断亦是集谛所断二种，及苦谛所断遍行相应，修所断善，色界所行修所断唯一及无漏，唯是五种所缘。此中解说亦如前。修所断亦是苦谛、集谛所断心遍行相应，修所断随应善、不善、无记，色界所行修所断唯一，及无漏唯是五种所缘，应如前说。
'色界所生自及下三上一无垢'者，自三及下三即是自及下三，即自及下三种、上一种及无垢，如是安立词句。彼三种法即是色界所行，即是苦、集见断及修所断，因为是彼等之处。彼等是八心所缘，自界三种，即彼等者，是苦、集见断及修所断，如前应说。下界三种，即彼等者，是苦、集见断心不同分界遍行相应，及修所断闻所生或思所生，及无色一种，即修所断空无边处近分所摄唯一，及无漏随顺后得智所缘。
'无色所生三界摄，三及无漏行境'者，即是三界所摄三三及无漏行境，即彼等者，唯是苦、集见断及修所断彼等之义。三三种即彼等者，是欲界及色界所行苦、集见断不同分界遍行相应四种，修所断随应二种，自界三种，三者何？随应遍行、非遍行相应二种，修所断及无漏，是十心所缘。
'灭道见所断一切，自所读行境'者，言'一切'者为摄三界。由说'自所读行境'，则以势力说前说诸行境亦是。一种说自所增即是自所读，自所读诸行境即是自所读行境。'彼所读'者，是贪等相应，非是邪见等相应，因为彼恒时缘灭道故。

།སྔར་བཤད་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་པོ་རིས་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞིག་དེ་དང་འདྲ་ཞེ་ན་སེམས་དྲུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སེམས་དགུ་དང་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ནི་སེམས་དགུའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ནི་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད པ་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་པོ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། རང་གི་ཁམས་པ་གསུམ་སྟེ། རིགས་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའམ། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀླགས་པ་དེ་ཉིད་དེ་སོ་སོར་སེམས་དགུའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཀྱང་སོ་སོར་སེམས་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ དྲུག་སྟེ།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་སུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། རང་གི་ཁམས་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། སོ་སོར་འགོག་པ་དང་། ལམ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བས་རང་གིས་ཀླགས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་ཁམས་གསུམ་མཐར་གསུམ་དང་། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་འགོག་ པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཁམས་གསུམ་པ་དག་ན་ཐ་མ་གསུམ་པོ་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་དག་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པར་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དམིགས པ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་དང་དབྱིག་གཉེན་དག་ན་རེ་ནམ་མཁའ་དང་ སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ལྡན་དང་འབའ་ཞིག་ མ་རིག་དང་།།དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་ལྔ་བརྒྱད་བཅུ་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་བཅུ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ནི་ལྔའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ནི་བཅུའི་ཡིན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་པ་དག་ཀྱང་བཅུ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོང དུ་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

所说的前五种是指：欲界所行的三种遍行二品相应和修所断，色界所行修所断，以及无漏法。
关于见道所断诸法也与此相同，如果问什么与此相同，即是六心所缘。
所说九心和十一心所缘是指：色界所行灭谛和见道所断法是九心所缘。无色界所行是十一心所缘。
如何理解呢？色界所行灭谛和见道所断是：欲界所行三种不同界遍行相应和修所断，以及自界三种即二品遍行相应和修所断，无色界所行修所断空无边处所摄，无漏随后得智品顺和灭谛见所断或道谛见所断心识，这些分别是九心所缘。
无色界所行灭谛和道谛见所断法分别是十一心所缘，即：欲界和色界所行六种，不同界遍行相应和修所断，自界三种即遍行相应和修所断，分别灭谛和道谛见所断自识，以及无漏随后得智品顺，如是为十一心所缘。
无漏三界最后三种，以及无漏行境。关于这点，无漏灭谛等是随应三界最后三种灭谛、见道和修所断相，以及无漏行境。
如何理解呢？择灭和圣道是缘于彼等的邪见、疑惑、无明相应诸法，以及修所断善法，无漏随应法智和随后得智品顺所缘。
虚空和非择灭二者是修所断非烦恼心的所缘，应当如是了知。
阿阇黎功德慧和世亲说：虚空和非择灭二者是修所断烦恼和非烦恼所缘。
这是不合理的，因为已确定'见断灭道谛，邪见及疑惑，彼等相应法，唯无明六种，是无漏行境'。
因此，说是修所断烦恼所缘不是成立的宗义。
'五八十识及，十识之行境'，是指苦谛和集谛见修所断欲界所行是五识行境。色界所行是八识行境。无色界所行是十识行境。无垢法也是十识行境，应当随顺上述而配释。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པས་བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་དང་། བསམ་ གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་ཏེ།མདོར་བསྡུས་ནས་ཅི་རིགས་པར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཁོ་ནའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་གི་ས་པའམ། ས་གོང་མ་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་ལོག་ པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་གི་རིགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་བསྡུས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ སེམས་དགེ་བའི་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ནི་སྲིད་དོ། །དེ་ལ་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དག་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཁ་ཅིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ ཕྱིར་ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ། །ཕྲ་རྒྱས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ན་རིགས་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་ཆར་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པའམ།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།ལམ་གྱི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དམིགས་ པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་དེ་ཡང་དེ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ནི་དེ་ལ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་ དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་རིགས་བཞི་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གོ་སླའོ།

所谓欲界所摄的修断，是指五识身的乐根。所谓色界所摄的五种，是指初禅地的三识身，以及第三禅地的意识地，总之随应为见苦所断乃至修所断等五种。无漏唯是第三禅地所摄。所谓欲界所摄的四种，是指见苦、见集、见道和修所断。乐根是见苦、见集所断的所缘，即自地或上地的乐根是我见和邪见等的所缘。道所摄的乐根是见道所断的邪见等相应的所缘。五识身的乐根是修所断贪等相应的所缘，如是则彼为四种所缘。非为见灭所断心的所缘，因为其中的邪见等是缘灭的缘故。见取等也是缘自类的缘故，于彼亦无乐根的缘故。所谓色界所摄五种，即如是第三禅所摄的乐根五种。所谓见道和修所断，即道所摄的乐根是无色界所摄心见道所断邪见等相应的所缘。彼亦是修所断善心的所缘。一切亦可能是无漏的所缘。其中所谓随应，因为无漏不为随眠所增长，因为有些唯于某些增长，故说随应。所谓于彼，是指于识。所谓欲界所摄四类随眠，即如是缘乐根、与邪见相应者，则见苦所断十随眠皆随应以所缘或相应门而增长，见集所断亦复如是。见道所断亦于缘乐根的彼识增长，于缘道乐事的识与邪见等相应者，邪见等以相应门增长。见取等亦以所缘门增长，是故彼类亦于彼增长。修所断类亦于彼增长，因为贪等于缘乐根的识是所缘和相应的缘故。见灭所断类不于彼增长，因为无缘乐根的识的缘故。所谓色界所摄缘有为者，即缘色界所摄乐根有五种。于彼四类增长者易知。

། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་པ། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ རིགས་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་དག་སྟེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་དགེ་བ་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་ བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀླགས་པ་དེ་ནི་བདེན་པའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ གི་ཞེ་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་དམིགས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པ་ ན་སྤྱོད་པ་ན་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་པོ་འདི་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཁོ་ན་བདེན་པའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ཡིན་ནོ།།བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ།དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལམ་འདིས་གཞན་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོལ་འདིས་གཞན་ཡང་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་འོངས་པ་ལ་དཔྱད་པར་བྱ་[(]སྟོ[,]སྟེ།[)་]སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

第四十二品。问：如何详细阐述见灭所断缘有为法的增长？答：在第三禅中，与见取等相应的乐根，彼等也互为所缘，即彼等或者与缘乐根的识相应，或者从所缘门而增长。
所谓'无色界中的二类'，即见道和修道所断的种类。邪见等是从与缘道乐根的识相应邪见等的门而增长。见取等是从缘彼的门而增长。修道所断的种类也会增长，因为修道所断的善心是缘道的，而于彼则增长贪等种类。
应知无色界的遍行随眠也是在缘道的识与邪见等相应中增长。所谓'即彼十二种'，是指除去见灭所断外，欲界中四种、色界中五种、无色界中二种，即见道、修道所断和无漏，如是彼等以互为所缘的方式缘于缘乐根的识。
缘乐根的识又被无色界中二种所读，彼是缘于缘真实根的识。若问是何者，即说'苦集见所断'。由无色界中苦集见所断的差别而有二种，其所缘是缘道的识，即无色界中见道所断与邪见等相应，以及无色界中修道所断善法。如是此十四种是缘乐根所缘的识。
其中'生起无色界苦集见所断'，是说先前唯无色界遍行随眠于缘真实根的识中增长。于缘乐根所缘的识中，无色界苦集见所断的一切种类都会增长，如是于与遍行相应的心中，苦集见所断的随眠会随应从相应或所缘门而增长。
余者如前配合。'以此道理应了知其他'，即以此规则应了知其他。若问如何，即当观察'缘苦根的识中几种随眠增长'这一问题。苦根是欲界中一种，因为是五识身，故为修道所断。

།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རིས་གསུམ་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར རོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཅིག་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལ་དམིགས་ ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རིགས་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ ན་སྤྱོད་པ་རིགས་གསུམ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཅིག་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ཡིད་བདེ་ བའི་དབང་པོ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་འོངས་པ་ལ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ། ལམ་མཐོང་ བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་རིགས་པར་ཕྲ་རྒྱས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་ པ་རིགས་ལྔ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རིགས་གཉིས་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

这些若简要归纳，是五种识的所缘，即：欲界所行的三种苦谛和集谛所断的遍行和相应，以及修断；色界所行的修断；无漏所缘。这五种是缘苦的识。其中随应欲界所行三类苦谛、集谛所见断和修断中，苦谛和集谛所断的种类是遍行和相应的心，以及修断的心中随应相应或以所缘门而增长。修断的种类于修断中增长。色界所行是一种修断，于修断心中增长。色界所行的遍行也于彼增长，应当如是了知。
若问缘苦根所缘的识中几种随眠增长？苦根所缘的五种识是哪些识的所缘？以互缘的方式是彼五种的所缘。又欲界所行道谛所断无漏所缘，以及色界所行遍行和相应所缘，彼缘色界所行修断善法缘苦根所缘。无色界所行空无边处近分所摄也以粗等行相缘彼苦根所缘。
因此这八种是缘苦根所缘的识。其中欲界所行随眠四类，即：苦、集、道所见断和修断；色界所行三类，即：苦、集所见断和修断；无色界所行一类，即：修断及遍行增长，应当如是了知。
复次，应当观察'喜根所缘的识几种随眠增长'之问。喜根有十一种：欲界和色界所行各五种，以及无漏。这些若简要归纳，是十三种识的所缘，因为彼是有为法故，是欲界所行缘有为五种的所缘，色界所行亦同。无色界所行二种，即：道所见断和修断，以及无漏所缘。这十三种是缘喜根的识。其中随应欲界所行和色界所行缘有为五类，以及无色界所行二类和遍行增长，应当如是了知。

།ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་ པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་དང་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་བསྐྱེད་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས པ་རྣམས་དང་།འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རིགས་བཞི་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་འདིས་གཞན་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་ཕྲ་རྒྱས་བཅས་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ ཕྲ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་དག་གི་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དབྲལ་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དག་ཁོ་ནས་ཕྲ་རྒྱས་ དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལས། སྤང་བར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །མ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་སྤངས་པ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་མ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་གིས་ཀུན་ནས་འཁྲི་བར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། ཁྲུས་དང་མཐུན་པ་ལྟ་བུའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། མཐུན་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པའོ།།ཡང་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཡིན་ ནོ།།སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་ དང་ཡུལ་དང་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་དག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུའི་སྟོབས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། ། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ནི་དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡིན། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བར་གྱུར པ་ཡིན།དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །གཏི་མུག་མ་གཏོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་ པའི་ཟག་པ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་དང་བཅས་པའོ།

如果问及：缘取悦意根的能缘识中，有几种随眠会增长？对于缘取悦意根的识，这十三种识是哪些识的所缘？即是那十三种以及无色界所行的两种，是见苦、见集所断的所缘。这十五种是缘取悦意根的能缘识。
其中，无色界所行的见苦、见集所断的随眠生起后，欲界所行和色界所行缘有为法的诸随眠，以及除见灭所断外的无色界所行四类随眠会增长，应当如是了知。以此方式也应了知其他。
'烦恼及随眠有二'，意思是烦恼性的有随眠增长和不增长两种随眠相应。由于它们共同存在之故。非烦恼性的则因可以分离，唯有增长的才有随眠相应。如此将解释：烦恼是从所缘应当断除的。
'未断且未遍知'中，未断是指未切断其得；未遍知是指其对治尚未生起。
'随顺欲贪缠'是指由这些缠缚，故称随顺缠，如同随顺沐浴。由欲贪缠随顺，故为随顺欲贪缠。或者，欲贪本身即是缠，故称欲贪缠，与此相顺即是随顺欲贪缠。这些即是色等境。
'成为显现'即是成为境的体性之意。'于此又是非如理作意'是指对显现的境界，具有颠倒的等无间缘之意。
'是因力、境力及加行力'中，因力是指未断且未遍知能生欲贪的欲贪随眠。境力是指随顺欲贪缠的境界。加行力是指对此的非如理作意。其他烦恼也应当知如是生起。
即瞋恚随眠未断且未遍知，随顺瞋恚缠的诸法也成为显现，于此又是非如理作意，即是如此方式。
'四种系缚，即是彼等'是指欲系、有系、见系和无明系。'除无明'是因为无明漏另外解说。'由缠所作'是指具有将要解说的无惭等。

།རྫས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་སུམ་ཅུ་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྔ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་གཉིས་ཁོ་ན་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གསུམ་དང་ཐེ་ཚོམ་བཞི་དང་འདོད་ཆགས་ལྔ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ང་རྒྱལ་ལྔ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བཅུ་ སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་བཞི་དང་འདོད་ཆགས་ལྔ་དང་ང་རྒྱལ་ལྔའོ། །དེ་ན་ཡང་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ པ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་ཁོ་ན་སྟེ།རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་དེ་མ་སྨོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་གཉིས་སོ། །རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་གཉིས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི། ཇི་ལྟར་ཕྲག་ དོག་དང་སེར་སྣ་དང་འགྱོད་པ་དང་ཁྲོ་བ་དང་འཆབ་པ་རྣམས་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉི་ག་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཉི་ག་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་འཇུག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཙོར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་གང་གིས་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་ནི་ནང་དུ་བལྟས་ཕྱིར་དེར། །ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ཕྱིར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྫས་བཅོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ གསུམ་ཆར་ན་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཟག་པ་གཉིས་ལས་བཀར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཁམས་གསུམ་ཆར་བ་ཡང་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་བོ། །ཆུ་བོ་སྦྱོར་བའང་དེ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ དག་ཁོ་ན་ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གཞག་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཟག་པ་ཁོ་ན་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་ སྦྱོར་བ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།འདིར་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་པར་བཤད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ ཏེ།དགོངས་པ་ནི་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་གིས་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དག་གི་ནང་དུ་ལྟ་བ་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཞག་ཅེ་ན། ཟག་པར་མ་ཡིན་གྲོགས་མེད་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྟ་བ་གྲོགས་མེད་པ་རྣམས་ ནི་འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། གང་གི་ཕྱིར་ལྟ་བ་འདི་དག་ཡན་གར་བ་ནི་འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་གྱི་གྲོགས་དང་བཅས་ནས་འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གྲོགས་དང་བཅས་ པ་ཁོ་ན་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཟག་པ་དག་ཏུ་བཤད་དེ།བསྲེས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དག་གི་ནང་དུ་འཇོག་པའི་དོན་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

四十一种物质，即三十一种随眠等，所谓十二种见解，即见苦所断五种，见集所断二种，见灭所断也仅二种，见道所断三种，四种疑惑，五种贪欲，同样有五种嗔恚和五种我慢，十种缠，如是共四十一种。
所说'唯随眠'中的'唯'字，是为了排除缠。二十六种随眠是指十二种见解、四种疑惑、五种贪欲和五种我慢。
在彼处是否也有昏沉和掉举两种缠，是指色界和无色界，因为经中说：'昏沉、掉举、傲慢遍三界。'
若问为何此处未说彼二者，是指那两种缠。因为非自在故。何以非自在？因为与贪等相应，且不像嫉妒等那样仅与无明相应，这二者是与贪等相应，而不像嫉妒、悭吝、追悔、嗔恚、覆藏等仅与无明相应而成为自在。
所谓'彼二者'，是指色界和无色界等处所行的二者。'内向而转'是指不以境为主。
所说'由何因说有有贪'，即'由内向故彼，为遮解脱想故说'，因此称为有漏。
所谓'十五物质'，是因为三界各有五种。
所谓'成为漏'，是指无明从前述二漏中分出，因此三界的无明漏得以成立。
'暴流结亦如是'，是指唯漏即是暴流和结，只是见解另立。如何？当说明：欲漏唯是欲暴流和欲结，同样有漏唯是有暴流和有结。无明结如前理解。
此处说见结为第四，因此说'除诸见'。另说'另立'之'说'字，是表示他人的教义，意思是依调伏补特伽罗的能力而另说见结。
若问为何不在诸漏中另立诸见，说'非漏无伴者'等。无伴之见非安立随顺，即不随顺安立之意。此说：因为这些见解单独不随顺安立，而是与伴侣一起随顺安立，所以这些见解唯与伴侣一起在诸漏中说为漏，是混合而说的意思。
若问为何？说'漏的语义下文将解释为能安立'，因此认为在诸漏中需要安立的意义。

།དེ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་ཉི་ཤུ་དགུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བཏོན་པས་ཟག་པ་བཞིན་དུ་རྫས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་རྫས་ཉི་ཤུ་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དོ། ། སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཟག་པ་རྫས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་བཤད་པ་དེ་ལས་ལྟ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟོན་ན། རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ཉི་ཤུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གཉིས་པའི་འདོད་ཆགས་བཅུ་ཡིན་ལ་ང་རྒྱལ་ཡང བཅུ་ཡིན་པས་ཉི་ཤུའོ།།ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པས་སོ། །མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་བཅོ་ལྔ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཡང་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་།ང་རྒྱལ་བཅོ་ལྔ་དང་ཐེ་ཚོམ་བཞི་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བཅུའོ། །སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ཉི་ཤུ་དང་ཐེ་ཚོམ་བརྒྱད་དོ། །ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། །མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྫས་བཅོ་ལྔའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་གཉིས་མ་རིག་ བཅས།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་ཁོ་ན་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མ་རིག་པ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བདག་ ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་གི་ནང་དུ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ལྟ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཐ་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཞི་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལྟ་ བའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཕྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དྲུག་བཏོན་ན།ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྫས་སུམ་ཅུ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་རྫས་ དྲུག་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པས་སོ། །ལམ་གྱི་དགྲར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ ལམ་གྱི་དགྲར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་གཉི་ག་སླུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཟས་མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆུ་དང་མེར་འཇུག་པ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། དཔའ་བོ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའོ། །ཟས་མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ། འཛིན་པར་བྱེད་པ་མིན་ཕྱིར་བསྲེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་འབའ་ཞིག་གིས་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན པར་མི་བྱེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདྲེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་ གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་གཞུང་ལུགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

如是，所说'欲流是二十九事'，是由十二见解所除，不同于四十一事的漏。那么是什么呢？是二十九事。如何呢？即贪欲、嗔恚、我慢等一切。
所说'有流是二十八事'，是从有漏所说的五十二事中，除去二十四见，则成二十八事。'贪欲和我慢二十'是指第二界的贪欲十种和我慢十种，故为二十。
所说'见流是三十六事'，是因为三界中各有十二见。'无明流是十五事'，如前所述。'结亦如流应知'是指欲结为二十九事，即贪欲、嗔恚、我慢十五，疑四，及缠十。
有结二十八，即贪欲和我慢二十，及疑八。见结是三十六事。无明结是十五事。
'如所说二俱无明具'，所说的是什么呢？是就结而言。因此说欲结连同无明共三十四事，即是欲取。
无明应当如实摄入欲取和我语取中。为了区分见解的两种差别故有四种，即欲取、见取、戒禁取、我语取。
'从见结中除去戒禁'是指从见结依界差别所具有的三十六事中，除去戒禁取六事，则见取为三十事。
戒禁取是六事，即欲界有二，色界和无色界各有二。
'为道之敌'是指数论派的瑜伽和智等认为能得解脱，因此戒禁取成为道之敌。
'因迷惑双方'详细来说，是指迷惑在家和出家两方，这是其含义。
'以不食等'中的'等'字，是包括投水、投火、保持沉默、勇士行等。不食等和断除可意境界，是为戒禁所摄。
'无明，因非能执故混'是指仅靠无明不能执取有。为什么呢？因为以无知为相而不明显，所说是指由与其他烦恼相联系的力量而执取。
'传说'一词是用来表示他人的教义。因此'自教中世尊经中'等是详细说明。

།ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདིའི་ལྟ་བ་རྣམས་ ལ་ལྟ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།མདོ་གཞན་དག་ལས་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པར་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་འདིར་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར དེ་དག་ཕྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།ཕྲ་མོ་དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཕྲ་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་གྲུབ་པོ། །རྒྱུ་བ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་ཕྲ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཤེས་པར་ དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཏེ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་བཟློག་བཞིན་དུ་ཡང་སྟེ་བཀག་བཞིན་དུ་ཡང་གང་ཟག་ལ་ཡང་དང་ཡང་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །འཁོར་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན་ཟག་པ་ཡིན་པའམ་འཇོག་པའི་དོན་དུ་འཛག་པས་ན་ཟག་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་ཡིན་ནོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་མནར་མེད་པའི་བར་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྨ་ནས་འཛག་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་མནར་མེད་པའི་བར་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྨ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་རྨ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་འཛག་ཅིང་འབོ་ལ་འགྲོ་བས་ན་ཟག་པ་རྣམས་ ཡིན་ནོ།།འཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ན་ཆུ་བོ་དག་ཡིན་ནོ། །འབྱར་བར་བྱེད་པས་ན་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་འཛིན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་འཁྱེར་བའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གཞན་ནམ་ཡུལ་ གཞན་དུ་འཁྱེར་བར་བྱེད་ཅིང་འཁྲིད་པར་བྱེད་པས་ན་ཆུ་བོ་དག་ཡིན་ནོ།།འགྲོ་བ་གཞན་ནམ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་འབྱར་བར་བྱེད་པས་ན་སྦྱོར་བ་དག་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་པའམ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་ཆེས་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ལྟར་ན་ཆེས་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཕྲ་རྒྱས་འདི་དག་གི་རྒྱུད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཡུལ་རྣམས་ལ་འཛག་པར་བྱེད་ཅིང་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་ཟག་པ་རྣམས་ཏེ། བྱེད་པས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་ པར་འདུ་བྱ་བ་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་བསྩལ་བ་དེ་དག་ཉིད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤུགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བོ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ཏེ། ཆུ་བོ་དང་འདྲ་བས་ནི་ཆུ་བོ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེ་ཐང་དུ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཆེ་ཐང་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། ཆེ་ཐང་དུ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ནི་ཆུ་བོ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྦྱོར་བར་ བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དག་ཅེས་བྱའོ།

说到'见的相应也是如此'是什么意思呢？从'什么是见的相应'开始广说，对于这些见解，有对见的贪著、对见的欲求、对见的渴爱等，如前所述。
其他经中也说欲贪是取，如何说呢？说到：'什么是取？即是此中的欲贪。'
这是论师的宗旨，此中说：'此处唯贪才是相应和取，其他烦恼则不是。'因此说'对欲等的欲贪'。
为什么说'彼等微细'等广说呢？因为微细者会增长，故称随眠，这是依词源学而成立的。'因为行为微细'即是说'因为活动微细'的意思。
为何活动微细呢？因为无色法难以了知。不需加功用，即使遮止，也会在补特伽罗中反复现行，故称随眠。
因为能安置于轮回中故是漏，或为安置而流泄故是漏，这是依词源学的解释。
从有顶至无间地狱，从六处之伤口流泄，即是说从有顶至无间地狱，从眼等六处如伤口般的门户流泄流散，故是诸漏。
因为能漂流故是暴流，因为能粘着故是轭，因为能执取故是取，这是说一切有部所宣说的。
暴流这个词是表示漂流的方式，因为能漂流引导至其他趣处或其他境处故是暴流。
因为能系缚粘着于其他趣处或其他境处故是轭。
因为能执取再有或欲等的识故是取。
'这是最好的'是说依论师的观点是最好的。如何呢？说道：这些随眠的相续即识相续流泄趣向诸境，故是诸漏，这是依作用而成立的。
'无彼等造作'即是说无彼等加行的意思。
'因为具大势力故是暴流'是说与暴流相似，因为如暴流故称暴流。
'因为随行'即是说因为随顺贪等。
'不普遍生起者是轭'是说区分暴流和轭，即普遍生起者是轭，而不普遍生起者唯是暴流。
彼等如何是轭呢？说'因为系缚种种苦'，即是说因为系缚生等种种苦的意思。
或者说因为以反复相续的方式，由于能反复系缚相续，故称为轭。

།འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གིས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ ཉིད་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་བར་གྱི་དབྱེ་བས་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་ཟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྲ་རྒྱས་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་དག་མདོ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་ཕྲ་རྒྱས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དབྱེ་བས་ཡང་ རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་བཤད་དོ།།ཕྲ་རྒྱས་ལས་མ་གཏོགས་པ་ངོ་ཚ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་ཕྲ་རྒྱས་དག་ཉིད་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དག་ཡོད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་ནི་འདོད་དེ་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་གོ།།མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་གསུམ་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲི་བ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས དེ་ལ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ལྡན་ཞིང་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་དེ་ ལ་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བ་ཡོད་དམ། དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣལ་མ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །སྨྲས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲིས་པའི་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་སྐྱེས་ལ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི།ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྤངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་མ་སྤངས་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་རྣམས་དང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ངོ་།།དེ་དག་དང་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའམ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྡན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་ཤེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དེས་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'由于执取欲等，故为诸取'是指：凡是执取欲等的那些，即是欲等的取，也就是具有欲贪的自性。
所谓'将那些随眠本身又以缠缚等分类分为五种而说'是指：在某处以漏等分类而说四种随眠的那些，在经典和对法中又以结、缚、随眠、近烦恼、缠的分类分为五种而说。
难道除随眠之外，无惭等其他缠不也存在吗？为何说随眠本身即是缠呢？虽然确实有除此之外的存在，但也承认有一些是不相异的，此处烦恼也是缠，因为经中也说'贪欲的贪缠是苦的缘'，这将会解释。
所谓'同样其他的也应当如理配合'是指：忿怒、嫉妒、悭吝的结是属于欲界。慢、无明、见、执取、疑的结是属于三界。见结是三种见，即身见、边执见和邪见。执取结是两种，即见取和戒禁取。
'正因为如此'是指：由于如是三种见是见结，两种见是执取结，正因为如此。
广说'对于与见相应的诸法'是问题，'与见相应'是指与执取见相应的法，即其中的受等。
以贪着结，即具有贪欲并以见结，即不是以身见等的特征，对此见随眠不会增长，对与见相应的法见随眠也不会不增长，那么是什么呢？是否有增长的见？以两个否定来理解肯定。
所说'有'等广说是对问题的回答。
说'已生集智'的差别，是为了显示已断见结遍行。
'因为未生灭智'是为了显示若未断两种执取见则有与之相应。
'以见灭道所断'乃至'诸法即'是受等诸法。
与彼等即是贪着结，是见灭所断或见道所断相应。
若问如何，即是以彼为所缘，因为对于与见取和戒禁取相应的受等诸法，缘彼而生贪欲，因此从所缘门而言是相应。

།ལྟ་བའི་ཀུན་ དུ་སྦྱོར་བས་ནི་མི་ལྡན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དེས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་དག་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དེ་དག་ཁ་ནས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའམ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར འགྱུར་ཏེ།རང་གི་ཚོགས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་མིང་དུ་མ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་སྨོས་ན་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་ཆར་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་སྨོས་ན་ ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་གཟུང་གི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ལྟ་གཉིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་གཞན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དག་གོ། །ལྟ་བ་གསུམ་ཡང་རྫས་བཅོ་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་ནི་རྫས་ཀྱི་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱང་བཅོ་བརྒྱད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་ སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་བར་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ།དེ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་དྲུག་ཡོད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱང་རྫས་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་དྲུག་ཡོད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྫས་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་སོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཐ་ དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང་བ་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ།།འཛིན་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བའི་ཕྱིར་དང་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་གཉིས་ངོ་ཚ་མེད་ པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཕྱུང་ནས་བཤད་པའོ།

不具有见随眠，为什么呢？说到遍行的苦和集谛所断的自性，是由于生起集谛智而断除，因为不是遍行，所以对于彼所缘和相应的见随眠是不存在的。
灭谛和道谛所断的见随眠虽然是非遍行的邪见自性，但是因为缘无漏法，所以不缘与我慢相应的受等法。因此从所缘门来说不具有见随眠。
由于聚集差别的缘故，彼与受等不相应，因此从相应门来说也不具有。彼等见随眠将会增长。
那些是什么呢？那些我慢见仅从相应门而言，对于受等法的我慢见或戒禁取见是从相应门增长，因为是自部所生的缘故。其中见随眠不会增长。
为什么呢？因为未立见随眠之名，说见随眠时是摄五见，说见随眠时应知不摄我慢见，而是摄身见、边执见和邪见。
二见是其他随眠，是指我慢见。三见亦是十八事，是省略语，意思是身见、边执见和邪见有十八事。
我慢见二者也是十八，此处应加'事'字。如何呢？欲界中有身见和边执见二者，彼等邪见唯是苦谛所断。邪见有从苦谛所断乃至道谛所断四种，如是欲界有六。
如欲界，色界和无色界亦同，故成十八。我慢见二者亦是十八事，如何呢？欲界中有从苦谛所断乃至道谛所断四种我慢见。
戒禁取见有苦谛所断和道谛所断二种，如是欲界有六。如欲界，色界和无色界亦同，如是成十八事。
余者非也是指诸见。由于所取和能取差别的缘故，所取是见随眠，能取是我慢随眠。
由此因故，即是由于一向不善及自在相的缘故。对彼等所说是指从嫉妒、悭吝二者、无惭等烦恼中分出而说。

།གང་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་དང་རང་དབང་ཅན་འདི་གཉིས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཉིད་དང་། རང་དབང་ཅན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གཉི་ག་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྱོད་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྨོངས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་། གཉིད་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ དག་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གང་གི་བཅུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བཅུ་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་ཁྲོ་བ་དང་འཆབ་པ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་དང་རང་དབང་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།འོ་ན་དེའི་ལན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དག་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་ཀྱང་། ཀཽ་ཤི་ཀ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་འདི་གཉིས་ནི་བདོ་ན་ལྷག་པར་འཆིང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དག་ནི་དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར དང་།ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་དོ། །བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པ་འདི་ཤིན་དུ་བརྙས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པ་དང་ལོངས་ སྤྱོད་ཆུང་བ་ནི་བཙོན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་དུ་གདུང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་དུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདི་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་འདི་ གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱོགས་བདུད་རྩི་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས།ཀཽ་ཤི་ཀ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བཅུ་དག་ལས་འདི་གཉིས་ཁོ་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བཤད་དོ། །ཐ་མའི་ཆ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ཁམས་ གསུམ་རིལ་ལ་ལྟོས་ན་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་མ་སྟེ།དམན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱིས་འདོད་པས་མི་འདའ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་མ་སྤངས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྒོ་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བཙོན་ར་ནས་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བས་སྒོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ ཏེ།དཔེར་ན་སྒོ་བ་བག་མེད་པར་གྱུར་ཏེ་བཙོན་ར་ནས་བཙོན་ཤོར་ཀྱང་སྒོ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ལྟར་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་དེ་དང་འདྲའོ།

'所谓具有纯不善和自在这两种性质，是指同时具有纯不善性和自在性这两种性质的烦恼，除此之外再无其他随眠。所谓除此之外再无其他随眠，是指无惭和无愧虽然是纯不善，但因为与贪等相应，所以不是自在的。悔虽然是自在的，因为仅与无明相应，但不是纯不善的，因为它也可以是善的。痴、掉举和睡眠既不是自在的，因为与贪等相应，也不是纯不善的，因为它们也可以是善的和无记的。'
'所谓十种，按照毗婆沙师的观点，随眠有十种，其中忿和覆也都具有纯不善和自在这两种性质，因此这个答案是不正确的。'
'那么正确的答案是什么呢？对此，尊者僧胜说：嫉妒和悭吝因为反复生起，所以被单独说为结。正因为如此，虽然生在欲界的众生有三十六种结，但经中说：憍尸迦，天人都有嫉妒和悭吝的结。这两种烦恼是最为束缚人的。'
'或者说，嫉妒和悭吝因为是权势小、财富少的原因，能显示一切，能使两方都烦恼，所以单独说明。生在善趣的人极为卑贱的原因就是嫉妒和悭吝，因为权势小、财富少就如同囚犯一样。烦恼有两种：与苦恼相应的和与喜乐相应的，这两种都由这二者显示。在家人因为这两种依于财物的烦恼而极度烦恼，出家人也因为这两种依于法的烦恼而极度烦恼。或者说，天与阿修罗因甘露和女人而极度烦恼。'
'正因为如此，世尊说：憍尸迦，天人都有嫉妒和悭吝的结。因此，在十种随眠中，只有这两种被说为结。所谓最下界是欲界，是指欲界相对于三界来说，因为是完全不入定的缘故，所以是最下等的、低劣的。所谓二者不能超越欲界，是指如果不断除这两种烦恼就无法超越欲界。'
'关于守门人、追随者和法相顺，守门人相顺的是贪欲和害心，因为这两种烦恼不让人从欲界的牢狱中出来，就像守门人一样。追随者相顺的是身见等，就像守门人疏忽让囚犯逃出，但追随者会将其追回一样，这三者也是如此。'

།སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ན་རེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ལས་མི་འདའོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་ཀྱི་ཐ་མ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་ནང་ན་ཐ་མ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཡིན་ལ། ཁམས་ཀྱི་ནང་ན་ཐ་མ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བཤད་དེ། ལྷག་མ་དང་ བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བ་གསུམ་བོར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བའོ། །གསུམ་ཁོ་ན་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ གསུམ་ཁོ་ན་གསུངས་པའོ།།སུས་གསུངས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་ལས། བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལགས། མིང་ཆེན་འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་སྤངས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན། རྣམ་པར་མི་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་ བ་ཡིན།རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་ལན་བདུན་དུ་འཁོར་ཞིང་སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། ཐེ་ཚོམ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྨོས་པས་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡང་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཞི་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྨོས་པས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དངོས་སུ་སྨོས་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་སོ།།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་འདག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓众生之最下者，其他瑜伽行者们说，由于萨迦耶见、戒禁取见和疑结，不能超越众生中最下等的凡夫之地。由于贪欲和嗔恚二者，不能超越三界中最下等的欲界之相。
在众生中最下等者是凡夫，在三界中最下等者是欲界，因此称之为随顺最下品分。
为了彻底断除三种结，即断除萨迦耶见、戒禁取见和疑结，这是其含义。
若断除六种烦恼，即五见和疑。未说贪等，因为还有余。
所谓舍弃三见，即边执见、邪见和见取见。
仅说三种，即萨迦耶见、戒禁取见和疑三者。
谁说的呢？是世尊说的。如经中说：'尊者，如何是预流果？大德，如是圣声闻如实了知此是苦圣谛，此是苦集，此是苦灭，此是趣向苦灭之道圣谛。
此三种结，即萨迦耶见、戒禁取见和疑，已完全断除并了知。由于断除这三种结，成为预流果，成为不退转法，趣向圆满菩提。最多七返，即在天人中往返七次后得以究竟苦际。'这一切都应当说明，此为其含义。
烦恼有三种，这是就见道所断而言。
萨迦耶见和边执见是一类，因为仅由见苦即可断除。戒禁取见是二类。疑、邪见和见取见是四类。
其中一类者以萨迦耶见为门，因此说萨迦耶见时也包含了边执见。四类者以疑为门，说疑时也包含了邪见和见取见。戒禁取见则仅是明说而已。
见道所断的贪等，由于缘于彼等，故可说都已包含其中。
所谓边执见由萨迦耶见引生，是因为执著我为常或断。所谓见取见由戒禁取见引生，是因为执著能清净之法为最胜。

།ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་རབ་ཏུ་བཅུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་མཉན་པ་དང་བསམས་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྩ་བ་བསྡུས་ པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མཐར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཤད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་དོ། །ལམ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལམ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་ པ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཤུགས་ཀྱིས་ན་གཞན་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་ལྔ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་སྤྲོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀུན་དུ་སྦྱོར་སོགས་ཀྱི། །དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་ བའི་འབྲེལ་པ་འདིས་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་འཆིང་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་ལ་བབས་ཏེ།འཆིང་བ་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དང་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེ་སྡང་ཅི་ཞེ་ན་ཐམས་ཅད་དེ་རྣམ་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཏི་མུག་ནི་རྣམ་པ་དང་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ ཐམས་ཅད་དོ།།དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་གཏི་མུག་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ཀྱང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ཁོ་ན་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱས་པར་ནི་འགྱུར་མོད་ཀྱི་གཏི་མུག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཏི་མུག་ནི་མི་གསལ་བས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མི་གསལ་བ་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཐུས་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ ལ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་གཏི་མུག་གོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་པ། གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བདེ་བ་ ལ་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་ཞེ་སྡང་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅི་བདེ་བ་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དགྲ་བོའི་བདེ་བ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞེ་སྡང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཅི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དགྲ་བོའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་བདེ་བ་ལ དམིགས་པའམ།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དགྲ་བོའི་བདེ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའམ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཁོང་ཁྲོ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དགྲ་བོའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་ནི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་ཞེ་སྡང རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།

邪见是由怀疑引起的，这是说怀疑而产生邪见，是通过听闻和思维而产生邪见的确定。因此，由于根本已经总摄而成立，应当了知边执见等也是所说的体性。
其他人说，即是这位阿阇黎。何谓错误的道路？说是依止其他道路的缘故。由于说'随顺最后结缚分'，因此间接说明也有其他随顺分，所以说'上分随顺有五种'，这是结缚的广说。
'彼等由结缚等分，分别说为五种'，这个关联是在说明结缚之后，进入说明系缚的场合。系缚贪欲一切是指从种类和界的方面而言是一切。瞋恚如何？一切是仅从种类方面而言。愚痴是从种类和界的方面而言是一切。
所谓从所缘和相应的方面而言，是指按照相应，对自己和他人相续中存在的乐受，贪欲会增长。从所缘和相应的方面而言，对苦受，瞋恚会增长。从其自性方面而言，对不苦不乐受，愚痴会增长。
贪欲和瞋恚对不苦不乐受难道不也同样会增长吗？为什么只说愚痴呢？因此说'贪欲和瞋恚则不如是'，贪欲和瞋恚虽然也会对此增长，但不像愚痴那样。愚痴因为不明显，与不明显的不苦不乐受相随顺，所以极为增长。
或者，所谓从自相续中存在的所缘方面而确定，是由于体验自相续中存在的乐受等的力量而如此确定。从相应方面而言，对自相续中存在的乐受，贪欲会增长；对苦受则是瞋恚；对不苦不乐受则是愚痴。
第四十三品。其他人说'贪欲和瞋恚则不如是'，是指如同乐受上贪欲会增长那样，瞋恚则不如是。那么，对乐受瞋恚也会增长吗？会对敌人的乐受从所缘方面而增长。如同苦受上瞋恚会增长那样，贪欲则不如是。
那么，对苦受贪欲也会增长吗？会对敌人的苦受从所缘方面而增长。或者，所谓从自相续中存在的所缘方面而确定，从一个方面说，贪欲会对自相续中存在的乐受从所缘或相应方面而增长，而不会对他人相续中存在的敌人的乐受增长。
同样，瞋恚会对自相续中存在的苦受从所缘或相应方面而增长，而不会对他人相续中存在的敌人的苦受增长。如此，从自相续中存在的所缘方面而确定，对乐受从所缘和相应两方面而贪欲会增长，对苦受则瞋恚会增长。

།སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་ཅན། །སེམས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ངོ་བོའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་འདུག་པ་ཡོད་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཞི་ཕྲན་ ཚེགས་ལས་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆ་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ལས་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ཡིན་གྱིས།སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མི་དགའ་བ་དང་། གླལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དང་། རྨྱ་བ་དང་། ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རུ་གདུག་དང་། འཕྱ་སྨོད་དང་། གནམ་པ་ཉིད་དང་། མི་གནམ་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་དུ་མི་འདུག་པ་ཉིད་དང་། འདོད་པའི་རྣམ་པར རྟོག་པ་དང་།འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མི་འཆི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བརྙས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རིགས་སྙེམས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྡུག་ བསྔལ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དག་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ སེར་སྣ་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་མཁས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་།འགལ་བ་ཅན་སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། བདག་ལས་གཞན་དུ་མ་འགྲོ་ཤིག་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་ནི་སེར་སྣ་ཡིན་ནོ། །སེར་སྣ་ཉིད་སེར་སྣ་ཡིན་པའམ། སེར་སྣ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སེར་སྣའོ། །འགྱོད་པ་དང་རྨུགས་པ་ནི་ བཤད་ཟིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་པ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགྱོད་པའོ།།འདིར་ནི་འགྱོད་པ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། རྨུགས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིད་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ན་ ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཡང་དག་པར་འཛིན་མི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འགྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་གྱི།དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དོ། །འགྱོད་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་གྱི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ ཡིན་པར་འདོད་དོ།།ཁྲོ་བ་ནི་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་སེམས་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སེམས་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ བསད་དམ་བཅིངས་སམ་བརླག་གམ་འདིས་ཕོངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སྙོགས་པ་དང་། རྡེག་པ་དང་། སྐྲག་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཁྲོ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་བསླབ་པ་འདོད་པའི་སེམས་འཁྲུགས་པའམ་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཁྲུགས་པ་ལྟ་བུའོ།

所谓'因为使心近烦恼'，是指使心成为烦恼性的缘故。
'烦恼之外的烦恼性心所'，是指除烦恼之外的意思。
所谓'唯是近烦恼'，是指这些具有烦恼的本性或有烦恼靠近的缘故称为近烦恼，这些也唯是心所，而不是不相应法。
所谓'这些是出现在杂事中的'，是指这些是出现在经典中杂事部分的内容，而不仅仅是思等，这样想着。即：不悦、打呵欠、心沮丧、昏沉、食不消化、差别想、不作意、身恶习气、凶暴、讥讽、傲慢、不傲慢、不安定性、欲寻思、害寻思、亲属寻思、国土寻思、不死寻思、轻蔑寻思、种姓傲慢寻思、忧愁、痛苦、不悦、烦躁等。
其中'无惭无愧已经说过'，是指'不敬、无惭及无愧，不顾恶行之过患'。
所谓详细出现的'法和财物等'，是指悭吝是对法和财物及智慧的布施相违的心的执著，即以'不要离开我'的行相是悭吝。悭吝性即是悭吝，或者说悭吝者的本性是悭吝。
'追悔和昏沉已经说过'，是指追悔是对已作恶事的事物，这里是缘于那追悔的法，昏沉是身心不堪能性。
所谓'睡眠是心的收摄'，如果仅仅这样说的话，则会与等持相混淆，因此以'身体不能正持'来区别，那是唯烦恼性的。
'彼与追悔唯是烦恼性随烦恼'，是指睡眠中属于烦恼性的是随烦恼，而善或无记的则不是随烦恼，睡眠被认为有三种。追悔也是，属于烦恼性的是随烦恼，善性的则不是，它被认为是善与不善的。
'忿怒是除害心和损恼之外，对有情和无情的恼害心'，是指害心是恼害心的特殊情况，是对有情的嗔恨，即以'愿这些有情被杀或被缚或灭亡或遭遇不幸'的行相趣入是害心。损恼是对有情进行捉拿、殴打、恐吓、威胁等行为的趣入。忿怒是除这两者之外，对有情和无情的恼害心，例如比丘求学时心生烦躁或对荆棘等生气。

།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་རྣམས ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།།གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པས་གང་ཟག་འཆབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཆབ་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ལ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་མེད་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱི་ནི་མི་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མ་དད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེ་འཆབ་ཅིང་གཙང་མར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་འཆགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འཆབ་པ་ནི་གཉི་གའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཁྲེལ་མེད་པ་མ་ རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ཁྲེལ་མེད། ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ལས་འགྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་དྲི་མ་དྲུག་།ཅེས་བྱ་ བ་ནི།དཔེར་ན་ལུས་ལ་དྲི་མ་དག་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་ཀྱང་སྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ལྟ་བུ་འདི་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །གཏམ་རླུང་བསྐུར་བ་ནི་གཞན་དུ་སྒྱུར་བའོ། །རྒྱགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏེ། རྒྱགས་པ་ནི། རང་གི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་ཡོངས་ སུ་གཏུགས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གང་ཞིག་མཐོང་བ་ནི་གང་མཐོང་བའོ། །དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་གང་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། ངོ་ཚ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་བསྒོམ་སྤང་བྱ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པ་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་ནི་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རང་དབང་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་གཉིད་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བ་ དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པས་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ།།དེ་ཡན་ཆད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གོང་ན་ཇི་སྙེད་སྲེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གཡོ་ དང་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་ལོག་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དེས་བདག་ཉིད་ལོག་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རྟ་ཐུལ་ལ་འདྲིད་པར་ཞུགས་ཏེ། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདི་དག་མ་ལུས་པར་གང་དུའང་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་ དྲིས་པ་དང་མ་ཤེས་ནས་གཏམ་རླུང་བསྐུར་ཏེ།བདག་ནི་ཚངས་པའོ། །ཚངས་པ་ཆེན་པོའོ། །དབང་ཕྱུག་གོ། །བྱེད་པ་པོའོ། །སྤྲུལ་པ་པོའོ། །འབྱིན་པ་པོའོ། །འབྱིན་བྱེད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྱུས་འདྲིད་པར་བརྩམས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚངས་པ་ ཆེན་པོ་དེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རྟ་ཐུལ་གྱི་ལག་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ།།ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་བཞིན་དུ་བདག་ལ་འདྲི་བར་སེམས་སམ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་འདི་ནི་སྒྱུ་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ། རང་གི་ འཁོར་གྱིས་བརྙས་པའི་ངོ་ཚ་བས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་སྦེད་པ་ན་དེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།གཡོ་ནི་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་ནི། དེ་ལས་འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེར་ནི་བཤད་མོད་ཀྱི་ཞར་ལ་འོངས་པས་ཡང་ སྨོས་སོ།།ལྔ་བོར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་རྒྱགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་དང་ང་རྒྱལ་དག་གོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་རང་དབང་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའོ།

关于依次说明知道和不知道的人们的情况：
有人说，由于国王等人知道，具有隐藏的补特伽罗们的隐藏是有为法的等流，因为认为'如果自己没有利养和恭敬就不行'。不知道的人们的隐藏是无明的等流，因为不信业是自作的过失，隐藏过失而不向他人忏悔以求清净。因此说隐藏是两者的等流。
如何是无惭是无明的等流呢？如经中说：'无惭不畏恶'，所以是无明的等流。
'疑而后悔'是指烦恼性的，因为是随烦恼的情况。
又说'六种烦恼垢'，就像身体会产生污垢一样，从烦恼中也会产生诳等这些垢。
谄诳是转变为他相。慢已如前所说：'慢是于自法贪著，心意遍执著。'
所谓'某见所断相应'是指见某谛所断，与见所断相应，即是见所断法。是哪些呢？即无惭等。
'其余是修所断'，即除无惭等以外的嫉妒等是唯修所断，非见所断。
五种随烦恼是自在的，意思是不为贪等其他烦恼所左右。
昏沉、掉举、睡眠是不善和无记，因为是随烦恼的情况，所以不说也是善的。
上述'无记'中'随所应'是指，欲界以上所有的贪著，也就是诳、谄等。
关于'自身错误显示'，是指大梵天以错误方式显示自身，开始诱惑具寿马胜，当大梵天被问到'这些大种无余究竟在何处灭尽'时，因为不知道而诳言：'我是梵天、大梵天、自在者、作者、化生者、生主、能生者、一切事物之父。'以诳开始诱惑。
之后，那位大梵天牵着具寿马胜的手到一边坐下。坐下后说道：'如来在世，你却来问我吗？'
因此，这显然是诳，因为他因为怕被眷属轻视而羞愧，想要隐藏自己的无知才这样说的。
'诳已说过'是指在'彼中悔眠不善等，初禅中皆无'中已经说过诳，但因为附带提到所以又说。
'五种'是指诳、谄、昏沉、掉举和慢。
'这些都是意地'是指睡眠和我慢。
'随烦恼自在'是指嫉妒、悭吝等。

།ཉོན་ མོངས་པའི་ས་མང་པོ་དག་གི་ནང་དུ་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་བག་མེད་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དག་ནི་འདི་ཉིད་དུ་སྔར་སྨོས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་སྨོས་པས་བསྡུས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བདེ་བ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ནི་དགའ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། ཞེ་སྡང་ནི་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།ཞེ་སྡང་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཅན་རྣམས་དང་སྡིག་པའི་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ ཀྱི་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།བསོད་ནམས་བྱེད་པའི་འབད་པ་དོན་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པའི་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གིས་བྱས་པའི་སྡིག་པ་འབྲས་བུ་མེད་ པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་མངོན་ པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཏང་སྙོམས་ཀུན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཞན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གང་ན་དབང་པོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ནི། །ཡིད་བདེ་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། །བཏང་སྙོམས་ཡིད་བདེ་བདེ་བ་དང་། ། བཏང་སྙོམས་བཏང་སྙོམས་ཚོར་བ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ས་གོང་མ་དེ་ན་ཡང་མིག་དང་རྣ་བ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བཞི་པོ་རྣམས་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཚོགས་གསུམ་པ་དང་།ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བཞི་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ཡོད་དོ། ། གསུམ་པ་ན་ནི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འོས་འོས་སུ་ཚོར་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་རྒྱུད བརླན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མེད་དོ།།འགྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ལ། ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །ཆགས་པའི་ རྒྱུད་ལས་བྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ།ཆགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་དང་རྒྱགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དག་དང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱགས་ པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དགག་པ་མེད་པ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།

所说的烦恼地中的诸多内容，就是不信、懈怠和放逸等。其他的则不是，因为昏沉和掉举在此前已经提到过。愚痴已经包含在烦恼的说法中。
所谓'乐等'是指乐受本性的诸根。由于喜欢和厌恶的行相运转，贪欲是以喜欢的行相运转，嗔恚是以厌恶的行相运转，这是按照次第而言。
由于是六识地，五识地的贪欲与乐根相应，嗔恚与苦根相应。由于是意识地，贪欲与意乐根相应，嗔恚与意苦根相应。
关于有福德业者和有罪业者，按次第而言，有福德业者的邪见与意苦相应，因为见到修福的努力无意义。有罪业者的邪见与意乐相应，因为见到自己所造的罪业无果报。
所说的'四见'是指身见、边执见、见取见和戒禁取见。如何是断见与意乐相应呢？因为是所希求的。
所说的'舍遍行'是指在灭时是其他的缘故。
关于在何地有几根，应当了知如说：'初禅有意乐、乐和舍，二禅有舍和意乐乐，三禅有舍舍受。'
在上地中也有眼、耳、身、意识地的四识聚，唯在初禅中有。在初禅中，乐根与三识聚相应，意乐根与意识聚相应，舍根与四识聚相应。
在此之上诸地中，第二禅有意乐和舍根，第三禅有乐和舍根，第四禅和无色界中唯有舍根。
其中一切随眠都与相应的受根相应。由于心被止观滋润的缘故，没有喜欢和厌恶的安立。
这些悔等由于是厌恶的行相运转，不与意乐相应，由于是意地，也不与苦根相应。
所说的'从贪著相续而生'是指以贪著为因，即是由贪著所引发的意思。
'彼等与慢'是指与乐和意乐相应。所说的'在第三禅中与乐相应'是因为慢是意地。
'如无明'是指如同无明与任何烦恼和随烦恼相应都无遮止一样，舍也是如此。

།ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།མི་དགེ་ལ་ནི་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ངོ་ཚ་མེད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ཆར་དང་ཡང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྲིད་དོ།།ཅི་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཁམས་གསུམ་པ་དག་གཟུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་རྣམས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་བཀར་ཏེ་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །མི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་འདི་ནི་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་ སློང་དག་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་མ་འདྲེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བར་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ན་སྒྲིབ་རྣམས་ཡོད་ཀྱི་ཁམས་གཞན་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པ་དང་མདོའི་ཚིག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲིབ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། མི་མཐུན་དང་། ཟས་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པ་དང་། ཟས་དང་བྱ་བ་གཅིག་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ངོ་བོའི་རྐྱེན་མེད་ཀྱང་ངོ་བོ་གཙོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་མི་མཐུན་པ་དང་ཟས་དང་བྱ་བ་གཅིག་པས་ན་མི་མཐུན་པ་དང་། ཟས་དང བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ།།མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་མཐུན་པར་མི་མཐུན་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱོགས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ནི་མི་ མཐུན་པ་ཡིན་ལ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ།།ཁ་ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོས་པར་མང་དུ་ཟོས་པའི་ལུས་ཤིག་ཤིག་པོར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཟས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕུང་པོ་ལ་ཇི་ཞེ་ན།གནོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །རྟོག་པ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གོ་རིམས་གང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཕུང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་གོ་རིམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་།གནོད་སེམས་དང་། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་འདོན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་གོང་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ ལྔར་སྨོས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ནི་གཏན་ཚིགས་གང་ཡིན་སྙམ་ནས་སྨྲས་པ་དེའི་ཕྱིར་གྲངས་བཞིན་དུ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་ཏེ་ངོ་བོ་འདྲ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་དེ་ལ་ལངས་ན་ཡང་ཆོས་ལ་ ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཚེ་བར་ཆད་བྱེད་དོ།

无惭和无愧是不善大地法，因为经中说：'不善中有无愧和无惭'。昏沉和掉举是烦恼大地法，因为六识聚中可能有不善和有烦恼，所以它们可能与五根相应。
问：'昏沉、掉举和疑是三界所摄吗？'这是因为它们是三界所摄，所以特别提出来询问。
经中广说'此不善蕴是不杂'：'诸比丘，五盖是不善蕴'，说这话的人是说真实语。为什么呢？因为经中明确说：'诸比丘，这是完整的不杂不善蕴，即五盖'，所以是一向不善。
若承认'诸盖唯在欲界有，余界则无'，这是将注释和经文结合为一。'诸盖'是指禅定和等至的障碍的意思。
'违背、食物和作用相同的缘故'，是指违背性、食物和作用相同的意思。虽无体性缘，但主要显示体性。或者说因为违背、食物和作用相同，所以说违背、食物和作用相同的缘故。
'违背与对治'，这里依照偈颂，认为违背就是对治，因为与烦恼相违背的方面是违背。在阿毗达磨中，则说黑分是违背，白分是对治。
'不能消化食物'是指不适当地过量饮食导致身体不适。'非食'是指对治。
昏沉和睡眠如何损害慧蕴？应结合上下文理解为'造成损害'。
'此思维'等广说：按照戒蕴、定蕴、慧蕴的次第安立诸蕴的顺序，其违背性的五盖应该是贪欲、嗔恚、掉举与悔、昏沉与睡眠、疑。因为慧蕴在定蕴之后出现，掉举与悔作为一盖而说，虽然如此，认为这不能作为理由。
思考什么是理由而说：因此按照数字顺序，昏沉睡眠和掉举悔这两种盖会损害定蕴和慧蕴。怎样呢？答：修习禅定者为昏沉睡眠所困，因为性质相似。致力于择法者也是如此。对于生起疑惑者，在观察诸法时会造成障碍。

།གཞན་དག་ནི་ཚིག་འདི་སྐད་དུ་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བར་འདོན་ཅིང་འདི་སྐད་དུ་ཡང་འཆད་དེ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ ནི་ལྷག་མཐོང་གི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན།ཐེ་ཚོམ་ནི་ལངས་པ་ལ་ཆོས་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཚེ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་འཇིགས་སོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་གོ། །རྒྱུ་བར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱམས་པས་སོ།།མཚན་མར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའམ། བུད་མེད་ཀྱི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པར་གྱུར་པ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་འགྲེང་བའམ། འདུག་པའམ། འཆག་པའམ་དེ་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བས་ཏེ།ཡུལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའམ། ཡུལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་གོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་ལ་བར་ཆད་བྱེད་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་དེ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དག་ཉེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་ཚོམ་དག་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་བྱེད་དོ། །རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་ཟླས་དབྱེ་བ་གཅིག་པ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་བྱས་པ་ཐེ་ཚོམ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཡང་ཟླས་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དག་དང་ཐེ་ཚོམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ གཉིས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་མཐུན་པའི་ལམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སྔར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་།ཀུན་ འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་ཅི་རིགས་པར་སྤངས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡང་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའམ།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པས་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་དག་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དེ་དག་སྤང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་དེ་དག་སྤོང་བར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་སུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་དམིགས་པ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་སུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་ཡོད་པས་ན་དེ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཟད་ཅིང་སྤངས་པས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་སུ་ འགྲོ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།དམིགས་པ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་ པ་དེ་དག་སྤང་བར་འགྱུར་རོ།།གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

其他人则说出这样的话：昏沉、睡眠、掉举、后悔和疑惑，并且这样解释说：昏沉和睡眠是对止的障碍，掉举和后悔是对观的障碍。疑惑是在观察法义时的障碍，因此说是被掉举和后悔所惊扰。
所谓'其他人另有说法'是指古代的论师们。'成为游荡'是指为了乞食而游走。'为了执取相'是指执取女人的色相或女人的声相。住于内心正定时，或站或坐或行走，以此为先导；或以执取可意和不可意境相为先导，或以可意和不可意境为先导。
按照次第，昏沉、睡眠、掉举、后悔和疑惑是对止观的障碍。昏沉和睡眠是止的障碍，因为昏沉和睡眠是以近似的自性而住。掉举、后悔和疑惑是观的障碍。掉举和后悔作为一对，与疑惑一起又作为一对，所以说掉举后悔和疑惑。
不同界的遍行邪见等苦谛和集谛所断，因其差别成为二种，当其缘于色界和无色界时，以随顺苦集随知的道所缘遍知之时，由于先前已被法智所断，因此不再断除。因为它们是欲界所摄，应当被法智所断除。
灭道所断有漏所缘的见取等，当其所缘是苦谛和集谛自性，以苦法智分或随智分随界遍知时，不能断除，因为它们是灭道所断。
如何断除它们？意思是认为不能仅通过遍知所缘而断除它们。说明'缘于自地者'这个特征是为了排除不同界的遍行。
所谓'由彼所缘真实灭尽'是指，由于它们有缘于不同界的遍行，所以说'彼所缘'，即不同界的遍行。由于它们灭尽断除，不同界的遍行也都断除。
'由所缘断'是指由断除见取等的所缘——灭道所断的邪见等，从而断除见取等有漏所缘。
'由对治生而灭'是指修所断法唯由对治生起而灭尽，而非由遍知所缘。

།འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་དང་ས་ན་ ཉེས་རྣམས་དགུ།།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་སྤོང་བ་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་གཉེན་པོ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྤོང་བའི་ ཆེད་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་ཁྱད་པར་སྨོས་སོ།།ཡང་ན་འདིས་སྤོང་བར་བྱེད་པས་སྤང་བ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་སྤོང་བ་ཡང་ཡིན་གཉེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །གཞི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྤངས་པའི་གཞི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཀུན་དུ་འཛིན་པས་ན་གཞིའོ། །དེ་ཉིད་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ན་གཞི་གཉེན་པོ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་ པའི་གོང་མ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གང་གིས་དེ་སྤངས་པའི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ལམ་གང་གིས་དེའི་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་དེའི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་ པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བའི་ཐོབ་པ་དེའི་ཀུན་དུ་འཛིན་པས་དེ་ཡང་གཞི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་སྲིང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའོ། །དེ་ཉིད་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ན་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོའོ། ། ཡང་ན་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་ནི་ཐག་བསྲིང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་པོ་དེ་ཡང་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་གཞི་གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མིང་གཉིས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གིས་ཁམས་དེ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་ན་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་འདི་དག་ གི་གོ་རིམས་འདི་ནི་ཆོས་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ཏེ།ཐེམ་སྐས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་མཚན་ཉིད་མ་འཆོལ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་ཆེས་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གཟུང་གི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྤོང་བ་གཉེན་པོའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་ཡིན་ ནོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི་འདིར་འདི་གསུམ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཚོགས་ལས་དགའ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

下面所说的是：'在每一地中有九种过失，同样也有功德'，从这里开始解释。
'断除对治是无间道'是说与不相顺的敌对方面是对治，所以称为断除对治。解脱道虽然也是对治，但不是为了断除，因此特别这样说明。
或者说，由此断除故为断，此既是断又是对治，故为断除对治，如苦法忍。
'基对治是从此以上的任何道'是说从那无间道以上的任何道，由于它能持续获得断除，所以是断除的基对治。由于它能持续，所以是基础；由于它本身是对治，所以是基对治，如苦法忍之上的苦法智。
因此详细说'由何因获得彼断除'，即由何道持续获得彼断除。由于殊胜道和无间道也能使其获得不间断，所以由无间道所断的获得也由其持续，因此它也是基对治。
'远离体性对治'详细来说，是指能使烦恼的获得远离的是远离体性。它本身是对治，所以称为远离体性对治。
或者说，远离体性是将要远离的，其对治是远离体性对治。'从解脱道以上的任何道'是说从解脱道苦法智以上的道，如苦随忍等，是远离体性对治。
其他人说：'也是解脱道'是说第一解脱道也称为远离体性对治，因为它也能使烦恼的获得远离。
如此说来，解脱道获得基对治和远离体性对治两个名称。
'见彼界过患而厌离'是指以无常等行相厌离彼界的意思。
如此，断除对治等缘苦集的也是厌离对治。
又说这些次第是善法，这是论师的观点，因为依据阶梯方式且特征不混乱，所以次第最为殊胜。
'缘苦和集的加行道'仅指暖位等道，不包括无间道等，因为那是为断除对治而建立的。
'一切无间道'是指后来生起的其他也是。'解脱道'也同样与语境相应为一切。殊胜道在此应当理解为除这三者之外的任何道。
'不能从相应中分离烦恼'是因为不能从自部分中分离的缘故。

།རེ་ཞིག་མ་འོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་པ་ཡང་དངོས་པོ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་དེས་ན་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ཡང་ནུས་གྲང་ན། དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་དམིགས་ ནས་སྐྱེས་པའི་འདས་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ནུས་ཏེ།དམིགས་པར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པར་བྱས་པར་ནི་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཡང་མ་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར། །ཟད་དང་དམིགས་པ་སྤངས་པས་སོ། ། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །ཞེས་རྣམ་པ་བཞིས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ལན་གདབ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི ལ་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ལན་འདེབས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་ལས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དང་ ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་རྣམས་དང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཉོན་མོངས་པ་མ་འོངས་པ་དང་འདས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་གང་ཟག་ གི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ལ།ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་རྣམས་དང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་རྗེས་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་དེ་དང་ འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་དེས་ཀུན་དུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་ དང་།ཕྲད་པར་འགལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་གང་ཞིག་གིས་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་གཞན་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པ་སྤོང་བ་གཉེན་པོའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྐྱེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་དང་བྲལ་ན་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་བཅོམ་པ་ལ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཡུལ་འགའ་ཞིག་གི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན་རྒྱུད་ལ་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ མ་འོངས་པ་དང་།འདས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཅི་སྟེ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་ཤེ་ན།བསམ་པ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་སྤང་བར་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་དང་ལྡན་ པས་དེ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་སྤོང་བར་བརྗོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་སྤང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་ པས་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བས་ སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

暂时未来已经分别了的，也不是缘于彼事物而生起，这是因为以彼因由，从所缘而分别也能够吗？对于缘于何事物而生起的过去，怎么能够了知呢？不能将所缘的事物变成非所缘。
说'这也不确定'是指遍知所缘和缘于彼，以及以断除和舍弃所缘，以生起对治而成为断除。如是以四种方式认为烦恼断除，因此说'以遍知所缘'是不确定的。
因此说'应当说此'是指应当对此作答的意思。对此，阿阇黎善聚作答说：诸烦恼应当从所缘断除，因为以遍知所缘的力量诸烦恼将得断除。
随眠的所缘有二种：成为相应的事物和不成为相应的事物。其中，对于补特伽罗相续中成为相应的事物境的诸烦恼，以及非彼境的随眠以彼等力量所生起的诸得，成为未来和过去烦恼的因果者，即使在补特伽罗相续无烦恼的心中也不间断地生起。
对于不成为相应的事物境的诸烦恼，以及非彼境的彼境烦恼后所生起的诸烦恼的得，也应当了知与彼相同。彼成为未来诸烦恼生起的缘故是因，也因为成为过去诸烦恼的等流故是果。
诸烦恼因为被彼执取的缘故，彼也与断除对治等流得相违。因此，以何所缘生起的诸烦恼，也能生起缘于他的诸烦恼，当生起缘于彼的断除对治等流时，虽然彼等烦恼是缘于彼，但若离因果，则说断除彼等的得为断。
因此，由于若未如实遍知某些烦恼境的事物，则以相续中彼境烦恼的力量，非彼境诸烦恼的得成为未来和过去的因果，非如实地生起，所以应当从所缘断除烦恼。
对此，虽然也认为以断除所缘等而断除烦恼，为何说此'以遍知所缘的力量诸烦恼将得断除'呢？意趣是彼等也唯以遍知苦等的力量而断除，因为具有彼有的体性故。
所说由生起对治而断除的彼等修所断烦恼，也应当了知唯以遍知所缘苦谛等而断除。其中，所说'也以断除所缘等而诸烦恼将得断除'，显然仅是安立而已。
详细宣说'自相续中存在者是以断除得'是指应当说自相续的烦恼以离得而断除。

།གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་དེའི་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་སྤངས་པས་ཏེ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ ཡོད་པའི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་སྤངས་པས་སྤངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འབྱུང་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕྱོགས་དང་ནི། །དུས་གཉིས་རིང་བ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བ་ཉིད་དེ།དཔེར་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆུའི་ཁམས་ཀྱང་སའི་ཁམས་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ལ་སའི་ཁམས་ཀྱང་དེ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ནི་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཉེན་པོས་རིང་བ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལྟ་བུའོ།།ཡུལ་རྣམ་པར་འཆད་པས་ནི་ཡུལ་གྱིས་རིང་བ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་ཤར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ནུབ་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའོ་དུས་ཀྱི་ནི་དུས་ཀྱིས་རིང་བ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་གཉིས་ལྟ་བུའོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་ནི་རིང་བ་ཞེས་བཤད་དེ། གང་ ནས་བཤད་ཅེ་ན།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་ཆོས་རིང་བ་དག་གང་ཞེ་ན། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཉེ་བ་དག་གང་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་ མ་ཐག་པ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནི་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ད་ལྟར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཉིད་ཀྱིས་ད་ལྟར་ཡང་རིང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་ནི་བྱེད་ པས་རིང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ།བྱེད་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་པས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་རིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཇི་ལྟར་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་ཆོས་ཉེ་ བ་དག་གང་ཞེ་ན།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེར་ཡང་འདོད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དེའི་ཐོབ་པ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཉེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཉེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཕན་ཚུན་རིང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡང་འདས་པ་ལས་རིང་ལ་འདས་པ་ཡང་མ་འོངས་པ་ལས་རིང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཆོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ ད་ལྟར་གྱི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལྟར་གང་གིས་ཀྱང་བར་དུ་ཆོད་པ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

他人相续中的烦恼并非由断除所得而断,因为自相续中没有彼所得故。那么是什么呢？是由断除缘于彼的自相续中的烦恼而断,意思是说由断除缘于他人相续中烦恼的自相续中所得而断。
一切善、不善、无记色法以及非烦恼,即有漏善法和无覆无记的非色法,也同样应说由断除缘于彼等的自相续中烦恼而断。
'如大种、戒、方位及二时远'中,'如'是举例说明,应知是'譬如'的意思。以性质而言是性质上的远,如诸大种,水界与地界性质不同,地界与彼性质不同即是远。以相违而言是对治的远,如破戒与持戒。
以处所分别而言是处所的远,如东海与西海。时间的是时间的远,如过去与未来二时。过去与未来说为远,出自何处呢？出自阿毗达磨,其中说:'何为远法？过去未来诸法。何为近法？现在诸法及无为法。'
这是由时间差异而远,并非刚过去和将生起即将生起的未来。也非由久远生起和将生起而成为过去和未来。
现在也同样成为远,即由时间差异,以现在时而现在也成远,如以过去未来时而过去未来一样。那么是由作用而远,即作用已灭为过去,作用未得为未来,故过去未来称为远。
无为法如何成立为近呢？由于彼无作用,本不应成为近,然论中说:'何为近法？现在诸法及无为法。'故彼亦许为近。由得一切故,即择灭和非择灭无为的得遍一切处生起故。
过去未来也应成过失,即善等过去未来的得遍一切处生起,则过去未来应成近。虚空如何是近呢？虚空如何是近,彼无所得。
过去与未来互为远,即未来远离过去,过去远离未来。无为由无间隔故,如同现在的过去未来般无任何间隔,如是即为近。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དེ་ལ་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ད་ལྟར་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རིང་བ་དང་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གཉི་གར་འགྱུར་ཏེ། འདས་པ་དེ་ད་ལྟར་གྱིས་ བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ལས་རིང་བ་ཡང་ཡིན་ལ།ད་ལྟར་དང་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། མ་འོངས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །འདི་སྐད་དུ་རིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་ ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རིང་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་འོངས་པས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་ཅིང་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ནི་ཅི་ཞེ་ན་ཞིག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ལས་རིང་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་འདས་པས་ཞིག་པའམ། འདས་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཞིག་པས་སོ། །གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཅི་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདྲི་བར་བྱེད་དེ། སྤངས་ པས་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་ནི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་པར་བསམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ནི་རེ་ཞིག་བྲལ་ བའི་ཐོབ་པ་མེད་དོ།སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཉེན་པོ་དངོས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ དང་།རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཉི་གས་དེ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འབྲས་བུ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འབྲས་བུ་བཞི་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འབྲས་བུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡིན་པར་གོ་བར་འགྱུར་བ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རམ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡིན་ པར་གོ་བར་འགྱུར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ནར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། བྲལ་བའི་རྙེད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྷག་པ་ཡིན་པར་གོ་བར་ འགྱུར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དོན་འདི་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་དབང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་དབང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ཡིན་པ་བདེན་མོད་ ཀྱི་གང་ལ་བྲལ་བ་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རབ་ཏུ་བསྟན་དགོས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡང་སྨོས་པར་བྱ་མི་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཟུག་ཟུག་ཏུ་བརྒལ་མི་དགོས་སོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་དུས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཐོབ་པར་ བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་གི་བྲལ་བ་ནི་དུས་དྲུག་ཏུ་འཐོབ་པོ།།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁ་ཅིག་གི་ནི་དུས་ལྔར་རོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་བཞིར་རོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་གསུམ་དུའོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་གཉིས་སུའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཐོབ་པའི་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཁ་ཅིག་གི་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་དེ་དབང་པོ་རྣོན་པོས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་དགུ་པའི་བྲལ་བ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འཐོབ་པ་སྲིད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཡང་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་པས་མི་བརྗོད་དོ།

所谓'即便如此'，是指对于这种分别，过去和未来两者，由于与现在接近的缘故，可以广泛地成为远和近两种。过去由于被现在间隔的缘故，比未来远；由于与现在无间隔的缘故，也是近，未来也应当如是配合。
所谓'如是应理'，是阿阇黎自己的宗义。未来远离法的自相。为什么呢？因为未获得的缘故。如是，未来尚未获得自相。或者说，它尚未获得自相且不安住。
过去又如何呢？由于已灭的缘故，远离法的自相。如是，法的自相已被过去所灭，或者说过去已从法的自相中灭去。
由于说'对治生起则成尽'，因此问'是否由于道的殊胜进展'，即是问'断除是否成为殊胜'的意思。此处是考虑对治为解脱道，因为它与离系得俱生。无间道暂时没有离系得，因为趋向生起。
解脱道与无间道对治本身同一果，不能安立为对治，如是引导离系得和作为所依，由二者获得彼果，如是解说。
所谓'诸果即是沙门果四种'中，说'四果'是为了遮遣理解为八十九果，或者遮遣理解为士用果等五果。
获得果唯应执为安立于解脱道，因为具有离系得的缘故。所谓'根的增长即是根的转变'，是为了遮遣理解为殊胜根而显示此义。
大德僧护说：'所谓根的增长，仅由说获得果已成就。'对此应说：虽然获得果本身确实是根的增长，但仍需显示何处获得离系的殊胜得果。
若不如是，仅由说生起对治已成就，则说获得果也成为不必要，不应反复争论。
所谓'某些应观待二时获得'，某些烦恼的离系于六时获得。以'中间'声说明某些于五时，某些于四时，某些于三时，某些于二时获得。
又由于是就重得离系而言，未说'某些于一时获得'。虽然利根者可能于一时获得有顶第九品的离系，但那不是重得，故不说。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བྲལ་བ་དུས་དྲུག་ཏུ་འཐོབ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་དང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་དུས་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་དུས་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་དུས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དུས་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དུས་དྲུག་ཏུ་འཐོབ་པོ། །སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པར་ཟད་ཀྱི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་དག་འཕོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བ་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བའམ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་ཡང་རུང་སྟེ།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དུས་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་འཐོབ་པ་དང་། ཡང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་དུས་ནས་དབང་པོ་འཕོ་བའི་ དུས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཏེ་དུས་ལྔར་འཐོབ་པོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་ནས་འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོའི་བར་རྣམ་པ་ལྔའི་བྲལ་བ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་དུས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དུ་འཐོབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ ངུའི་བྲལ་བ་ནི་གཉིས་པོ་སྐྱེས་པ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་དག་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེའི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་དུས་ནས་དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུས་བཞིར་འཐོབ་པོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་ ཐོབ་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་དུས་ནས་དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་ཀྱི་བར་དུས་བཞི་ཁོ་ནར་འཐོབ་པོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐ་མའི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བྲལ་བ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རུང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རུང་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་དང་དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དུས་གསུམ་དུ་འཐོབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ ནས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་བར་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པ་ཐ་མ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲལ་བ་ཡང་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དུས་དང་དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དུས་གསུམ་ཁོ་ ནར་འཐོབ་བོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་པ་དེའི་བྲལ་བ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དུས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རུང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རུང་སྟེ། གང་ ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་དབང་པོ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དུས་གཉིས་སུ་འཐོབ་སྟེ་རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་འཐོབ་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོས་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བའི་དུས་གཅིག་ཏུ་བོར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་གི་ནི་དུས་ལྔར་འཐོབ་པས་ན་དུས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་དོ། །དེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བ་དུས་གཅིག་ཏུ་འཐོབ་པ་ཡོད་དེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་དེ་ནི་ཡང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བས་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ ལྟའོ།།འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

其中，首先钝根者在六个时候获得离系：由见苦、集、灭所断的三界诸法，以及由见道所断的欲界所行诸法的离系，是在对治生起时、预流果时、一来果时、不还果时、阿罗汉果时、根转移时这六个时候获得。
这样说只是因为有此可能性，并非钝根者一定要转根。
就是这个钝根者，由见道所断的色界、无色界所行诸法的离系，可以说是在对治生起时，或说是在获得果位时都可以，即在随顺道智时首先获得，以及从一来果时直至根转移时，共五个时候获得。
同样，由这个人修所断的欲界所行法从大品到中品中品为止五品的离系，除预流果外，也是在那五个时候获得。
同一个人的第六品中品小品的离系，因为对治生起和获得果位是同一时间，所以在其中任一时间，以及从不还果时直至根转移时，共四个时候获得。
同一个人的第七、第八品小品大品和小品中品的离系，是在对治生起时和从不还果时直至根转移时，仅在四个时候获得。
同一个人最后一品小品小品的离系，可以说是在对治生起时，也可以说是在获得果位时，在其中任一时间，以及阿罗汉果时和根转移时，共三个时候获得。
同样，获得阿罗汉果的人，对于色界、无色界修所断的从大品大品到小品小品九品烦恼的离系，除了有顶地最后一品小品小品外，一切离系也都是在对治生起时、阿罗汉果时和根转移时这三个时候获得。
无色界所行的小品小品品，其离系因为对治生起和离系果的获得是同一时间，所以可以说是在对治生起时，也可以说是在获得阿罗汉果时，在其中任一时间，以及根转移时，共两个时候获得。以上是关于钝根者获得的说明。
利根者则除去根转移时，对某些烦恼的离系在五个时候获得，乃至两个时候获得。对他来说，任何时候都没有根的转移。他对某些烦恼的离系在一个时候获得，如修所断的有顶地小品小品的离系，但那是不再获得的，所以不说。
因为将果名安立于因上而说'断'。因是遍知，即是智慧的本性。

།འབྲས་བུ་སྤངས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་རྒྱུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་སྔོན་མངོན་པར་འདུས་ བྱས་ཤིང་ཆེད་དུ་བསྩགས་པ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་གང་ནས་སྤང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཞེ་ན་མདོ་ལས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དག་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་དང་། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར འདས་པ་སྟེ།འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །འདོད་པ་ན་དང་པོའི་རྣམ་གཉིས་ཟད་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གཏན་ཚིགས་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟད་མེད་དང་། སྲིད་རྩེ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། །ཡོངས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཟག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་འདི་ཉིད་དེའི་མིང་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཟག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཟག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ བའི་དོན་ཏེ།དེའི་མིང་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི་འདིའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ན་འདོད་ཆགས་གཙོ་བོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མིང་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐ་དད་ པར་བསྟན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སོ་སོར་མི་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡང་ཡོངས སུ་ཤེས་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ས་དང་ས་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུའི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བར་རྣམ་པ་དགུ་ཡོད་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་འོག་མ་པའམ།ཅི་རིགས་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡོད་དེ། གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་པས་གཉེན་པོ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་ཏོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་འདྲ་སྟེ།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།

对于所断的果，称为遍知，这是从因上假立的名称。比如经中说道：'应当了知这六触处是先前所造作、积集的往昔之业'，就是这样的道理。
那么从何处说明断除即是遍知呢？从经中说：'诸比丘，我将宣说应遍知之法、诸遍知、具足遍知之补特伽罗。何为应遍知之法？即五取蕴。何为遍知？即于此断除欲贪、超越欲贪，此即名为遍知。'如是广说。
所谓'欲界中初二种已尽而一'，是指遍知建立的理由，即离系得、无尽得，以及已损坏有顶，由于断除二因，故称为遍知，此后将详细解说。
所谓断除顺下分结，即是断除欲界漏的意思，这就是它的名称。所谓断除色漏，即是断除色界漏的意思，其名称为断尽色界贪欲的遍知。
虽然色界中还有慢等烦恼和随烦恼，但此遍知的建立是因为贪欲在其中最为主要，因此对于断除上分结，说为断尽色界贪欲的遍知。
所谓一切结永尽遍知，这是断除一切漏的名称。
所说遍知有差别，即断除色界所行的修所断，是为断尽色界贪欲的遍知。无色界诸法则是一切结永尽遍知，如是而说。
见所断诸法则不是如此，即为何色界和无色界所行的见所断不分别建立遍知，因为经中说：'断除色界和无色界见所断诸法也是三种遍知。'
由于修所断诸法的对治不同，即如是：色界所行的九品修所断，其对治无间道和解脱道，有无漏的未至定等地，以及有漏的第二禅近分乃至空无边处近分所摄的九品。
无色界所行诸法的对治无间道和解脱道，或者是下地的无漏道，或者是上地近分所摄的有漏道，由于对治完全不同，故建立差别遍知。
见所断诸法的对治则相同，即类智忍等是色界所行诸法的对治，同样也是无色界诸法的对治，因此不建立差别遍知。

།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །འདི་དག་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ ཡིན་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དག་ནི་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། ཤེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།། །། བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པ། དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་བཟོད་པ་ནི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་བྱས་ན་ཡང་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་དག་ལ་འཁོར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་ན་ཤེས་པའི་འཁོར་ཅན་ཏེ། བཟོད་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལ་རྒྱལ་པོ་ཉེ་བར་ བཏགས་པ་བཞིན་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལ་རྒྱལ་པོ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་གྱིས་བྱས་པ་ལ་ཡང་རྒྱལ་པོས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ། །ཤེས་པ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་དག་ནི་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲས་བུ་ གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ།བཟོད་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རུང་ངོ་། །མི་ལྕོགས་མེད་འབྲས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མི་ལྕོགས་པའི་ས་པའི་ལམ་གྱིས་ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་སྤོང་བ་སྲིད་དེ། ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ བ་རྣམས་ན་རེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་པ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།གཟུགས་མེད་ པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་སྟེ།བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་དེ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གང་ ཟག་གི་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

'断除随顺下分等的遍知'这句话是指断除随顺下分的遍知、色贪尽的遍知、以及一切结使究竟的遍知。这些是修道的果，所以是智的果，因为在修道中是没有忍的。
关于'为何遍知是忍的果'这个问题，遍知和智是同义，因为经中说'智和遍知是无漏智慧'。
第四十四卷。'无垢忍非智'的经文说明忍不是智的本性，那么怎么能说遍知是忍的果呢？即使把果安立为因也是不合理的，这是所思考的问题。
这里说'因为诸忍具有智的眷属'，是说这些忍有智作为眷属，所以称为具有智的眷属的诸忍。因此，智的果也可称为诸忍的果。
就像国王的眷属被称为国王一样，比如因为国王的眷属被称为国王，所以眷属所作也称为国王所作。
由于智和果是一致的，是说诸忍与智共同成就一个果，诸忍的果就是诸智的果，所以忍的果也可以是遍知。
'未至定果是一切'是说，依未至定地的道能断除三界中见断和修断的诸漏，因为经中说'以无漏未至定，能离一切贪'。
'色界和无色界烦恼所断的自性'，毗婆沙师说：断除色界和无色界所行的见所断，如前所说的三种遍知，以及断除色界所行的修所断即色贪尽的遍知，断除无色界所行的即一切结使究竟的遍知，这五种是依靠禅定根本定而能断除色界和无色界所行的烦恼。
断除欲界所行的烦恼不是禅定根本定的果，因为诸禅定根本定不是欲界的对治。因此，即使解脱者有无漏的离系得，如同断除随顺下分的遍知，断除欲界所行的见所断也不是禅定根本定的果。
尊者妙音的观点认为有八种，即尊者妙音认为，即使是离欲界贪的补特伽罗，断除欲界所行的见所断也是三种遍知的本性，是圣道的果。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་ ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འཐོབ་ལ་དེ་ལ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ནུས་པ་ཡོད་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་བཞིན་དུ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྔོན་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་སྔར་བཤད་པ་[(]གཟུག་[,]གཟུགས་[)]དང་གཟུགས་མེད་ པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བརྒྱད་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ནོ།།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནས་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ཀྱི་དངོས་གཞིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་དེས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་དེ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་དེའི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་པར་ཡང་རྣམ་པར་ གཞག་མོད་ཀྱི་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དེ་ན་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འཐོབ་པས་དེ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་ཚེ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྔ་མ་སྤངས་པས་སྔར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྔར་སྤངས་པ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་བསྡོམས་ནས་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག སྟེ།ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡོམས། །ཞེས་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་གི་། དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མཐུན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཁོ་ནའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་བཤད་ཀྱི། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསམ་ གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ན་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་ཡང་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ལ་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བྲལ་བའི་ཐོབ་ པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་གསུམ་གྱི་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའིའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནའོ།

为什么呢？因为获得了无漏的离得，即依靠禅定根本定而入决定时，也获得了见所断烦恼先前以世间道所断的无漏离得，由于其中具有见道的力量，如同断除色界和无色界的见所断一样，
将先前断除欲界见所断的遍知也安立为根本禅定的果。因此，这三种断除欲界见所断的遍知以及前述的色界和无色界的遍知在内的八种遍知是禅定的果，这是尊者音声的宗义。
断除下分结的遍知唯是未至定的果，这是因为未离欲贪者唯以未至定断除下分结，而非以根本定，因为未得彼故。先行离贪时，当依禅定入决定者，在凡夫阶段以世间道断除一切欲界烦恼，故彼非禅定根本定之果。
虽然在十六心刹那中安立依靠禅定根本定断除下分结的遍知，但不安立为其果。那么是什么呢？在此阶段，也获得了以世间道所得的断除下分结的无漏离得，故安立为断除彼的遍知。
此时由于先前断除见所断，将先前以见道所断者与先前所断的下分结合并，安立为一个断除下分结的遍知。如说：'由离贪界及得果故，彼等合并'，因为有合并一切的理由。
因此，将断除下分结的遍知唯安立为未至定的果，而非根本定的果。对此，毗婆沙师和尊者音声的宗义相同。
'殊胜禅定亦当如禅定而观'是说殊胜禅定的无漏也能断除烦恼，因此唯说未至定和根本禅定的果，而非殊胜禅定。所以说'殊胜禅定亦当如禅定而观'，因为殊胜禅定唯是初禅离寻而殊胜的缘故。
空无边处近分等，虽是世间，但唯对圣者安立为遍知果，因为有无漏离得的缘故。'无色根本三'是指无漏。'世间道果有二'是指圣者以世间道离欲界贪时。

། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྟེ། ཐ་མ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དག་གོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྟེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐ་མ་གསུམ་པོ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་དང་ཀུན་དུ་ སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་དྲུག་དང་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་གི་ཕྱོགས་ དང་མཐུན་པའི་ནི་ཅི་རིགས་པར་དྲུག་དང་ལྔ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་དག་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་རྣམས་དང་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་ བསྡུ་སྟེ།ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པས་ བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་གོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་སྤངས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡིན་ནོ།།རྗེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་དག་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་ཀྱི་བཟོད་པ་རྣམས་དང་རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་གསུམ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཐ་མ་གཉིས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་རེ་རེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྲིད་པའི་ རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མི་གཟུང་།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྲིད་རྩེ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕྱོགས་སྤངས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་ སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་དག་ལའོ། །ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་སྤངས་ པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྟེ།དེ་ནི་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིར་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་བཞི་པ་ཞེས་ འབྲེལ་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མིང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།

关于'随后了知的果也是两种遍知'这句话是指修道所摄，即最后色贪尽和一切结使究竟的遍知。
'法智有三种'这句话是指修道所摄，如经中所说：'于修道中，对灭谛或道谛的法智，是三界的对治。'
其果即是最后三种：断除最后顺下分结、色贪尽和一切结使究竟的遍知。为什么呢？因为是三界修所断的对治，所以这样说。
'其顺品有六和五'这句话是指法智和随后了知的顺品分别是六和五。说'顺品'是包括忍和智。
'唯是法忍和智的果'这句话是指法忍和法智，简言之，不是法智忍的果。欲界所行见所断已断的自性遍知如前所说三种。
法智中，修道位苦集智所摄的是断除顺下分结的遍知一种。灭道智所摄的是断除顺下分结、色贪尽和一切结使究竟的遍知三种全部。
'唯是随忍和智的果'这句话是指随忍和随智，它们也是色界和无色界所行见所断已断的自性遍知如前所说三种，以及最后两种遍知。
'为何不将每一断分别安立为遍知'这句话是指为何不取苦谛见所断已断、集谛见所断已断乃至有顶微细品已断等。
'无漏离得及'这句话意思是获得无漏离系得。
'破坏有顶及'这句话意思是断除有顶分。
'因为摧毁二因故'这句话意思是断除苦集见所断的遍行二因。
'彼断的遍知'这句话是指由这些因而殊胜的是断，因此安立为遍知。
'其他法智和随智'这句话是指从集谛法智乃至尽智的法智和随智。
'智的果断'这句话是指修道，因为它不是忍的果。
'从离界中也'这句话是指从离界中也，这里'也'字是隐含的。因此这样连接说'第四'。
'当正离界时'这句话是指正从欲界、色界和无色界出离时，余下的话是'获得遍知之名'。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁམས་ མཐའ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཁམས་རིལ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྐད་ཅིག་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་གཉིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ།།དེ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཉིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་ལྔ་པ་དེ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་འདིས་ན་སྤངས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ གང་ཞིག་སྤངས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་སྤངས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའམ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ཡང་སྤངས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཉི་ག་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་ བ་དང་།ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤངས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྒྱུ་གཉི་ག་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་མེད་ལ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་སྤངས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་དགུ་པ་མ་སྤངས་པ།དེ་སྲིད་དུ་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་མེད་པས་མི་བརྗོད་དོ། །གཅིག་མིན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རེ་ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་མི་ལྡན་པ་ཁོ་ན་སྟེ།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་མི་ལྡན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རྒྱུ་གཉི་ག་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་དང་ལྡན་ལ་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྔར་བཤད་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ལ།འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་གཉིས་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ ལ་གནས་པ་ལྔའི་བར་དང་ལྡན་གྱི་དྲུག་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ནོ།།འབྲས་བུ་བཞི་རྣམས་གཞག་པ་ནི། །རྒྱུ་ལྔ་དག་ནི་སྲིད་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་ལ་སྔོན་ལམ་བཏང་བ་དང་། །གཞན་ཐོབ་པ་དང་ཟད་བསྡོམས་དང་། །ཤེས་པ་བརྒྱད་མཚན་ཐོབ་པ་དང་། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ། ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྤངས་པ་སྡོམ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།

为什么呢？说'因为已从一切界离贪'，是因为从整个界中离贪，而不仅仅是损减而已，当时是想着已经完全断除了。
'离二种结缚'是指所缘和能缘的烦恼刹那结缚是二种结缚。离彼即是离二种结缚，阿毗达磨论师们说这是第五因，由此因而称为遍知所断。
'何种所断'是指从见苦所断乃至见道所断以及修所断。若于彼所断种类，离其他见所断或修所断烦恼之所缘。
其他人说这也是遍知所断的第五因。'此非他'广说即是，离二种结缚即是二因完全断除，即见苦所断和见集所断的遍行因完全断除，以及超越界，非其他。
如是虽断见苦所断，但只要未断其所缘的见集所断遍行因，则无二因完全断除。虽断修所断八品，但只要未断第九品，则无超越界，故不说。
'非一'广说中，首先凡夫唯不具足，因为无无漏离系得。圣者住见道者，乃至住于见集法忍，'乃至'之声即是住于见苦法智、见苦随忍以及见集法忍者也唯不具足，因为未断二因。
住见集法智者具足一种，住见集随忍者也应知唯具足一种。见集随智具足二种，即前说欲界见苦集所断的遍知，以及色无色界见苦集所断的遍知。
住见灭法忍者也唯具足二种。见灭法智具足三种等，乃至住见道者具足五种，不具足六种，因为第十六刹那属于修道所摄。
住道随智者具足六种遍知，即前说诸种以及色无色界见道所断的遍知。
难道不是将要解释'四果安立，因有五因。舍前道得果，得他及尽合，得八智相及，得十六行相'吗？虽然断除是合集，但遍知非合集，故无相违。

།ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས པའི་རྣམ་པ་དང་པོ་སྤངས་པ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་བར་ལ་གནས་པ་ཡང་དྲུག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་བསྡོམས་པ་དེ་དང་འདྲ་བས་སོ། །སྔོན་ནམ་ཕྱིས་འདོད་ པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྔོན་རོལ་ལམ་འོག་ཏུའམ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ གཅིག་དང་ལྡན་ཏེ།འདི་ལྟར་འཕགས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་ཐོབ་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའམ་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ རྣམས་དང་།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པ་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་འོག་ཏུ་རིམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཡང་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྡོམ་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་རྒྱུ་མཐའ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྡོམ་པར་འདོད་ཀྱི་གཅིག་ ཁོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་བསྡོམས་པ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དག་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཕྱིར་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་གཅིག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ནི་དྲུག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ ཞེས་སྨོས་སོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་དང་ ལྡན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་བཞིན་དུ་ཆེས་མང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའོ། །གནས་སྐབས་དེ་གཉིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དག་ནའོ།

关于'只要未获得离欲贪'这句话，'只要'这个词表明从修行断除烦恼的第一种形态直至断除第八种形态期间，都只具有六种。
所谓'从中退失'，是指从离欲贪退失后，其总数与之相同。
所谓'先前或后来获得离欲贪'，是指在现证之前或之后如何呢？即是说，以世间道断除欲贪后进入决定性，在随道智时断除五下分结的一种遍知。
这样的圣者在十六心刹那获得时即是不还果，而非预流果或一来果。经中也说'由断五下分结而成为不还果'。
因此，由于总摄断除见所断和五下分结，故唯具有一种断除五下分结的遍知。在现证之后渐次获得离欲贪者，也唯具有一种断除五下分结的遍知。
获得阿罗汉果时唯具一种，因为此时总摄诸遍知。
提到'若由色界烦恼退失'这个差别，是因为从欲界烦恼退失者舍弃具有六种遍知，从无色界烦恼退失者舍弃具有二种遍知。
所谓'获得离色贪者具有二种遍知'，是指已离色贪的不还果的含义。
若问为何不总摄离界贪者，因为未获得果位。意思是，希望总摄离界贪和获得果位是由一切因而非仅由一种因。
所谓'若由无色界烦恼退失'，是指从阿罗汉果退失者，总摄断除五下分结和断尽色贪的遍知，由无色界烦恼从阿罗汉果退失后会重新获得。
由色界烦恼退失者将具有一种，由欲界烦恼退失者将具有六种，因此说'无色界烦恼'。
所谓'不还果和阿罗汉'，意在表达未离色贪的不还果和阿罗汉，因为已离色贪的不还果具有二种遍知。
所谓'并非更多'，是想说不像渐次行预流果那样更多。
'总摄'是什么意思呢？即是一种安立的意思。
'由二因'是一种解释。
'此二者'是指离界贪和获得果位。
'在彼二位时'是指未离色贪的不还果和阿罗汉的阶位。

། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། ། ལ་ལ་གཅིག་གཉིས་ལྔ་དང་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལ་ལས་གཅིག་འདོར། ལ་ལས་གཉིས། ལ་ལས་ལྔ། ལ་ལས་ནི་དྲུག་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཐོབ་པ་ཡང་ལ་ལས་ནི་གཅིག་།ལ་ལས་ནི་གཉིས། ལ་ལས་ནི་དྲུག་གོ། །ལ་ལས་ལྔ་འཐོབ་པོ ཞེས་བྱ་བ་འདི་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ལྔ་མིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ནི་འགས་ཀྱང་མི་འཐོབ་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ སུ་གཏུགས་པའི་ཤེས་པ་གཅིག་འདོར་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་བསྡོམས་པས། དེ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཡང་ཐ་མའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་གཏོང་ངོ་།།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཏོང་ངོ་། །དེ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ལྔ་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་གནས་ཏེ། དེ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཐོབ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དེའི་བྲལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ཐོབ་པ་ལྔ་གཏོང་ངོ་།།དྲུག་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མི་གཏོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ནང་དུ་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་འདྲ་བས་དེ་ཉེ་བར་མི་འགོད་དོ། །མཐར་གྱིས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་དྲུག་གཏོང་སྟེ།ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་ལ་ལས་ནི་གཅིག་འཐོབ་པ་ནས་དྲུག་གི་བར་ དུ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྔོན་མེད་པ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་གང་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་ལས་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཞིག་དང་པོར་ཐོབ་པ་དེས་ནི་གཅིག་འཐོབ་བོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མཐོང་ བའི་ལམ་གྱི་ཐ་མར་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་འཐོབ་བོ།།མཐར་གྱིས་པས་ཀྱང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་གཅིག་ཁོ་ན་འཐོབ་བོ། །དགྲ་བཅོམ་པས་ཀྱང་ཐ་མ་གཅིག་ཐོབ་བོ། །གཟུགས་མེད་ པའི་ཁམས་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགའ་ཞིག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ།དེས་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་ པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ།།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་དྲུག་སྟེ། གང་ཞིག་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དེ། དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་ནི་ལམ་གཉིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'一种遍知'是指，由于未离色贪，不还果者有一种断除五下分结的遍知，而阿罗汉也有一种断尽一切结缚的遍知。
'有的舍一、二、五、六'详细解释为：有的舍一，有的舍二，有的舍五，有的舍六，这是其含义。
获得也是有的获一，有的获二，有的获六。没有'有的获五'这种说法。
因此说'非五'，经义的道理就是谁也不能获得五种遍知。
现在解释论文：以任何心从阿罗汉果退失时，舍弃一种断尽一切结缚的遍知，因为在阿罗汉果位时总的来说，只有这一种遍知。
同样，已离色贪的不还果者从离欲贪退失时，也只舍一种断除五下分结的遍知。
舍断除五下分结的遍知和断除色贪的遍知。这是谁呢？即已离色贪的不还果者从离欲贪退失时。
先离贪而住于随顺道智者舍五种，即住于现观的第十六心刹那，若获得断除五下分结的遍知，则舍弃先前以世间道所获得的离系，获得无漏离系，舍弃前十五刹那所获得的五种遍知。
第六种断除色界和无色界见所断的遍知虽然不舍，但由于从离贪界和获得果位的角度已包含在断除五下分结的遍知中，所以如同无体性一样，不另外安立。
渐次者非先离贪者，以离欲贪的因缘舍六种，即断除三界见所断的诸遍知。
同样，'获得也是'，除了'五'以外，有的获一乃至获六。
'有的获得先前未得者'是指，住于见道者若首次获得九种遍知中先前未得的遍知，则获一种。
修道中先离贪者在见道最后获得一种断除五下分结的遍知。
渐次者也在离欲贪道的第九解脱道中唯获一种。阿罗汉也获得最后一种。
'从无色界某种离贪退失'是表明不是从离色贪退失，由此获得断除五下分结的遍知和断除色贪的遍知。
有些获六种，即从不还果退失者是渐次预流果。先离贪者无退失，因为其离贪已获得两种道。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྔ་འཐོབ་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ན། དེ་ཁོ་ནས་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་ གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པའོ།། །།མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་དག་གི་འབྲེལ་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་སྤངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ འདི་ཉེ་བར་འགོད་དེ།ཇི་སྐད་དུ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མིང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤངས་པ་དེ་ཡང་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་དང་བསྒོམས་པ་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཟླས་དབྱེ་བ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་ཏེ་རྒྱུ་དེ་ལས་སོ། །དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་ན་སྡུག བསྔལ་ལ་སོགས་པ།།མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། བཞི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བའི་ ལམ་གྱིས་ཡིན་ལ།བདེན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་དག་ཅི་ཟག་པ་མེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་བརྗོད་དོ། དེ་ལམ་བསྟན་པ་ཉེ་བར་དགོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ནི་ཁམས་ གསུམ་པ་སྤོང་བ་དང་རྣམ་པ་དགུ་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བ་དེ་འདྲ་བའི་མཐུ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བའི་མཐུ་ཞིག་ཡོད་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཁོ་ནས་ཅིག་ཅར་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་གི་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་པས་དེར་ཐལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཀྱང་ཅིག་ཅར་དུ་མི་སྤོང་ངོ་།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་བསྟན་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན། འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུ་རྣམས་སྔ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་སྔར་བསྟན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྔར་བསྟན་པར་འགྱུར་ རོ།།དཔེར་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རགས་པ་བཞིན་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། རྒྱུ་བ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་སྒོ་ ནས་སམ།སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་སྔར་སྐྱེས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་ གཏན་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

正因为如此，没有任何人能同时获得五种遍知。如果先前已离贪者退失，则他将同时获得五种遍知。这是《阿毗达磨俱舍论明义疏》，由大师王子称友所造，第五品'随眠品'。
为了显示第五品和第六品的关联，如所说'断即是'等，这里安立。如所说'断即获得遍知之名'，这是因为以果来假立因。那断也已说明。如何说呢？即说'由见谛及修'。以一种差别分类的方式来说明其本质，即由见诸谛故，由修故，从见谛和修习，即从这些因。
'除去三见二见外，其中十、七七、八种，于欲界苦等谛见时，依次断除'以及'四种由修所断'等，广说烦恼有见所断和修所断。见谛是以见道，修谛是以修道，因此现在说'此见道和修道是否无漏'等。这是在安立道的宣说中。
因为是三界的对治，若见道是世间的话，则不能成为有顶的对治。又因为同时断除九种见所断，如修道一样，不是世间道。世间道没有断除三界和同时断除九品的这种力量。
若说出世间有同时断除九品的力量，则修所断也应该由出世间道同时断除。对此答：应当确定唯由出世间道同时断除，而不是说出世间道一定是同时断除，所以不会有这样的过失。修所断烦恼是有所依的，所以即使是出世间道也不能同时断除。
若不如此，即如果不想如实证悟那样宣说的话，因为在世间中见因在先，所以应先说因，即应先说集谛。如念住、禅定等的例子，即如念住等随生起次第而说，身念住因为粗重而作为所缘，从粗细的角度或前后因果的角度，先生起，之后是受念住，之后是心念住，之后是法念住。如是这些是随生起次第而说，禅定等也是如此。'等'字包括解脱、胜处、遍处等也是随生起次第而说。

།ཁ་ཅིག་ནི་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ བརྟགས་པ་དང་མཐུན་པར་ཏེ།རྟོགས་སླ་བར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དག་ལ་སོ་སོར་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྐྱེས་པ་ནི་འདུལ་ བའི་སྐྱེ་བོས་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པར་སླའི་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའམ།ནག་པོའི་ཕྱོགས་རྟོགས་པར་སླ་བས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ། ། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། མི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་དང་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གང་སྔར་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་ལ། ཕྱིས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་པའི་ངེས་པ་འདི་ནི་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔར་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། འདུན་པ་བསྐྱེད་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དེ།དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདེན་པ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ སྔར་དང་ཕྱིས་བསྟན་པ་དག་ཕྱིས་དང་སྔར་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གང་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལའོ། །གང་གིས་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གང་ལས་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་དང་པོར་ཏེ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་སུའོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནད་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་འབྱུང་བ་ལ་ནད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།དེའི་གཞི་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཟད་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྨན་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔེ་འདི་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ལ་སོགས་པའི་ མདོ་ལས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་འོས་ཡིན་ཞིང་རྒྱལ་པོའི་སྤུ་ལ་འབབ་པ་ཡིན་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་སུ་ཡང་འགྲོའོ། །བཞི་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། ནད་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་སྤོང་བ་ལ་ མཁས་པ་ཡིན་ནད་སྤངས་ནས་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བཞི་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སྔར་འཕངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་སོ། །དཀྱུས་བསྟན་པའི་རྟ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་རྒྱུག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟ་ཇི་ལྟར་དཀྱུས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་འགྱུར་བ་ མེད་པར་རྒྱུག་པ་དེ་དང་འདྲའོ།

有些是随顺遍计所执而说，即随顺遍计所执，也就是容易理解而说的意思。
比如正断等，是指通过白分和黑分各自生起和未生起的差别门而说，如生起的是调伏补特伽罗容易了知，未生起的则不然，或者说黑分容易了知。
怎样呢？为断已生起的罪恶不善法而生起欲求，发起精进，摄持其心，正确安住。为不生起未生的罪恶不善法而生起欲求，如前所说。为生起未生的善法而生起欲求，如前所说。为已生善法住、不忘、修习而生起欲求，如前所说。
先前为断已生而生起欲求，后为不生未生而生起欲求，这个次第并非确定。那么如何？先前也为不生未生而生起欲求，后来也为断已生而生起欲求，这是举例说明。善分也应当如是配合。
诸谛是随顺现观而说，否则因果苦集二谛前后说的应成后先说。
所谓执著是对苦谛。所谓造作损害是由彼。所谓解脱是从彼苦谛，即最初在加行位中。在何时？说在观察位中。在遍知位中，即顺决择分位中的意思。
关于见病等，病是苦谛的比喻。病因是集谛。病尽是灭谛。病药是道谛的比喻。诸谛的这个比喻经中也说了。
如何说呢？具足四支的医生能拔除病苦，堪为王者，适合王者，也能列入王者之数。何为四？善知病，善知病因，善知病愈，善知病愈后不复发。
如是具足四支的如来应正等觉亦称为无上医王能拔除病苦。何为四？诸比丘，如来应正等觉如实了知此是苦圣谛，如实了知此是苦集，此是苦灭，此是趣向苦灭道圣谛。
所谓先前推动是由先前的势力。如马沿轨道无碍奔驰一样，即如马沿轨道无改变地奔驰相似。

།ཁ་ཅིག་ནི་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་དཀྱུས་སྙོལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འདོན་ཏོ། །རྫས་སུ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་ནི་འཕགས་པ་ རྣམས་དང་།གཞན་དག་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་འདི་དག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཟིགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་ པ་དང་།བདག་མེད་པར་གཟིགས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ལམ་དང་རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་བར་དུ་གཟིགས་ཀྱི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་འཕགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའི།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་བདེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་ལ། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་མ་ ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ངོ་།།འགོག་པ་ལ་ནི་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རོ། །ལམ་ལ་ནི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར།གཡང་ས་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ། །འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །གཉིས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་པར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ནི་འཕགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཕྱིར་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གཅིག་ལུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ དག་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ཚོར་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཅི་རིགས་མ་ལུས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་རིགས་པའི་དོན་ནི་ཡིད་དུ་འོང་ བ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་དུ་འཐད་པས་ན་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སོ། །ཚོར་བ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །སྡུག་ བསྔལ་བ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་དབང་གིས་ཏེ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ ཚོར་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར།ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་འཐོབ་བོ། །འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཀྱི་ཧུད་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་ཚལ། །ཀྱི་ཧུད་མཚེའུ་དང་དལ་ གྱིས་འབབ།།ཀྱི་ཧུད་སྡུག་པ་རྣམ་ཤེས་ལྷ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཞིན་ས་ལ་ལྷུང་། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

有些人说是无碍地连续诵读。关于实物也有差别这句话中，'也'字是表示从名称方面也的意思。'因为不颠倒'是指这样：对圣者们和其他人来说也是不颠倒的，就是苦等，而不是其他。
圣者们如实地见到这些谛，即于苦谛见到苦、无常、空、无我，同样于道谛也见到道、理、修、出离等，而非圣者的其他人则不能如此见到，因此这些称为圣者们的谛，而不称为非圣者们的谛。
为什么呢？因为是颠倒见。他们于苦谛见为乐等相，于集谛见为非集等，于灭谛见为非灭等，于道谛见为非道等。
'他知他人之苦'是指：灭谛因为无有后有，如同悬崖使凡夫们恐惧。'圣者知苦'是指五取蕴。
'二是圣者们的谛'是指苦谛和集谛，因为是不颠倒见。'二既是圣且是谛'，因为是善和无漏，也是圣者们的谛，因为是不颠倒见。如此则显示剩余一个，故称为圣谛。
当说'受的一部分是苦的自性'时，是指受蕴的一部分是苦和忧的本性。'随应皆是苦'中，随应的含义是：可意的是坏苦性和行苦性所苦，不可意的是苦苦性和行苦性所苦，除此之外的是唯行苦性所苦。
令意满意故为可意。'除此之外'是指除可意和不可意之外的。'与三受次第相应'是指乐受是可意的，苦受是不可意的，不苦不乐受既非可意也非不可意的意思。
'由其力'是指由受的力量，即色声等非受自性的也因与之相应而得可意等名称。'坏苦性'是指由无常性变坏的意思。如说：'呜呼种种车苑，呜呼池塘缓流，呜呼可爱识天，悲叹坠落于地'等。'唯以苦为体'是指唯以损害为体的意思。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པ་ན་ ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤུགས་ཀྱིས་ན་འདི་འགྱུར་བའི་བདེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་འདིའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །ཡང་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟད་དེ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ གང་གིས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་ན་བདེ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བཞེད་པའི་ཕྱིར། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ།།འདུ་བྱེད་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཁོ་ནས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ངེས་པར་མི་གནས་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། གང་ཞིག་སྐྱེས་ཤིང་ འཇིག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཚོར་བ་དང་འདྲ་བར་ བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ།བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་བདེ། གནས་པ་ན་ཡང་བདེ་ལ། འགྱུར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་ བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ། གནས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིན་པའི་བར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་འགྱུར་བའི་ སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ལ།འདུ་བྱེད་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་འདི་ནི་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ཁོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས་འདིར་དོན་ནི་དེ་ཁོ་ན་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གྱིས་མི་མཐོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་གཟིགས་ཀྱི་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ན་ནི།ལམ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

苦受在生起时也是苦，在住时也是苦，这样说是否暗示它会转变为乐呢？如果是这样，那么就会混淆特征。对此回答：这不是它的特征。那么是什么呢？只是为了厌离而示现而已。或者就是如此，它只是依靠能够厌离的自性，才是纯粹的苦。就像乐受在生起和住时虽然是乐，但由于意在令其厌离，所以以变苦性而成为苦，如是与厌离相似。
所谓'唯由诸行而成苦'，即唯由诸行，也就是唯由生起的意思。所谓'凡是无常者即是苦'，意思是凡是必定不住者即是苦，凡是生而灭者即是苦的意思。因此说'由缘所造作'，因为由缘所造作，所以称为苦。
能感受这些诸行也如同感受般所说，即能感受乐受的诸行以变化而成苦性。能感受乐受的诸行在生起时是乐，住时也是乐，变化时是苦。能感受苦受的诸行唯以苦的自性而成苦性，能感受苦受的诸行生起是苦，住时也是苦。能感受非苦非乐受的诸行，因为由缘所造作，所以唯由诸行而成苦性。
所谓'以苦性是苦性'，因为有'是'字，所以变化性是苦性，故是变苦性；诸行性是苦性，故是行苦性，应当如是说。这种分类仅仅是由词语组合而有差别，实际意义并无不同，因此这里应当取其实义。
所谓'因为不共'等广说，是说可意的诸行与苦苦性不共，因此说它们以不共而成变苦性。不可意的诸行与变苦性不共，因此说它们以不共而成苦苦性。可意等一切诸行都以行苦性而成苦性，这是遍及的缘故。
如果一切都是如此苦，为什么不是人人都能见到呢？为此说：这些唯有圣者能见，其他人则不能。怎么说呢？这里所说的一切都是令人厌离的。如果这样的话，即如果以行苦性一切诸行都是苦，那么道也因为是有为法而成为行苦性，因为是由缘所生的缘故。

།སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ཅི་སྟེ་བརྗོད།སྔར་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས་ལམ་ཡང་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྡུག་ བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་སྔར་བཤད་པ་དེ་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། འདི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ འདིར་དགོངས་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པ་གང་ཞིག་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་ བར་མི་རྟག་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་ཀྱང་ཁྱད་པར་རྟོག་པ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ འགྲོ་བས་ན་བ་ལང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲོ་བས་ན་མ་ཧེ་ཡང་བ་ལང་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དོན་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཡིན་དང་ཅིའི་ཕྱིར་བ་ལང་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དུ་མཐོང་བས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་འགོག་པ་ལ་དེ་ལྟར་ལྟའི་ལམ་གྱི་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་ པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོ་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོའི་ནང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་།སྲན་ཆུང་དང་། སྲན་མ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་ཉུང་བའི་ཕྱིར་མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་སྣང་བ་དེ་ དང་འདྲའོ།།ཆུས་གདབ་པའི་བདེ་བ་ཆུང་ངུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་བདེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆུང་ངུ་ཡང་ཡིན་པས་བདེ་བ་ཆུང་ངུའོ། །ཆུས་གདབ་པའི་བདེ་བ་ཆུང་ངུ་ནི་ཆུས་གདབ་པའི་བདེ་བ་ཆུང་ངུ་སྟེ་དེས་སོ། །ཡང་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་གྱིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བདུན་ཅུ་པ་ལས་སོ། ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནི་རྒྱུ་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་མང་པོས་སྐྱེད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བདེ་བ་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཞིང་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ ཤིན་ཏུ་མང་པོས་བསྐྱེད་དེ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན་བདེ་འདོད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་བདེ་བ་འདོད་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ན། བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་རྟོགས་སོ། །ཞེས་བྱའོ་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདེ་བ་དང་བཅས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཕྱོགས་སྔ་མ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྣམ་པ་གཅིག་པས་སོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་བདེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'苦'的性质是不相顺的缘故，为何只说其他的呢？前面说由缘所造作的缘故，一切行皆是无常，凡是无常的即是苦的。如是说道，道也是由缘所造作的缘故，是无常的，因此应成是苦的。
若承许苦的性质仅是不相顺，则前面所说的就不是性质了。如果那是苦的性质，则此非性质者，这是无过失的。如何呢？此处所要表达的意思是：凡是无常且与圣者不相顺的即是苦的。
什么是与圣者不相顺呢？即是有漏的事物。又为何无漏道虽与彼相同是无常，却不是与圣者不相顺呢？为此说'彼生起是引导一切苦灭尽的缘故，与圣者不相违'。
在世间中虽无差别而说，也见到有差别的分别，譬如说'因为行走故是牛'，但行走的水牛却不成为牛。
义理确定如是，为何是牛呢？因为行走的缘故。如是此处也是，凡是有漏的事物即是与圣者不相顺。为何呢？因为无常的缘故。
所谓'唯是彼见为苦'，应当了知是说对有漏事物的灭见为如是，而非对道。如同豌豆堆中虽有蚕豆等，却说是豌豆堆一样。
即如世间中豌豆堆内虽有蚕豆、小豆、豌豆等，但因为少的缘故，对蚕豆等安立豌豆堆的名言。
所谓'以水洒淋的小乐'，即是乐且是小故为小乐。以水洒淋的小乐即是以水洒淋的小乐，由此故。
所谓'又说'是指尊者童受，出自《七十苦论》。
'因为是苦的因故'，是说乐是苦的因，因为与感受苦的业相应的缘故。'因为由众多苦所生故'，是说如是乐依赖他缘，由田地等造作的极多苦而生起。
'因为有苦故欲求乐'，是说如是有饥渴等所造的苦时，欲求饮食等所造的乐，其他情况则不然。因此由这些因缘，了知乐即是苦。
关于'一切有都具有乐'，'是'字是为了遮遣前说。'以行苦一味'是说以行苦为一相。
现在所谓'如何是乐的自性'，是说如何对非苦自性的诸受称为苦。

།མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་གཟུགས་དང་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།དཔེར་ན་གཟུགས་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་ཏོ། །བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་དེའི་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ ཤེས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཅིག་ཅེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི དགོས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཁོ་ནས་དགོས་པ་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྨྲ་བས་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ལྟའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། སློབ་དཔོན་གྱིས། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་མཐོང་ན་མི་མཐུན པར་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བདེ་བ་དེ་མི་རྟག་པར་མཐོང་ན་ནི་མི་ མཐུན་པར་འགྱུར་ལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ལྟའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་ཚིག་གཞན་ཡིན་ནོ། །གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱུར་བ་དང་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་པ། ཧ་ཅང་སྤྱད་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའོ། ། དུས་མ་ཡིན་པར་སྤྱད་པ་ནི་དཔེར་ན་དགུན་གྲང་བ་སྤྱད་པ་དང་སོ་ག་དྲོ་བ་སྤྱད་པ་ལྟ་བུའོ། །མཉམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས གསལ་བར་འགྱུར་བར་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཡང་ཕྱིར་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་བའི་ཚོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

由于无常的性相是不相顺的缘故，这是说由于无常故不相顺，由于不相顺故观为苦的意思。
比如色和想等是说，比如对于色、想、行、识等虽然也观为苦性，但它们并不像苦受那样是苦的，因为苦受是损恼的自性，而它们的性相并非如此。
某者是说尊者童受。尊者童受认为那是集的行相而非苦的行相，因为观苦的因故。
另外，对于生于色界和无色界的圣者们也会生起苦想，若不生起的话，这是意思。那些不还者的苦受之因，并非是苦受之因。哪些呢？色界和无色界所行的诸蕴。为何非因？因为不再来到苦处故。
为何说行苦性呢？是说如果由于是苦因故而观乐为苦性的话，那么所说的'凡是无常者即是苦'的行苦又有何必要呢？仅由是苦因就已成就该义故。
主张是苦因者说'若是'等，若由于无常故观为苦性，而非由于是苦因故。那么无常和苦的行相有何差别？论师以'由于是生灭法故'等广说。
为显示如何由于不相顺故是苦，说'见无常则成不相顺，故无常行相引生苦行相'。这是说所说的'凡是无常者即是苦'并非因为是一种行相而如是说，而是说见到乐是无常则成不相顺，由于不相顺故观为苦性。
有些人是说尊者吉受等。'如是是苦'是说此处是苦的性相的意思。'应当观乐受为苦'是另一经文。'冷热等'中的等字摄集酸甜等。
第四十五品。过度受用是指过分受用。非时受用例如冬天受用冷、春天受用热等。'平等'是说以乐因。'对于威仪差别也应如是说'是说凡是认为卧等是乐因的那些，从'唯彼等'到'明显而已'都应当说。
若问为何于苦对治生起乐想？这与'无有乐受'的语境相连。若问于苦的差别为何生起乐想？应连接为'如是无有乐受'。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་བཀྲེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་ སྨོས་སོ།།ཕྲག་པ་ནས་ཕྲག་པར་ཁུར་སྦེད་པ་ཁུར་ཙ་བ་རྣམས་ཁུར་གྱིས་ནོན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཁོ་ནར་གནས་བཞིན་དུ་བདེའོ་སྙམ་དུ་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་མི་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་བདེ་བའོ། །མི་ འདོད་པ་ནི་གཞན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་མེད་པའི་གནས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སོ།།དོན་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བག་མེད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལས་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་ པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཅན་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ཅན་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནམ། ཡང་ན་ངོ་བོ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པར་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པས་མི་སླུ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཕན་ འདོགས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དེ་ལ་སུ་ཡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་འབྲལ་བའི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ དང་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་སྐྱོན་ཅན་དུ་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་དུ་ན་ཚེགས་མེད་པ་ཁོ་ནར་འདོད་ཆགས་མེད་པ་འགྲུབ་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འབད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ ལོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདི་ནི་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་ཞུས་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོར་མཐོང་ན་ནི་ དེ་ཁོ་ན་ཞུས་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོར་མཐོང་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ནས་ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཞེས་ཞུས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་འགལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངས་དགོངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་གྱི། འདི་སྐད་དུ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ལས་ དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡང་ཚོར་བ་གསུམ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཀྱང་བཀའ་མ་སྩལ་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོར་བ་གསུམ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་ལ། གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངས་དགོངས་ནས་བཤད་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ཅན་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་འགྱུར་བ་ཉིད་ལས་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了说明对苦的对治生起乐想，所以广说'如饥渴'等。为了说明对苦的差别生起乐想，所以广说'诸愚者对苦的差别'等。肩挑重担的挑夫们虽然被重担压迫，处于痛苦之中，却生起'快乐'的想法。说'这就是道理'是论师的观点。
'圣者们不欢喜'是指欲乐。'不欢喜是因为有其他过患'是指放逸处等其他过患。为了说明这个道理，广说'何等感受'等。'放逸处'是因为是失乐的因。
'需要极大造作而成就'和'变异'是指随后生起痛苦，以及生起非苦非乐，或者说是本性衰损的意思。'无常'即是'坏灭'的异名。
'不是以自相的方式'是指有益的自相方式，乐受对圣者们也是以有益方式而不欺诳的。如果这乐受以自相即有益的本性是不可欲的话，那么对这乐受就不会有任何人生起贪著，就像对苦受一样，这是所思考的。
'为了离贪'是指因为为了要离贪，以其他方式也观察为过患，否则无需努力就能成就无贪，为了离贪的努力就成为无义。
'世尊说凡是所感受的一切皆是苦'这段经文是长老阿难所诵。'他也会如是请问'是指长老阿难若见'凡是所感受的一切皆是苦'这句话不合理，就会这样请问，因为'凡是所感受的一切皆是苦'是相违的。
如果见到'三受'这个不合理，就会请问'世尊依何密意说三受'，因为这是相违的。世尊也会回答说'三受是我依密意所说'，而不会说'凡是所感受的一切皆是苦'是我依诸行无常性和诸行变异性密意所说。
又因为提到三受，所以也未如是说。因此三受以自性而有，而'凡是所感受的一切皆是苦'这是我依密意所说，因为世尊说这是依诸行变异性密意所说。

།རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ མིང་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་འདྲ་བར་བདེ་བ་ནི་ཆུང་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི་མང་བ་ཡིན་ན་གཅིག་ཏུ་བདེ་བར་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚོར་བ་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པར་ཚོར་བ་གསུམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ནི་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་དགའ་བོ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ལས་དགོངས ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་དགོངས་ཏེ།བཤད་པ་ཡིན་པར་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་འཛིན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཡང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་ཚོར་བ་གསུམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་ བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་སོ།།འདིར་ཚོར་བ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཁུངས་ནི་གང་གིས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྟོགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆུང་ངུ་ དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་ལ།ཆེན་པོ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་འབྱུང་། འབྲིང་ལ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བློ་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བདེ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཐ་དད་པས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་ལའོ། །བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།འབྲིང་ལ་ནི་བདེ་བ་འབྲིང་གི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཆེན་པོ་ལ་ནི་བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ལ་བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་བློ་སྐྱེ་བར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལ་བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་བློ་སྐྱེ་ བར་གྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

由于是变化和无常的法性，这是说由于是变化的法性和无常的法性，变化就是转变为他者。'欲妙'这个名称是指悦意的色、声、香、味、触等。'生'也是指悦意的生的名称，生也是如此，乐少苦多，若执为纯乐则是颠倒。
如果说是随顺世间而说的话，是说如果随顺世间的感受理解而说三受，这是不对的。因为佛说一切受皆是苦性，是从胜义谛而说的缘故。因为世尊对阿难说：'任何感受都是苦'，这是我从诸行无常性和诸行变异性的意趣而说的，因为佛这样说过。因此不是随顺世间而说三受。那么是什么呢？是从自相的角度而确定的意思。
又因为说'如实'的缘故，所以不是随顺世间而说三受。怎么说呢？广说'乐根和喜根，应当视为乐受'等。苦根应当视为乐受，忧根是苦受，舍根是非苦非乐受等如是广说。
此处三受存在的根据是'以正慧如实见到这五根'，'如实'是指无增益也无损减。世间怎么会将苦受理解为乐、苦、非苦非乐三种呢？因为以苦的本性必定只能理解为苦。
如果说'对于小、中、大'等广说，是说对小苦生起乐想，对大苦生起苦想，对中等生起非苦非乐想。对此，乐也有三种，广说为小、中、大的差别。'对小苦等'是指对小、中、大。'生起大乐等想'是指生起大乐、中乐、小乐想的意思。
怎么说呢？对小苦生起大乐想，对中等生起中等乐想，对大苦生起小乐想。对大苦生起小乐想是不合理的。为什么呢？如果对大苦生起小乐想，那么这个苦就不成其为大苦了。

།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བློ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཇི་ལྟར་ཆུང་ངུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ནི་ཆུང་ངུ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མཐོང་བས།གང་གི་ཚེ་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་གྱི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་གང་ལ་འདི་བདེ་བའི་བློར་ འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུར་གྱུར་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པ་བརྗོད་དགོས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བདེ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་སྐྱེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུའི་སྟོབས་སམ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་སེམས་ན།སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འགགས་ན་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་དང་འགགས་པར་གྱུར་ན། སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་བློ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བ། སྡུག་བསྔལ་ ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་བྲལ་ན་ཡང་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་མ་ལུས་པར་བྲལ་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པའི་བདེ་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་བཤད་པ་ལྟར་འདོད་པའི་བདེ་ བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་འདོད་པའི་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་འགགས་ན་འདོད་པའི་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་བློ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟ་བུ་ ཡང་མ་མཐོང་ངོ་།།ཚོར་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཤས་ཆེན་པོར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འཛིན་པའོ། །འབྲིང་ལ་ནི་མི་གསལ་བར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འབྲིང་ ལ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་དེ་ཡང་མི་གསལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་ དེ་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ན་བདེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱེད་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས། གོང་ན་སྟེ་ བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་འབྲིང་དུའང་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་འབྲིང་ལ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་ཡང་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果对小苦产生大乐的想法，那么这个苦怎么会是小的呢？因为如此清晰地体验到的，就不应该是小的。
在既非苦也非乐之后，体验到乐的缘故，当说到'从香、味、触的差别所生'时，按照你们的观点，既非乐也非苦是中等的，而不是小的形态，因此这时应该说明，对什么产生乐想，什么又成为小苦。
因此，乐仅仅是由境的力量而生，而不是由等无间缘小苦的力量或等无间缘大苦的力量而生。
再者，如果认为对小苦产生乐想，那么当小苦未生或灭时，由于完全远离苦的缘故，应该产生更大的乐想。这样想是因为，如果认为远离部分苦都能产生乐想，那么完全远离苦就更不用说了。
所说的'现前欲乐也应该如此说'，是指如同解释从香、味、触的差别所生的乐一样，现前欲乐也应该如此解释。怎么解释呢？如果对贪欲的小苦产生欲乐想，那么当贪欲的小苦未生或灭时，应该产生更大的欲乐想，然而并未见到这种情况。
关于'对小受'等广说，'对小受'是指对苦的意思。'强烈地执著所经验的'是指明显地执著。'对中等的执著为不明显'是指对中等苦执著为既非乐也非苦的感受，这怎么可以呢？意思是对小苦也会变得不明显。
关于'在三禅'的广说，由于经中说'彼处有乐受'的缘故，在第一、第二、第三禅中有乐。这也会成为小苦，为什么呢？因为你们认为对小苦会产生乐想。
经中说'在上面'即第四禅和无色界中有'既非乐也非苦'，这也会成为中等苦，为什么呢？因为同样认为对中等苦会产生既非乐也非苦的想法。

།དེའི་ ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ།བསམ་གཏན་འོག་མ་དག་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ཡོད་ལ། གོང་ན་ནི་འབྲིང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། མིང་ཆེན་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཆེན་གལ་ཏེ་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་ སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་བདེ་བ་ཡང་མེད།བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡང་མེད། ཡིད་བདེ་བ་ཡང་མེད། ཡིད་བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡང་མེད་ལ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡང་གཟུགས་ལ་ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པའི་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་བདེ་བ་ ཡང་ཡོད།བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་ གནས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡང་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་འབའ་ཞིག་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་རྣམ་ པར་མི་གནས་པ་ཁོ་ནར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡང་།ཡུལ་འབའ་ཞིག་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟར་རྒྱུ་ནི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དོན་གྱི་ལུགས་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་ཆན་ཚོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཙོ་བར་བྱ་བའི་འབྱུང་བའི་ ཁྱད་པར་འབྲས་ཀྱི་ཚོགས་ཤས་ཀྱིས་ཚོས་པ་ལ་ནི་ཞིམ་པར་ཚོས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཉིད་དེ་ཚིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཞིམ་པར་ཚོས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། བཙོ་བར་བྱ་བའི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་གང་དང་ཕྲད་ནས་ཞིམ་པར་ཚོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་དང་ཕྲད་ནས་ ཕྱིས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཞིམ་པར་ཚོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་དངོས་ཀྱི་དོན་སྔར་བཤད་པ་དེའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དག་ན་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་མི་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་དེ་ཉིད་ནི་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་ ཡང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བས་སོ།།བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལ་ཡང་གང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དག་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་སོ། །སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ལ་བདེ་བའི་བློ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན།མིང་ཆེན་གལ་ཏེ་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། བདེ་བ་ཡང་མེད་བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་ཀྱི་གནས་ སྐབས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའོ།།བདེ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མེད་པར་ མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་གནས་སྐབས་གཞན་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཕྱིས་བདེ་བའི་བློ་ཇེ་མང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དང་པོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྟེ། གལ་ཏེ་དང་པོ་ནས་དེའི་རྩོམ་པ་ཞིག་མེད་ན་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་མཇུག་ཏུ་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལ་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆང་བསྟེན་པས་གང་གིས་ན་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེའི་མཇུག་ཏུ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

因此，不应该在小苦等上安立乐等感受。如何能说下面禅定中有小苦，上面有中等苦呢？大德，如果色是一向苦的话，就没有乐，也没有随乐，也没有喜，也没有随喜，而乐受也不会成为对色贪著的因。然而，为什么经中说'色有乐，也有随乐'等如前所说，因此色也成为贪著的因呢？
关于'因为乐因不住'这一说法，应该这样解释：如果因为乐因不住而无乐，那么因为苦因也不住，苦也应该不存在。而且，乐因确实是安住的。怎么说呢？如所说'依赖所依的差别'等，如果仅仅是境是因的话，因确实会成为不住，但是境不是唯一的因，这样因是依赖所依的差别的。
关于'就像火'的意思是：比如同样的火因为是煮熟如意饭的因，对于所煮的特定米团，是美味煮熟的因，而同样的火因为是烧焦的因，也是不美味煮熟的因。当遇到某种所煮物质状态而成为美味煮熟的因时，之后也不会成为非因，这就是'如此美味煮熟'的意思。这是前面所说正义的比喻。
为什么说禅定中乐因也不安住呢？因为从初禅到三禅，即使长时间入定的人们也不会成为苦因。对于禅定所生的乐，'是什么的对治'是指在禅定中没有苦的缘故。'等'字表示，如果对苦的对治会生起乐的认知，那么就不应该说'大德，如果色是一向苦的话，就没有乐，也没有随乐'等这样的话。
'只要那样的身体状态'是指适合生起乐的。'唯独生起乐'是指那里只会生起乐受，而不是在苦受上假立为乐。如果不是这样，只要那样的身体状态没有消失之前，不会只从其他状态生起乐，如果不是这样，之后乐的认知会越来越多。
关于'如果从一开始'等广说，是说如果从一开始就没有它的作用，那么饮食等怎么会在最后成为苦因呢？对此说'从身体的特殊变化'，比如对于口渴等，饮酒时在生起乐的状态时不生苦，但后来会生起那样的身体特殊变化。

།ཅི་དང་འདྲ་ཞེ་ན། །ཆང་ལ་སོགས་པ་མངར་བ་མཇུག་ཏུ་སྐྱུར་པོར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆང་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་སྔར་མངར་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་ལས་མཇུག་ཏུ་མངར་བ་མེད་པ་སྐྱུར་པོ་སྟེ། སྐྱུར་བ་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདྲ་བའི་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་དཔེར་ན་ཆང་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་དང་པོར་མངར་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའམ། སྐྱུར་བ་དེ་ལས་དེ་བཅོས་པའི་ཕན་པ་ལས་སྨན་བྱས་པའི་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་མངར་པོར་འགྱུར་ཞིང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལས།ཡང་ཕྱིས་སྐྱུར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་མངར་བ་ནི་བདེ་བའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱུར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་འབྱུང་ གི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོ་ནས། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ནི་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་ པའི་སྲེད་པ་སྟེ།དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ལས་གཞན་ཡང་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་གཞན་ལས་ལས་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ གཞན་དག་ཀྱང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་མའི་ཚེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་མདོ་གཞན་ལས་དགེ་སློང་དག་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པ་ལྔ་མ་གྲུགས། མ་སྨས། མ་རུལ་ལ། རླུང་དང་ཉི་མས་མ་ཉམས་ཤིང་གྲུང་པོར་གནས་ལ། སའི་ཁམས་དང་ ཆུའི་ཁམས་ཀྱང་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་དེ་དག་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་མཆེད་པར་འགྱུར་རོ།།དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་ཅི་ནས་ཀྱང་དོན་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དཔེ་འདི་ཉེ་བར་བཀོད་ནས་ཡང་དགེ་སློང་དག་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་ བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ།།སའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞིའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་པ་ཡང་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལས་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དགོངས་པ་ལས་བྱུང་བའམ། དགོངས་པས་རྩེན་པ་ནི་དགོངས་པ་ ཅན་ཏེ།སྲེད་པ་ལྷག་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀུན་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་སོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་སོ། །གཞན་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་བཀའ་སྩལ་པ་ན་ནི་མདོ་ལས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་བཀའ་སྩལ་པ་ན་ནི་ལས་དང་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པའི་བར་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་དག་ལ་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ།

如何相似呢？说道：'如同酒等甜味最终变成酸味一样'。比如说，酒和牛奶等物，先前是甜味的状态，到最后没有甜味而变成酸味，即产生酸性，就像这样的完全转变的特性后来产生一样。
或者比如说，酒等物由于完全转变的特性，最初只是变成甜味，或者从酸味通过调治的利益，经过药物处理后的转变特性而变成甜味，仅仅由于完全转变的特性，后来又变成酸性一样。这里甜味是比喻快乐，酸味是比喻痛苦。
所说的'集谛即是苦谛'是指，因为经中说'作为因的诸法即是集谛'，以及《俱舍论》第一品中说：'苦集世间'，所以是这样。经中说唯有爱才是集谛，即'什么是集谛？就是这具有贪欲的爱，是对此彼生起欢喜者'。
毗婆沙师说'这是因为它是主要的'，'因为在其他经中也说有其他的'是指在其他经典中也说业和无明等其他法也是集谛，所以其他法也是集。
'后世'是指来世，即是'他世'的同义词。又在其他经中说：'比丘们，五种种子未损坏、未腐烂、未腐朽，未被风日所损，保持新鲜，且有地界和水界，如是则彼等种子将增长、广大、遍满。'
'比丘们，如是为了理解此义，故作此譬喻'。作此譬喻后又说：'比丘们，所说五种种子，是有取识的异名。所说地界，是识住四处的异名。'即是种子的因。凡是因即是集。识住也是所依的因。
所以说'如是'是指由于业等也说是因，所以成立为集谛，因此经中所说是有所意趣的。有所意趣或依于意趣称为'有所意趣的'，是考虑到贪爱偏重的补特伽罗而说的。
阿毗达磨中所说是'事实的'，是指从事实而来的是事实，由于五取蕴都具有集谛的性质，所以阿毗达磨中说'一切有漏法都是集'是事实的。
毗婆沙师想要说明爱等是集性是有所意趣的。又广说'其他'，当宣说现前生起的因时，经中说集谛唯是爱，而当宣说生起和现前生起的因与因时，说是业、爱乃至无明，生起的因是业，现前生起的因是对诸有的爱。

།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་དང་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་སྲེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ལ། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་ པ་ཡིན་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།མདོ་ལས། ལས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་གཞན་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མདོ་ལས་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཡང་ན་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ལས།ལས་དང་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་འདི་ནི་མདོ་འདི་ལས་འབྱུང་བའི་རིམ་པར་ཏེ་རྒྱུ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་བྱུང་བ་འདི་ནི་ལས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ ཡིན་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་འདི་དང་།རྒྱུ་དང་བཅས། རྐྱེན་དང་བཅས། གཞི་དང་བཅས་པའི་རིམ་པ་འབྱུང་བའི་མདོ་དང་སྦྱར་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མིག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས། རྐྱེན་དང་བཅས། གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ མིག་གི་རྒྱུ་ནི་གང་ཡིན།རྐྱེན་ནི་གང་ཡིན། གཞི་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མིག་གི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །གཞི་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་བཅས། རྐྱེན་དང་བཅས། གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་གང་ ཡིན།རྐྱེན་ནི་གང་ཡིན། གཞི་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞི་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་སྲེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས། རྐྱེན་དང་བཅས། གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ནི་གང་ཡིན། རྐྱེན་ནི་ གང་ཡིན།གཞི་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞི་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས། རྐྱེན་དང་བཅས། གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་གང་ཡིན། རྐྱེན་ནི་ གང་ཡིན།གཞི་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྐྱེན་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གཞི་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་དང་ཞིང་གི་དངོས་པོར་སྟོན་པར་མཛད་པས་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་གསུངས་ཀྱི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་པས་མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་ གནས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི།རིགས་དང་ཕོ་དང་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་བསྡུའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ས་བོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ནི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆུ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཇི་ལྟར་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ནས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མྱུ་གུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།སྲེད་པ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་དམ་མེད་ན་དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མྱུ་གུའི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ།

说那些的因是业和爱取，而生和爱取二者的因是无明。问：如何知道偈颂中所说生的因是业，而现前成就的因是爱取？答：因为经中说：'业是生的因，爱取是现前成就的因'，这是从其他经中所说。或者经中广说'有因有缘'等，或者从偈颂中说业、爱取和无明是后世眼等诸行的因，这是依此经所说的次第，即随顺因相续次第而说。
这是说，此偈颂所说'业是生的因'等，与此经及'有因有缘有所依'次第所说经相结合时是这样的。怎样呢？'诸比丘，眼是有因、有缘、有所依。诸比丘，眼的因是什么？缘是什么？所依是什么？诸比丘，眼的因是业，缘是业，所依是业。'
'诸比丘，业也是有因、有缘、有所依。诸比丘，业的因是什么？缘是什么？所依是什么？诸比丘，业的因是爱取，缘是爱取，所依是有。'
'诸比丘，爱取也是有因、有缘、有所依。诸比丘，爱取的因是什么？缘是什么？所依是什么？诸比丘，爱取的因是无明，缘是无明，所依是无明。'
'诸比丘，无明也是有因、有缘、有所依。诸比丘，无明的因是什么？缘是什么？所依是什么？诸比丘，无明的因是非理作意，缘是非理作意，所依是非理作意。'如是而说。
以种子和田地之事而说，识等也说是集谛，不仅仅是爱取等，经中所说是有密意的。如是则成立一切苦都是集的实相。
所说'以生处等诸相差别'中的'等'字，是总摄种姓、男女等诸相差别。'无差别'是指界、趣、生处等。'其因依次'是指生的因是业，现前成就的因是爱取。
如所广说'譬如种子'，是指如稻种是稻芽生起的因等。水是无差别的，如同是稻芽生起的因，也是大麦的因，因此它是一切芽仅生起的因。'若无爱取则无生'，此中成立生的因是有，因为有彼无彼则有此无此，如同芽的种子。

།རྒྱུད་གཞོལ་བའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ དོན་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་གང་ལ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་དེར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཞོལ་བར་མཐོང་བས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་སྲིད་པ་ལ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དང་ འདྲའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཞོལ་བས་ཏེ། གང་ལ་གཞོལ་བ་དེ་ལ་ནི་འཇུག་པར་ཤེས་སོ། །འདི་ལ་གྲུབ་པ་ནི་ཡང་སྲེད་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞོལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་གཞོལ་བ་བཞིན་ནོ། །འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུ་སྐམས་པས་ལུས་བཟུང་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་ནི་ཁྲུས་ཀྱི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེའོ། །དེའི་ལྡེ་གུ་ནི་འདི་ལ་འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུ་སྐམ་པོ་ཡོད་པས་ན་འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུ་སྐམས་པས་ལུས་བཟུང་བའོ། །དེ་དང་ འདྲ་བར་ཏེ།དཔེར་ན་འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུ་སྐམས་པས་ལུས་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པས་ལུས་བཟུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ལའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཞེས་ཀྱང་ གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་ཞར་ལ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།བུམ་ཆུ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་གཉིས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇོམས་པས་འཇིག་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བློས་འཇིག་པ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་བཅོམ་པས་ རོ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རྫས་གཞན་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་འཇིག་པ་ཡང་སྲིད་ལ་གཞན་སེལ་བ་ཡང་སྲིད་དོ། །རྫས་གཞན་ལ་བརྟེན་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གཞན་སེལ་བ་ཁོ་ན་སྲིད་ཀྱི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་བརྒྱད་ལ་ཆ་ཤས་སུ་དབྲལ་བར་ནི་མི་ནུས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའོ། །དོན་དམ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཚོར་བ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ལྟའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བློས་བསལ་ན་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བས་ཚོར་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བུམ་པ་དང་ཆུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་བདེན་པ་ཁོ་ནར་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི་བརྫུན་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྨོས་པའི་དགོངས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ།།འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་ནི་བདེན་པ་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་ པའོ།།ཇི་ལྟར་གཞན་འཇིག་རྟེན་པས་འཛིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དམ་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་འཛིན་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་། རྫས་སུ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་རྫས་སུ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚུལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཚུལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། དེ་ནི་འདུ་འཛི་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ པར་མི་གཡེང་བའི་རྒྱུ་དང་།ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

为了解释'趋向相续'这句话的意义，详细说明'有贪著'等词。对于色等境，心相续有贪著之处，可见心相续一再趋向于此，因此对于再有也是如此心相续具有贪著。为什么呢？因为趋向于彼，应知趋向于何处即趣入何处。此中所成立的是心相续有贪著趣入再有，因为趋向的缘故，如同趋向色等境界。
关于'如同干燥的豆粉膏粘着身体'，豆粉是沐浴用的豆粉。其膏是指此中有干燥的豆粉膏，故说被干燥的豆粉膏粘着身体。与此相似，譬如被干燥的豆粉膏粘着身体一样，表明被贪爱粘着身体。这是道理，是指这个显现成就的因是贪爱的意思。
所说'二谛'是附带提到四谛。'如瓶水'是为了显示两种坏灭而举的两个比喻：以破坏而坏灭是如瓶等，以智慧而坏灭是如水等，因为对水等以破坏而除去味等是不合理的。
另一方面，世俗有两种：依他世俗和依他实物。其中依他世俗既有坏灭也有遣除他法，依他实物只有遣除他法而无坏灭，因为不能将极微八事物分解为部分。'世俗有'是指名言有。'胜义有'是指胜义中存在，即自相有的意思。
'受等亦当如是观'是指受、想、思等也应当观为唯实有。如何呢？诸受等法以智慧遣除时生起受自性的智慧，故受是实有，想和思等也应当如是配合。
说'说有瓶水时唯说真实而非虚妄'是显示世俗谛所说的意趣。如说：'诸佛说法依二谛，世间世俗谛，及胜义谛。'同样，所谓胜义谛是因为是殊胜智慧的对境故为胜义。既是胜义又是谛故为胜义谛。
如其他世间人所执即是世俗谛，因为以世俗言说或有烦恼及无烦恼的认识所执持故为世俗谛。瑜伽行派认为有三种有：世俗有、胜义有和实有。其中实有即自相有称为实有。
关于'住于戒'等广说中，戒是无杂乱因、不散乱因和仪轨圆满因。

།བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་གང་ཞིག་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཐོས་པ་དེ་འཛིན་ཞིང་འདོན་པར་བྱེད་དོ། །དོན་ཉན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དོན་མཉན་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་ དོ།།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟར་གཉི་ག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རེས་འགའ་ནི་ཡི་གེས་དོན་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ། མིང་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡི་གེས་བསྒྲུབ་པའི་མིང་གིས་དོན་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །རེས་འགའ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིའི་ཡི་གེ་ནི་འདིའོ་ཞེས་ དོན་གྱིས་ཡི་གེ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ།མིང་ནི་འདིའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་མིང་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང་། དོན་བཟང་པོ། ཡི་གེ་བཟང་པོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་རྟོག་པ་འདི་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསམས་པ་ ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐོས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་འཆོལ་བར་བཤད་ཀྱི།མ་འཆོལ་བར་ནི་མ་ཡིན་པས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་པས་ངེས་པར་བརྟགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་ངེས་པར་བརྟགས་ ཤིང་ངེས་པར་དཔྱད་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།འདུ་འཛི་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུ་འཛི་ཐག་བསྲིངས་པ་ནི་གང་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་ཀྱིས་བསྲིངས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐག་བསྲིངས་པ་ནི་གང་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཀྱིས་བསྲིངས་པ་ཡིན་ནོ། །གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྙེད་པས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉིད་དོ། །དེས་མ་མགུ་ཞིང་མ་རངས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པའམ་མང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དེས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གྱ་ནོམ་པའང་རུང་། མང་པོ་འང་རུང་བ་རྙེད་པ་ལས་འདོད་པ་ནི་འདོད་ཆེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་རང་ བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་ནི་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་ཆོག་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས། ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་རིགས་བཞི་པ་འདི་ཡང་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ནི་མ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཚུལ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཚུལ་ ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་།རང་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཚུལ་ནི་གང་གིས་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་འཚོ་བ་འམ། ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པའོ། །ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཞིང་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྣམ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ལ་སྲེད་པ་ནི་ཀྱེ་མ་བདག་དབང་པོར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། ཀྱེ་མ་བདག་ཤི་ ཡང་ཅི་མ་རུང་།མེད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་ནི་གང་ནས་འཇུག་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ཉེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་འདོད་ཆགས་གཞི་ཆུང་ངུས་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ འདོད་ཆགས་ཆེ་བ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ།།སྣ་ཚོགས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'见真谛相应'，是指能持诵、诵读有助于见真谛的闻法。'听闻义理'是指通过听闻来了解其义理。
为了说明思所生如何缘于二者，故说：有时以文字引导义理，即'此名的含义是这个'，以文字所成就的名称来引导义理。有时以义理引导文字，即'此所诠义理的文字是这个'，以义理引导文字。'此名的'是词尾。
'文字'这个词在此是作为名称来使用的，经中也说：'善义、善文'。论师广说'于此分别'等，'思所生慧不能成就'是指已说明了闻所生和修所生的特征相混，而非不混，故不能成就。'从以理决定观察而生'是指从以理决定观察、决定思维而生。
'为远离喧闹和不善分别'中，远离喧闹是指独处一处，因此是身体的远离。远离不善分别是指断除烦恼性的分别，因此是心的远离。
'对于所得非妙非多而不悦'是论师的论述，'不悦'即是不悦性。意思是不满意、不欢喜，因为所得非妙或非多而不悦，这就是不知足。对于所得妙或多而贪求，这就是大欲。
'唯是欲界所行'是因为贪着是不善的自性。
喜好断除和修习即是喜好灭谛和道谛。这不是知足的本质，那么为何第四圣种也是无贪性呢？为此说'因为背离有和欲贪'。因为背离有和背离欲贪，背离即是无贪。
'舍弃自行和业际'是指舍弃自行和舍弃自业际。其中'行'是指维持生活的生计或饮食等。'业际'是指农业和工艺等。
关于'如是生灭故'中，'如是'一词是显示生灭的行相。其中对生起的贪著是指'啊！我要是成为自在者该多好，成为转轮王该多好'等等这样的想法。对灭的贪著是指对毁灭的贪著，如'啊！我死了该多好，消失了该多好，没有了该多好'等等这样的想法。
'趣入'是指从何处趣入的边际。
'贪欲近行和极行'是指某人因小因缘迅速生起贪欲，这是贪欲近行；某人贪欲强大，这是贪欲极行。
'因不缘种种故'是指风没有种种颜色和形状的缘故。

།ཁ་ཕྱིར་མ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་ སྦྱར་རོ།།དེའི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྣགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །རྣམ་པར་འབུས་ གཞིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆགས་པའི་གཞི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། རེག་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །མོས་པ་དང་། ཉི་ཚེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉི་ ཚེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ནི་གཙོར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འདི་ནི་ཉི་ཚེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་སྡུག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ལ་དམིགས་པའམ། ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་ གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྤོང་བ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་སྦྱོར་བའི་གནས་ སྐབས་ཉིད་ན་བུད་མེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རུས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་པ་ལས་ཤ་བསལ་ནས་ཐམས་ཅད་རུས་པའི་ཀེང་རུས་སུ་ལྟ་བ་ན་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་སློབ་པ་གཞོན་པའི་རབས། །སེམས་མ་བྱུང་བ་གང་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་འཇོམས་འདོད་ན། ། དེས་ནི་དུར་ཁྲོད་འགྲོ་བར་གྱིས། །དེ་ནས་རྣམ་པར་བསྔོས་ལ་ལྟོས། །དེ་ནས་རྣམ་པར་རྣགས་ལ་ལྟོས། །དེ་ནས་རྣམ་པར་བམ་རུས་པའི། །རུས་གོང་ལ་སོགས་བལྟ་བར་གྱིས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་མི་སྡུག་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་སྡུད་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི་རྐང་པའི་མཐེ་བོ་གཅིག་ཅིག་ལ་སེམས་གཏད་ནས་རྐང་པའི་མཐེ་བོ་མྱུགས་པར་ལྟ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་རུས་པའི ཀེང་རུས་སུ་མོས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཐོད་པ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་མོས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པ་ནི་སྨིན་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་ནི། རུས་པ་རྒྱ་མཚོའི་བར་དུ་ནི། །སྤྲོ་ཞིང་སྡུད་པ་ལས་དང་པོ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མུ་བཞི་པའི་འདྲི་བ་འབྱུང་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། སྦྱང་བ་མ་བྱས་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་མི་སྡུག་པ་རང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཆུང་བའི་ ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡང་ཆུང་བས་ཆུང་བ་ཡིན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དབང་ཆུང་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། མུ་གཉིས་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་མ་བྱས་པའི་མི་སྡུག་པ་རྒྱ་མཚོའི་མཐས་ཀླས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་ཆུང་ བས་ཆུང་བ་ཡིན་གྱི་དམིགས་པ་ཆུང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཉེར་བསྡོགས་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་བཞི་ཡོད་ པས་ས་བཅུ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། མིང་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

因为不向外看，向内看，这是能断除分别念的，应当与上下文相连。'对其境近分别'是指对眼根境界近分别的意思。'观察青瘀等所缘'中的'等'字是包括腐烂等。'虫蛀'是指虫子进入。这一切四种贪著之处都无，是指颜色、形状、触感和承事的自性。'胜解作意和局部作意'是指胜解作意和局部作意的意思。这主要是胜解作意，也是局部，不是遍满的意思。
不净观或者缘五蕴，或者不是缘一切地。那么是什么呢？是缘蕴的一部分，因此不净观不是断除烦恼，而是压制的断除的意思。'专注于自身肢体'是为了完全断除贪欲的因，在修习阶段不是女人的肢体。
'当观察骨骼时'是指从骨头上除去肉后观想一切成为骨架时，如经中所说：'学僧年少辈，心未生起时，若欲降伏贪，应当往尸林。先观察青瘀，复观察腐烂，然后观察成，骨节等骸骨。'
此中安住不净观的瑜伽行者略说有三种：初业、已经净修和圆满作意。其中摄心瑜伽行者的初业是从专注一个脚趾开始观想脚趾，如是乃至观想自身一切成为骨架。已经净修是如是观想直至半个头颅。圆满作意是直至执持心于两眉之间。广说则有'骨至海边际，展收为初业'等三种。
如是则有四句分别，故广说'已经修习作意和未修习作意等'。第一句是已经修习作意的不净观缘自身，因为身体小故所缘也小，是小，不是因为力量小，因为作意已圆满的缘故。第二句是未修习作意的不净观缘遍及大海边际，因为力量小故为小，不是因为所缘小。
'近分定和殊胜静虑俱'是指四种静虑近分定和殊胜静虑俱，以及欲界所摄，如是有四种静虑近分定，故为十地。因此'缘事'是指缘色和形状故是缘事，不是缘名，是这样想的。

།མིང་ཉིད་ཀྱི་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་དོན་ནི་བཤད་མི་དགོས་སོ་ སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དུས་གང་ཡིན་པ་དེའི་དུས་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་འདས་པའི་དམིགས་པ་ཡང་འདས་པ་ཡིན་པ་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་དམིགས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་མདོར་ནི་མ་བྱས་སོ།།འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱིས་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལས་དེའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ལས་དྲན་པ་དེ་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པ་ཡོད་པའོ། །ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བའི་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཉེར་བསྡོགས་མ་གཏོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་གསུམ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པས་ ས་ལྔ་ན་ཡོད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཡོད་པས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ན་ཡང་བཏང་སྙོམས་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ གིས་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་བཟུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེའི་གཉེན་པོ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ནོ།།བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་ཀྱང་གཏོད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཏོད་པར་བྱེད་པའི་དགྲར་གྱུར་ལ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་གཏད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཞན་གང་དག་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་དེ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་འགོད་དོ། །ཡན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ ནས་བཟུང་སྟེའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ནི་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་ཡོད་པས་ན་ ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཏེ།སངས་རྒྱས་པ་འདི་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལུང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་སྲོག་འཛིན་པའི་ལུང་ཡོད་ཀྱི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་ལུང་ནི་མེད་དོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལུང་མེད་པར་རོ།།འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དེ། འདིའི་ཟག་པ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་སེམས་རྣལ་དུ་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐོ་གང་དང་འདོམ་གང་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ ཆགས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་།ཉམ་ཆུང་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ཏུ་འགྲོ་བའོ། །རྣམ་པར་འཐོར་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུའོ།

所谓'名称的不净相成就'，认为相的含义不需要解释。'缘于何时即缘于彼时'，如同眼识一般，过去所缘即是过去，乃至现在所缘即是现在。由于自己所缘是确定的，又因为是胜解作意，所以经中未作简略。
'由于熟悉与不熟悉'，是说在无始轮回中由于熟悉故是离贪所得，由于不熟悉故是由修习所生。由于是慧的自性，以其力增长而趣入，从彼等中念即是以力增长而趣入。
由于身念住等是以念力增长而趣入，故于身等慧称为念住。同样，由于以念力增长而趣入，故于入息出息的慧称为入息出息念。
'五地'是指除第四禅近分外的三个近分地、殊胜禅及欲界所行，故存在于五地中。为何如此？因为与舍相应，如是在初禅等近分地中有舍受。虽然第四禅近分地也有舍，但彼非关入息出息。
又为何一定要执持与舍根相应？为此说'由于随顺寻思'。其对治即是入息出息念是寻思的对治，与乐苦等不相应。乐与喜也会障碍专注，因为成为专注的敌人，入息出息也是由专注而成就，故与彼等不相应。
'由于随顺寻思'等如是传说，'传说'一词是表示他人的教义。因此其他主张'于彼等根本禅'等，此处广说。'以上'是指从第四禅开始。
'是欲界所依'是因为彼处寻思众多。由修习所生是因为不熟悉，离贪所得是因为熟悉。'此法者们'是说具有此佛法者即是此法者，意思是唯属于佛教徒。
'因为无教证'是说外道有关于持气的教证，但无入息出息念的教证。'因为自身不能证悟甚深法'是说无教证。如是外道们无有自身证悟甚深法，因为其漏具有六种因。
'安置身心'即是令不执著的意思。'一肘一寻之间'是关系到有力与微弱的众生。'风轮'是指向下行。'遍散风'是指向上。

།རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རྣམ་པར་འཐོར་བྱེད་ཀྱི་རླུང་གི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། རྟོག་པ་འདི་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་འདི་དག་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དྲོ་བ་དག་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་འཇོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་དུ་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་རག་ལས་ཏེ།འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྡུའོ།།རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྡུ་བའོ། །དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་གང་ལས་ལུས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་ དྲན་པ་དང་འབྲེལ་པས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བའི་ས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ལུས་ས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བར་ཏེ། འདི་དག་ནི་དེའི་ས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དབུགས་རྔུབ་པ་དང་།དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ནི་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པ་དང་ནུར་ནུར་པོར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ ལ་ནི་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ།།ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ནུར་ནུར་པོ་དང་། མེར་མེར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ། སྦུབས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ མེད་དོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བའི་ས་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱང་སྦུབས་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དབང་པོ་དང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་ པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུས་རྒྱས་པས་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཆད་ནས་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གཟུགས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འདི་མེད་ཀྱི།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་ཟློགས་སོ། །འོག་མ་པ་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པར་སྐྱེས་པའི་བར་ཡང་ ས་འོག་མ་པའི་སྤྱོད་ལམ་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དོགས་ནས་ས་འོག་མ་པ་དེ་དག་གིས་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ལྷག་མཐོང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་རབ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་ལྷག་མཐོང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། མདོ་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་སོ།།དགེ་བའི་ཕུང་པོ་མ་འདྲེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

从风轮到遍散风之间这一说法，由于是如实作意，所以不合理，这种分别适合于胜解作意。从'这些是否有所利益'到'暖位'之间，应当视为仅是安立，即从身体方面的利益等差别的角度来安立。
'依于彼等的心与心所'是指依赖于彼等而生起的意思。'渐次增上的善根'是指念住、暖位等。'见道等'中的'等'字，是包含修道。'清净是尽智等'中的'等'字，是包含无生智和无学正见。
'入息出息何处身'是指通过入息出息的正念，显示一切入息出息处。'身在何地'是指从欲界乃至第三禅地，这些是彼地所摄，而非他地所摄。'依殊胜身心'是指入息出息是依于殊胜的身体和殊胜的心而转。
为什么呢？因为说'无色界和羯罗蓝等无有'。无色界众生因为无有身体故无。羯罗蓝等，即羯罗蓝、頞部陀、闭尸等众生，因为无有殊胜身体故无。意思是因为无有管道。无心众生因为无有心故无。
入第四禅定者因为无有入息出息地的心故无。因此详细说'若身有管道'等。'与根不同故'是指与根不同而转的意思。
因为身体增长时会减少，所以非长养所生。因为入息出息断绝后又相续，所以非异熟生。'异熟色无如是'是指异熟性的色法如眼等无有这种相续，而心与心所则不离相续。
'下地威仪和变化心不能了知'是指乃至生于第四禅者，也现前下地的威仪和变化心，因此为了避免疑惑而说下地的彼等不能了知。'为修习毗婆舍那'是指为修习智慧的意思。
因为说'烦恼应以智慧断除'，所以即使已成就三摩地，若无智慧也不能断除烦恼。那么'修习念住能成就毗婆舍那'这一说法从何而来？从经中来，即：'诸比丘，这是一乘道，即是诸念住。这是不杂善蕴，即是四念住'。

།ལུས་ཚོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚོར་བའོ། །དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།།ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཀྱི་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པའོ་ཞེས་དེ་ནི་ བཤད་ཟིན་ཏོ།།གསུམ་ལས་གཞན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་མ་འདྲེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བསམས་ནས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདྲེས་པར་རྣམ་པར་བཞག་ན་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུང་ངོ་། །དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་ལྟའོ། །རང་བཞིན་གྱི་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་དང་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤེས་རབ་ཉིད་ཉེ་བར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ། ཅི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། གཞན་ནི་འབྲེལ་དང་དམིགས་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲེལ་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་ནི་འབྲེལ་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་འབྲེལ་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ཁ་ ཅིག་ནི་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་འདོན་ཏེ།དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་དེས་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ན་རྗེས་སུ་ ལྟ་བར་བྱེད་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འདི་ལྟར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་གང་ཟག་ཏུ་བྱེད་པས་ན་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་དེས་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཤེས་རབ་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ནི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནང་གི་ལུས་དང་། སོ་སོའི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ལུས་དང་མཐུན་ པར་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་འདི་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཡོད་པས་སོ། །རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་པ་ནི་གང་ཟག་ཡིན་ཏེ་དབྱུག་ པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་ལུས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བདུན་པར་ཚིག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་ལུས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ལུས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ངོ་བོ་འདི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟའོ། །དྲན་པ་ཤས་ཆེས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'身受'，'受'即是感受。说'它们的自相是自体'，是指身体的自体是由四大种及四大种所造。感受即是体验。心即是所缘。除此三者之外的其他法的自体即是如其本性。
关于'有漏法皆是苦'，苦的特征是与圣者相违，这已经解释过了。'除三者之外'这句话是从不相混杂的建立来考虑而说的，若从相混杂的建立来看，则身等也应包括在内。这些也应视为一切有为法和无为法。
'自性念住是慧'，因为依靠关联和所缘而安住的就是慧，所以称为念住。说'由闻等所生'的特殊说明，是因为诸念住是由修习而生，而非与生俱来。
为什么称为慧的自性？难道没有非如此的念住吗？'其他由关联及所缘'，其他与之俱生的是受等。由关联而成的念住是关联念住，因为与自性念住相关联。'因为是它们的所缘'是指因为是自性和关联念住的所缘，所以是所缘念住。
有些人读作'它们的所缘是所缘念住'，因为是所缘对象所以称为所缘，这些包括身、受、心、法。如此，所缘念住即是一切法的自性，世尊也说：'比丘们，所谓一切法，是四念住的异名。'
'以彼慧而具足'，即具足慧而观察。'观察'是因为进行观察而称为观察。若是慧的本质，则这样安立词义：因为使成为观察补特伽罗，所以是观察者，观察者即是观察。
'以彼慧而具足'，即具足慧而观察，如同因为具足慧而称为具慧者，同样因为具足观察而成为观察者。如此则成立慧即是观察。
因此世尊说：'于内身、各别内身随观身，随顺身而住。'所以观察即是慧，这样的说法很多。怎样呢？成立这里的观察，怎样呢？因为有见。观察是见的特征。
因此观察者是补特伽罗，如同说'持杖者'。所以'于身随观'是'身随观'的第七格关系。若说因为有随观身的性质所以称为随观身，如此也成立这个本质。'因为念增上'即是因为念殊胜的意思。

།ཤིང་གཤེགས་པ་ཁྱེའུས་འཛིན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་འཆེག་པ་ཤིང་མཁན་གྱིས་ཤིང་གཤེགས་པ་ཁྱེའུས་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་འདི་ཡང་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །དྲན་པའི་སྟོབས་ བསྐྱེད་པས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་སྟོབས་སྤེལ་བ་སྟེ།དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ན་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དྲན་པས་དམིགས་ པ་འཛིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དོན་ནི་དྲན་པས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ན་རུང་སྟེ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཏེ། འདི་ནི་བྱེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ དོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། འདིས་ཉེ་བར་འཇོག་པས་ན་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པས་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་མཐོང་བས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དྲན་པས་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལ་ཉེ་བར་འཇོག་ཅེ་ན། ལུས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་སྟེ། ལུས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པ་ནས་དེ་བཞིན་ དུ་ཆོས་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བར་འབྲེལ་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་དག་གིས་ཀྱང་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།ད་ནི་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བྱེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པར་མཐོང་སྟེ། བྱེད་པ་གཞན་དུ་དོན་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་གང་ལས་དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ནུབ་པ་དག་བཤད་པ་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེག་པ་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རེག་པ་འགགས་པས་ནི་ཚོར་བ་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་སེམས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་ནི་སེམས་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་ཆོས་རྣམས་ ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འགགས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མདོ་དེ་ལས་ནི་དམིགས་པ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་འདི་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ ན་བཞིར་བསྒྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པས་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ལུས་ཉིད་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཉིད་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བར་ཡིན་པས་ན་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལས་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པར་བཞེད་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ནུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟས་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་ལུས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཟས་འགགས་ན་ནི་ལུས་ནུབ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།ལུས་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་རུང་བར་འགྱུར་རོ།

'如同木匠的学徒拿着木材'是指比如木匠的学徒拿着木材一样，这种智慧也是通过增长念力而趣入所缘。'由于以念力趣入'中的增长力量是指增益力量，即增长念力。由于此处具有以念力趣入，所以是以念力趣入的智慧，这就是它的本质。因此，如果以念力执持所缘，那么就能以智慧完全了知。
如此，毗婆沙师的意思是'以念安住即是念住'。这样说是可以的，这是阿阇黎的说法，这是能作性的成立。'由此念近住'这只是显示其义而已。词语的组合应当如此：由此安住故为近住，由念近住故为念住。
怎样由此而念近住呢？因为'如所见而宣说'。即是说智慧如何见到义理，念即如实地宣说、执持，这是其义。安住于何处呢？从身至诸法，即于身安住念是身念住，如是乃至于诸法安住念是法念住。
如自性念住，相应念住也是如此，即如智慧于身等安住念，与之相应者也同样安住。现在见到其他经中所说的念住不应成立为能作性，为欲说明其他作用的意义而广说'于此诸比丘'等。如说身的生起与灭没那样，对受等也应当如是说。
怎样呢？由触生起则受生起，由触灭则受灭。由名色生起则心生起，由名色灭则心灭。由作意生起则诸法生起，由作意灭则诸法灭。在那部经中只说身、受、心、法为所缘的念住，因为念于此身等而安住。
如此则显示为四种成立，由于此处安住念故为念住，从身即是念住乃至诸法即是念住，故称为法念住，这样组合词语。若不许彼为所缘念住，世尊就不会这样说：'诸比丘，云何念住之生起与灭没？由食生起则身生起，由食灭则身灭'等广说。若身等即是念住，则可如是说。

།དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །འདི་དག་གི་མིང་ནི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ནི་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་པ། རང་དང་གཞན་དང་གཉི་གའི་རྒྱུད་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རང་གི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉི་གའི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས་བྱུང་བའི་ ཕྱིར་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན།བརྟུན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ནང་གི་ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རྣམ་པ གསུམ་གསུམ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྔར་རགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པས་དེ་སྔར་མཐོང་ངོ་། །ཚོར་བ་ནི་གཉིས་པས་རྒྱུ་བ་རགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་མཐོང་ངོ་། །ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་བ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བས་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པས་ནི་སེམས་སྔར་མཐོང་ལ་ཐ་མར་ནི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་དེའོ། །དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མ་ཞི་བ་དེ་ཡང་ངོ་།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་ཏོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་ཏེ། གང་ཅི་ཚོར་ཡང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །སེམས་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་ཏེ།སེམས་ནི་མྱུར་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་རིལ་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རང་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའི་ ཚིག་ནི་ཁམས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།བདག་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་ན་དེ་ནི་ཆོས་འདི་དག་ནི་སོ་སོ་ལོགས་ཤིག་ན་གནས་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་བདག་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་ དང་སེམས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་སྲིད་པས་མ་འདྲེས་ཤིང་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་སྲིད་ལ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་སྲིད་དོ།།ལུས་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བཞི་པོ་སྤྱི་ལ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལུས་དང་ཚོར་ བ་གཉིས་ལ་ལྟ་ན་ཡང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ལ།ཅི་སྟེ་ལུས་ནས་སེམས་ཀྱི་བར་ལ་ལྟ་ན་དེ་ཡང་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ། །འོན་ཏེ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་པར་ཆོས་རྣམས་སྤྱི་ལ་ལྟ་ན་དེ་ཡང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེའོ།།དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བའི་རྣམ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །སྔ་ལྟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ་དང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，身等是所缘念住，这是成立的。'这些名称如同所缘'是说，身念住等的名称是依据所缘而安立为从身念住乃至法念住。
第四十六卷。由缘自相续、他相续及二者相续之故，是说身念住等这些，由缘自相续之故，由缘他相续之故，由缘二者相续之故，每一种各有三种，这是依据经典而来。如何说呢？若具足精进、正知、正念，远离世间贪欲和忧恼，于内身观身而住，如是说。于外身观身而住，如前所说。于内外身观身而住，如前所说。如是，首先身念住有三种。对于受念住等，也如'于内受观受而住'这样广泛地配合三种。
由先见粗故是说，身为六识所识知故，由第三先见。受由第二运行粗故，其后见之。诸法由运行细故难以识知而为细，因此由其相先见心而最后见诸法。'彼亦'是说贪著欲望。'彼亦心'是说希求彼受。'彼亦由未断烦恼故'是说彼未寂静。
'依次第而说'是说，身念住是为对治净颠倒而说。受念住是为对治乐颠倒，因为说'无论感受何种受，于此皆是苦'。心念住是为对治常颠倒，因为心迅速变化。法念住是为对治我颠倒而说。诸法由分析整体之门而无自在故，'诸法'之词仅是界性而已，是离我之义。或者，是为显示'此等诸法是各自分开而住，此中毫无我'之故。
'第四是二者'是说，法念住于不摄入身、受、心的法为所缘时可以存在，所以可以缘未混合和混合的，也可以缘混合的。'观察身等二或三或四之总体'是说，若观察混合的，即使观察身和受二者也是法念住，如果观察从身到心也是如此。若观察身、受、心诸法之总体，那也称为法念住。'住于总体所缘'是说，总摄身、受、心、法。'暖位'是说暖位的善根行相。'由是前相故'是说，由是最初标志之故，或由是最初自性之故。

།རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ འབྲེལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་བདུན་པ་ནས། རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ན་གོ་འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིང་ གཞན་དུ་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འདི་དཔལ་གྱི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་ མོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་ནི་གཡོ་བ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ནི་མི་གཡོ་བ་སྟེ། བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཡོ་བ་དག་ལས་ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྩེ་མོ་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་བ་དག་ལས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ལྟུང་བའམ་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྩེ་མོ་དག་ལས་ལྟུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས པའོ།།འདའ་བ་ནི་བཟོད་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། རྩེ་མོ་དག་ནི་གཡོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཤིང་གི་རྩེ་མོ་ནས་ལྟུང་བའམ་འདའ་བ་སྟེ། གོང་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་བས་རྩེ་མོ་དང་ཆོས་མཐུན་ནོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་དག་འགོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཐོག་མར་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གཏོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གོམས་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འཕེལ་བས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །སྔོན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ནི མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདེན་པ་ལ་ཆེར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་བདེན་པ་ལ་ཆུང་ངུ་བཟོད་ཅིང་འདོད་དོ། །རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ ན་ནི་འབྲིང་དུའོ།།དེའི་རྗེས་ལ་ནི་བདེན་པ་ལ་ཆེར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་སྐྱེའོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བཟོད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། རྩེ་མོ་དག་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པ་ཡོད་དོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་མོ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་དག་གཏོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཟོད་པ་ནི ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་།ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ནས་འཕེལ་བར་བྱེད་ཀྱི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་མཐོང་ བའི་ལམ་དང་ཉེ་བས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

所谓'由于是相续的缘故'，意思是由于是相续关联的缘故。
'这些差别将在下文解释'是指在《俱舍论》第七品中从'实法有十六种'这里开始。
如果问：'若彼与此相同，为何还要宣说？'为此说道'因为是最殊胜的缘故，安立为其他名称'。
若问：'为何称为顶位？'为此说道'因为是动摇善根的顶点'。
'顶'这个词是表示最极致的，如同世间中也说'达到荣耀的顶点'。
暖位和顶位性质的两种善根是动摇的，因为有可能退失。
忍位和世第一法性质的两种是不动摇的，因为是不退转的。
其中动摇的较小者是暖位，较大者是顶位。
不动摇中较小者是忍位，较大者是世第一法。
'由于会从彼等退失或超越'中，从顶位退失是指完全退失，超越是指现前忍位，因为顶位是动摇的。
在世间中也可见从树顶跌落或超越即上进，与顶位性质相符。
'最初安立诸谛行相'是指最初于诸谛安立无常等行相，意思是令缘彼等的观察生起。
'其他者也'是指非法念住者也。
'增长'是指修习熟练。
'当增长时'详细来说，即增长的瑜伽行者现前证得殊胜的境界。
'先前所得者'是指非殊胜的境界则不现前。
若问为何？答：'因为无大欢喜，由于低劣故无欢喜'。
'因为对谛深生忍可'是指在暖位阶段对谛小量忍可欲求，在顶位阶段是中等程度。
其后因为对谛深生忍可而生起忍位。
若问如何知道？为此说'从不退失的角度'，即不会从忍位退失，而从顶位是可能退失的。
'二种亦复如是'是指如前所说顶位那样，小忍和中忍也是如此。
'如是安立行相'是指于法念住的诸谛安立行相的意思。
'一切忍'是指忍位以小、中、大的差别而分的一切都只由法念住增长，而不是由身念住等其他方式。
若问为何？因为接近法最胜，由于法最胜接近见道，所以唯是法念住的自性。

།ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ནི་རྩེ་མོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་དང་ཉེ་བས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདྲའོ། །ངེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ནི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ངེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་བཞིན་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཁོ་ནས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཡུལ་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཁོ་ནའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པས་དེ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་ པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འགོག་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །བདེན་པའི་རྣམ་པ་དམིགས་པ་རེ་རེ་ནས་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་དང་བདེན་པའི་དམིགས་ པ་རེ་རེ་ནས་ཕྲི་ནས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པ་འབྲི་བ་ནས་བཟུང་སྟེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བཟོད་པ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་རྣམ་པ་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཅིག་བོར་ནས་གསུམ་གྱིས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཉིས་བོར་ནས་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཅིག་གིས་སོ། །དེ་ནས་ལམ་བོར་ནས་གཟུགས་དང་གཟུགས མེད་པའི་འགོག་པ་ལ་རང་གི་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པ་གཏོད་པར་བྱེད་དེ།དེའི་འོག་ཏུ་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་ཁོ་ནས་རྣམ་པ་གཏད་ནས་འགོག་པའི་བདེན་པ་དེ་ཡང་བོར་ཏེ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་རང་གི་རྣམ་པ་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་གིས་རྣམ་པ་གཏད་ནས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ དུ་དེ་ཡང་བོར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་རང་གི་རྣམ་པ་བཞི་ནས་གཅིག་གི་བར་གྱིས་རྣམ་པ་གཏད་ནས་བདེན་པ་དེ་ཡང་བོར་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་རང་གི་རྣམ་པ་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་གིས་རྣམ་པ་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་བོར་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ འགོག་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རང་གི་རྣམ་པ་འབྲི་བའི་རིམ་པས་རྣམ་པ་གཏོད་པ་དང་དོར་བར་བྱས་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གསུམ་གྱིས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཉིས་ཀྱིས་ རྣམ་པ་གཏོད་པར་བྱེད་དོ།དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་འབྲི་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་འབྲིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ནི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་བཞི་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་ ཆུང་ངུ་ནི་གང་སྔར་རྩེ་མོ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནས་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་བར་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་རང་རང་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་དབྲི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ནི་ དམིགས་པ་དབྲི་བ་རྣམ་པ་དབྲི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

'为接近胜法故'这句话是说，忍位是在顶位之后生起，因为接近胜法，所以缘取欲界所行的苦谛。正因为接近胜法，所以与之相似。
'因为未说决定'这句话是说，暖位等所缘，因为未如大忍那样说明各自的决定，所以如同大忍一样，唯由决定而成立暖位等是缘取三界苦等。
怎么说呢？在此，因为只有欲界所属的苦，所以它是以欲界所属的苦为境，是大忍。正因为决定唯是大忍，所以成立其他暖位等是缘取三界苦谛。
'何时'等广说，'何时色无色对治等'中的'等'字，是包括色无色的灭、集、苦以及欲界所行的对治等。
'逐一减除谛的行相所缘'是说，从逐一减除谛的行相和谛的所缘开始，从减除色无色的行相开始，直到仅对欲界所行苦在两个刹那作意为止，这一切都是中忍。
怎么说呢？首先，对随顺随知分的道，以道、理、修、出离这四种行相来作观察。之后舍一余三。之后舍二余二。之后唯一。
然后舍道，对色无色灭以自四行相作观察，之后以三、二、一来作观察后也舍弃彼灭谛，对集谛以自四行相、三、二、一来作观察，如是也舍弃彼，对苦谛以自四行相乃至一来作观察后也舍弃彼谛。
对欲界所行对治以自四行相、三、二、一来作观察。也舍弃彼，对欲界所行灭和集谛如是以自行相递减的次第来作观察和舍弃后，对欲界所行苦谛以四行相来作观察。之后以三。之后以二来作观察。
如是从最初减除开始，说明那一切刹那都是中忍。其中第三刹那的所缘性是大忍。其中第四的所缘性是胜法。
应当了知，小忍是在先前顶位之后，从欲界所行苦谛乃至道谛，以及色无色所行，以各自一切行相不减而作意。
如是，有些人说，有些是以减除所缘、减除行相为先。

།གཞན་དག་ན་རེ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་ཕྲི་བ་དང་དམིགས་པ་རེ་རེ་ནས་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བར་མི་བྱའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་རེ་རེའི་རྣམ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དམིགས་པ་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པར་བྱའོ།།བཟོད་པ་འབྲིང་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་དགུ་ཡིན་པར་བརྗོད་ན་དམིགས་པ་འབྲི་བ་རྣམ་པ་འབྲི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོར་འཕྲོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་འདོར་བར་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བདེན་པ་དག་བོར་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པ་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སྔར་ནི་བདེན་པའི་དམིགས་པ་འབྲི་བར་བྱེད་ལ་ཕྱིས་ནི་རྣམ་པ་འབྲི་བར་བྱེད་དེ། ཡུལ་གྱི་གཞི་ནི བོར་ན་དེ་ལ་དམིགས་པ་འདོར་བར་རིགས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་དག་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་སྟེ། བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ལ། དེ་དག་གི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ད་ནི་རིགས་པ་གཞན་འདི་ཉེ་བར་བསྟན་ པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་འདི་ནི་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བོར་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་བར་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ། བཟོད་པ་འབྲིང་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་བོར་ནས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བོར་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འགོག་པ་བོར་ན་ཉི་ཤུའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འགོག་ པ་བོར་ན་བཅུ་དྲུག་གོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་བོར་ན་བཅུ་གཉིས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་བོར་ན་བརྒྱད་དོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བོར་ན་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞིས་ཡིད་ལ་ བྱེད་པས་དེ་དག་ནི་འདིའི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྟ་བ་སྤྱད་པ་དང་། སྲེད་པ་སྤྱད་པའོ། །ལྟ་བ་སྤྱད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་དང་། བདག་གིར་ལྟ་བ་སྤྱད་པའོ། །དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་ པས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་གོ།།བདག་གིར་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པའི་རྣམ་པས་སོ། །སྲེད་པ་སྤྱད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉམས་པ་དང་། ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ གོ།།ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པས་སོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་བོར་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བས་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་པུ་ལ་ལན་གཉིས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་བཟོད་པ་འབྲིང་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་དགུ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

有些人说，所谓'逐一减少所缘'是指这样逐一减少真谛的行相和所缘，不应执著'逐一减少所缘'这种说法。那么是什么呢？应当解释为色界和无色界的对治等每一谛的行相，这些就是所说的减少所缘。
如果说中等忍是一百一十九刹那，若是以减少所缘、减少行相为前行，则会延续许多心刹那。这也不合理，因为在诸谛尚存在时舍弃行相是不应理的。当舍弃诸谛时，舍弃行相才是合理的。如此，先减少真谛的所缘，后减少行相，舍弃境的基础时，舍弃缘于彼的所缘是合理的。
苦、集、灭、道分为等持和不等持八种安立，它们的行相有三十二种。现在应当示现另一种道理。怎样呢？当以四行相作意欲界所行的苦，乃至同样以四行相作意色界和无色界所行的对治，这是小忍。当舍弃色界和无色界所行的对治，从以四行相作意欲界所行的苦，乃至同样以四行相作意欲界所行诸行的对治，从此开始即是中等忍。
其中，舍弃色界和无色界所行的对治后是二十八心刹那。舍弃欲界所行诸行的对治是二十四。舍弃色界和无色界所行诸行的灭是二十。舍弃欲界所行的灭是十六。舍弃色界和无色界所行的集是十二。舍弃欲界所行的集是八。舍弃色界和无色界所行的苦是四，即以四行相作意欲界所行的苦，这些是此中的四种行相。
瑜伽行者有二种：见行者和爱行者。见行者也有二种：我见行者和我所见行者。其中，我见行者以无我行相趣入决定。我所见行者以空性行相趣入。爱行者也有二种：以我慢堕落者和懈怠增上者。其中，以我慢堕落者以无常行相趣入决定。懈怠增上者以苦行相趣入。
其中，瑜伽行者我见行者舍弃欲界所行苦的一种行相后，以三种行相作意。其后以空性和无我二种行相。其后如同苦法忍和苦法智，以唯一无我行相二次现证。如此，彼中等忍成为一百一十九心刹那。

།བདག་གིར་མོས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་སྟོང་ པ་དང་།བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་རྣམ་པ་གཏད་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལན་གཉིས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བཟོད་པ་འབྲིང་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་དགུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་སྤྱད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉམས་པ་དང་། ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཅན་ཡང་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གང་ཟག་གིས་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པའམ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པའམ། སྟོང་པའི་རྣམ་པའམ། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་ རྣམ་པ་དམིགས་པ་རེ་རེ་ནས་འབྲི་བར་བྱེད་ཅེ་ན།ཁམས་གསུམ་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེས་དང་པོར་ནི་གཉེན་པོ་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་སོ། །ཕྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་པོར་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་ དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་རྩལ་གྱིས་ལམ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་རྩལ་གྱིས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཀུན་གྱི་ནང་ན་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་ སོ།།ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔ། འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོད་པས་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ཏེ།འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་གཟུང་ངོ་། །འཕགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཕགས་པ་ལ་ཐོབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན། དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བར་གྱུར་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་དུ་འོང་བས་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་དྲོ་བར་ གྱུར་པ་ལ་སོགས་པས་མ་བསྡུས་ཏེ།སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་པའི་འཕགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་ལ་དམིགས་ པའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ལ།ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་འབད་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ལ་ནི་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ནས་གཏོད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལུས དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་ནུས་སོ།།མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ཡང་བསྡུས་ལ། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྔར་ཐོབ་ པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བཞི་ཆར་ཡང་འཐོབ་སྟེ།ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ལ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་མ་ འོངས་པ་འཐོབ་ཀྱི།ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གཏོད་ པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དག་ནི་འདྲ་བ་ཁོ་ན་འཐོབ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་འཐོབ་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་ རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་འཐོབ་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།

对于自我的胜解也是如此，即以空性和无我的行相专注后，两次现前空性的行相。如是，中等忍位是一百一十九个刹那。同样地，也应当说明两种贪爱的行为，即以我慢而退失，以及懈怠增上。
上品忍位仅是一个刹那，它是随着补特伽罗的修行，与无常行相、或苦行相、或空行相、或无我行相相应。
又为何要逐一书写诸谛行相所缘呢？对三界厌患者，首先缘于一切对治。后来，因为欲界是首先应断除和应遍知的，所以唯缘于欲界的苦。
所谓'以其力引导圣道'，是说因为先前无漏故无等同因，以胜法的力量引导圣道谛，因此应知诸胜法是一切世间中最殊胜。
所谓'说一切五蕴及眷属'，是说暖位等是等持地，因有无表色蕴的特征，故说及眷属，因此暖位等是五蕴，应知是有眷属。
所谓'于圣者'等广说，是说圣者以现前证得获得果位时，暖位等加行位将会现前，所获得的暖位等非所摄，因为已得加行果位的圣者现前修习是不合理的。
所谓'缘三谛暖位之行相专注'，是说缘苦、集、道的暖位行相专注时，是现在法念住，因为最初以勤勉所生的行相专注，唯有以总相缘的法念住才能专注，而不能以别相缘的身念住等。
所谓'未来得四种'，是说因为念住摄持身受等苦谛等所摄，且身念住等先前已得，因此四种皆得，因为得生起。
所谓'于灭谛所缘唯二者'，是说于缘灭谛的暖位行相专注时，是现在法念住，且唯得未来法念住，而非身念住等，因为灭谛中无身等。
所谓'诸行相一切相同'，是说于缘三谛和缘灭的暖位行相专注时，所得行相都是相同的，即缘苦谛时唯得苦谛四行相而非集谛等行相。缘集谛时唯得集谛四行相而非其他等。

།བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནི་ཐ་མ་ད་ ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གཉི་ག་ལ་ཡང་མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཐོབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་རྣམས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅི་རིགས་པར་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྩེ་མོ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྩེ་མོ་རྣམ་པ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པ་གཏོད་པ་མི་ ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་འཕེལ་བ་ཡང་ཐ་མ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ་ནི་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་རོ།།དེ་དག་གི་རིགས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཏོད་པ་དང་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ཡང་ཐ་མ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཟོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བཤད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དག་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཐ་མ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ན་བཞི་ཆར་འཐོབ་པོ། ། རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་གོ། །གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ནི་མེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ལ དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པར་གོ་ཅི་སྟེ་མི་འདོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་འཐོབ་བོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་བདེན་པ་གང་ཞིག་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་རྣམ་པ་དག་ཁོ་ན་འཐོབ་ལ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བས་སོ། །ཡང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་འདི་དག་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དང་པོར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག་ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་དང་འདྲ་བས་སོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེས་ཐེ་ཚོམ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ།

对于缘三谛而增长的，是身念住等四种中任一当下生起。对于缘灭谛的，则是最后一种当下生起。对于二者，未来都是四种。获得十六种一切行相。为什么呢？因为已获得诸种类，也就是说已获得如理缘四谛的身念住等种类。
关于'顶位缘四谛'的广说：在顶位作意行相时，对一切唯是法念住当下生起，因为身念住等不能作意行相。缘灭谛而增长的也是最后法念住当下生起，因为其他不是。对于缘三谛而增长的，是四种中任一当下生起。一切中未来都是四种。应当了知由于已获得彼等种类故一切行相。
'忍位一切是最后'是说作意和增长也是最后法念住当下生起，如是说'忍位一切由法增长'。'世第一法是最后'是说在现证世第一法时是最后法念住当下生起。未来获得四种唯是不生法。
唯四种行相是指无常、苦、空、无我性的行相。'因为无其他'是说如是世第一法中无集等其他行相，因为唯缘苦。
那么，如何非世第一法体性的身念住等虽未现前，在世第一法生起时获得未来身念住等，如是非世第一法体性的集等行相虽不生起，为何不许获得未来集等行相呢？为此说'因为与见道相似'，唯获得苦的四种行相。为什么呢？因为与见道相似，于见道中唯获得所见谛的行相，世第一法也与见道相似。
复次，为何说这些与见道相似呢？如是最初唯缘欲界所摄苦。或者是地相同，如是依见道而说'彼与世第一法是一地'。或者世第一法如同断除凡夫性的苦法智忍无间道。如是这些与见道相似，因为无间道与解脱道相似。
关于'由决择'的广说。如何是决择呢？答：由彼断除疑惑，于诸谛决定'此是苦'乃至'此是道'而分别，故是决择，是圣道。

།དེའི་ ཆ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཏེ།དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ས་དག་ཡོད་པས་ན།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ། །གོང་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མེད་དེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མེད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་མེད་པའོ། །གང་ཞེ་ན། གོང་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། མཐོང་བའི་ལམ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཅིར་དགོས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདོད་པའི་ཁམས་དེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ནི་ཚིག་འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་རྣམ་པར་ གནོད་པར་བྱས་པས་དེས་ན་དེ་དང་པོར་དེ་ལས་ཐར་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ན། དེའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དེར་ཕུང་པོ་ལྔ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་དུ་འོང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རིས་མཐུན་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པས་སུན་འབྱིན་པས་སོ།།གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གོ། །འདོད་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ཁོ་ནར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཀྱི་ཁམས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་དང་། གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད། །མི་སྐྱོ་ལུང་ལས་འདི་རྩོམ་ཞིང་། །དེར་མཐར་ཕྱིན་ ཅེས་འབྱུང་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གླིང་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གང་དག་ གི་ནང་དུའོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་པ་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་སྟེ། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྐྱེས་པ་ དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གྱུར་ན།སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་གཉི་གའི་རྟེན་ཅན་ཏེ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དག་འཐོབ་པོ། །བུད་མེད་རྣམས་ཀྱིས་འདི་དག་བསྐྱེད་ནས་ཚེ་གཞན་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་སུ་སྐྱེས་ན་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དག་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ཚེ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པར་སྐྱེས་ན་ནི་ སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་དག་མངོན་དུ་བྱེད་དེ།དེ་དག་ཐོབ་པའི་བུད་མེད་རྣམས་ཚེ་གཞན་དུ་མོའི་ལུས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་གཞན་དུ་མོའི་ལུས་སུ་གྱུར་ན་ནི་མོའི་རྟེན་ཅན་དག་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། ཕོའི་ལུས་སུ་གྱུར་ན་ནི་ཕོའི་རྟེན་ཅན་དག་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།

其分是见道之一分，因为它能引导，即以能生起而有所利益。因此称为顺决择分。
未至定地和殊胜禅定地，是说此中有未至定地和殊胜禅定地。上界则无，是说因为是见道之眷属，无色界中无顺决择分，因为无见道之加行。
彼无是因为缘欲界之故，其中'彼无'是指无彼见道。何者？配合'上界'，即无色界之意。为何？因为缘欲界之故，如是无色界不缘欲界。
问：见道为何必须缘欲界？为此说：因为彼亦是先前应遍知及应断。欲界之苦性是先前应遍知，集性是应断。此中理由如是：瑜伽师为欲界苦所损恼，故首先寻求从彼解脱。
彼等之异熟是色界五蕴，是说顺决择分是色界所摄，故若瑜伽师生于色界，其异熟将成就五蕴。彼等唯是能生可意受之圆满因，而非能增长同类，因为是有之对治，以无常等行相厌离故。
'二'是指暖位和顶位之体性。'欲依'是说唯于此处现证谛理，余界则不然。上无见道，无厌经中说此开始，于彼究竟故。
'三洲中'应解释为除北俱卢洲，因为北俱卢洲人根钝故。于天众中现证是说于欲界天众中。
第四顺决择分亦于天众中生起，是说唯于彼等中，非余处。顺决择分三者是除法胜。
若于此生为男女根，男女二者皆依二种所依，即得男女所依。女人生起此等后，若于他生生为女身则现证女所依，若生为男身则现证男所依。得此之女人非不于他生生为女身。男人亦如是，若于他生成为女身则现证女所依，若成为男身则现证男所依。

།ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ཆོས་མཆོག་བུད་མེད་ཀྱིས། གཉི་གའི་རྟེན་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བུད་མེད་ཁོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གཉི་གའི་རྟེན་ཅན་ཐོབ་ཀྱི། སྐྱེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐོབ་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དེའི་ཚེ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ གྱི།ཚེ་གཞན་དུ་བརྗེས་ན་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ལུས་སུ་སྐྱེས་ན་ཡང་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་དག་དང་ལྡན་ནོ། །སྐྱེས་པས་ནི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་འབའ་ཞིག་ཐོབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུད་མེད་ཉིད་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་བུད་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་པོ། །གང་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡང་བུད་མེད་ཉིད་དུ སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ནོ།།ས་བོར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཕགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་ས་གང་དག་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་ པའི་བར་གྱིས་དེ་དག་འདོར་བ་ན་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་གི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར་འཆི་བའམ་ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ས་འདོར་བ་ནི་ས་འཕོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ས་འཕོ་ཡང་རུང་མི་འཕོ་ཡང་རུང་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་རིས་མཐུན་པ་བཏང་བ་ཁོ་ནས་གཏོང་ངོ་། །འདི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ས་གང་བའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་ཐོབ་པ་དེའི་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ས་འཕོ་བ་ན་འཆི་བས་འདོར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་ས་འཕོ་བ་མེད་པར་འཆི་བར་གཏོང་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུད་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཉེ་ བར་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་སྒོ་ང་དང་། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ལུས་དང་ལྡན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ ནི་ས་འཕོ་བ་ཡང་རུང་མི་འཕོ་བ་ཡང་རུང་སྟེ་རིས་མཐུན་པ་ཁོ་ནས་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ས་སྨོས་པར་བསམ་གཏན་མཐའ་དག་གཟུང་སྟེ།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཚངས་རིས་པ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་རིས་མཐུན་པ་བཏང་བས་གཏོང་ངོ་། ། གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ས་བོར་བ་དང་རིས་མཐུན་པ་བཏང་བ་དག་གིས་གཏོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་ནས་འཆི་འཕོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གཏོང་བས་སོ། །འདི་ནི་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་གིས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ས་གང་བའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་ མཐུན་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་འདོར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་མེད་དེ། རིས་མཐུན་པ་བཏང་བ་ཁོ་ནས་བོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于殊胜法，说到'殊胜法由女人获得双依'这句话，是指唯有女人能获得双依的殊胜法，而男人则不能。如此，获得后，具有女人依止的彼时所具有的那些法，若转生他世，即使生于欲界男身，那个男人也具有男人依止的法。男人只能获得男人依止的法。
为什么呢？因为'女身是以无分别而获得灭'。即在当世及其他生世中都不会成为女身，这是以无分别而获得灭。若有人生起殊胜法，必定随后生起见道，而见真谛者也不会转生为女身，这是定论。
'舍弃地'等广说，即圣者顺决择分从初禅地乃至第四禅地，凡所获得的从初禅到第四禅，舍弃时，如其本性从初禅地到第四禅地，这些也会空，而非其他情况。不像凡夫那样因死亡或退失而舍弃，这是其意义。'舍地是因为转地'这句话表明不是通过离贪的方式。
所谓'凡夫'，是说凡夫无论是否转地，都只能通过舍弃同类而舍弃顺决择分。如此，凡夫获得某地的顺决择分后，若往上转生，则会因死亡而舍弃这些。未离贪者无法转地而死，会转生于欲界。圣者则不同，因为其善根相续已被见道增长。
如何知道只有凡夫如此舍弃呢？因为论中说：'处于卵、羯罗蓝等状态的凡夫虽具有身，但不具有身业。'据胜友论师说，'凡夫无论是否转地，都只通过舍弃同类而舍弃'这句话中提到的地，应理解为包含所有禅定。当凡夫从梵众天死后转生到梵辅天时，是通过舍弃同类而舍弃。当从初禅死后转生到二禅时，则是通过舍地和舍弃同类二者而舍弃。
这种说法不合理，因为生于梵世的凡夫们没有顺决择分。顺决择分是在欲界生起的，从欲界死亡时就会舍弃其顺决择分。善聚论师也说明了这点：凡夫获得某地的顺决择分后，往上转生时，并非舍弃顺决择分，因为只是通过舍弃同类而舍弃。

།འཆི་བའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པས་དེ་དག་འདོར་བས་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པས་བོར་ཟིན་ཏེ། དེའི་གོང་དུ་ སྐྱེ་བ་ན་འདོར་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པས་འཆི་བ་ཁོ་ནས་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཏང་བ་ཕྱིས་ལེན་པ་ན་སྔོན་གྱི་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་དང་འདྲའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་འདྲིས་པ་དང་འབད་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་དང་། འབད་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་གི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་འབད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔུན་ བཏང་བ་དག་མི་འཐོབ་པོ།།མཚམས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚམས་ནི་བར་མཚམས་སོ། །སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྟོན་པ་པོ་སྟེ། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་འཐོབ་པའོ། །དེ་ཡོད་ན་ཐོབ་སྟེ་ཉམས་པའི་གོང་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་མ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།མཚམས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མེད་ན་ནི་བཞི་ཁོ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པས་དེ་དག་ས་བོར་ནས། །གཏོང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཡང་བཤད་ ལ།དང་པོ་གཉིས་ཡོངས་ཉམས་པས་ཀྱང་། །ཞེས་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཉམས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དག་གི་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་གཉི་ག་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་ནི་ཉེས་པས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཉེས་པས་བྱས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མཐོང་བའི་ ལམ་སྐྱེས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཉེས་པས་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་སོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སོ་སོར་ བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ཅི་རིགས་པར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་འོས་འོས་སུ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་ཚེ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་ནི་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་ རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་པོ།།ཆེན་པོའི་ཚེ་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དག་གིའོ། །ཆུང་ངུའི་ཚེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆེན་པོའི་ཚེ་ནི་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དང་མཚན་གཉིས་ པའི་ལུས་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ནི་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགུ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་པོ། །རིགས་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པས་ ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཏེ།དེ་ནི་བཟོད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཟློག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

由于住于死有，舍弃彼等而住于中有时已经舍弃，在此之前生时将要舍弃的任何情况都是不存在的，所以说仅由死亡而舍弃。
如同别解脱戒是指，譬如舍弃别解脱戒后重新受持时，获得的不是先前的戒体。
为什么呢？因为是不熟悉且需要努力修习的缘故。由于不熟悉的缘故，以及需要努力修习的缘故。因为在无始轮回中是不熟悉的缘故，所以不是由离贪而获得。由于是需要努力修习的缘故，所以不获得先前舍弃的。
若有指示界限者，界限即是中间界限。指示即是指示者，即获得愿智。若有此者则获得，能生起已失坏的上品，即能生起未生起的。
若无指示界限者，则仅由四者生起，即从暖位开始。
所谓这些毁坏和完全毁坏，由于经中说'圣者舍弃彼等地而舍'，故说明了毁坏；又由于经中说'前二由完全毁坏'，故说明了完全毁坏，因此说'这些的'。
所谓两种毁坏，是总摄毁坏和完全毁坏二者的共同体性而说二者。
完全毁坏是由过失所致，即是由烦恼所致的意思。
毁坏不是必然的，这不仅是由过失所致，也是由功德所致。其中由功德所致，例如生起见道时凡夫性毁坏。由过失所致，例如由邪见使善根毁坏。或者由结生心使某些法毁坏。如是，凡是完全毁坏者即是毁坏，但凡是毁坏者不一定是完全毁坏，因为完全毁坏仅是从殊胜功德中完全毁坏。
获得不生法性，即获得对那些趣处等的非择灭。
彼等随应者，即是指获得不生法性是在小忍位和大忍位时随应获得。
如何获得呢？小忍位时获得恶趣的不生法性。大忍位时获得卵生和湿生二生处的不生法性。小忍位时获得无想有情、北俱卢洲和大梵天的不生法性。大忍位时获得黄门、无根和二形身的不生法性。大忍位时获得第八有等，即第八有等、第九有等和见所断的不生法性。
所谓彼种性，是阿阇黎的宗义，即由忍所熏修的声闻种性，认为由于是忍所熏修故不可退转。

།གཞན་གསུམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟོད་པ་ཡང་བཟློག་ནས་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་གཡོ་བ་དང་། གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཕྱིར་གསལ་ཞིང་སྦྱངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་ བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་པའི་རང་སངས་རྒྱས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་གང་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་པའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་པ་སྟེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཙམ་བསྐྱེད་པ་ཚོགས་ཤིང་སྤྱོད་པའི་ རང་སངས་རྒྱས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དེའི་རིགས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་རྣམས་ནི་ཟློག་པར་དགག་པ་མེད་དེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཐར་པ་མྱུར་བར་ཐོབ་པ་དེ་ཚེ་གཅིག་ལ་ནི་ཐར་ པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །གང་ཞིག་ཚེ་སྔ་མ་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཚོགས་བསགས་པ་དེ་ནི་ཚེ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཡང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ རྣམས་དང་།འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ས་བོན་འདེབས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་ས་བོན་འདེབས་པ་ལྟ་བུའི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ བུ་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལའོ། །འཇུག་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་དངོས་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྨོན་ལམ་ནི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །ཟས་འགའ་ཙམ་བྱིན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། ། བསླབ་པ་འགའ་ཙམ་ཡང་མནོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་བསླང་བས་ལས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཆུང་ངུ་ཟིན་ཀྱང་ཐར་པ་འདོད་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་ལས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་འཕེན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐར་པའི་ཆ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་སྟེ ཐར་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕན་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་རིགས་པར་ཤེས་རབ་དང་། སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་སྒྲ་མི་སྙན་དག་ན་ནི་གཉི་ག་མེད་དོ། །ངན་སོང་དག་ན་ནི་སྐྱོ་བ་ཡོད་ལ་ཤེས་རབ་མེད་དོ། །ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ནི་སྐྱོ་བ་ མེད་ལ་ཤེས་རབ་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཁོ་ན་དང་གླིང་གསུམ་ནས་འཕེན་གྱི་གཞན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པར་བཤད་པར་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པ། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གོ་རིམས་དང་།དེའི་ཞར་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ལ་བཟོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་སྟེ། གང་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཆོས་ ཤེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ།

其他三种是指从声闻种性转变成独觉，因为他们为了利他而不堕恶趣的缘故。
所谓禅定不动和清净，是因为解脱八种过失而禅定不动。正因为如此或因为根器锐利而清净纯熟。
所谓有些人认为除了犀角喻以外还有其他独觉，是指阿毗达磨论师们的宗派认为除了犀角喻以外还有其他独觉，他们认为仅仅生起顺决择分而集聚修行的是独觉。
按照他们的观点，对于他们的种性生暖和顶位的转变是不会被否定的，因为只是特别指出犀角喻的缘故。
所谓'速者三世得解脱'，是指某人迅速获得解脱，在第一世生起顺解脱分善根，第二世生起顺决择分，第三世生起圣道。应当了解，某人在前世积累顺解脱分资粮，则在一世中就能生起顺决择分和圣道。
所说播种等，是指生起如同播种般的顺解脱分。如同谷物生长般是生起顺决择分。如同结果般是圣道。
所谓此法性，是指经典的法性。所谓趣入、成熟和解脱是实际意义，趣入是通过顺解脱分，成熟是通过顺决择分，解脱是通过圣道。
所谓由其愿力所摄持，是指被意愿所摄持，愿是一种特殊的思维。
所谓施予少许食物，是身业。所谓受持少许学处，是语业。这些也是由意业所引发，具有三业的自性。
这虽然微小，但由于生起希求解脱的力量而成为顺解脱分的引因。解脱分即是解脱分，就是获得解脱。有助于此的称为顺解脱分。
所谓不从其他处，是因为智慧和厌离随应而有。首先，在北俱卢洲两者都没有。在恶趣中有厌离而无智慧。在天界中有智慧而无厌离。因此只能从人道和三洲引发，而不能从其他处。
所谓开始解说现观次第，是从'住戒具闻思，精进修习中'开始，阐述顺决择分的次第，并附带安立顺解脱分。
所谓法忍无漏，是指由顺决择分也对法生起忍许，因此要以同类因来区别，凡是同类因是法智的，那就是法智忍。

།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མེ་ཏོག་གི་ཆེད་ཀྱི་ཤིང་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་ཆེད་ཀྱི་ཤིང་ལ་འབྲས་བུའི་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ དང་འདྲའོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ལ་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་མདོ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་ཞིག་འདོད་ ཆགས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ།སྤངས་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ངེས་པ་ནི་ངེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དེར་ངེས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེར་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེར་འཇུག་པ་ནི་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་སྐྱེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་བཟོད་པའོ། །མར་མེ་དང་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་བཞིན་དང་། སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེ་མ་འོངས་པ་མུན་པ་བསལ་བར་ནུས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ མ་འོངས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་བཟློག་པར་ནུས་པར་ཁས་ལེན་གྱི་བྱེད་པ་གཞན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་བཟློག་གོ་ ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ ཆོས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཇི་ལྟར་བཟློག་པར་འགྱུར།དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་ཅི་དང་འདྲ་ཞེ་ན། དགྲ་བོའི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་ནས་དེ་ལ་འཚོག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་དགྲ་བོའི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་ལ་དགྲ་བོ་ཉིད་ལ་འཚོག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དགྲ་བོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གྲག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གཉི་གས་ཟློག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་དང་།བཟོད་པས་ཀྱང་ཟློག་གོ་ཞེའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་ནི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཉམས་པར་བྱེད་ལ་བཟོད་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་མིང་དེས་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ཟག་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། ། སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了了知法而生起的忍即是法智忍，如同花树和果树。譬如为了花而种植的树称为花树，为了果实而种植的树称为果树，与此相似。
颂文中说'法忍'是说其中一分，譬如称天授为天授相似。
所谓'正性于经中说为涅槃'是指何为正性？即如经中广说'彻底断除贪欲者即是'。
'于彼决定即是决定'是指于彼正性决定而成为一性即称为决定。
'趣入于彼即是趋向'是指趣入于彼一性即是到达，如是因无颠倒趣入故称为决定趣入。
'彼生起时'是指于法智生起忍。'如灯与生'是指如同灯和生的意思，譬如未来的灯能够驱除黑暗，未来的生能够产生所生，如是未来的苦法智忍也能够遮止凡夫性，承许此功能而非其他断除烦恼的作用。
其他论师说'由世间胜法遮止'，此句应结合上下文理解为遮止凡夫性。
'非也，因为是其法故'是说由世间胜法遮止是不合理的。为什么呢？因为那些是凡夫之法，凡夫之法如何能遮止凡夫法？
'因与彼相违故无过失'是说胜法与凡夫性相违故无过失。譬如什么呢？'如骑敌肩而击彼'，譬如有人骑在敌人肩上击打敌人，如是胜法也骑在敌人凡夫性的肩上，摧毁凡夫性本身，如是传说。
其他论师说'由二者遮止'是说由世间胜法和忍二者遮止凡夫性。如何呢？'因为与无间道和解脱道相顺故'，世间胜法是与无间道相顺，忍是与解脱道相顺，譬如无间道断除烦恼而解脱道已断，如是世间胜法令凡夫性衰损而忍则已衰损。
'彼即名为苦法智'是说论中以此名称施设，一切处皆是无漏之处，因此从此以后即称为法智，显然是无漏。
'缘共相'是因为缘色界和无色界的苦。'因为最初了知法性故'意思是因为最初了知苦等诸法的真实性。

།དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་ལྷག་མ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྡེ་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཕགས་པ་ཆོས་སྲུང་བའི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པའོ།།བྱེ་བྲག་མེད་པར་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་འདི། །སེམས་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སེམས་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཟག་ པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དགེ་སློང་དག་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཤེས་རབ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གང་ཞིག་ལ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ བ་ལ་སྤང་བ་དང་།འགོག་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། ལམ་ལ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གིས་ཀྱང་ ཡིན་ཏེ།བྱ་བ་བཞི་པོ་ནི་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་པས་སོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཚན་ཉིད་གཞན་དང་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུའོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་པོའམ།སྡུག་བསྔལ་དེའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་གསུམ་མོ། །ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བ་དང་ མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་།བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྤོང་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ། ཐོབ་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ནི་བསྒོམ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་རྣམ་པ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་གི་རྣམ་པའི་ཐ་དད་པས་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སྡེ་པ་གཞན་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བདག་ མེད་པ་དག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཏེ།བདེན་པ་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་འོ་ན་ནི་བདེན་པ་རྣམས། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

'由其因而生起'的意思是'由于是其因'之义。
'如是了知'的意思是如同法智对苦等谛以苦等行相了知并遍知一样，对色界和无色界的苦等也了知，故为随后智。
'如是'等广说即是'如是随后生起次第中，对色界和无色界所行的其余集谛的随后智忍'等，应当广为配释。
'其他部派'即是圣法护部等。
'无差别即是现观'的意思是，如是'此谛现观，为十六心'所说的见现观、所缘现观和作用现观，如是说'十六心'是无差别的。
'见现观'即是见即是现观，所缘现观和作用现观也与此相同。
'见现观是以无漏智慧'的意思是，如经中说:'比丘们，以无漏智慧所见者即是见'，故建立智慧即是见。
说'所缘'是指与之相应的受等也是现观。
'亦'字表示智慧也是，如是心和心所对诸谛起所缘。
'作用'是指对某谛有何作用，即是对苦谛为遍知，对集谛为断除，对灭谛为证得，对道谛为修习。
'不相应的戒律和生等也是现观'中，'亦'字表示与智慧相应者也是，因为四种作用是由与智慧相应和不相应者所作。
'生等'中的'等'字也包含其他相和得。
'见苦'等广说是以智慧见苦时，现观者或彼苦的现观即是如前所说的三种。
'集'等所说是集、灭、道的作用现观，因为是断除、证得和修习的缘故。
依次集谛为断除，因为断除烦恼的得；灭谛为证得，因为生起得；道谛为修习，因为是为了证得。
'因为行相不同'是指苦等这些各自的行相是不同的，因为它们的行相不同，所以不应该以苦的行相见集等。
若其他部派说一切法的共相即是空性和无我性，见一切谛皆以无我行相，那么诸谛就不会如苦、集、灭、道那样被见为苦等了。

།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་བདག་ མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་མདོ་དང་འགལ་ཏེ།འདི་ལྟར་མདོ་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་འབྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་དོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདེན་པ་རྣམས་སྔར་མཐོང་བ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཕྱིས་དེ་དག་བསྒོམ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་མཐུ་འཐོབ་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །བར་སྐབས་སུ་ལྡང་བ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་སུ་ལྡང་བར་འགྱུར་བས་ ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གཉི་ག་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཡང་མདོ་སྡེ་མང་པོ་དང་འགལ་ཏེ། དེ་དག་དང་ཇི་ལྟར་འགལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལུང་ལས་མཉན་པར་བྱའོ། །གཅིག་མཐོང་ན་ལྷག་མ་རྣམས་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ འདི་སྐད་དུ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་དེའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གསུམ་མོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྨྲས་ པ།གལ་ཏེ་ཁས་ལེན་པས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་མདོ་ལས་བདེན་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དཔེ་དང་བཅས་པའི་མདོ་གསུམ་ཁུངས་སུ་ཡོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་གསོལ་བ། བཙུན་པ་ཅི་ལགས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་མཐར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་སམ། འོན་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ལགས། ཁྱིམ་བདག་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་མཐར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་པ་ནི་མེད་དོ།།ཁྱིམ་བདག་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་ པར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མ་རྟོགས་པར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨྲ་ན།དེ་སྐད་དུ་ནི་མ་སྨྲ་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མེད་ཅིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་གནས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཁྱིམ་བདག་དཔེར་ ན་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་ཁང་པ་བརྩེགས་མ་འམ།ཁང་པ་བརྩེགས་མ་ཆེན་པོའི་རྨང་ལ་རྐང་པ་མ་བཞག་པར་རྩིག་པ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ། །རྩིག་པ་ལ་མ་བཞག་པར་ཕྱམ་སོ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ།

如果是这样的话，说'一切都是以无我相而见'就与经典相违。如此在经中说道：'圣者声闻'等广说。然而实际并不与经典相违，因为如此所说'圣者声闻对苦作苦想'等，是在现证之前的加行位时。
因此，若认为由于见一切无我相故现证唯一，由于经中说'与无漏作意相应诸法差别'的缘故，这也是不合理的，因为在加行位时是不可能有无漏作意的。
若说'圣者声闻对苦作苦想'等广说是在修道位，这是不对的。'如所见而修'的意思是，如同先前所见真谛那样而后修习，这是修道的意思。
'为得余者自在'是指，无需加行而能现前见到集等的力量，为此缘故。'应当观察是否有中间起'是指，因为得到余者自在故会中间起定而成过失，如是思维。
若从两方面观察，也与许多经典相违，其如何相违当从圣教中听闻。'见一时，余者是所作的现证'之所以如此，是因为经中说：'见苦时有三种现证，集等是所作现证，因为是断、现证、修习的缘故'，我们也如此承许，故无过失。
若问：如果承许如此现证，则与经中说诸谛次第现证相违。为此，经中广说'为见现证故'。'有三部经典及譬喻为依据'是出自相应经。
如何说呢？无依食施请问：'尊者，四圣谛是次第现证还是一时现证？'居士，四圣谛是次第现证，非一时现证。居士，若有人说'我未现证苦圣谛而现证集圣谛'，乃至广说'未证灭圣谛而现证趣苦灭道圣谛'，当告诉他'莫作是说'。
为什么呢？未现证苦圣谛而现证集圣谛是不可能的，无有是处，如前所说。'此有是处'也如前所说。居士，譬如有人说：'我不安置楼房或大楼房的基础而安置墙壁，不安置墙壁而安置屋顶。'

།ཕྱམ་སོ་ལ་མ་བཞག་པར་གཡོགས་མ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་སྐད་ དུ་མ་སྨྲ་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་པ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁང་པ་བརྩེགས་མ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གནས་མེད་ཅིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྨང་ལ་རྐང་པ་བཞག་ནས་རྩིག་པ་ལ་རྐང་པ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕྱམ་སོ་ལ རྐང་པ་བཞག་ནས་གཡོགས་མ་ལ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཁྱིམ་བདག་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་བར་ སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ནས་དགེ་སློང་གཅིག་ཅིག་གིས་གསོལ་པ། བཙུན་པ་ཅི་ལགས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་མཐར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་སམ། འོན་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་བདེན་པ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དགེ་སློང་དཔེར་ན་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་བང་རིམ་བཞི་ཡོད་པའི་ཐེམ་སྐས་ཐ་མ་ལ་མ་གཟེགས་པར་གཉིས་པ་ལ་འཛེག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་མ་གཟེགས་པར་གསུམ་པ་ལ། གསུམ་པ་ལ་མ་གཟེགས་པར་བཞི་པ་ལ་འཛེག་པར་བྱའོ་ཞེས་ སྨྲ་ན་དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲ་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བང་རིམ་བཞི་པའི་ཐེམ་སྐས་ལ་བང་རིམ་ཐ་མ་ལ་མ་གཟེགས་པར་བང་རིམ་གཉིས་པ་ལ་འཛེག་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་ལ་མ་གཟེགས་པར་བཞི་པ་ལ་འཛེག་པའི་བར་འདི་ནི་གནས་མེད་ཅིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ འདི་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་གསོལ་པ། བཙུན་པ་ཅི་ལགས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་མཐར་གྱིས་མངོན་ པར་རྟོགས་སམ།འོན་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་དགའ་བོ་དཔེར་ན་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་གདང་བུ་བཞི་པའི་སྐས་ལ། གདང་བུ་ཐ་མ་ལ་རྐང་པས་མ་གཟེགས་པར་གདང་བུ་གཉིས་པ་ལ་འཛེག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་དེ་བཞིན་དུ་གདང་བུ་བཞི་པ་ལ་རྐང་པས་མ་གཟེགས་པར་ཁང་བཟངས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་འཛེག་གོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲ་ཞིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཀུན་དགའ་བོ་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་ པར་མ་རྟོགས་པར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་ནི་གནས་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།མདོ་གསུམ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅི་སྟེ་མདོ་ལས། གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ཞེས་གསུངས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ནའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ནི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ལ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་མངོན་ པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེས་ལམ་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་སོ། །ནེམ་ནུར་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ནེམ་ནུར་ནི་ངེས་པར་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་གཉིས་ཡིན་ནོ།།མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བ་ལས་དགོངས་ཏེ། གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བ་ལས་དགོངས་ཏེ། གསུངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་པའོ་ ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

不应说'不踩在横梁上而踩在盖板上'，应告诫说'不要这样说'。第四十七卷。为什么呢？从'楼房'到'无有是处'如前所述。从'踩在地基上再踩在墙上'到'踩在横梁上再踩在盖板上'这种情况是有可能的，如前所述。
居士，同样地，未见苦谛而见集谛是不可能的，如前所述详细内容。
这时，一位比丘问道：'尊者，四圣谛是次第证悟还是一时证悟？'世尊回答说：'比丘，四谛'等如前所述。
比丘，譬如有人说：'我不登上四层台阶的第一级就要登第二级，不登第二级就要登第三级，不登第三级就要登第四级'，应告诫他说：'不要这样说'。
为什么呢？四层台阶不登第一级就登第二级，同样地不登第三级就登第四级，这是不可能的。同样地，在这里未见苦谛而见集谛也是不可能的等等。
同样地，尊者阿难问道：'尊者，四圣谛是次第证悟还是一时证悟？'等如前经文所述。
阿难，譬如有人说：'我要在四根横木的梯子上，不踩最下面的横木就踩第二根'，乃至'不踩第四根横木就登上殿顶'，应告诫说：'不要这样说'等，详细如前所述。
阿难，若有人说：'我不现证苦圣谛就要现证集谛'等，详细到'这是不可能的'如前所述。这三经即是这些。
关于'于苦'等详细内容，若有人依据经中所说：'若人于苦无疑惑，于佛亦然'而主张是一时证悟。
怎么说呢？佛是无学法，那些无学法也是道。因此，由于证悟苦谛，也证悟了道，因为如同于苦一样对佛也无疑惑。'疑惑'和'犹豫'意思没有差别。或者说，疑惑是不确定，犹豫是如前所说特征的两可之心。
不是的，因为是从永不生起和必定断除的意趣而说的。有人说经中说是一时证悟是从永不生起和必定断除的意趣而说的，这是不对的。因为证悟苦谛时，对佛境界的疑惑也永不生起且必定断除。

།དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ཞེས་གསུངས་པར་ དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ས་དྲུག་པའོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་བྱ་བར་ནུས་པ་ནི་བར་ཆད་དོ། །བར་ཆད་མེད་པས་ན་བར་ཆད་མེད་ པའོ།།དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཅོད་དེ་དེ་དག་གི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་རིང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་ཆད་མེད་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ངོ་བོ་འམ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །དེའི་ལམ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉིས་ཀྱིས་རྐུན་པོ་འབྱིན་པ་དང་། སྒོ་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གཉིས་ལས་གཅིག་གིས་ནི་རྐུན་པོ་ ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ།གཉིས་པས་ནི་དེ་ནང་དུ་མི་ཤོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོ་གཅོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོམ་རྐུན་དེའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྒོ་ གཅོད་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཁོ་ན་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྤྱིའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། འདིས་བྱ་དགོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་ པའི་བཟོད་པ་ཁོ་ནས་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་ བཅས་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་སྟེ།ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ་དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་བཟོད་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་དགུ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ནི་གློག་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། དེ་ལས་ནི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་མ་བཤད་དོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་ལ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྒྱལ་པོས་བྱས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད འདོགས་པ་བཞིན་ནོ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གྱིས་བྱས་པའི་དོན་འགའ་ཞིག་ལ་རྒྱས་པོས་བྱས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་ནི་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ།

因此，对于苦无有迟疑和怀疑者，即是对佛陀也如是所说的密意。如前所说，这些是第六地，因为出现'无所不能和殊胜禅定地'之说。
由于不能造成障碍的缘故，所谓能造成障碍即是障碍。由于无障碍故称为无障碍。
彼等断除烦恼的获得，认为彼等的这种状态是远离的。关于无间道，无间即是无间的本体或无间道。其道即是无间道。
所谓解脱道，解脱道即是解脱道，即从烦恼解脱状态的道路之意。
如同两者驱逐盗贼和关门一样，譬如两者之中，一者驱逐盗贼，第二者为防止其再入内而关门。如是，无间道通过断除烦恼贼的获得而驱逐，解脱道则通过现前获得离系而关门。
若如是广说，若仅第二无间道苦随忍与离系的获得同时，则不生起总苦法智，若其所应作者仅由苦随忍所作时而思。
所谓缘于彼境界断除怀疑的智慧，即缘于欲界所行苦的境界上不生起断除怀疑的智慧。对彼苦的法智忍唯是具有怀疑而趣入，因为未断除怀疑的缘故。
不能安立苦随忍是断除怀疑，因为不是其境界的缘故。
若诸忍如是广说，若诸忍为断除烦恼，论中说九品随眠：即应由苦法智所断的随眠品、应由集法智所断者、应由灭法智所断者、应由道法智所断者、应由苦随智所断者、应由集随智所断者、应由灭随智所断者、应由道随智所断者、应由修所断的随眠品。
经中说：'诸比丘，如是烦恼应以智慧摧毁。心如闪电。'若说与此相违，因为彼中未说应由忍所断的随眠品。
不是的，诸忍等广说，此非如是。为何？因为诸忍是智慧的眷属，诸忍是智慧的眷属。
因此，对于应由忍所断的随眠品说为应由智所断，如同说由国王所作一样。譬如对于由国王眷属所作的某事，说为由国王所作是同样的。
应由修所断的随眠品唯是应由智所断，因为其中无间道也是智慧的本体的缘故。

། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཁྱད་པར་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བདེན་པ་གཞན་མ་མཐོང་བའི་ཚེ་ན་ཡོད་པས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བར་ན་ཡོད་པའི ཤེས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ།བརྒྱུད་པ་ལ་བསམས་ནས་དེས་ཀྱང་མཐོང་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་མ་མཐོང་བས་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་གང་ཟག་འདིའི་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདིའི་སྐད་ཅིག་མ་ རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ།།འདིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ཡང་འདི་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་འཇུག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་ངོ་། །དེས་ཀྱང་མ་མཐོང་བ་ མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་མ་མཐོང་ཞེ་ན།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དེ། རང་ལ་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་ནི་འགལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་ཞེས་བྱའོ། །བདེན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདེན་པ་ལ་མཐོང་ངམ་མ་མཐོང་ཞེས་བསམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་མཐོང་ངམ་འོན་ཏེ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐད་ ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཅུ་དྲུག་པས་ཀྱང་མཐོང་བས་བདེན་པ་སྔོན་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་ པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་མ་མཐོང་བས་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ་མ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེ་བསྟན་པར་སྨྲས་པ། དཔེར་ན་ཉག་མ་གཅིག་མ་བརྔས་པས་ཏེ། ཟོར་བས་འབྲུའི་ཉག་མ་གཅིག་མ་བརྔས་ཤིང་མ་བཅད་པ་ཞིང་མ་བརྔས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བརྔས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་བག་མེད་པར་གྱུར་པས་ཞིང་ལ་ཉག་མ་གཅིག་ཅིག་མ་བརྔས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་བདག་ཅག་གིས་ཞིང་བརྔས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། དགྲ་བཅོམ་ པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་བར་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞུགས་པའི་ལམ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་གཞན་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱང་འཐོབ་ལ།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་འཐོབ་བོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་འཐོབ་པ་མེད་དེ། མཐོང་བ་ལ་ནི་བཟོད་པ་དང་། །ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ སྐྱེས་པ་རྣམས།།མ་འོངས་པ་ཐོབ་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་བོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་ལམ་སྔ་མ་སྟེ། ཞུགས་པའི་ལམ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་ལམ་སྔ་མ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་གྱི།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་བཟོད་པའམ་ཤེས་པའང་རུང་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ།

对于断除烦恼而言，唯无间道才是特殊的。当了知'为见未见真谛'时，如何是见未见真谛呢？那就是在未见其他真谛时存在，因此见道期间的智慧是见道，考虑到相续，由此也是见未见。或者说，由于以未见而见未见，十五刹那是见道，只要此补特伽罗的见未见在进行，其刹那就是见道。虽然此人已见苦谛，但对他来说唯有见未见集谛在进行等等。
应当从文义中理解第十六刹那唯是修道。对此，难道不也是见未见吗？如果问未见什么，则说'道谛随顺忍'。道谛随顺忍缘除自身以外的其余随顺分道，因为对自身作用是相违的。因此说见未见道谛随顺忍。
广说'当思惟真谛'是指当思惟是否见真谛，而不是指是否见刹那。为什么呢？因为第十五刹那以随顺分特相所见的真谛，第十六刹那也同样见到，因此没有见未见真谛，所以不安立第十六刹那为见道。由于未见一个道谛随顺忍特相的刹那，并不是未见道谛。
举世间譬喻说：譬如未割一茎，即用镰刀未割断一茎禾稻，并非未收割田地。那么是什么呢？结语是：唯是已收割。如同疏忽而未割田地一茎，也说'我们已收割田地'。
广说'由于是果'等，是以'由于是果'等理由成立第十六刹那唯是修道。第十六刹那是修道，因为是有为沙门果，如一来果乃至阿罗汉果。同样，由于获得八智和十六行相，由于入道已坏，由于是相续，唯是修道，如其他果。
在第十六刹那获得从苦法智到道随顺智八智，也获得无常等十六行相。在见道中并非如此获得八智和十六行相，因为经中说'于见中，随所生忍智，获得未来'，因此于彼唯获得同分智和行相。
在道随顺智中，前道即入道已坏，而见道并未令前道坏灭。此道随顺智是相续，而在见道中，无论是忍还是智都没有丝毫相续，因此道随顺智是修道。

།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། སྐད་ཅིག་ མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ།གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ཕྱོགས་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བཟློག་ པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེའི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒོལ་བ་འདིའི་དོགས་པ་བསུ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྟེན་གྱི་གཉེན་པོས་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འབྲས་བུའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ན་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ ཞིག་ན།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་པོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁོ་ན་སྨྲ་བ་ཡིན། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དོན་འདི་སྨྲ་ན་ དམིགས་པར་འདྲ་བ་ལས་ཅི་སྟེ་འདི་ལན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།སློབ་དཔོན་གྱིས་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ སེམས་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཕན་ ཆད་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་བདུན་པ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འམ།ཉི་མ་གཉིས་པ་འམ། གསུམ་པ་ལ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཏན་ཚིགས་ གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཕྱོགས་སྔ་མ་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པ་ནས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བར་ཤེས་པ་བདུན་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་མཐོང་བ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ བདེན་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་མོད་ཀྱི་རེ་ཞིག་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་བར་དུ་རེ་ཞིག་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་མ་མཐོང་བས་མཐོང་བ་དེ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།མ་རྫོགས་པས་དེའི་བར་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བར་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རམ་བཟོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་ འབྱོར་པ་དེ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་ལ་འདོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

远离贪欲者进行反驳说：第十六刹那是见道，因为必定不退失的缘故，如同苦法忍等。或者破除前说，此说是由比量所得法的自性相违而有过失，应成是修道。又若说由不退失的比量所遮，因此为了迎接此论者的疑虑而广说'不退失'。如是由见所断烦恼所断，由道谛随顺智的所依对治而正持。若从第十六刹那果道退失，则应从预流果退失，然而预流果是不会退失的，因此不会从彼退失。
对方说'正因为如此'。这是什么意思呢？即是说唯说不退失的因相。我等若说此义，所缘相同，为何要作此答复呢？论师说：'若正因为此故是见道者'，若认为因为由道谛随顺智持见所断的断而是见道，则不应理，因为有太过之失。若由道谛随顺智正持见所断的断而成为见道，如是则有太过之失。
即如此，道谛随顺智以后的一切修道都持见所断的断，则一切都应成为见道，然而这也不应理。你认为唯十六刹那是见道，而相续生起的第十七、第十八刹那等，或第二日、第三日所摄的同类殊胜道则不是。因此也无退失。若不如是，则必定不退失的因相成为不定，这是所要显示的。由于不定故，既非能立，亦非破除前说，这是所要显示的。
问：为何从苦法智乃至道法智七智是见道，而第八道随顺智不是呢？因为见未圆满的缘故。于道随顺忍时见圆满，因为彼时见一切谛故。生起苦法智时虽见欲界苦，然暂时未见色界、无色界苦等。如是乃至生起道法智时，暂时未见色界、无色界对治，故彼见有余，未圆满，因为是其间故，即因为是见道之间，或因为是彼二忍之间，彼等亦是见道。瑜伽师对于所见余法有欲求故，此是所思。

།སྔོན་གཞན་གྱི་དྲིང་གིས་ཏེ་གཞན་གྱི་ལུང་གིས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔོན་ཞེས་བྱ་བའི་ ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ནི་གཞན་གྱི་ལུང་ལ་མི་ལྟོས་པས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སམ་འདི་ཆོས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།།སྔོན་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་ལྔའི་བར་དུ་སྤངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པ་གཅིག་གམ། གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞིའམ། ལྔ་སྤངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཉིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་པགས་པའི་ཕྱིར་གུང་གསོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་མན་ཆད་དེ་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་ གང་ཟག་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ལྔ་པ་སྤངས་པ་དེ་ཡན་ཆད་རྣམ་པ་དྲུག་གམ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཅིག་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་གཉིས་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཉིས་པ་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཞུགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཀྱང་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གོང་མ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་གོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར་དང་པོ་ཁོ་ནར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་ནི་མི་ནུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གིས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་པ་འབྲས་ བུ་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པར་འགྱུར་ཞིང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་སྐྱེས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་བ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ནི་མེད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་ སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ན། འོ་ན་ནི་དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་ བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གནས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་དང་པོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་སྔར་ཡང་སྲིད་པའི་ རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་འབྲལ་བ་མི་སྲིད་དེ། གོང་ན་ས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ ལ་ཞུགས་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པར་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ།།དད་པ་དང་ཤེས་རབ་ལྷག་པས་མོས་པ་དང་མཐོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལྷག་པས་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དད་པས་མོས་པ་སྟེ། དད་པ་ལྷག་པས་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

从前依靠他人，即随顺他人教言的缘故，为了证悟苦等谛理，此为语义。说'从前'这一限定词，是为了表明在修行时不依靠他人教言而随顺义理。
法随行者也与此相同，即随顺诸法故为法随行者。由于此人具有此性质，或者说此人具有随顺法的性质，故称为法随行者。
从前唯依靠自己随顺经等十二分教法之义理的缘故，如前所说解释。即使断除了五种，'乃至'一词表示，若断除了一种或二种或三种或四种或五种，也如同具足一切束缚那样称为初果向。
关于'第二果断除九种以下'，'第二果'是指为了第二果的意思，如同'为了皮革而杀牛'之类。'断除九种以下'是指断除九种以下，实际上就是说除了断除九种以外。
如果这两种补特伽罗断除了五种以上的六种或七种或八种，是先前以世间道所断，则称为这两者是第二果向，因为经中说'为第二'，又因为是'向'的语境，所以词义如此安立。
或者'从上界'是指从初禅离贪直至无所有处离贪。'不能最初即证得阿罗汉果'是指未得不还果之前最初就不能证得阿罗汉果。
为什么呢？因为见道不能断除修所断，即以见道自性安住于十五刹那的补特伽罗在趣入第三果之前不会为证得阿罗汉果而趣入，若生起第十六心，在证不还果之前不会成为阿罗汉，因为未断有顶的修所断。阿罗汉果是建立在断除有顶修所断的基础上。
有人说：如果因为见道不能断除有顶修所断，所以不能证得阿罗汉果，那么最初在凡夫阶段以修道从有顶离贪的缘故，他们住于其中应成为趣入阿罗汉果者，在第十六心刹那应成为最初即证阿罗汉果。
为此前文说'因为先前不可能从有顶离贪'，即在先前凡夫阶段不可能以世间道从有顶离贪，因为上无有地的缘故。因此不安立最初趣入阿罗汉果和阿罗汉。
由信增上和慧增上区分为信解和见至的缘故，即由信增上解而区分故为信解，因为以信增上而解的缘故。

།དེ་ལ་ཤེས་རབ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ མོད་ཀྱི་དེས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བས་དེའི་མིང་མི་འགྲུབ་བོ།།ཤེས་རབ་ལྷག་པས་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་དད་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་འཆད་པར་ བྱེད་དེ།དད་པའི་དབང་གིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ལས་གྲོལ་བས་ན་དད་པའི་དབང་གིས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །རྣམ་ལྔའི་བར་བཅོམ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མི་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོའི་ལམ་མི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྲིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མི་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བ་གཞན་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།ཤུགས་ཀྱིས་ན་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དེ་སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་གཉེན་པོ་སྔར་མ་ཐོབ་ པ་དང་།དེའི་སྤངས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་ འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་ཀྱང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱའི། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུ་ཁྱད་ པར་གྱི།།ལམ་ཐོབ་མེད་པས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གང་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་ཏེ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནམ། བསམ་གཏན་ དང་པོའམ།གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ངེས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གང་ལས་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་མངོན་ དུ་བྱེད་དོ།།འདིས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ན་འདིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དེའི་གོང་བསམ་གཏན་བཞི་པའམ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

虽然不是没有智慧，但因为没有完全分别，所以不能成就其名。由于以殊胜智慧见解完全分别，所以是以见而获得。虽然不是没有信心，如前所说。其他人则观察词义的方式而作解释：由于以信心的力量从见所断中解脱，所以是以信心的力量解脱。由于以见解的力量获得果位，所以是以见而获得。
如前所说已断五种，因此问'为什么'而详细询问。'不得殊胜果位之道'是指不修断除修所断的第一等品的对治道的意思。'乃至为了殊胜而不精进于获得其他果位'是指乃至为了断除未断烦恼而不作其他获得果位的修行，在此期间不称为入。反之，当精进修行时则是入，如成实论中说：'此前未得断除烦恼的对治，其无漏断也生起'。
同样也应用于其他果位是指：如说'在第十六心刹那唯是预流果'，已说明预流果。因此，对于一来果和不还果也应了知：虽以世间道断除六品，但在第十六心刹那唯是一来果，而非入不还果。因为如说'得果无殊胜果位之道'。
同样，已离欲界贪或上界贪者，在第十六心刹那也不称为入阿罗汉果，因为如前所说'得果无殊胜果位之道'。如详细所说'已离第三禅贪'等，是指已离第三禅贪者依下地，即依无所有处、殊胜禅或初禅、二禅而决定入，这是可能的。
他必定现前第三禅所摄能得无漏乐根的殊胜果位之道。此人现前殊胜果位之道是可能的，因为已断除第三禅地的烦恼。因此必定现前殊胜果位之道而决定。'若非如此'是指若不现前的意思。'生于其上者'是指圣者，生于第三禅之上的第四禅或无色界者将不具足乐根。

། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་འཕོས་ནས་གཏོང་ངོ་། །ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པར་གྱུར་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་གཉི་ག་དང་ཡང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མི་ལྡན་གྱི་འཕགས་པ་ནི་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་གང་ཞིག་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བཏང་སྙོམས་དང་།སྲོག་དང་། ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་ པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡང་ལྡན་པར་བཤད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཕྱོགས་འདི་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ནང་དུ་བྲིས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་གཞག་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་གང་ཞིག་ས་དྲུག་ ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ངེས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་ས་དྲུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་ པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་མ་གཏོགས་པ་ས་ལྔ་པ་དང་ལྡན་ནོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་ལ་གསུམ་པ་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་ས་པ་མ་གཏོགས་པ་བཞི་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་ལ་གཉིས་པ་མ་ཐོབ་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ན་དེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་སྟེ། ས་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་བ་ ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ལྟོས་པས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པས་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ལས་དང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གང་གིས་སྔར་རྣམ་པ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ས་སྔར་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉིས་པ་ལ། དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི། འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས། ཆགས་བྲལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་ལྔའི་བར་བཅོམ་གཉིས་པ་ལ། །དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན། །འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས། །ཆགས་བྲལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་བསྟན པ་ལྟར་རོ།།གོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགོ་བ་ལས་སོ། །འདི་ནི་དཔེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དཔེའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚུལ་འདིས་སམ་རྣམ་པ་འདིས་དཔེ་གཞན་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ན་སྟེ། བརྒྱུད་པས་སྤེལ་བ་ནི་མངོན་པར་སྤེལ་བའོ། །དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ན་ཆེན་པོའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་རྩ་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

有漏的乐根是转生后就会舍弃的。无漏的乐根如果没有现前证得的话，就会与两种乐根都不相应，然而乐根与四禅及无色界所生的凡夫是不相应的，但圣者是相应的，因为经中说:'若与喜根相应者，必定与舍、命、意、乐、喜这五种相应'等等，因此说上界所生的圣者也必定与乐根相应。
对此有人说:这种观点虽然在《广释》中有记载，但看来不是确立的观点，因为经中说'有人说'。获得第四禅，依于六地中任何一地而决定趣入者，在第十六心时，从不动地到第四禅地这六地的不还果都是相应的，因为已经离贪。
获得第三禅者，除第四禅地外与五地相应。获得第二禅而未得第三禅者，除第三禅和第四禅地外与四地相应。已离贪获得初禅而未得第二禅者，如果证得不还果，则与不还果的不动地、殊胜禅、初禅地这三地相应。即使是最下等的不还果，也必定如是与不还果的三地相应。
因此，论师依据他人的观点作如是说是合理的。首先，'多分离贪和离欲贪者'是指多分离贪者和离欲贪者。其中多分离贪是指先前已断除七或八品者。先前已断除九品者是离欲贪者。
多分离贪者的补特伽罗安立如经中所说:'第二品乃至第九品已尽'。离欲贪者如经中所说:'或离欲界贪或离上界贪'。如何是欲界的，如经中所说:'断五品为第二，乃至第九品已尽，或离欲界贪或离上界贪'，是指欲界烦恼九品的教示。
'从衣'是指从所穿的衣服。'这是譬喻相'是指譬喻的方式。有人说'譬喻相'就是譬喻的形相，表示以这种方式或这种形相也可以说其他譬喻。若不如此，就应该说'这是譬喻'。
'无始轮回'是指在无始轮回中，相续增长是指明显增长。由于它们自身有大量，所以称为'大'。从断除所得的角度来说，是要从根本断除这些烦恼。诸所得与根本相顺，因为烦恼从此相续。

།སྨན་ཏྲི་བྲིད་ཐུན་གཅིག་གིས་འབྱིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན། སྨན་ཏྲི་བྲིད་སྲང་ལ་བཅལ་བའི་ཞོ་གཅིག་གིས་ རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུན་རིང་མོ་ནས་བསགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་དཔེར་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཆུང་ངུས་མུན་པ་ཆེན་པོ་འཇོམས་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རབ་ཏུ་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་དུ་ཟད་ཀྱི་ཕན་ཆད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དེ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་རྒྱུན་གྱི་ནང་ནས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལམ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བརྒྱད་པ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་གྱིས་བགྲང་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་འཇུག་པ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལམ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཞིག་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ཀྱང་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་དང་པོ་ཡིན་པས་སོ། །ད་ནི་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་དང་པོ་འཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །འདི་ནི་དེ་དག་འཐོབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའམ། འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པ་ཡོད་པས་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་དེ་ལས་བསམས་ནས་འབྲས་བུ་དང་པོ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའི། བརྒྱད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་ལ་ནི་ཞུགས་ སོ་ཞེ་ན།ཞུགས་པ་དང་འབྲས་བུའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པ་དེས་ནི་ཞུགས་པའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་ལ། བསྒོམ་པའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་ཀྱི། བརྒྱད་པས་ནི་ཞུགས་པའི་ ལམ་ཁོ་ན་ཐོབ་པར་ཟད་པས་སོ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་འདིའི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ཡང་ཐོབ་ཀྱི་བརྒྱད་པས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ཐོབ་པས་སོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་ པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་འདིས་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བས་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི་བརྒྱད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའི། བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།

所谓'如同服用一剂三伐地药'是指，比如，用称量的一两三伐地药，能够祛除由风引起的、由胆引起的等长期积累的病症，同样，即便是小乘圣道也能如此祛除烦恼。又如同一盏小小的刹那灯能够驱散巨大的黑暗一样，对于烦恼也是如此。
所谓'最多七次往返'是指，即便最迟也不过七次轮回而已，不会超过这个数量的意思。'为了往彼处'是指为了从这条道路趣向涅槃的意思，就像世间也说从河流中前行一样。
如果说'为了获得第一道'的话，无漏的第一道就是见道，如果说是为了获得这个的话，那么第八者也将成为预流果，也将成为趣入预流果者的意思。
如此，从阿罗汉开始逆序计数的话，在阿罗汉、趣向阿罗汉等八补特伽罗之中，趣入预流果的随信行者和随法行者是第八，由于他也获得第一道，所以他也将成为预流果。
如果说'为了获得第一果'的话，假如认为因为获得第一果而成为预流果的话，那么已离大部分贪欲者也将成为预流果，因为处于断除六种烦恼的状态，在第十六刹那成为一来果者，他也将成为预流果，因为他也获得了先前未得的果位。
同样，离欲者也将成为预流果，因为那个果位是第一个。现在要作答：'为了获得第一果'是就获得一切果位而言。'一切果位'是指预流果等四果。这是具有获得这些果位的性质，或者说因为此人有获得一切果位的可能，所以称为获得一切果位。
基于此，考虑到这一点而说为了获得第一果，即因为获得先前未得的果位而称为预流果。
详细解释'为什么'是指：为什么唯独称他为预流果，而第八者不是呢？虽然他也趣入了圣道之流。因为获得了趣入道和果位道，详细来说就是：如此，获得一切果位者不仅获得了十五刹那的趣入道的本质，也获得了具有十六刹那特征的修道，而第八者仅仅获得了趣入道而已。
也因为获得见道和修道，如此，他获得了见道本身和修道本身，而第八者仅获得见道。也因为通过随后了知道而现证一切相续，如此，此人因为见到了随后了知道的忍的特征而现证一切相续，而第八者则不是。
因此，基于这些原因，唯独称获得一切果位者为预流果，而不称第八者为预流果。

།མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་ཞིག་མཆོག་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཉི་མ་ཞེས་བྱའི། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་སྲིད་པ་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།འདབ་མ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བདུན་ཚན་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་དགེ་སློང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རྒྱས་པར་བཤད་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ ཡིན་ཞེ་ན།གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། གཟུགས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་འདིས་བདུན་ཚན་ལྔ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡིན་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ལོ་མ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་ལོ་མ་རེ་རེ་ལ་འདབ་མ་བདུན་ཡོད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར། འདབ་མ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ ཤིང་དེ་ལ་ལོ་མ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།དཔེ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་དགོས་པ་ནི་དཔེ་དང་པོ་ནི་གསུང་རབ་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་བདུན་ཚན་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འཆད་ན།འོ་ན་གང་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་དང་འགལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་འདི་ནི་ངན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི། འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་འགལ་བ་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ལྷ་ རྣམས་དང་མིའི་ནང་དུ་ལན་བདུན་འཁོར་ཞིང་སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་ནི་ལྷ་དང་མི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ལྷ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་སྲིད་པ་བདུན་མངོན་པར་འགྲུབ་ཀྱི། སྲིད་པ་ བར་མ་རྣམས་ནི་མ་བགྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མ་རྣམས་དང་བཅས་ཏེ་སྲིད་པ་བདུན་དུ་བགྲང་བར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་སྐྱེ་བ་བཞི་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་དོ།།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་པར་ བྱེད་ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་གོང་དུ་འཕོ་བ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། དེ་འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་འཕོ་གཞན་སྲིད་རྩེ་མོར་འགྲོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་སྲིད་ན།ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་ཤེ་ན། དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་སྲིད་པའི་མཆོག་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་དགོངས་ ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གཅིག་པོ་མིའི་འགྲོ་བའམ་ལྷའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

由于是最殊胜的缘故而如是说。譬如在世间上，凡是最明显的称为太阳，而不是萤火虫之类，与此相似。'其他'是指当时除彼之外的其他轮回。'通达七处'和'七叶'是指如同七数相合的缘故，经中说比丘通达七处之类。云何？广说后宣说：'诸比丘，云何比丘通达七处？如实了知色，如实了知色集、色灭、趣向色灭之道、色味、色过患、出离。如是受、想、诸行、识如实了知'乃至'如实了知识集'广说至'如实了知出离'。如是以此方式五个七数即是三十五，故通达三十五。
与'七叶'相似，譬如每一叶有七片相似的缘故，虽有数百叶，但称彼树为七叶树，与此相似。举两个譬喻的必要是：第一个譬喻是在经典中成立，第二个是世间共知。
若因七数相合而如是执著说是七次轮回者，则与经中所说相违，因此认为此说不善。虽然在一趣中不成就第八有，但在其他趣中则可成就，故无相违。若依文解释'于天人中七返轮回后作苦边'，因说'天与人'，则不应有中有，然亦许为'于天人趣中成就七有，不计中有'。若连同中有计为七有，则其转生仅有四次，如是则成不欲之语，此文建立自己的解释是针对一趣而言。
另一方面，如是广说'乃至有顶上升'，若解释为因一趣中不成就第八有，则上升者如何在一趣中成就第八有？因经中说'跳半跳一切死生他有顶行'，故至色究竟天的上升者亦可能成就第八有，为何特别说'乃至有顶'？虽然这也应当解释，但意趣是想说最胜有，故说'乃至有顶上升'。
因是就欲界而言故无过失，即在一趣中，无论是人趣或天趣，皆不成就第八有，但在色界、无色界则不然。

།དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མདོའམ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་ནི་ལུང་ངོ་།།རིགས་པ་ནི་དོན་རྗེས་སུ་དཔོག་པའོ། །གང་གིས་འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མདོའམ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གླེངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་ཏེ།ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་སོ་སོར་ལན་བདུན་དུ་འཁོར་གྱི་ལྷ་དང་མི་གཉི་གའི་ནང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འདི་སྐད་དུ་གང་ཞིག་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་གསུམ་དུ་འཁོར་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ ལན་གསུམ་ཁོ་ན་འཁོར་ནས་དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འོངས་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ།།གང་ཞིག་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་གསུམ་འཁོར་ལ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ལན་གསུམ་ཁོ་ན་འཁོར་ནས་དེ་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ འོངས་ཏེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོར་འབྱུང་གི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་སོ་སོར་ཞེས་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པའི་གནས་ སྐབས་སུ་བྱས་པ་དང་།སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་གཟུགས་པའི་ཕྱིར་འོད་སྲུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འོད་སྲུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གོ། །དེ་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ། ལྷ་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་མི་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་ཞེས་འདོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མདོའམ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སོ་སོར་ལན་བདུན་སྐྱེའི་གཉི་གའི་ནང་དུ་ལན་བདུན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་པ་གཉི་གའི་ལན་ཡང་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ།སོ་སོར་ཡིན་པའི་དོན་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དགོངས་པར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་ འཁོར་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་མིའི་ནང་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དེ། གང་དུ་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པར་བཤད་པའི་ས་དེ་ཁོ་ནར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་བཀག་པར་ཟད་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །དེ་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ན་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱིས་གདོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བརྒྱད་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་གོམ་པ་བདུན་ པས་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྦྲུལ་གོམ་པ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཟིན་ན་གོམ་པ་བདུན་བོར་ནས་འཆིའི་ཕན་ཆད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཚུན་ཆད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དུག་གི་རིགས་དེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། རིམས་ཉིན་བཞི་པ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་རིམས་ཉིན་བཞི་ པ་ནི་ཉི་མ་བཞི་ཞིང་འདེབས་ཀྱི་ཕན་ཆད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཚུན་ཆད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།ནད་ཀྱི་རིགས་དེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དག་སྟེ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ གཉིས་ཡོད་དོ།།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། གཏི་མུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུན་ཆད་དུ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐོབ་ལ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ཡང་མངོན་པར་ འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

所谓'这是针对欲界而说的'这句话，对此有什么经典或道理可以证明呢？经典就是教证，道理就是依据义理推理。由于有人问到'对此有什么经典或道理可以证明'，因此详细说明'在天界与人间各自'等内容。对于'在天界与人间各自七返，而不是在两者之中'这句话，又有什么证明呢？
如此说道：某人在人间见到真谛，则在天界转生三次，在人间也只转生三次，然后来到天界而般涅槃。某人在天界见到真谛，也是如此，在人间转生三次，在天界也只转生三次，然后来到人间而般涅槃。
所谓'在天界与人间七返'是以总体形式出现，而不是以分别形式出现'各自'的意思。如此使毗婆沙师的观点处于存疑状态，为了建立论述，论师详细说明'优波离诸人'等。'优波离诸人'是指其他部派。他们如此诵读：'天界七返，人间七返'，这样就成为'各自'的意思。
因此，这就回答了两个问题：一是'这是针对欲界而说的，对此有什么经典或道理可以证明'；二是'在天界与人间各自七返，而不是在两者之中七返，对此有什么证明'。仅仅通过说明'各自'的含义，也表明是针对欲界而言，因为在色界和无色界中不可能在天界与人间七返，因为生于彼处的不还者不会再来人间。
道理也因此而理解：只是在所说的七返有间隔的地方遮止第八有，而不是在其他处。因此，对于'对此有什么证明'不应执着。'如是'是指在那么长时间内必定由于相续成熟而不会产生第八有。
'如被七步蛇咬'是指比如被称为七步蛇的蛇咬到后，走七步就会死亡，不会超过也不会少于七步，因为那种毒性就是如此。如同四日热病，比如四日热病每四天发作一次，不会超过也不会少于四天，因为那种病性就是如此。
'二种顺下分'是指欲贪和嗔恚，因为未离欲界贪故有这两种。'五种顺上分'是指色界和无色界所生的两种贪，掉举、慢和痴。因此不会在少于七返时获得涅槃，也不会形成第八有。

།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བདུན་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ས་གོང་མ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཏན་ཚིགས་ དེ་སྨྲ་བ་ན་རེ་ཡང་དེ་དགས་གོང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་གི་ཐོབ་པའི་མཐུས་སྲིད་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གོང་མར་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བར་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དུ་སྟེ་ཚུན་ཆད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཡང་དགེ་སློང་གི་རྟགས་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་ མ་ཡིན་པ་དང་།རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གཞོལ་བ་ཡིན། རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་རྣམས་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་འཁོར་ཞིང་སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེར་འགྲོ་བའི་ལས་མི་སོགས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལོག་པར་ལྟུང་བ་ནི་ངན་སོང་སྟེ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་ན་དེར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེར་འགྲོ་བ་ཉིད་དེར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ལས་ཏེ། འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་མི་སོགས་པའི་ཕྱིར་དང་བསགས་པ་ཡང་རྒྱུད་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་དེར་འགྲོ་བའི་ལས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་བསགས་པ་ཡང་རྒྱུད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དེ་དེར་འགྲོ་བའི་ལས་ བསགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དེ་དེར་འགྲོ་བའི་ལས་བསགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།འདི་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོས་ཤིང་བསྒོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བསྒོས་ཤེ་ན། སྦྱོར་བ་དང་བསམ་པ་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྦྱོར་བ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་དག་པ་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བསམ་པ་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་དད་པ་མི་ཕྱེད་པའོ། །སྐད་ཅིག་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ན་སྦྱོར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ངན་སོང་དུ་ངེས་པའི་ལས་ཡོད་ན་ནི་གང་ཟག་དེས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་བསྒོས་པའི་མི་དགེ་བ་བསགས་པ རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པའི་ཕྱིར།མི་མཁས་པས་ནི་སྡིག་པ་ཆུང་ངུ་བྱས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྨོས་སོ། །མི་མཁས་པས་ནི་སྡིག་པ་ཆུང་ངུ་བྱས་ཀྱང་འོག་ཏུ་སྟེ་ངན་སོང་དུ་འགྲོའོ། །མཁས་པས་ནི་སྡིག་པ་ཆེན་པོ་བྱས་ཀྱང་ གནོད་པ་སྟེ།ངན་སོང་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དོན་འདི་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་སྟེ་ཐུ་ལུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཆུང་ངུ་ཡང་བཅོས་ལེགས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་གཏིང་དུ་འབྱིང་བར་འགྱུར་ལ། ལྕགས་དེ་ཉིད་ སྣོད་དུ་བྱས་ན་ཆེར་ཡང་བཅོས་ལེགས་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཆུའི་སྟེང་དུ་འཕྱོ་ཞིང་འབྱིང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

论师善聚说：'因为还有七种结使，所以这不能作为理由。因为上分结相应的诸法是属于上界的，所以不能成就欲界的投生。'持此理由者说：'虽然那些是属于上界，但由于获得那些的力量，能成就那么多的有。因为那些是无记的，所以在上界也不安立为异熟因。'
'中间'是指中途，即'至此'的意思。'法性所得'是指由无学道的力量所获得的意思，即再次与比丘相应的标志，这是其自性。'非堕落法者'，如经中说：'预流果者是非堕落法者，决定趣向圆满菩提。最多七返，于天人中七次往返后便作苦边。'
为什么是这样呢？说'因为不积累往彼处之业'。堕落是指恶趣，即地狱等。因为往彼处而成为往彼处，即往彼处性是往彼处。为什么呢？是业，因为在圣者位时不积累彼业，且已积累的也使得相续与异熟不相应。在凡夫位时所积累的不定受的往彼处之业，也使得相续与异熟不相应，故称为非堕落法者。
其蕴相续成为如是转变，即与所积累的往彼处之业的异熟不相应而住。又为何蕴相续与所积累的往彼处之业的异熟不相应而住呢？为此说'因为被具力的善根所熏'。即此蕴相续被具力的诸善根所熏习。
善根如何具力熏习呢？说'通过清净的加行和意乐'。即通过清净的加行和清净的意乐。其中清净加行是指圣者欢喜的戒律，清净意乐是指对佛等的不退信心。
'刹那也不会生起'是指连一刹那也不会生起心，更何况加行。或者说，如果有决定往恶趣的业，则此补特伽罗必定不能生起顺决择分的忍性，更何况无漏道。
为显示如何被具力善根所熏的已积不善业与异熟不相应，以偈颂说'愚者造小恶'等一切。愚者造小恶也会堕入下处即恶趣。智者虽造大恶业，也能完全远离损害即恶趣。
以下用两个比喻依次成立这两个意义：小铁块因未经善加制作而沉入水底，而同样的铁若制成器具，虽体积大，因善加制作的功德而能浮于水面不会下沉。

།དེ་བཞིན་དུ་མི་མཁས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྱིང་བར་འགྱུར་གྱི། མཁས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དག་གི་སྣོད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ ཕན་ཆད་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་བསྡུས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡང་འཆི་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཡོད་མོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཅི་ལྟར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འཐོབ་པའི་གགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་གགས་བསལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་འཐོབ་པའི་གགས་ནི་ཉོན་མོངས་པའམ་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཁང་པའི་གནས་ན་མི་མངོན་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་གགས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྨྲ་བ་པོ་འདུན་ཁང་རྟིབ་ལ་ནམ་མཁའ་གྱིས་ཞེས་འཛེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །མ་ངེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ན་འདི་ཉིད་དམ་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས འདས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་དོ།།ཚེ་གཉིས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཚེ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཡོད་པས་ན་ཚེ་གཉིས་གསུམ་མོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ནང་དུ་ནི་གཉིས་ཤིག་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་ཚེ་དག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐར་གྱིས་པའི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཕྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་ནས་བཞིའི་བར་སྤོང་བར་བྱེད་ན་དེའི་གཉེན་པོ་སྟེ།རྣམ་པ་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་འཐོབ་པ་ནི་མ་ སྨོས་ཀྱང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་མ་སྨོས་སོ།།གཉེན་པོ་མེད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་སྤོང་བ་མེད་དེ། འཕགས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་སྤངས་ན་ཡང་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ ན་ཆེས་ཉུང་བར་ཡང་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་དུའམ་སྲིད་པ་བར་མའམ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ནའོ།།གོང་མའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་གོང་མ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་སྐལ་ བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ཚེ་ནི། ཚེ་གཉིས་གསུམ་དུ་རིགས་ནས་རིགས་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་རྣམ་པ་གཅིག་གམ་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ གསུམ་དང་བཞི་ལས་གྲོལ་བ་སྨོས་པ་ནི།དཔེར་ན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རམ། དེ་ཕན་ཆད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ། གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པ་གཅིག་གམ་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་ནི་ཚོ་ལྔའམ་དྲུག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ གསུམ་མམ་བཞི་ལས་གྲོལ་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།འདི་ནི་བཤད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་དཔྱད་པས་འདི་དཔྱད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་སྤངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་ན་རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་གཅིག་གིས་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།

同样地，愚者因为不是功德之器而衰退，智者则不会，因为他们是功德之器。所谓'无有痛苦'是指被其他生存状态所摄。'痛苦的终点'就是痛苦的结束的意思。另外，虽然在死亡时有痛苦的终点，但那个痛苦是与结生相连的，因此说'断除痛苦的结生'的意思。
'如何成就涅槃'是指因为涅槃是常住的，所以认为不能成就。'为了除去获得涅槃的障碍'是指为了除去获得涅槃的障碍。获得涅槃的障碍是烦恼或蕴。为了除去这些而成就涅槃，就像虚空在房屋中不显现，因为那是它的障碍。为了除去障碍，虽然虚空是常住的也可以成就。
因此，就像说话者说'请在议事厅顶上造虚空'一样。'另外'是指凡夫的相续成熟。'不确定'是指或者在此世或者在中有等处证入涅槃，因此不说。'二三世'是指此人有二世或三世。在偈颂中说'二'是指断除烦恼和寿命。
为什么呢？因为见道所断的预流果者，断除见所断后，再以修道断除修所断烦恼时，从一分到四分都能断除，那就是对治。一分、二分、三分等的对治。获得无漏根虽然未说，但因为必定成就，所以偈颂中未说。
没有对治就不能断除烦恼的种类。圣者即使以世间道断除烦恼的种类，也会获得其对治无漏根。'生'若是极少的话，是指或者在此世、或者在中有、或者投生后证入涅槃。
因为具有上位的根机，从预流果的上位一来果乃至阿罗汉果都有可能证得。因此，此人的寿命说'二三世中从一族生到另一族'是为了确定。
这里应当观察：解脱一分或二分的是什么？有人说是从一族生到另一族的人，说解脱三分和四分是为了举例说明，或者是为了表明不会超过这个数量。
第四十八品。其他人说解脱一分或二分的是第五或第六品，因为特别提到解脱三分或四分。这是诸解释者未曾观察过的，需要观察。
'为什么不是因为断除五分'是什么意思呢？这是关于从一族生到另一族的情况。'若断除'等广说是指若断除五分，必定也会断除第六分。为什么呢？答：因为它的第六分一个不能障碍证得一来果。

།བར་ ཆད་གཅིག་པའི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བཟློག་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བར་ཆད་གཅིག་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་གཅིག་གིས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་ནུས་པ་དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འདིའི་རྣམ་པ་དྲུག་པས་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བར་ཆད་གཅིག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདའ་བས་དེའི་ཕྱིར་འདི་རྣམ་པ་དགུ་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་ནུས་ཏེ། ཁམས་ལས་འདའ་བ་ནི་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ རོ།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་ཁམས་ལས་མི་འདའ་བས་དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །ལྷའི་རིས་དེའམ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དག་གི་ནང་དུ་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་ནས་རིགས་གཉིས་ སམ་གསུམ་དུ་འཁོར་ཏེ།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའམ་གཞན་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་པའམ། འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་ སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་།ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་ཆ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉེས་ཆ་ནི་ཉེས་པའི་ཆ་ཤས་ཏེ། རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་དབང་ པོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་གསུམ་པ་མདོར་མ་བྱས་པས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འདིའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་ནུས་ཀྱི། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། ཁམས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདི་ནི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པས་འདའ་བར་འགྱུར་བས་དེར་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། རྣམ་པ་དགུ་པ་དེ་ཡང་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་ས་ལས་འདའ་བས་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་ལས་རྣམས་ནི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་བགེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ། ། འཐོབ་ལ་ལས་བགེགས་ཤིན་ཏུ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་པའི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རམ།འདིའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཆོད་པས་ན་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྲིད་དུ་རིགས་ནས་ རིགས་སུ་སྐྱེ་བའམ་བར་ཆད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བཞི་ལས་གྲོལ་ཡང་།རེ་ཞིག་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་ཀྱང་རེ་ཞིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཟག་ པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'如同一来'这是反面的比喻，就像一来的第九品一个能够障碍不还果那样，预流果的第六品却不能障碍一来果。为什么呢？因为不超越界，所以这样说。一来是超越欲界的，所以他以第九品一个也能障碍证果，因为超越界是困难的缘故。一来是不超越界的，所以他的烦恼第六品一个不能障碍证果。
'在那天众中或其他处'是指，比如在三十三天中见到诸谛后，转生二三种天众中，在三十三天中般涅槃，或在其他四大王天或离诤天中般涅槃，其他天众也是如此。
'因为贪嗔痴变薄'是出自经典。如何说呢？因为断除三种结缚，因为贪嗔痴变薄而称为一来，如是经中所说。
'因为只剩下微细品'是指只剩下微细的大品、微细的中品、微细的小品这些。
'断尽七八过失分'中，过失分是过失的部分，具有七品和八品的特征。这里也是'从根性'这第三因简略未作，应当如实解释。
'如何是这个'详细解释是：为什么他的第九品一个能够障碍证果，而从种姓到种姓转生的一品却不能障碍证果呢？答：因为要超越界。这样，当断除第九品时就能真实超越欲界而不再生彼处，第九品与业一起在彼处受生感受，因此由于超越异熟果和等流果地，所以能够障碍证果。
如上所说'业在三个阶段作为障碍而住'，即是'于得忍、不还、阿罗汉，业极作障碍'。这里是与烦恼相应，因此说'如诸业，烦恼亦如是'等。
'因为他的涅槃隔一生的缘故'是指断尽七八品的一来者，他的涅槃隔一生的缘故，或因为他的不还果被一品烦恼所隔，所以称为一间。
'在此期间非种姓生或一间'是指虽然以前以世间道解脱三四品，暂时不是种姓生，虽断七八品暂时也不是一间，因为未得彼等对治无漏根。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོའམ་དེ་དག་གི་གོང་མའི་གཉེན་པོ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་བྱས་ན། དེའི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའམ།བར་ཆད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤུགས་ཀྱིས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སྤངས་པ་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གཉིས་སམ་གསུམ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདོད་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་།གནོད་སེམས་དང་གཉིས་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མཐར་གྱིས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མངོན་ སུམ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་ཤེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། བསྡོམས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་ དང་།།འདུ་བྱེད་མེད་ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདི་ལ་བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་དང་། འདུ་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པས་ན། བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་ ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ ལྡན་པ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། འདི་ལ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡོད་པས་ན་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཡང་ཡིན་ ལ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པས་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའོ།།དེའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ཙམ་ལས་མི་འཆི་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་འབའ་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མ་ཟད་ཀྱི།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་འདོར་བ་ ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཚེ་དོར་བར་བྱ་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དེ་ལ་དབང་མེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རབ་ཀྱི་མཐའ་ བའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་ལ་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ཡང་གླིང་གསུམ་དག་ཏུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པས་སོ།

正因为如此，所说'乃至未现前殊胜果位之道'，若现前彼等对治或彼等上位对治之殊胜果位时，尔时由获得无漏根故，即成为从种性至种性受生者或一间隔者，此为间接所说。
'结、顺下分五'等广说，如经中所说：'由断五顺下分结故，名为不还'，此为总说断除，因为断除萨迦耶见等安立为一故。
'先已断二或三'者，若是先已离欲贪者入决定，则先以世间道断除欲贪、嗔恚二种，因为未究竟断除萨迦耶见等故。若是渐次者，则已现前断除。以何断除？以见道断除萨迦耶见、戒禁取见、疑三种。因此说'由断总计五故'。
'彼有中般、生般、有行、无行般涅槃'者，'彼'即不还。此中有中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃，故说'中般、生般、有行、无行般涅槃'。
'不还者即有五种'者，即显示有中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃、上流五种。
'以有余依涅槃'者，由有二种涅槃，故特别说以有余依涅槃而般涅槃，意即断尽一切漏。
'由精进及道自然生起故'者，精进即具勤奋，意即发起精进。此中有道自然生起，故称道自然生起。云何为道自然生起？由无功用而现前故。此既是精进又是道自然生起，故称精进及道自然生起。
其本性即生已不死而般涅槃。彼亦以无余依故。有人说：不仅是中般涅槃者获得阿罗汉果后未尽寿命即以无余依涅槃而般涅槃，生般涅槃者亦复如是。
'不然，因为于舍寿无自在故'者，所说'彼亦以无余依故'并非如此。为何？因为于舍寿无自在，即彼于舍寿无有自在故。又为何此于彼无自在？如是，获得究竟第四禅者于舍寿有自在，而彼究竟禅若于三洲人中生起则可，然此已生于色界中故。

།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་ངམ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ འདི་གོ་འདི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡང་དབང་མེད་མོད་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མར་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བར་ མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཁོ་ན་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་མདོ་སྡེ་ དང་མཐུན་པར་ཕྱིས་འཆད་དོ།།སྦྱོར་བ་མ་བཏང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བའི་འཕེན་པས་སྦྱོར་བ་མ་བོར་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་འབད་པ་དང་བཅས་པའོ། །མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲུབ་པོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་སྦྱོར་བ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐ་དད་ པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་དོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་ པ་ཡོད་ཀྱི་འདི་ལ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ནི་གཉི་ག་ཡང་མེད་དེ། མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཡང་མེད་ལ། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདུས་བྱས་དང་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་དང་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གང་ཞིག་འདུ་བྱེད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་། ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་ གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པས་སྤོང་བ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། ། དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ ངན་ལས་འདའ་བས།སོ་སོར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གཉིས་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་གྱི་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果问中阴般涅槃是否掌握舍弃寿命？因为这样理解，以无余涅槃而般涅槃的话，对此也无掌控，但对于住于中有的，则没有如同生般涅槃那样的业。因此，中阴般涅槃是迅速般涅槃，而生般涅槃则是住世尽寿后般涅槃，所以唯有生般涅槃是以有余涅槃而般涅槃。
关于'有行'等，'传说'一词是表述说一切有部的教义，自宗则随后依经解说。'未舍加行'是指由先前加行的推动而未舍弃加行的意思，即有行有功用。由于精进且道不自然生起之故，是说由于瑜伽师精进且道不自然生起，因此成就有行般涅槃。
'无行'是与前相反，因为已舍加行。'无精进且道不自然生起'是指无精进即无勤勉，且道不自然生起的意思。因此，由于精进等这些差别，所以解说般涅槃的差别。生般涅槃具有精进和道自然生起二者。有行般涅槃有精进但无道自然生起。无行般涅槃二者皆无，既无精进也无道自然生起。
关于'以缘有为无为之道而般涅槃'，有为与行是同义，无为与非行也相同。若以行为所缘，即以缘苦、集、道之道断除烦恼者，是有行般涅槃；若以非行为所缘，即以缘灭而断除者，是无行般涅槃。
'此不应理，因为过于扩大'是说这并非如此。为什么呢？因为过于扩大，中阴般涅槃和生般涅槃也都是以缘有为无为之道而般涅槃，则会导致各自成为有行般涅槃和无行般涅槃。因此会只有两种补特伽罗，而非五种。

།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་སྔར་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འདི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བས་སྔར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གང་ཟག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ མེད་པ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་། ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྔ་མ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འབད་པ་མེད་པ་དང་། འབད་པས་འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡང ན་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཁོ་ན་མོས་པས་གང་ཟག་དང་མི་སྦྱར་གྱི་འབད་པ་མེད་པ་དང་འབད་པས་འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ།ལམ་སྔ་མ་འབད་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཅིག་ཤོས་འབད་པས་འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྔ་བར་རུང་ངོ་། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ལམ་ཡང་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ལམ་ཆེས་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་བསགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆེས་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཆེས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱས་པའི ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ཆེས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གོང་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་ན་གོང་དུ་འཕོ་བ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དང་། སྤེལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བསྲེས་པ་དང་། བསྲེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་སྟེ།བསམ་གཏན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་བསྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བསམ་གཏན་རྣམས་སྤེལ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོར་བཞི་པ་སྤེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་འབྱུང་བས་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནས་དང་པོར་སྤེལ་བར་ནུས་ཀྱི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བར་དུ་མི་འགྲོ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མར་མི་འགྲོ་བས་སོ། །ཕྱེད་དུ་འཕར་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ ནས།གནས་གཞན་འགའ་ཙམ་ཡང་རྒལ་ཏེ་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཚིག་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། དང་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྲུལ་པ་པོ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཙོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ནི་ཚངས་ཆེན་པ་དག་གི་ནང་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། འཕགས་པ་དེར་སྐྱེ་ན་མཐུའི་སྒོ་ནས་གཉི་ག་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེའི་བདག་པོ་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲན་ཟླ་དང་བཅས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།

所谓'无功用般涅槃先生起'是指无功用般涅槃比有功用般涅槃先生起。
所谓'如是应理'等广说是：无功用和有功用般涅槃的补特伽罗，以及自然生起和非自然生起道的般涅槃，按次第，前者是以无功用成就，另一个是以功用成就。
若问：为何如是成就？答：彼等般涅槃按次第是以无勤和有勤获得的缘故。或者，仅以自然生起和非自然生起道的意乐而不配合补特伽罗，是以无勤和有勤获得的缘故。前道无勤现前，另一个以有勤获得的缘故，自然生起道是以无功用成就，非自然生起是以功用成就。如是，无功用般涅槃先生起是应理的。
问：若因无功用成就故，无功用般涅槃的道是自然生起，则生般涅槃的道也是自然生起，彼二有何差别？为此答：生般涅槃是极其自然生起和极大的道，而无功用般涅槃则不如是因积集而极大。以道极大故，烦恼极小。
所谓'上流'是有上升流转故为上流。
'因修习和非修习禅定'是指'禅定杂合和非杂合'的意思，即与有漏和无漏禅定杂合的缘故。
此中'修习诸禅定后从三禅退失'是指，如说'首先修习第四禅'，修习禅定是以第四禅修习为先行，唯有第四禅能首先修习，其他则不能。若不从第四禅退失则不能生于初禅等，故说'从三禅退失'。
若问：如何退失？答：'味著初禅'。
'不中般'是指不中间般涅槃。
'跳半'广说是指：生于净居天后，超越某些处所而入色究竟，应如是配合文句。
'因是见处'是指大梵天与最初所生者执著大梵天为能化者的慢心之故。
'因唯一主'是什么意思？圣者不生于大梵天中，若圣者生彼处，则依威力二者皆成主，然彼处主是由无对治业所成，故不应有对治。

།གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་པ་དག་གི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ལ་སོགས་པ་གྱ་ནོམ་སྣང་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གནས་གཞན་བཅུ་བཞིར་འཕོས་ནས་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའི་འོག་དང་དེར་གཏན་དུ་མི་ འོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་ནས་དེའི་འོག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེར་ཡང་གཏན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དེར་ཡང་གཏན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ལན་གཉིས་སུ་ཕྱིར་དེར་ མི་སྐྱེ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་འཇུག་གོ། ། སྔ་མ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་འཇུག་གོ། །བར་སྐབས་སུ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྲིས་པ་ཡང་མེད་ལ་བཀག་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་བཀག་པས་གོང་དུ་འཕོ་བ་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་འོག་མིན་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་མ་ཞུགས་པར་བར་སྐབས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རུང་བར་ལྟ་སྟེ་སྲིད་པར་ ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འོག་མིན་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ནི་ཕན་ཆད་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོག་མིན་དང་། སྲིད་ པའི་རྩེ་མོ་ལས་གོང་དུ་འགྲོར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཉིད་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་སྲིད་པ་གཉིས་སམ་གསུམ་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཕན་ཆད་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ མི་བྱེད་པས་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་མེད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་དང་དྲུག་པ་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པ་བགྲངས་སོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གསུམ་པོ་གང་དག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གསུམ་ཞེས་ངེས་པར་ཕྱེ་སྟེ། མ་བཤད་པས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དེ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ དོན་གྱི་ཤུགས་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས་ནས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པར་མཛད་དེ།བར་མ་དོ་དང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གོང་དུ་ འཕོ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེ་གསུམ་གྱིས་མྱུར་བ་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡུན་རིང་ མོ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དཔེ་གསུམ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཞོག་མ་ཆུང་ངུའི་མེ་མངོན་པར་འགྲུབ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་དང་པོ་དེ། མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།

'所谓其他一切处，是指从梵众天中死后，转生到大梵天前行等处，乃至善现天为止的其他十四处，然后进入色究竟天。'
'所谓上生之后不再返回下处，是指如此：生于初禅后，永不返回下面的欲界，同样也永不返回上生之处，也就是说也永不返回初禅处，因为不会再二次往生彼处，所以圆满成就不还果。'
'所谓此是修习止，是指到有顶为止的，是喜欢禅定的，因为无色界的禅定是极其寂静的，所以他进入无色界。'
'所谓前者是修习观，是指如前所说到色究竟天为止的，是喜欢智慧的，所以进入净居天。'
'所谓中间般涅槃等广说，是指论师们既未写出也未遮止。因此由于未遮止，上行至色究竟天和有顶天的，在未入色究竟天和有顶天之前的中间也可以般涅槃，应当如是了知。'
'若问：不是说到色究竟天为止和到有顶天为止吗？答：到色究竟天和有顶天为止是因为无法再往上去，因为没有比色究竟天和有顶天更上之处。'
'譬如预流果最多七返，虽然不是不可能在二三次投生后般涅槃，但因为不会有第八次投生，所以说最多七返。'
'所谓彼有四种，是因为没有中般涅槃所以不是五种。'
'所谓彼等是六种不还，是指中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃、上行般涅槃，第六是往生无色界，这样分为四类。'
'现法般涅槃就是此生般涅槃的意思。'
'所谓何为三种等广说，是因为他方说不还有三种，但未详说故不了解而发问。'
'论师也观察到这是依义势而说，所以作了解释：中般和生般涅槃就是中般涅槃和生般涅槃的意思。上行是第三种。'
'以三个比喻说明速般涅槃、不速般涅槃和经长时般涅槃。'
'譬如小草火成就即将熄灭一样，第一种速般涅槃与此相似。'

།དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མམ། ཐོང་ལྕགས་མེ་ ཀུན་དུ་འབར་བ་རབ་ཏུ་བསྲེགས་པ་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བས་བརྒྱབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གྱེན་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་གཉིས་པ་མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། ཚ་ ཚ་གྱེན་དུ་ཡར་ནས་ས་ལ་མ་ལྷུང་བ་ཁོ་ནར་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་གསུམ་པ་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།མདོ་འདི་ནི་གོང་དུ་བྲིས་ཟིན་པས་ཡང་མི་འདྲིའོ། །སྐྱེས་ནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའམ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་བཏང་བའི་མཐུས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ནི་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། མངོན་པར་ བརྩོན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་བཏང་བ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འཕར་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཕར་བ་དང་།ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་མྱུར་བ་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་ལ་ལ་ནི་མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ལ་ལ་ནི་མྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ལ་ལ་ནི་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཡོངས སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ།།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ གསུམ་པོ་བར་མ་དོ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་དང་དེ་དག་ཉིད་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཏེ། ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གསུམ་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་སྟེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ།

比如铁块或铁锭被火烧得通红，用铁锤击打时，火星向上飞溅的同时死去一样，第二种非速般涅槃也是如此。比如说铁块等，如前所述，火星向上飞溅未落地就死去一样，第三种经长时间般涅槃也是如此。此经上文已写，故不再写。由生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃三种，即生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃三种差别，故有九种不还果。生般涅槃是仅仅由生起就般涅槃，而非有行或无行般涅槃。有行般涅槃不是仅仅由生起就般涅槃。那么是什么呢？是由有行和先前未舍弃的有行力而般涅槃。此中虽有自然生起的道，但由精进而般涅槃，而生般涅槃则无精进，这是差别。无行般涅槃是舍弃了先前的有行，无行而般涅槃。如是应当了知彼等的差别是如此。如何有行和无行般涅槃也获得生般涅槃之名，为显示此义而说'彼等一切亦由生般涅槃故是生般涅槃'。由跃进等差别是指由跃进、半跃进、遍死的差别之意。或者说三者一切是指中有、生般涅槃、上流由速、非速、经长时般涅槃分为三种，中有般涅槃有的速般涅槃，有的非速般涅槃，有的经长时般涅槃。生般涅槃和上流也同样分为三种，故说有九种不还果。'彼等差别'广说即是三种中有、生般涅槃、上流各自分为三种，此九种差别如前所说是由业、烦恼、根的差别，由业、烦恼、根的差别而成。如何呢？且说'三者'等。现起即是中有，由积集了现起受的业故是中有般涅槃。

།སྐྱེས་ནས མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ།།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ཆེན་པོའི་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སོ་སོ་ཐ་དད་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་རིགས་པར་ཡིན་གྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གསུམ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གསུམ་ཚན་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དེས། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་གང་ཡིན་པའོ། །གསུམ་ཚན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གསུམ་ཚན་དང་པོའི་ལས་ མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མཚུངས་ལ།གཉིས་པའི་ལས་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མཚུངས་པས་སོ། །གསུམ་ཚན་ཐ་མ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་སྟེ། འབར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལན་གྲངས་ གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཐ་དད་པས་དེའི་ཕྱིར།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བས་དྲངས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དང་། དབང་ པོ་ཆེན་པོ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོའི་རྣམ་པ་དགུའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོའི་རྣམ་པ་དགུའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ དགུ་ཡིན་ནོ།།ལས་མ་སྨོས་པ་ནི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུམ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་ནི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བར་ མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དང་པོ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འཕར་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ།

由于积累了生后即感受的业，所以生后般涅槃。由于积累了其他时候感受的业，所以往上升进，暂时这三者的差别是由业的差别所形成的。由于烦恼习气小、中、大的缘故，依次这些差别是由烦恼的差别所形成的。由于根器大、中、小的缘故，依次这些差别是由根器的差别所形成的。
正因为如此，'这些各自的差别也是相应的'这句话，是由于业等的差别，即是说这九种各别差别的意思。是相应的而不是依次理解的。
怎么说呢？'前两个三组'等详细说明，中阴般涅槃的三组是什么，即是生般涅槃的三组。这两个三组的差别是由烦恼和根器的差别所形成的，由于烦恼习气小、中、大的缘故，以及由于根器大、中、小的缘故，依次形成差别。
不是由业的差别形成的，这样第一组的业现前成就所感受的相同，第二组的业生后感受的也相同。最后三组也应当观察其他时候感受业的差别，由于燃烧等业在其他时候感受是不同的，因此其他时候感受的业的差别等引导的烦恼和根器的差别而形成差别，由于烦恼习气小、中、大的缘故，以及由于根器大、中、小的缘故，依次而行的意思。
'这些是由烦恼和根器九种的缘故'是说这些不还果是由烦恼的九种形式和根器的九种形式而成为九种不还果。不说业是因为遍及的缘故，前两个三组没有由业的差别而形成差别。
又怎样是那些烦恼的九种形式呢？这里烦恼有小、中、大三种，中阴般涅槃者的是小的。生般涅槃者的是中等的。往上升进者的是大的。其中第一种中阴般涅槃者具有小小烦恼。第二种具有小中烦恼。第三种具有小大烦恼。
在生般涅槃者中也是，第一种生般涅槃者具有中小烦恼。第二种有行般涅槃者具有中中烦恼。第三种无行般涅槃者具有中大烦恼。在往上升进者中也是，跳升者具有大小烦恼。半跳升者具有大中烦恼。遍没者具有大大烦恼。

།ཇི་ལྟར་ན་དབང་པོའི་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ཡང་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་ པོ་དང་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཏེ།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་པོ་ནི་དབང་ པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དང་པོ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་ ཅན་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འཕར་བ་ ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ཅན་ནོ།ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་ངས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ འགྲོ་བ་བདུན་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མདོ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འགྲོ་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེར་བྲིས་ཟིན་པས་ཡང་མི་བྲིའོ། །མདོ་དེ་ལས་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་བསྟན་ཏེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་སྟེ། འགྲོ་བ་དྲུག་གོ། །བདུན་པ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བའི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཕྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་དེ་འཕར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱེ་སྟེ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ།མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འགྲོ་བ་དག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་མདོ་ལས་རྣམ་ གྲངས་སུ་བཤད་དོ།།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དག་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལས་དམ་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་བསམ་ པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་ན།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །ཡང་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གང་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དེའི་འོག་གམ་དེར་གཏན་མི་འོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་འདི་གཞན་ལ་ནི་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་ཅིང་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། ཡང་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་མེད་པས་སོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ལས་བྱུང་བས་ན་རྣམ་གྲངས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གཏན་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཆང་འཐུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་མི་བྱེད་པས་མི་བྱེད་པར་སྡོམ་པ་ནི་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ནི་ཚེ་ རབས་གཞན་ན་ཡང་སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་མི་སྤྱོད་དོ།

如何是九种根性呢？如是根性也有上中下，中阴般涅槃者是上根。生般涅槃者是中根。上流者是下根。其中，第一种中阴般涅槃者是上上根者。第二种是上中根者。第三种是上下根者。生般涅槃者中，第一种生般涅槃者是中上根者。有行般涅槃者是中中根者。无行般涅槃者是中下根者。上流者中，超升者是下上根者。半超者是下中根者。遍没者是下下根者。
那么经中所说的七种圣者趣如何呢？即'诸比丘，我当为汝等宣说七种圣者趣及无取般涅槃'。此经全部已写在趣经一节中，故不再写。彼经中说七种圣者趣：三种中阴般涅槃，三种生般涅槃，为六趣。第七是上流趣。
由于未分别宣说者，即上流未分别宣说为超升等，经中宣说是观待所化众生意乐。其他有学趣非此者，即预流和一来趣非此之义。趣、生、后有，此等在经中是异名。
彼等即不还者，由不作杀生等故入善业，由不行非梵行等故不入非善，因为非梵行等是以不善意乐心造作，彼等离贪者由断不善故唯入善而不入不善。又无还来者，即生于何趣，于其下或彼处永不还来之义。
如是所说于余者则无者，即唯入善而不入不善，及无还来，此于预流和一来则无。于余者亦即于预流和一来。异名者，即从异名而来故为异名，即以某种方式之义。
云何？由得永不造五种恶业之律仪故，即不作杀生、不与取、邪淫、妄语、饮酒性质之五种恶业，不作即律仪，由得彼故。圣者于他生中亦不行此五种恶业。

།མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྡོམ་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་གཏན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཅི་རིགས་ པར་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁ་ཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དག་ལ་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་ཡོད་པ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལྟར་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་འདིར་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་ བ་བདུན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་གི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མི་དག་གོ། །ཅི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པའི་དབྱེ་བ་འདི་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ཞིག་ཚེ་དང་པོ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འམ།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ཚེ་གཉིས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སུ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་རེས་འགའ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་འཇུག་པས་སོ།།ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བདག་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་སྟེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའི། བདག་ནི་ཐ་མར་ཉམས་ན་ལྷ་གང་འོག་མིན་ཞེས། རྣམ་པར་གྲགས་པ་དེར་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག་།ཅེས་སྨྲས་ཏེ་དེ་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པར་གྱུར་ནས་མི་དག་གི་ནང་དུ་འོངས་ཏེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐ་མར་རིས་མཐུན་པའི་མཇུག་ཏུ་ཉམས་ན་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཉམས་ན། འོག་མིན་དེར་ནི་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག་།ཅེས་དོན་དུ་གཉེར་བར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་མདོའི་དོན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཚེ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་འཕགས་པ་ཁམས་གཞན་དུ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་། ཁྱོད་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པར་ཟད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐད་དུ་གསན་པས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲ་ཤིག་ཅེས་དེ་མ་བཟློག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བཀག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་ཤི་འཕོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡིད་བྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

说'不作之律仪'是因为正确受持律仪并非必然。'大部分'是指见所断的一切不善已完全断除，以及相应地已断除某些修所断的欲界烦恼。
'于彼等'等广说，是指于彼等无差别而有，如预流果、一来果等，并非以其他方式成为圣者。
那么是什么呢？因为获得永不造作一切罪业的律仪，以及断除一切见所断的不善，并且断除修所断的欲界九品烦恼，此经中所说的七种圣者趣，是指不还圣者的情况。
因此，其他也是差别圣者性是不合理的。
'为何不还者寿尽中亦有中般涅槃等如是等类的差别耶'，寿尽不还者是指于第一世获得预流果或一来果后，于第二世成为不还者。
特别说'于欲界'是因为于色界寿尽者有时会入无色界。
'于此生中般涅槃'是因为对欲界众多痛苦极为厌离。
'那么帝释'等广说，是说帝释说：'愿我从此命终后生于人中，若未获得阿罗汉果而不般涅槃，我最后若退失，愿生于称为色究竟天处。'他说要在天中成为预流者后来到人间般涅槃，因此成为寿尽者。
最后若从同类退失，即未得阿罗汉果而以未得退失而退失，愿生于色究竟天，因为说有此希求，故显示有往生他界。然而如何与经义相符？经说欲界寿尽圣者不往生他界。
你说帝释因不了知法相而如是说而已，因此说无此事。若问：'世尊闻此为何不制止他说此话？'
为此说'因是应当随喜故，世尊亦未制止'，是思维欲断除欲界痛苦故应当随喜。
阿阇黎善聚说：'因为厌离以命终为因的生之痛苦故应当随喜。'

།དབང་པོ་རྣམས་ཆེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།རྟེན་ཁྱད་པར་ ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཉམས་པ་ལམ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཡིན་ཡང་རྟེན་མི་མཐུན་པས་ཡོན་ཏན་དག་ལས་ཉམས་པ་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚེ་རབས་གཞན་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པས་དབང་པོ་རྣམས་ ཆེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་ལ།རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དེ། ཚེ་རབས་གཞན་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ལམ་མ་འདྲིས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལམ་མ་འདྲིས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཤིན་དུ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཤིན་དུ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ལན་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ འདའ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདིས་ཉོན་མོངས་པ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་པ་སྤང་པ་སྟེ། འདིས་མི་དགེ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་དགོས་སོ། ། སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་སྤང་བར་ཟད་དོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་ལ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ནི་གསུམ་སྟེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་དགྲ་བཅོམ་ པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བར་ཟད་དོ།།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ཁམས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་ཡང་བྱ་དགོས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བས་ ནི་ཁམས་གཉིས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བར་ཟད་དོ།།སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲེ་བར་ཡང་བྱེད་ཅིང་འདྲེན་མར་བྱེད་པས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དག་དང་སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལམ་སླ་བ་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དག་གི་ལམ་རྣམས་སླ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་འོག་ནས་སྐད་ཅིག་མ་སྤེལ་བར་ནི་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སྟོན་ཏོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་སྤེལ་བར་བྱེད་དེ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྤེལ་བར་བྱེད་དོ།

'诸根极为成熟'是指智慧等诸根的同类果特别殊胜的意思。
'获得殊胜所依'是指如此获得未损坏的、与现前道相应的殊胜所依，虽然是利根者，但由于所依不相应而显现退失功德。
因此，由于从其他生中熟习，诸根极为成熟故无根性转变，由于获得殊胜所依故无退失，由于从其他生中熟习的缘故也不会转生他界。
'由于未熟习道而不能现前'是指因为未熟习道而不能现前的缘故，未离欲的有学预流果和一来果不会在中阴般涅槃。
'由于随眠非极微细'是指因为其随眠非极微细的缘故，不会在中阴般涅槃，这是论师的回答。
毗婆沙师的回答是什么呢？毗婆沙师说'因为难以超越欲界'。
怎样呢？答：此人应断不善和无记烦恼，此人应断欲界的不善和色界、无色界的无记。离欲有学只需断除无记。
'获得二或三沙门果'是指应获得二或三沙门果，一来果应获得不还果和阿罗汉果两种沙门果，预流果应获得三种，即一来果、不还果和阿罗汉果。
离欲者只需获得一种阿罗汉果。未离欲者应当超越三界，而离欲但未离色贪的中阴般涅槃者只需超越二界。
'交替'是指相续和交错，即有漏第四禅与无漏禅交替的意思。
'因为是易道中最胜'中，易道是指根本禅定四禅，如说'诸禅道易行'。第四禅因为远离八过患故为其中最胜。
'何时'中，'传说'是指说明毗婆沙师的宗义，自宗如下所说'不能交替刹那'等广说而明。
'二刹那如无间道'是指无漏和有漏。'第三如解脱道'是指无漏。
钝根者因为也怖畏烦恼故而交替，'也'字表示为了往生净居天和为了现法乐住也要交替。

།དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ནི་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྤེལ་བར་བྱེད་ཀྱི་དེ་དག་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་ མོངས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐག་བསྲིང་བའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་ནི་སེམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་ལ་ནུས་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་དང་། ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་སྟེ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ དགུའོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་བཅོ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་གནས་གཙང་མ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པ་ཆུང་ངུའི་ འབྲས་བུ་མི་ཆེ་བ་ཡིན་པ་ནས་བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའི་འབྲས་བུ་འོག་མིན་ཡིན་པའི་བར་དུའོ།།དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པ་དང་དད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲས་བུ་མི་ཆེ་བ་ཡིན་པ་ནས་དེ་ བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་ཤེས་རབ་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲས་བུ་འོག་མིན་ཡིན་པའི་བར་དུའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་གང་ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པའམ་མཐོང་བས་ཐོབ་པའོ། །ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཁོ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ལུས་ཁོ་ནས་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ་དང་ཞེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན་དེ་དང་མཐུན་པའི་རྟེན་གྱིས་ཐོབ པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་ལངས་པའི་དུས་ན་དེ་ཡང་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བའི་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཞི་བ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པར་རུང་ངོ་སྙམ་ དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཞི་བ་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ལུས་ཞི་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེ་ཐོབ་པར་མངོན་ནོ།

为了使利根者往生清净处，以及仅为了现法乐住而修习，因为他们也不可能退失，所以不是因为怖畏烦恼。
又问：如何为了不退失而修习以防止烦恼的怖畏呢？答：为了通过延长与受用相应的禅定而不退失，即为了不退失果位。
有五种，即：小、中、大、极大、最大。
第一种有三心，是因为此补特伽罗具有如是能力，下面诸种也应如是说。
第二种有六，即：无漏、有漏、无漏三种，又有无漏、有漏、无漏三种，共六种。
第三种有九。第四种有十二。第五种有十五。也应如是配合。
其果位依次，即修习交替所得的果位依次是五种清净处，从小修得小果位乃至最大修得色究竟天。
因信根等增上，是尊者胜授的宗义，从修习信增上得小果位乃至如是修习智慧增上得色究竟天。
某些不还果，即信解或见至。
为身证，因为无心故唯以身证得。
若问：如何唯以身？答：因为依身而生。
如是，是阿阇黎自宗。
以证得和现证，即在定时以相应所依而证得现证，及出定时也以各别正知而现证。
现前者即是现证，是思维在具有识的身寂静证得时堪能现证。
以具有识的身寂静证得，在无识的身寂静住时也显然证得。

།མདོ་ལས་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་གསུངས་པ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་ཞུས་ པ།བཙུན་པ་ཡོན་གནས་དུ་ཞིག་མཆིས་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། མི་སློབ་པ་དགུ་ནི་ཡོན་གནས་ཡིན་ཏེ། སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།གོང་དུ་འཕོ་བ་སྟེ། ཁྱིམ་བདག་དེ་དག་ནི་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་དགུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་ པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་།རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། ཁྱིམ་བདག་དེ་དག་ནི་མི་སློབ་པ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བསླབ་པ་གསུམ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསླབ་པ་གསུམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་བྲལ་བའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སློབ་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་།དེའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། །སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་བྲལ་བ་གཞན་དང་གཞན་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་ བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།བྲལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པས་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པས་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བར་སློབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་གསུངས་ཀྱི། འདི་སློབ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མདོ་ལས། སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་གསུངས་པ་དེར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཞེས་གང་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་སློབ་པར་མ་གསུངས་པར་ཟད་དོ། །དབྱེ་བ་ཆེ་ལོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར མི་འོང་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་འགྲོ་རྣམ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ནི་འདི་ལ་མྱ་ངན་འདའ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པ། ཞིབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ བརྩེ་བའི་ཐབས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་པོའི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབང་པོ་དང་།ས་དང་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་བྱེ་བྲག་བགྲངས་ན་ཇི་ལྟར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དབང་པོ་ ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ལྟར་གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྒྲེ་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ཉིད་སའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཉིད་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་སོ། །ས་དག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

经中所说的十八有学者，是指长者给孤独食施主向世尊请问：'尊者，有几种应供养者？'世尊回答说：'长者，十八种有学者和九种无学者是应供养者。何为十八种有学者？即：为证预流果而入者，预流果者，为证一来果而入者，一来果者，为证不还果而入者，不还果者，为证阿罗汉果而入者，随信行者，随法行者，信解者，见至者，从家至家者，一间者，中般涅槃者，生般涅槃者，有行般涅槃者，无行般涅槃者，上流者。长者，这些就是十八种有学者。'
何为九种无学者？即：退法者，思法者，护法者，住不动者，堪达者，不动法者，不退法者，慧解脱者，俱分解脱者。长者，这些就是九种无学者。
关于三学及其果，三学是指圣道的本质，即增上戒学、增上心学和增上慧学。其果即是离系。由其差别而建立诸有学者，这是指由学的差别和其果的差别而言。其差别是如何呢？十八有学者的学处和离系果各不相同。
灭尽定既非断道的本质故非学处，也非离系的本质故非有学果。因此，具有灭尽定者并未如其他十八有学那样被说为有学的差别，但这并非说他不是有学者。对于经中所说的十八有学者中为何未提及身证者的问题，只是未将其作为这样的有学者而说而已。
粗分类即是所谓往色界的五种不还者，其他是往无色界的四种，其他则是于此般涅槃等等。
第四十九品。细分类是指此处论师为了显示悲悯方便，首先详细阐述中般涅槃者的根器、地位和种性等差别。为什么呢？因为若数其差别，如同中般涅槃者由根器等差别而有区分一样，乃至上流者也与此相似，这样便易于类推。
由地的差别而有四种，是指那些中般涅槃者。地即是四禅，因为意在说明往色界的不还者。

།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ཏེ་བཞིའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་གོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅུ་དྲུག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་འོག་མིན་ལ་ཐུག་པ་དག་གོ།།ཚངས་ཆེན་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་གཞན་མ་ཡིན་ལ། ཉི་འོག་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་གནས་གཞན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེར་འཕགས་པ་མི་སྐྱེ་བས་མི་བགྲང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནས་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་ གིས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ།།ས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་བྱེ་བྲག་དང་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི བར་དགུའོ།།གཉིས་པའི་ཡང་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་དགུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པའི་དགུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པའི་དགུ་སྟེ། དགུ་བཞི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྒྲེས་པའི་དོན་འདི་འཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དགུ་པའི་རྣམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དེ། འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ནི་གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པ་བར་མ་དང་སྦྱར་བས་འདིར་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་པས་གནས་གཞན་དང་རིགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གནས་གཞན་རྣམས་དང་། རིགས་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་དག་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། རྩ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་དེ་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གནས་གཅིག་ན་སྟེ། དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ལྟ་བུ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རིགས་དྲུག་གོ། །རིགས་རེ་རེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རང་གི་གནས་དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་བརྒྱད ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་གང་ཟག་དགུ་དགུའོ།།རིགས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དགུ་དགུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དགུ་དྲུག་ནི་ལྔ་བཅུ་བཞིའོ། །གནས་གཞན་བཅུ་དྲུག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་ན་བརྒྱད་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་སྟེ། རྩ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། །ཡང་ དབང་པོ་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པས་སོ། །ཅི་ཞེ་ན། ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་གང་གིས་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ བར་གང་ཟག་དགུ་དགུར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་འོག་མའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་འོག་མ་སྟེ། དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གོང་མ་སྟེ། གཉིས་པ་ནས་བཞི་པའི་བར་གྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།

关于此，从初禅中阴般涅槃乃至第四禅为四种。由具足退失法等种性差别而分为六种，即：退失法、思惟死法、防护法、安住不动、具觉悟根器、不动法。
由处所差别分为十六种，即从梵众天等直至色究竟天。大梵天依毗婆沙师宗不属于别处，而依经部宗虽是别处，但因圣者不生彼处故不计入。如是，由处所差别而有十六种中阴般涅槃。
由地与离贪差别分为三十六种，即由地的差别及对彼离贪的差别而有三十六种中阴般涅槃。云何？由'具足色界一切系缚'等广说而显示。即具足初禅色界一切系缚，乃至离第八品贪之间有九种。第二禅亦从具足一切系缚乃至离第八品贪之间有九种。如是第三禅九种，第四禅亦九种，九乘四即为三十六。
所谓'乃至第四禅离第八品贪'中，'乃至'一词表示相连之义。不说第四禅离第九品贪，因为这是具足一切无色界系缚。此处不论往生无色界，而是由于结合中有，此处意在说明往生色界者。
如是，由'处所、种性、离贪及根器差别'等广说，由诸处所、诸种性、诸离贪及诸根器的差别，彼等中阴般涅槃有二千五百九十二种。云何得此数？答：于一处，如梵众天，由退失法等差别有六种性。每一种性，从具足一切系缚乃至如梵众天离第八品贪之间各有九种补特伽罗。由说具种性的九九补特伽罗，九乘六即五十四。由说十六处，五十四乘十六即八百六十四。
复由根器差别分为三种，即由下、中、上差别。如是计算，即得二千五百九十二。
为显示从具足一切系缚乃至离第八品贪之间建立九九补特伽罗的方式，故广说'下地禅'等。即从初禅至第三禅为下地禅，凡是离彼九品贪者，即具足上地禅，即从第二禅至第四禅的一切系缚，如是解说。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདྲ་བར་བརྩི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཅི་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་དགུ་དགུར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་མི་འདྲ་བར་བརྩིས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་བཅུར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་དགུར་འགྱུར་ཏེ། གསུམ་པ་ན་ཡང་དེ་དང འདྲའོ།།བཞི་པ་ན་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་ལས་བྲལ་བའི་བར་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གོང་ དུ་འཕོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱང་གནས་གཞན་དང་། རིགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ཉིས་ སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཁྱད་པར་ལྔ་པོ་དག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་རྩ་དྲུག་ཅུ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་སྐྱེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཁྱད་པར་དག་དང་བཅས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་མང་མོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ ལམ་འདིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་པས་མ་བྲིས་སོ།།སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཟད་པར་ཡང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡན་ཆད་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིས་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པས་མཐུའི་སྒོ་ནས་འདི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདིས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་གོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མི་འཇོམས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་ས་དགུ་པོ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས པ་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་སྤྲོས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་དང་།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དོ།

如果问为什么，详细说明是为了计算相同的缘故，为了使第四禅定中也变成九九。否则就会计算为不同，第一禅定中从具足一切束缚到离九种贪欲为止共有十种。第二禅定从离一种贪欲到离九种贪欲为止共有九种。第三禅定也与此相同。第四禅定从离一种贪欲到离八种贪欲为止共有八种，已经说明离九种贪欲是具足一切无色界束缚的缘故。
直至上升也与此相同是指生般、有行、无行、上升等也同样由于处所、种类、离贪、根的差别而各自分为二千五百九十二种，总计五种不还差别共有一万二千九百六十种。若加上往生无色界的生般等四种差别，那时就会变得更多，通过此道就能了知，所以未写出。
所谓'乃至有顶八品尽'，是指从断尽有顶八品乃至有顶八品尽，意思是也断尽有顶八品。
所谓'从那个不还者离第一禅定一种贪欲开始'，是因为由离欲贪而建立不还果，所以从此以上就是入阿罗汉果。
如同金刚能摧毁一切，此三昧也能摧毁一切随眠，从力量的角度来说，此三昧与金刚相似，所以称为金刚喻。所谓'因为已经摧毁，所以此不是摧毁一切'，是指三界所摄的见断和修断，从欲界乃至有顶八品。如果不摧毁一切，为何说是摧毁一切随眠呢？因此说'能够摧毁一切'，是就有为而言。
详细说明'摄属不动'是指阿罗汉果依靠九地：不动、殊胜禅定、四禅定以及除有顶外的三无色定而获得，因此如此广说。所谓'与苦集随知行相相应的八种'，是指缘有顶苦的四种随知行相相应的四种，以及缘有顶集的其他四种随知行相相应的四种，共八种。

།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལའང་དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདིར་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཉེ་བར་དགོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ནི་མི་གཟུང་ངོ་། །དེ་ བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་བཞི་བཞི་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སོ་སོའི ལམ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་བཞི་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་ཟད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་གཉེན་ པོའི་ངོ་བོར་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་ལ་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་རིལ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་འགོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་བཞི་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའོ། །ཡང་ན་ཤེས་པ་རྣམས་དང་རྣམ་པ་རྣམས་དང་། དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་སྟེ། རེ་ཞིག་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་ པོ་བརྒྱད་ཚན་གཉིས་ཏེ།བཅུ་དྲུག་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞིའི་བར་དུ་བཞི་ཚན་དགུ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། བཅུ་དྲུག་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ནི་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་མ་བརྟེན་ཅིང་མ་ཞུགས་པར་སྐྱེ་བས་ན་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་ཏེ།བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་པས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ པ་བཞི་ནས་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་བཞི་དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པའི་ བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པའི་བར་དུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ།

对于'灭谛和道谛的法智相应的八种'这一说法，也应当如是解说：修道中对于灭谛或道谛的法智是三界的对治，如是所说。此处仅安立这两种，不取苦谛和集谛的法智。
同样，'乃至有顶灭为所缘'中，'乃至'一词表示：如同初禅的灭为所缘有四种相应，同样地，第二禅、第三禅、第四禅、空无边处、识无边处、无所有处以及有顶的灭为所缘，每一处也都各有四种相应。
'道谛的类智相应的四种'这一说法，并非指对各别道为所缘的类智相应各有四种。为何说'道谛'呢？因为是缘于类智分所断尽的缘故。类智分道在对治体性上无差别，且诸道互为因，故唯缘于整体，而非灭谛。因此，道谛的类智相应仅有四种而已。
'彼等因智、相及所缘的差别而有别'是指由于智的差别、相的差别和所缘的差别而有区别。或者说是由诸智、诸相及诸所缘的差别而有区别。首先，由智相的差别而有区别，如'苦谛和集谛的类智相'等如是所说。由所缘的差别而有区别，如'缘于有顶的苦谛和集谛'等如是所说。
'共有五十二种'是指：最初两个八组，即十六种；从初禅灭为所缘的四种直至道谛类智相应的四种，共有九个四组三十六种；十六加三十六即为五十二种。
'如未至定所摄'等广说：因为不依靠根本定且未入根本定而生起，故称未至定。如前所说相状，未至定所摄的金刚喻定有五十二种，同样地，殊胜禅所摄也有五十二种。
如何了知？殊胜禅所摄的有顶苦集为所缘、与苦集类智相应的八种；灭谛和道谛法智相应的八种；类智相应的从初禅灭为所缘的四种乃至有顶灭为所缘的四种；以及道谛类智相应的四种，因为缘于类智分所断尽。彼等因智相及所缘的差别而有别，故有五十二种。
如同殊胜禅所摄，初禅所摄有五十二种，乃至第四禅所摄也有五十二种。

།གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དོ།།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མེད་པས་དེས་བསྡུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ བསམ་མོ།།དེ་དག་ན་ཆོས་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ས་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་མེད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་བཞིའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་མེད་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ།ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་དེ་ལྟར་བོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དོ།།འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་ སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ།དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ བོར་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་གཞན་བཞི་ཡང་བོར་ནས་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་པ་ཁོ་ནའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཀྱི། བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་ས་འོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ས་འོག་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མ་དམིགས་པར་དེའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་རྣམ་བཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་ཡིན། །ཞེས བྱ་བ་འདི་ཡང་ངེས་པས་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགག་སྟེ། བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དགུ་ཡིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྲིད་ པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལུས་སོ། །ས་འོག་མ་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཉེན་པོ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་གི་།ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ས་དགུ་པའི་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ།།གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་གང་དག་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལྷག་པར་བསྣན་ན་མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། སྔ་མ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།

所谓'按照数目'详细说明，即是：空无边处所摄的有二十八种。识无边处所摄的有二十四种。无所有处所摄的有二十种。有顶处因为无有圣道，故无所摄，因此不必思维。
所谓'因为彼等处无有法智'，是因为法智是第六地，因此无有与灭谛和道谛的法智行相相应的八种。因为类智不缘下地的灭谛，所以也无有与灭谛的类智行相相应的、缘四禅灭谛的十六种，故成为二十八种。这是因为从五十二中舍去了一百一十六的缘故。
如何呢？空无边处所摄的，有缘有顶苦谛和集谛的类智行相相应的八种。与灭谛的类智行相相应的、缘空无边处等灭谛的十六种，以及与道谛的类智行相相应的四种。由于这些在智的行相和所缘的差别上有所不同，故为二十八种。
同样，识无边处所摄的，是舍去缘空无边处灭谛的四种后，配为二十四种。无所有处所摄的，是再舍去缘识无边处灭谛的其他四种后，为二十种。
又为何无色界诸地只缘自地和上地的灭谛，而不像禅定那样缘下地呢？因为不缘下地的苦谛就无法缘其灭谛。苦谛也都是有漏的，而且'无色四善者，行境是下漏'，这也是确定的，这就是原因。
诸禅定因为是遍观的缘故而不遮止，如将说'禅定善境是一切'。又为何只缘灭谛而不缘苦谛或集谛呢？因为已离有顶以下诸地的贪欲。其中只剩下以第九品金刚喻定所断的有顶的行相。
所谓'有缘下地对治'是就智的角度而言，应知那也是与金刚喻定相应。'彼对治是互为因'是说，'九地之道是互为，平等及殊胜'的缘故，一切道类智都是类智分的九地所缘。
所谓'有些'等详细内容是说，有些阿毗达磨论师不仅认为灭谛类智如此，而且认为道谛类智也是缘每一地的对治，按照他们的观点，如果在二十八上再增加，则不动地所摄的金刚喻定就有八十种。
如何计算呢？按照前说，因为类智分缘尽智，所以与道谛类智行相相应的有四种。

།ད་ནི་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ ལུགས་ཀྱིས་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ཡང་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བར་དུ་བཞི་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་ལྷག་པར་བསྣན་ན་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་མི་བགྲང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བསྡུས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ནི་མེད་ཀྱི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ པའི་བར་ནི་ཡོད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་བཤད་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་འཆད་པ་ནི་གང་དག་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་བཞི་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་དེ དང་འདྲ་བར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་ པ་དག་ནི་མེད་ཀྱི་དེ་དག་གི་གོར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཡོད་པས་འདིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལྷག་པར་བསྣན་ནས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡང་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་ གཏོགས་པའི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་པོ་དག་ན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཞི་བཅུ་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། རེ་ཞིག་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་བར་བཞིས་བསྣན་ཏེ།བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྣན་ན་བཞི་བཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལ་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བཞིས་བསྣན་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུ་ལ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་གཉེན་པོ་བཞིས་བསྣན་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ།

现在有些论典中也安立每一地的对治所缘，即：从无间道所摄初禅的对治所缘、与随法智相应的四种，乃至空无边处的对治所缘、与随法智相应的四种为止，如是增加二十八种。五十二加上二十八则成八十。
又问：为何不数有顶的对治所缘、与随法智相应的四种呢？答：无漏道中没有以有顶所摄有顶对治，而是从初禅地乃至空无边处地才有，因此只说彼等对治所缘，而非有顶对治所缘。
其他论师解释说，有些主张随法智也是每一地的对治所缘，如同随灭智一样。依照他们的观点，有顶的苦、集随智相应八种，灭、道法智相应八种，从初禅灭所缘四种乃至有顶灭所缘的随灭智相应三十二种，同样随法智相应也是三十二种，故无间道所摄金刚喻定有八十种。
依照他们的观点，由于随智分随尽所缘，故没有与随法智相应的四种，而是有彼等有顶对治所缘，因此此处金刚喻定有八十种。乃至第四禅所摄也是如此。
怎样呢？增加二十八后，殊胜禅所摄金刚喻定有八十种。如同殊胜禅所摄一样，初禅、二禅、三禅、四禅所摄金刚喻定也是八十种。
所谓'空无边处等'，即除有顶外的三无色界依次有四十、三十二、二十四种。如何计算呢？首先空无边处的金刚喻定二十八种，加上从空无边处对治所缘随法智相应四种乃至无所有处对治所缘四种，增加十二则成四十。
同样，二十四种加上识无边处对治所缘四种和无所有处对治所缘四种，则成三十二种。同样，二十种加上无所有处对治所缘四种则成二十四种。

། སྨྲས་པ། ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནམ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་བཤད་ཀྱི། ས འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ས་དགུ་པ་ནི་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ས་འོག་ མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ངོ་བོར་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སྔ་མ་སྟེ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིའི་ངོ་བོ་ཁོ་ནར་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སློབ་ དཔོན་འདུས་བཟངས་ཀྱིས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པས་དགུ་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་ཟེར་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་།འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་བཞི་སྟེ། བཅུ་དྲུག་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་ཡང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་བར་བཞི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་གོ།།དེ་དག་ནི་བཅུ་དྲུག་ཕྲག་གཉིས་དང་། སྔར་བཤད་པའི་བརྒྱད་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བཞི་ བཅུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་དང་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བརྒྱད་དོར་རོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ འགོག་པ་དང་།ལམ་ལ་དམིགས་པ་གཞན་བརྒྱད་ཀྱང་དོར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། །དེ་དག་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་ཡང་། གཉེན་པོའི་ལམ་ས་འོག་མ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཆེས་མང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་ པོར་བརྒྱད་བཤད་པ་དེ་དག་ལས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གསུམ་ ཡང་སོ་སོར་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདི་དག་གི་སོ་སོར་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ཡང་སོ་སོར་རིགས་དྲུག་གི་བྱེ་ བྲག་གིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ལ།དབང་པོ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་རིགས་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོར་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཤེས་ པའི་རྣམ་པ་དང་།དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དག་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིགས་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་ལམ་འདིས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

有人说：'对下地的对治是有所缘的，因为它们是互为因故。'那么为什么说空无边处等所摄的只缘自地和上地的对治，而不缘下地的对治呢？
对此回答：不作特殊区分时，随顺随知分的道九地是缘下地对治，而非空无边处等所摄的缘下地对治。那又如何呢？只缘自地和上地的对治。其中，随知的无差别体性是缘下地的，而非差别体性。缘自地和上地也是差别体性，这是依据他人的教义所说。
前者即随知是对一切随顺随知分唯以何体性为所缘，这是毗婆沙师们的建立之分，如此阿阇黎善和所说：'一切道随知皆是随顺随知分的第九所缘。'
其他人则这样说：'与有顶苦、集随知行相相应的八种，与灭随知行相相应的缘空无边处灭的四种乃至缘有顶灭的四种共十六种，与道随知行相相应的也是缘空无边处对治的四种乃至缘有顶对治的四种共十六种。'
这些是两个十六组，加上前述的八种，从空无边处所摄的金刚喻定共四十种。识无边处所摄的是三十二种，去除缘空无边处灭和对治的八种。无所有处所摄的是二十四种，又去除缘识无边处灭和道的其他八种。他们说有顶也有下地的对治道。
又'由种姓和根的差别则更多'是什么意思呢？首先，在最初所说的八种中，缘有顶苦的无常行相相应的金刚喻定，由六种姓的差别而有六种差别。同样，与苦等行相相应的三种也各有六种差别，这些又各由下、中、上根的差别而有差异。
如同这些由种姓和根的差别而有差异，同样缘有顶集的四种也各由六种姓的差别而有六种差别，由三根的差别而有三种差别。如同这八种由种姓和根的差别而各有六种和三种差别，同样从不净所摄的智行相和所缘差别直至无所有处所摄的一切，也都由种姓和根的差别而有差异，应当如是配合。或者应当如是配合。

།ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་མི་ལྕོགས་ པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པར་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་ལམ་འདིས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པ་ལྟར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་པའི་ བར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།སྤྱིར་བསྡུས་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སུམ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་འགྱུར་དང་། སུམ་འགྱུར་དུ་བསྒྱུར་ན་དྲུག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ནི་གང་ལ་དང་པོ་ བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་པའི་བར་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་འགྱུར་དང་སུམ་འགྱུར་དུ་བསྒྱུར་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཁྲི་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་དང་པོ་ ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་ པའི་ཕྱིར་རམ།ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་བརྡ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་རང་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་རྣམས་ ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་གྲུབ་ཅེ་ན། གང་ཟག་སྔར་བཤད་པ་གཞན་བདུན་ནི་སློབ་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གསུམ་དང་། ཞུགས་པ་བཞི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཁོ་ན་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལས་གཞན་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་ན་གང་ཟག་བདུན་པོ་དེ་དག་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་དག་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ན་སློབ་པ་དག་གོ། །གང་ལ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ལའོ། །བསླབ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་དག་གི་ རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སློབ་པས་ན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ལ་སློབ་པས་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སློབ་པའོ། །བསླབ་ པ་གསུམ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་སློབ་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དག་ལ་སློབ་པས་སོ། །མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་འབྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第一方面，由无间道所摄的五十二种，应当依据种姓和根器的差别而区分此道。如同第一方面由无间道所摄的五十二种一样，乃至无所有处所摄的二十种也是如此。总的归纳起来，金刚喻定共有三百八十四种。这些若按种姓和根器的差别而六倍和三倍相乘，则成为六千九百一十二种。
第二方面，从最初的八十种乃至无所有处的二十四种，总计为五百七十六种。按种姓和根器的差别而六倍和三倍相乘，则金刚喻定成为一万零三百六十八种。
正因为此，所谓'最初'是什么原因呢？因为最初与漏尽得同时生起，故称为漏尽智。这是由于省略中间词或依据词源学的方式。说'最初'是为了与无生智相区别。说'一切'是为了与预流等智相区别，因为语言的运用取决于约定俗成。
所谓'正因为此'是指当自利圆满时堪能利他，意思是说已经宣说能够利他。'为一切有贪者所应供养'中，有贪者是指凡夫和有学，他们都应当供养阿罗汉。
所谓'已成'是什么已成呢？前面所说的其他七种补特伽罗是有学。即三种住果和四种趣向，唯此是无学，由于特别指出的缘故，由此成立除此之外的圣者都是有学。
为什么是有学呢？这是问什么原因使这七种补特伽罗称为有学。答：因为他们为断尽诸漏而常时保持学习的状态。由于他们具有学习的性质，所以是有学。
他们学习什么呢？学习三学。什么是三学？增上戒学、增上心学和增上慧学。这些的本质是什么？所说的是戒、定、慧的本质。由于学习增上戒故称为增上戒学，如是乃至由于学习增上慧故称为增上慧学。由于三学不相离的缘故，戒等的本质即是学处。
若说凡夫也是有学，因为凡夫也学习上述诸法。不是的，因为不能如实通达真谛。如经中说：'诸比丘，凡是圣者以慧所见'，因为不能如实通达苦等诸谛，即未能领悟的缘故。

།འདི་ ལྟར་མདོ་ལས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ བའོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ སློབ་པ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསླབ་པ་དེ་ལ་སློབ་པ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ནི་ཆུང་ཟད་གཏོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མ་ ཡིན་ཏེ།འཕགས་པ་ནི་ནམ་ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་ཆར་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་བསོད་སྙོམས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་དུ་གཤེགས་པ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་པས་སློབ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལམ་དུ་འགྲོ་བ་གནས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ལམ་དུ་ཞུགས་ ཏེ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འདུག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་འགྲོ་བའི་བསམ་པ་མ་བོར་བའི་ཕྱིར་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དེ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དག་གིས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་རང་བཞིན་ལ་གནས་ཀྱང་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཞར་ལ་ཡང་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་བརྗོད་དོ། །སློབ་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱང དེ་དང་འདྲའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སློབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉི་ག་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དང་ལྡན་ནོ།།ཞུགས་པ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། །ཞུགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཞུགས་པ་ལྷག་མ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གསུམ་ལས་ཐ་ མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དག་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐར་ གྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་གྱིས་འབྲས་བུ་བཞི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ནི་ལྔ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་དོ།།ཕལ་ཆེར་དང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཟད་པའོ། ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་ཟད་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཡིན་ནོ།

如是经中广说增上戒学和增上心学后，什么是增上慧学呢？如经中所说：如实了知'这是苦圣谛'，如实了知'这是苦集'，'这是苦灭'，'这是趣向苦灭之道圣谛'。因为不如实了知诸谛的缘故。
复次，因为舍弃学处，即由于舍弃别解脱戒以及从暖位等退失而舍弃戒等所学之学处。圣者虽有少许舍弃，但并非全部，圣者从不会完全没有三学。
所谓'圣者住于自性'是说，众生的自性是不入定的状态，有人认为住于此中的圣者去乞食等时，不具学处性质故非学者。
'从意乐门'即是从欲乐门。关于'如同行于道路者住'，'行于道路者'是指某人入于道路而行，即使暂坐，因未舍弃行走之意乐，仍称为行于道路者，与此相似。
也因为与所得相应的缘故，圣者虽住于自性中，但与戒、定、慧等所得相应。因此，虽住于自性中仍是具有学处性质者。
顺便也说明'何为有学法'等。有学法是无漏有为之体性，无学法对无学者而言也是如此。
为何涅槃非学处，是考虑到既然是由学处所得。因为无学者和凡夫二者都具有此故，凡夫也具有以世间道所得的涅槃。
'初入'是指住于见道。广说'其余入者'是指其余一来向、不还向、阿罗汉向诸入者，因为与三种住果者无别。
因为与预流果、一来果、不还果住果者无别，即一来向等与预流等无别之意。
说'因为是渐次获得'是说因为渐次获得四果，故说实物为五而已。
'若是已离大分贪欲和离欲界贪者'中，离大分贪是指已断六品，离欲界贪是指已断九品。
于见道位中，依次为一来果向和不还果向，而非预流果和一来果。那是什么呢？是除此之外者。

།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་རྫས་སུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་སྟེ་བདུན་དུ་འགྱུར་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གཅིག་པུ ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དེ་ལ་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ས་གང་བའི་ལམ་ཡིན་པ་དེ་ ནི་ས་དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ས་དེ་པའི་ཆོས་གཞན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ལམ་ལྟ་བུའམ་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་སོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་རང་གི་དང་ས་འོག་མ་པས་སོ། །འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དཔེར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཞིང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་དག་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར། མི་སློབ་པ་ དགུ་ལ་བརྟེན་ཏེ།སློབ་པ་དྲུག་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ནི་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལམ་སྔ་མ་ཟད་པར་བཏང་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།གཟུགས་མེད་པའི་ལམ་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྡུས་པ་སྔར་ཐོབ་པ་རྣམས་བཏང་བའི་ཕྱིར་དང་། འཕེལ་བ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་བཅས། །བཏང་སྟེ་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བས་འབྲས་བུའི་ལམ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ ངོ་བོ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་དེ་བཏང་ནས་ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་ ཡང་འགྱུར་རོ།།སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། །གོང་མར་སྐྱེས་པ་བཞིན་མི་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལོ། །གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་གོང་དུ་སྐྱེས་པའོ། །སྲིད་པའི་ རྩེ་མོའི་ཕྱེད་ལས་གྲོལ་བ་དང་།གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕྱེད་ལས་གྲོལ་བ་དང་། གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འདྲ་བས་སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། གོང་མར་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་དེ་དག་དང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉེས་པ་ སྔ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོབ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཕྱེད་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཕྱེད་ལས་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་མེད་དེ།དེའི་གཉེན་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是，预流向、一来向、不还向三种，以及住果四种，共为七种，而阿罗汉向一种与不还果无别，应当了知。
关于修道分为二种的说明，即修道有二种，如说'见道称为无漏'。
由于其烦恼增长之故，即如是世间道中，由缘其地烦恼而增长。
所谓何种烦恼等，广说是为显示同品与异品之喻，即某地之道，非为彼地烦恼之对治，以其烦恼增长故，如彼地之其他非等持法。异品则如上地近分道或其无漏对治道。
以世间道离贪，是指以上地近分。所谓出世间，是指其无漏对治道之自地及下地。所谓圣者以世间道离贪，
譬如已修止观之预流者以世间道离贪时，于每一离系得有漏及无漏二者生起。所谓依止禅定，即如是，
无学依九地，有学依六地，故有学依六地转根，而非无色界，应当确定。因此说：依止禅定转根者，为舍弃前道故，
即舍弃先前所得之钝根摄无色界道故，如说'增长及有殊胜果，舍已当得果'，唯得果道故，
唯得利根性不还果故，不具上地烦恼离系，即不具无色界烦恼离系。复有此过失，舍彼上地烦恼离系已，复当与彼上地烦恼相应。
'如从有顶半解脱，及生上地不相应'，半解脱即是半解脱。从有顶半解脱即是从有顶半解脱。生上即是生上。
从有顶半解脱及生上，即是从有顶半解脱及生上。如是相似，故说如从有顶半解脱及生上地。不相应即是与彼等不相应之意，'等'字为剩余词。
'故'字为遣除前过。虽彼解脱故无世间离系得，广说即：虽彼补特伽罗无世间得，然不与彼等烦恼相应。
如说'譬如从有顶半解脱'等广说，即彼无从有顶半解脱世间离系得，以无其世间对治道故。

།དེའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ། དབང་པོ་ འཕོ་བས་བཏང་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི།ཁྱེད་སྲིད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བར་ཁས་ལེན་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དེའི་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་གཏང་བས་ཏེ། ས་འཕོས་པ་དང་ཉམས་པ་ཡིས། །བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་གཏོང་། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ངེས་པས་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བར་ཁས་ལེན་པ་ལྟར་གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གོང་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་ པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པས་འཕོ་བས་བཏང་བར་འགྱུར་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ནི། འབྲས་ཐོབ་སྦྱངས་དང་ཉམས་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བར་གཏོང་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་མི་སྲིད་ཀྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་སོ་སོའི སྐྱེ་བོ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན། བཏང་ལ་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་ཕྱིར། ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་ལས་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།དེའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་འདྲ་བས་སོ། །ལ་ལ་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའོ། །དབང་པོ་ འཕོ་བ་ནི་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའམ།བདེ་བའི་དབང་པོ་བསྐྱེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དངོས་གཞི་དང་ཉེར་བསྡོགས་དག་གིས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་འདྲ་བས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་ཐ་མ་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ལ་གུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འོག་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ནས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པའི་རྣམ་ པར་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ས་འོག་མ་ལ་རགས་པར་ལྟ་ན་གོང་ས་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཞི་བར་བལྟའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ལ་རེས་ འགའ་ནི་རྣམ་པ་དང་པོ་གཅིག་གི་རྣམ་པར་ལྟ་སྟེ།མཐའ་དག་ཏུ་ལྟ་བར་ངེས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་ལོང་ཡིན་ནོ། །མ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ས་འོག་མ་ཞི་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཏེ།གནས་འོག་མ་འདི་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ཏེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོས་འབད་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གནས་གོང་མ་འདི་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ཏེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ལས། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་འདི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་བ་ནི་གཞིག་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨད་པའི་ཐ་བ་ནི་ངན་པ་སྟེ། ཐ་བ་ངན་པས་ན་ཐ་བ་ངན་པའོ།

其离得是出世间的，也是依靠禅定，虽然会因根的转移而舍，但如同你们承许不会具有那些有的烦恼的行相一样，这个也是如此。又如同凡夫生于初禅以上，即生于第二禅等处，因为获得了初禅地的离得。由于舍弃欲界所行烦恼的离得，即由地的转移和退失，舍弃禅定所得的善。如是由于决定于无色界而舍。因此，如同承许不会具有那些欲界所行烦恼一样，此补特伽罗也是如此。
所说'凡夫'是如此：圣者以世间道离欲界贪而成为离贪者，则有世间和出世间的烦恼离得。其中，欲界所行烦恼的世间离得，由生于初禅以上而因转移而舍，但出世间的则不然。因为圣者决定由'得果、修习及退失'而舍。圣者虽生于初禅以上，若有出世间的离得，则不可能具有那些，但凡夫则不然，故说'凡夫'。
因此，所说'虽舍而不具烦恼故'这并非能了知。'一切'是指自地及上下地，因为那是无漏的。'因为是不共的舍根'是指第四禅等定及其近分定中的舍根相似。'有些人不能入根本定'是指钝根者。'因为根的转移困难'是指在舍根之后难以生起喜根或乐根，故根本定与近分定的舍根相似。
为何只从根本定而非近分定现前最后解脱道？因为恭敬离贪地故。因为已经离贪，故非下地，因为唯以其近分定而离下地贪故。'入于谛相'是指入无常等行相。'随其所应'，有人说：'若观下地为粗，则观上地为与此相反的寂静。'其他人说：'对于寂静等行相，有时观察第一种行相，但并非决定观察一切。'
关于'粗'，'粗'是指粗大。因为不寂静故粗。若问：如何下地是寂静？由于极大的造作性，此下地也是有道且以大造作勤修所成，此上地也是有道且是大造作，在这两者之中，此是极大造作。其自性即是彼故。'恶劣'是指难以破除。'劣恶'是指下劣，因为以劣恶故为劣恶。

།ཇི་ལྟར་ས་འོག་མ་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་ནི་ ལུས་དང་སེམས་དག་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་ཡོད་པས་ན་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་སྟེ། གནས་འོག་མ་འདི་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ཏེ་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་ཡིན་ལ། གནས་གོང་མ་འདི་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ ཏེ་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་ཡིན་པ་ལས་དེ་དག་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་འདི་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མང་ངོ་།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །རྩིག་པ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྩིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེས་ནོན་པའི་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩིག་པ་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་ བ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དེ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྩིག་པ་སྟུག་པོ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིག་པ་སྟུག་པོའི་ངོ་བོར་རོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། གནས་ ངན་ལེན་རབ་ཏུ་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་།ས་དེ་གཉིས་ལས་དེས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དག་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དཀྱུས་མ་ཁོ་ ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞར་ལ་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །གལ་ཏེ་མི་གཡོ་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེས་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་བྱར་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་འདི་སྐྱེའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པས་འདི་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་མི་སྐྱེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་ལ་གང་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པས་སོ།།དེས་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་ལྡན་པས་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དཀར་པོའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པས་རས་ཡུག་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་དང་།འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་ བྱས་རྣམས་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་བསྐྱེད་དེ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས། །གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་ཐོབ་པ། །དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཚིག་གི་དོན་ནི་ཇི་ ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་པ་ནི་ནིའི་ཚིག་ལ་ཁ་བསྐང་བ་བྱེད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གང་གསུངས་པ་ཡང་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལམ་སྔ་མ་བཏང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལམ་སྔ་མ་བཏང་བ་ནི་ཞུགས་པའི་ལམ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་ མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུའི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

如何下地不殊胜呢？由于随眠极多而成为不相顺之故。所谓随眠，即是身心不堪能性，是与烦恼相顺的意思。此处由于有众多随眠，故称为多随眠。此下地也是具有道的多随眠，此上地也是具有道的多随眠，在这两者之中，此处随眠极其众多。其体性即是彼故。如同不从墙出，譬如由彼墙本身，为墙所覆盖的虚空方位不从彼墙出，如是由彼本身不从彼地出故，由彼地本身不从彼地出故。'如厚墙'是指如同厚墙的体性。'与彼相反'是指由于造作极小故，以及由于随眠极少而无不相顺故，以及从彼二地中必定出离故，依次是寂静、殊胜、出离之相。旁述已竟。
唯当说正文者，即当说尽智后所生，世间无间道与解脱道之相唯是旁说而已。若从不动尽智中，不生智慧者，即是了知无所作性，尔时于彼生此。由有退失可能故，即是有烦恼生起机会故，于此不生无生智。何以故？由有退失可能故，如是此有退失可能，若有无生智者则无退失故。由此成为沙门者，即由具足沙门性故为沙门，譬如由具足白性故称为白布。
由是等流及士用果故者，即随其所应，解脱道及无为诸法亦是沙门性无间道之等流果及士用果故。解脱诸道是其等流及士用果。无为诸法唯是士用果，由'以何力生何者，从士用所生果，以何力得何者，彼即是士用果'故。若尔者，广说中，文义即如同凡夫于'尼'字作补充一样，于一切智佛所说亦应当补充之义。舍前道等广说中，舍前道即是由于舍弃入道故。得前所无道即是由得果故。

།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་དུས་ན་མཐོང་བས་སྤང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བདེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པས་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཅིག་ཅར་དུ་འཐོབ་བོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ འབྲས་བུ་སྟེ།དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་ཐོབ་པར་སྲིད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུར་རུང་། མཐོང་བའི་ལམ་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་གཟུང་ སྟེ།སྤངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེའི་ཐོབ་པ་ཡང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའམ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ ནས་སྤངས་ན།སྤངས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དག་ཏུ་གཞག་།དེའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་འདྲེན་མར་འཇུག་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་ རྟེན་པ་ཡིས་ཆགས་བྲལ་བའི།།འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམས་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་ལ་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ ལམ་གྱིས་ཉེ་བར་སྐྱེད་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་དང་།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་འོངས་པ་འདུས་བྱས་དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་གཞག་ན་ཡང་མི་འགལ་ལོ། །མདོ་ལས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་སྨོས་ཏེ།དེར་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་འདོད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་སྤངས་པས་ཚངས་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཚངས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མོ། ། ཇི་ལྟར་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་ནི། ཚངས་པས་བསྐོར་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚངས་པས་བསྐོར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །ཚངས་པའི་ཚུལ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད པའི་ལམ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

所说'为获得一切所得一者'是指，在获得预流果时，由修道所摄的见所断一切所得为一，同样在获得一来果时，也获得见所断已断和修所断六种一切所得为一。不还果和阿罗汉果也同样如是配释。
'四种法智及随智'是指依谛差别而有四种法智及随智，如是各有四种，故同时获得八种智。
'由世间道所得二果'是指一来果和不还果，此二果虽可由世间道获得，然何以成为无漏道所标志的沙门果？'见道果断亦'中，'亦'字包含修道果，彼二种断的获得亦摄于一来果或不还果中。因此，具有见道果断的一来果或不还果无为是沙门果。
关于'断三种结'，三种结是由见道所断。下分结中的萨迦耶见、戒禁取见和疑，虽仅由见道断除，为何安立为一来果和不还果？因此应知世尊说此是由断的交替进入而说。
'由其力故不退不死'是指如说'世间离贪圣，断得有二种'，其中无漏断得能持由世间道所得之断。由于经说'不退失于果，亦无有死亡'，故说具得而住，若无此，则如世间退失而死。'由其力故'即是由无漏断得力之意。
卷五十。无漏得由世间道所生现在，及由世间力所得未来有为的八支圣道，安立为沙门果亦不相违。经中因是主要故说无为沙门果，彼中有为亦应承许。
'为断烦恼故为梵行'是说由此断除诸多恶不善法故为梵行。其体性即是梵行，即无漏道。
云何为梵轮？说'由梵所转故'，由梵所转故称为梵轮。'具无上梵行故'即是具无上无漏道之意。
举例说'世尊亦称为梵'，此是医师所说。

།མྱུར་བར་འགྲོ་སོགས་རྩིབས་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ དང་།རྩིབས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ ལྔས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།འདོར་བ་དང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡུལ་གཞན་འདོར་ཞིང་ཡུལ་གཞན་དུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་འདོར་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་འམ་བདེན་པའི་དམིགས་པ་གཞན་ འདོར་བ་དང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རྒྱལ་བ་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་རྒྱལ་བ་རྣལ་དུ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པ་མ་རྒྱལ་བ་ལས་ནི་རྒྱལ་བར་བྱེད་ལ་རྒྱལ་བ་དག་ནི་རྣལ་དུ་དགོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་ པ་མ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལས་ནི་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་རྣལ་དུ་འགོད་དོ། །འཕར་བ་དང་འབབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལར་འཕར་ཤིང་ལ་ལར་ འབབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པའམ།འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཅི་རིགས་པར་འཕར་ཞིང་འབབ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་འཕར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འབབ་བོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ལྟེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མུ་ཁྱུད་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེས་གཞན་དག་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས པ་ནི་རྩིབས་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།འཁོར་ལོའི་རྩིབས་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་དགའ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ལུང་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེས་ན་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ན།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དགས་ཀྱི་གནས་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་ལྔ་སྡེ་པོ་རྣམས་ལ་བཀའ་ སྩལ་པ།དགེ་སློང་དག་སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མིག་སྐྱེས་སོ། །ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། སློ་སྐྱེས་སོ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་ པའོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མིག་སྐྱེས་སོ། །ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་སོ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་ པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མིག་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

'迅速前行等辐条等故'这句话的意思是因为迅速前行等和因为辐条等的结尾词。
所说的'因为迅速前行'详细解释是：这是见道与轮宝相应而说，如同轮宝迅速前行一样，见道也因为以十五心刹那证悟谛理而迅速前行。
'因为舍弃和趣入'是指如同舍弃一处而趣入他处一样，此处无间道是舍，解脱道是以现前的方式趣入，或者是因为舍弃和趣入其他谛理所缘。
'因为使未胜者得胜和安置已胜者'是指如同使未征服的城镇等获得征服，并安置已征服者一样，此处也是以无间道断除我见等烦恼未胜者的得而使其获胜，以解脱道通过与烦恼离系得俱生的方式而安置已胜者。
'因为上升和下降'是指如同彼处有上升有下降一样，此处也是反复现前无间道和解脱道，或者是随应通过欲界等苦等所缘而上升下降，因为缘于色界无色界故上升，因为缘于欲界故下降。
详细解释'正见等'是：此是依戒得定，得定后如实生起正确智慧。因此正语、业边、命等如同轮毂，因为戒是基础，正见等依赖于此而趣入。三摩地如同轮圈，因为它摄持其他。正见等如同辐条，因为如同车轮辐条般相互趣入。
'此从何处'是问见道是法轮是毗婆沙师们的自说还是出自经典。
'彼生时转法轮'是指经中说：'生起见道时转法轮'。
若问如何说，即：'世尊住在波罗奈仙人堕处鹿野苑。尔时世尊告五比丘：比丘们，于前所未闻法中，如理作意'此是苦圣谛'时，生起眼、智、明、觉。于前所未闻法中，此是苦集，此是苦灭，此是趣向苦灭道圣谛，如理作意时，生起眼、智、明、觉。于前所未闻法中，如理作意'此苦圣谛我应以现观遍知'时，生起眼等如前。于前所未闻法中，如理作意'此苦集圣谛我应以现观断除'时如前。'

།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམ་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ ཤེས་པས་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་ པའི་བདེན་པ་དེ་ད་དག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དགེ་སློང་དག་ཇི་སྲིད་དུ་ང་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་མིག་མ་སྐྱེས་ཤིང་། ཤེས་པ་ཡང་མེད། རིག་པ་ཡང་མེད། བློ་ཡང་ མེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ང་ལྷ་དང་བཅས།བདུད་དང་བཅས། ཚངས་པ་དང་བཅས། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དང་བཅས། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་གྲོལ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། མི་ལྡན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །དེ་སྲིད་ དུ་ང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་མ་གྱུར་ཏོ།།དགེ་སློང་དག་གང་ནས་བཟུང་སྟེ། ང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་མིག་སྐྱེས་ཤིང་། ཤེས་ པ་དང་།རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་པ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ། ང་ལྷ་དང་བཅས། བདུད་དང་བཅས། ཚངས་པ་དང་བཅས། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་བཅས་པ། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་གྲོལ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། མི་ལྡན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་ སེམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ནས་ང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་དང་། ལྷ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་ མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་སོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཆོས་ཀུན་འཚལ་ཏོ། །ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་སམ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་བདག་གིས་ཆོས་ཀུན་འཚལ་ཏོ་ ཞེས་གསོལ་བ་དང་།ས་བླ་བའི་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་སོ་ཞེས་སྒྲ་འབྱིན་དབྱངས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་ཅིང་གྲོགས་པོ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དགས་ཀྱི་གནས་འདིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་ བྲམ་ཟེའམ།ལྷའམ། བདུད་དམ་ཚངས་པའམ། སུས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་མཐུན་པར་མ་བསྐོར་བ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་མདོ་ལས་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལ་མཐོང་ བའི་ལམ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་ པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟླས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ།

对于前所未闻之法，我以证智现证灭苦圣谛，如前所说。对于前所未闻之法，我以证智修习趣向灭苦之道圣谛，如前所说。对于前所未闻之法，我以证智遍知苦圣谛，如前所说。对于前所未闻之法，我以证智断除苦集圣谛，如前所说。对于前所未闻之法，我以证智现证灭苦圣谛，如前所说。对于前所未闻之法，我以证智修习趣向灭苦之道圣谛，如前所说。
诸比丘，乃至我对此四圣谛如是三转，成十二行相之眼未生，智未生，明未生，觉未生之时，我于天、魔、梵、沙门、婆罗门及天人世间中，未能解脱出离，以无颠倒心安住。乃至我未能了知已现证无上正等正觉。
诸比丘，从我对此四圣谛如是三转，成十二行相之眼生，智生，明生，觉生之时起，我于天、魔、梵、沙门、婆罗门及天人世间中，解脱出离，以无颠倒心安住。从此我了知已现证无上正等正觉。
宣说此法门时，具寿了解憍陈如及八万天众生起无垢无染之法眼。
尔时，世尊问具寿了解憍陈如:'你已了知法否？''世尊，我已了知法。''了解憍陈如，你已了知法否？''善逝，我已了知法。'
地行夜叉发出声音宣告:'具寿了解憍陈如已了知法。'诸友，世尊于波罗奈仙人堕处鹿野苑中，三转十二行相转此如法之法轮，此法轮非沙门、婆罗门、天、魔、梵或世间任何众生所能如法转动，为利益众生故而转。
因此，经中如是说圣者憍陈如生起见道，诸天说世尊已转法轮，由此可知见道即是法轮。
如何是三转？'此是苦圣谛'是第一转，'此应遍知'是第二转，'此已遍知'是第三转，这些即是三转。

།བཟླས་པ་རེ་རེ་ལ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མིག་ སྐྱེས་སོ།།ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལའང་བཞི་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་དོན་ མངོན་སུམ་གྱི་ཕྱིར་མིག་གོ།།ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བློ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་ལ་བློ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་དག་གིས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དག་ལ་དང་པོ་མཐོང་བ་ནི་མིག་གོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རིག་པ་སྟེ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དག་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཤེས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་མིག་ཅེས་བྱའོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཤེས པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་བློ་ཞེས་བྱའོ། །བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་སྤངས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ།།བཟླས་པ་རེ་རེ་ལ་མིག་སྐྱེས་སོ། །ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྨྲས་པ་གལ་ཏེ་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ན་གོ།།ལན་བཅུ་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ཚན་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལན་ གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཉིས་དང་། གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་དང་། གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དཔེར་ན་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། དགེ་སློང་དག་དེའི་ ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་གཉིས་ཤིག་བསྟན་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ།།གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་། གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་ལ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཞེས་བཤད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་སུམ་ཚན་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བཤད་དོ།།ཡང་དཔེར་ན་དགེ་སློང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ནི་གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། གཟུགས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གནས་བདུན་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སློང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་སྡུག བསྔལ་གྱི་མཐའ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སུམ་ཚན་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བཤད་དོ།

每次念诵时，对于'这是苦'，生起眼、知、觉、慧这四种。对于'应当遍知'这一句也有四种。对于'已遍知'这一句也有四种，这些就是十二行相。
其中，无漏智慧因为是现量所以是眼，因为无疑故是知，因为是真实义故是觉，因为清净故是慧。在词源学上，因为清净的智慧称为慧的缘故。
又外道见到真谛时，不是邪见、疑惑、无明的对治，而且是有漏的，为了区别这个差异而说眼等。
又在三次念诵中，最初见到是眼，对所见进行观察是知，依于如所有性而了知是觉，因为能取尽所有。依于如实性而了知是慧，因为如实通达真实性故。
又为了遮遣对未闻法的推度知而说眼，为了遮遣信解所生的知而说知，为了遮遣我慢所生的知而说觉，为了遮遣有漏知而说慧。
对每一谛都相同，这是说苦集圣谛。'应当断除'、'已断除'这些是三次念诵。每次念诵中生起眼、知、觉、慧，这些是十二行相。对灭谛和道谛也同样运用。
有人问：如果每一谛都像这样三次念诵和十二行相，那就应该是十二次念诵和四十八行相，为什么说是三次念诵和十二行相呢？
为此说道：'因为与三和十二相顺，所以说三次念诵和十二行相'。如同二法和七处善巧的教说。
比如在说了许多之后，'比丘们，因此我为你们宣说二法，你们要善加谛听，记在心中，我将为你们宣说。什么是二法？眼与色等乃至意与法。'就像这样，如同因为与二相顺而说二法一样，因为与三和十二相顺，所以说三次念诵和十二行相。
又比如'比丘通达七处，如实了知色、色集、色灭、趣向色灭之道、色味、出离、过患。通达七处的比丘观察三种义时，必定能在此法律中速疾了知苦的边际。'就像这样，如同每一蕴都与七处善巧相顺一样，这里也是因为与三和十二相顺，所以说三次念诵和十二行相。

།བཟླས་པ་འདི་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་བཟླས་པ་འདི་དག་གིས་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་ པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ མི་སློབ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བཟླས་པ་དེ་དག་གི་གྲངས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་བསྟན་ན། འོ་ན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པ་ བཅུ་གཉིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལན་ཅིག་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་འདི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་རྣམ་པར་གཞག་།བཟླས་པ་མེད་པས་འཁོར་ལོ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ཡིན་པར་རུང་སྟེ་དེ་དག་གི་དོན་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་བཟླས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འགོག་པའོ། །ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་བདེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། སྤང་བར་བྱ། མངོན་སུམ་དུ་བྱ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་བྱ་བའི་ངོ་བོར་ དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་པ་བཞིའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །སྤངས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། །བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་མཐར་ཐུག་པར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་ གྲངས་དེ་བསྐོར་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དེ། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་ཡིན་ཏེ།འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པས་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་ཤེ་ན་དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྟེ། འཕགས་པ་ཀཽཎྜི་ནྱའི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྐོར་བར་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོར་བསྐོར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་པོ་པ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་རབ་ཏུ་ཟོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཐོབ་ཅེས བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'以此等念诵'详细解释为：如经中所说，以此等念诵依次阐明见道、修道和无学道。从'此是苦圣谛'开始，直至'此是趣向灭苦之道圣谛'为止，阐明见道。从'应以现观遍知苦圣谛'开始，直至'应以现观修习趣向灭苦之道圣谛'为止，阐明修道。从'以现观遍知苦圣谛'开始，直至'以现观修习趣向灭苦之道圣谛'为止，阐明无学道。
此处论师广说'若如是者'，意为：若如是依次以彼等念诵阐明见道等诸道，则见道既非三次重复，亦非十二行相。那又是什么呢？若是一次重复和四种行相，则此见道如何安立为法轮？因无重复故，不具轮相，故不应成为法轮，此为所思。
因此，此法门即是法轮，因为宣说法轮故。三次重复和十二行相亦应理，因为宣说彼等义故。'因三次重复'者，从'苦'至'道'为第一重复。从'应遍知'至'应修习'为第二重复。从'已遍知'至'已修习'为第三重复。
'因对诸谛作三种行相'者，'是苦、是集、是灭、是道'为缘于诸谛自性的四种行相。'应遍知、应断、应现证、应修习'为缘于遍知等行为自性的第二组四种行相。'已遍知、已断、已现证、已修习'为缘于遍知等究竟的第三组四种行相，共成十二行相。
'转彼'者，即转此法门，令他相续了解，即传入所化众生相续中。如何令了解？为令知义故。或者，一切圣道，即见道、修道和无学道亦是法轮，因为入于所化众生相续中故称为轮。
若一切圣道皆是法轮，为何说圣者憍陈如仅生起见道时即称'转彼'？为此而说：'彼于他相续'，即因于圣者憍陈如相续中生起见道而开始转，因为是初转，故称为转。初业者亦有'已'字，如说'已食饭'。
第三'为何不得'者，意为：若生于色界者入决定，为何不于十六心刹那得不还果？此为所思。

།ལན་དུ་གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་ན་ཡང་རང་ བྱུང་གི་བྱང་ཆུབ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན།ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཁམས་འོག་མ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་ བཅས་འོག་མ་མིན།།ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ལ་དམིགས་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་དེ་མེད་དོ། །རྩོམ་པ་ནི་མགོ་འཇུག་པ་སྟེ། ཐབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ ཆོས་ཅན་ནོ།།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་རྗེས་སུ་སྲུང་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ལ་གནས་པ་དེ་ལས་མི་གཡོ་བའོ། །རྟོགས་ པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ།།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་འདི་ལ་མི་གཡོ་ཞིང་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། དབང་པོ་འཕོས་པས་དབང་པོ་རྣོན་པོའོ། །ལྔ་ནི་དད་པས་ མོས་ལས་སྐྱེས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དད་པས་མོས་པར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། །དད་པས་མོས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ཏོ། །དྲུག་པ་ནི་གཞན་དུ་ ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དུས་དང་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དུས་ལས་བྱུང་བས་ན་དུས་དང་སྦྱོར་བ་པའོ། །འཕངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འཕངས་ཤེ་ན། རྟག་ཏུ་རྗེས་ སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འཕངས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་ངོ་། །མདོ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མིག་གཅིག་ཡོད་པ་ལ་ཉེ་དུ་རྣམས་འདིའི་མིག་གཅིག་མ་ཞར་བ་གང་ཡིན་པ་ང་ཡང་ཞར་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་དེའི་མིག་ལ་ གྲོང་བ་དང་།ཚ་བ་དང་། རྡལ་རྡུལ་གྱིས་མི་ཕོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ཡ་གཅིག་ལ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལྟར་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་འདི་ཡང་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་། བརྩེ་བར་བྱ་བ་དང་། རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་ཆོས་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱའོ་ཞེས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་སེམས་པས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མ་འགྱུར་རོ། །མར་གྱི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་དཔེར་ན་མར་གྱིས་གང་བའི་བུམ་པ་ལ་བར་གྱི་ཚིག་གང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མར་གྱི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའམ།དཔེར་ན་མར་ལ་ལྟོས་པའི་བུམ་པ་ནི་མར་གྱི་བུམ་པ་སྟེ། གང་དུ་མར་ལྡུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མར་ གྱི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བར་གྱི་ཚིག་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་ནི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡིན་པས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །དུས་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ ལྟར་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

答复说'上界无见道'，所谓'声闻'是指虽然在无色界存在，但因为不可能有自然觉悟，所以只可能有声闻菩提，然而声闻的证悟也不可能不从他人听闻而生起。
另外，因为不缘下界的缘故，如说：'无色定善诸法，所缘有漏非下界。'而见道必须缘三界，因此彼处无见道。
'着手'即开始，是'方便'的同义词。
此处因有退失法的自性，故称为具退失法者。
具死亡思维法者，即是思维自身死亡的法者。
具随护法者，即是能够随护解脱的人。
住而不动者，即是对所住的解脱不动摇者。
具证悟根机者，即是具有根器转变根机者。
具不动法者，即是此人有不动不变之法，故称为具不动法者。
这又分两种：本性利根者和转根后成为利根者。
'五唯从信解生'，这是确定唯从信解而生。这些是从信解所生，即是以信解为先导的意思。
第六如前所说可转为他者。
'时解脱'是指依赖资具、无病、地方特点等特征的时节而生，故称为时解脱。
何为'珍贵'？是心的解脱。为何珍贵？因为需要常时守护，如世间所说珍贵之物需要常时守护。
经中也说：'譬如有一独眼人，亲属们想到此人仅剩一眼若也失明就不好了，为了不让尘土、炎热、微尘伤害其眼，应当善加守护其仅存的眼睛。'
同样，阿罗汉的时解脱法也是应当守护、爱惜、摄受的。
因此，时解脱阿罗汉也同样思维应当善加守护，以免从此法退失，因此不会退失。
'如油瓶'是指，譬如装满油的瓶子，省略了'满'字而说油瓶；或者譬如依赖油的瓶子称为油瓶，即是用来盛油的器皿，省略了'依赖'一词而说油瓶。
同样在此处也是省略了'依赖'一词。这些既依赖时节又是解脱，故称为时解脱。时节即前说的资具等。
为何说不能动摇？因此说'从不退失的角度'。

།ཡང་ན་དུས་གཞན་གྱི་བར་དང་། གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་དང་ མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ལྟ་ཡིན་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པ་དང་། མི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་མཐོང་ཐོབ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་སློབ་པར་གྱུར་པ་ལས་དབང་པོ་དག་འཕོ་བར་བྱེད་ན་ཡང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་ པོ་རྣོན་པོ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་འདི་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའི། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་དབང་པོ་དག་འཕོ་བར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་ པ་མ་ཡིན་པས་ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་མ་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བར་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ།དབང་པོའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེའི་ས་བོན་འཇུག་པ་རྙེད་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་བརྗོད་ཀྱི།འདི་འཆི་བར་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་བརྗོད་ན། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ཁོ་ན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི།དེ་དག་ལས་གཞན་ལྔ་པ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྔ་པ་འདི་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཆི་བར་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་སྨོས་སོ།།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་རེ་རེའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་འཆི་བར་སེམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་གྱི། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྗོད་མི་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ།རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

或者说'为了其他时期和永久解脱'这句话的意思是：为了其他时期解脱是时解脱性，为了永久解脱是不与时间相联系的解脱性，这是其语义。
如何是这样呢？答：从可能退失和不可能退失两个方面来说。从可能退失的方面来说，为了其他时期解脱故称为时解脱；从不可能退失的方面来说，为了永久解脱故称为不与时间相联系的解脱。
'此乃见道所得'这句话是说，如果从有学位转变诸根，也会成为见道所得；或者如果本性就是利根者，也是在十六心刹那间唯由见道所得。
因此，这不动法者是由见道所得为先导，应当了知不动法阿罗汉果位时转变诸根的，那不是见道所得为先导。
有些说是从最初就具有思惟死亡法性的种姓，而不说是具有退失法性。这样，因为那不是由修习所成，所以说明有些从最初就具有那种种姓。
如果问具有退失法性种姓乃至具有不动法性种姓是什么？那并未说明具有退失法性等种姓。
对此，有些人这样说：所谓种姓就是善根，某些人有从具有退失法性直至具有不动法性的变化。
其他人说，所谓种姓是从凡夫阶段开始的诸根差别。
经部师们说，所谓种姓是心的种子功能，在凡夫和有学阶段，如果有退失法的种子因，就称为具有退失法性种姓。同样，在无学阶段也是获得其种子相续而称为具有退失法性，乃至不动法性也是如此。
关于具有退失法性的广说中，如果只说'具有退失法性是具有退失可能'这些，而不说'此非具有思惟死亡等法性'，那么具有思惟死亡法性等四者都具有退失可能，就都将是具有退失法性中的任何一种，除此之外就没有第五种了。
因此，为了区别这第五种确实异于那些，所以说'非具有思惟死亡等法性'。
具有思惟死亡法性等四者非具有退失法性，仅通过各自特征的说明，'具有思惟死亡法性是具有思惟死亡可能而非具有防护法性'这样的说明就成为不必要了，具有防护法性也是如此。

།ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་དེ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྨོས་པ་འདིས་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པར་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། རྐྱེན་ལྔ་དང་། རྒྱུ་ལྔས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། སྨྲ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། རྩོད་པ་ ལ་ཞུགས་པ་ཡིན།རིང་དུ་རྒྱུ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ནད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡུན་རིང་པོས་ཐེབས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ་དེ་ནི་བསྲུངས་ ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་དེ་རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཞིང་འབྲས་བུ་དེ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ན་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་མེད་ན་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཐོབ་པར་འཕེལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཤུགས་ཀྱིས་ན་གལ་ཏེ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ལས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཆི་བར་སེམས་པ་ཡང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཁྱད་པར་དུ་གུས་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ།།དྲུག་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་དབང་པོས་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ངེས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་ཡོད་ཀྱི། འདོད་པའི་མས་འབའ་ཞིག་ན་དྲུག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད པ་ཉིད་དུ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་བྱ་བར་གུས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྐྱེན་ སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་པས་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།དབང་པོ་དག་འཕོ་བ་ཡང་མེད་པས་དེ་ན་གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བའི་རིགས་ཁོ་ནར་འདུག་གོ། །མི་གཡོ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་པས་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་དེ་ ལས་གཞན་པ་དག་ནི་མེད་དོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་གཉིས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་འཆི་བར་སེམས་པ་དང་དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་མེད་དོ། །རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ།།དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡང་མེད་དེ། དེ་སྐད་དུ། དེ་དང་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི། །ཡོངས་ཉམས་དབང་པོ་འཕོ་མི་བསྟེན། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ།

'如果没有具足退失因缘的力量'这句话是说，如果具足退失因缘的力量，就会退失，这是所想的。说到具足因缘力量这一点，是为了区别于前面所说的退失法者，因为退失法者即使没有具足退失因缘的力量也会退失。
关于退失的因缘，经中是这样说的：'由五种因缘、五种原因，时解脱阿罗汉会退失。是哪五种呢？即：从事业务、从事言论、从事诤论、具有长期游行的加行、长期患病。'
'即使不守护'这句话是为了区别于随护法者，这是即使不守护也不会退失，而那个即使守护也会退失，所以这种果位即使不守护也会住于该果位的根器，不会从该果位退失。
'如果没有精进'是说，如果没有精进，即使获得了能证悟的根器也不会增长，反过来说，如果精进修行就会成为具有根器的人。
这样说来，这也区别于能证悟的根器，因为那个即使没有精进也是能证悟的根器。
'前两者'等详细内容是说，退失法者是没有相续修行和恭敬修行的。虽然思惟死亡者也是没有相续修行的，但特别是没有恭敬修行，所以这两者有区别。
'是钝根'是为了区别于第六种，第六种是利根，这两者是由根性造成的差别，而不是由修行造成的。
'如此'等详细内容是说，因为如此不确定，所以色界和无色界中也有六种阿罗汉，并不是仅在欲界才有六种。
在色界和无色界中，'不动和不动法者这两种'等内容是说，不动是会对不动性生起信心，而不是对能证悟的根器性生起恭敬，所以欲界的不动是会成为能证悟的根器，而在色界和无色界中，因为没有具足退失因缘的力量，所以不会退失，也没有根性的转变，所以在那里只有不动种性。
因为具有不动解脱，所以也有不动法者，因此只有这两种，其他种类是没有的。
在色界和无色界中没有退失、思惟死亡和根性转变，首先因为那里没有退失，所以没有退失法者。随护法者也因为没有退失，所以不需要守护，因此也没有。
正因为没有根性转变，所以也没有能证悟的根器。如说：'彼及上界生，不退根不转。'

།དེ་ན་ནི་བདག་ཉིད་འཆི་བར་ སེམས་པ་ཡང་མེད་ལ་གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ཡང་མེད་པས་འཆི་བར་སེམས་པ་ཡང་མེད་དོ།།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བར་སེམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དག་གོ། །ཡོངས་ སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རང་གི་རིགས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དེ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ནི་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་འབྲས་བུ་ ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་དོ།།དང་པོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དང་འབྲས་བུ་ལས་སོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟེན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སློབ་པའི་ གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བསྒོམས་པས་ལམ་དེ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སློབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སློབ་པ་ ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རིགས་དང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ་ཕྱིས་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་པས་ དེ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འདིར་ལ་ལ་ན་རེ་གང་གི་རིགས་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟེན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཆི་ བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་དེ་ཡང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་དེ་ཉིད་འདི་ལྟར་དང་པོ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ་སྦྱངས་ཏེ་ཐོབ་པ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་སློབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བརྟན་པོར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་བདག་གིས་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ། སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་གང ཡིན་པ་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བསྒོམས་ལ།ཕྱིས་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བསྒོམས་ཏེ་བརྟེན་པོར་བྱས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་དང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ གིས་ཀྱང་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་རིགས་གཞན་ཐོབ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཏེ།སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་ཁོ་ན་ལས་མི་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཕྲལ་ ཁོ་ན་ལ་ཐོབ་ཀྱི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ན་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཀྱིས་བརྟན་པོར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ།

在那里自己没有死亡的想法，也没有被他人杀害，因此没有死亡的想法。所谓具有死亡想法等法，是指具有死亡想法、随护、不动于住处、具有证悟根机等。
所谓具有退失法者不会从自己种性退失，是因为那种性非人为。所谓具有退失法等五种，是指由于果是暂时的，具有退失法者也可能从果位退失。
所谓从初始，是指从种性和果位。所谓不会退失，是指阿罗汉。为什么呢？因为由有学和无学道所坚固，所以在有学位时的种性，既由有学道修习，在无学位时也修习，由于这些道路使其坚固，因此阿罗汉不会从中退失。
如何是有学？答：有学由于世间和出世间道所坚固，不会从初始种性退失。其本性的初始种性，先前由世间道修习，之后又由有学道修习，因此不会从中退失。
这里有人说：'所说的某人不会从其初始种性退失，因为由有学和无学道所坚固'这一理由不成立。因为具有死亡想法的法者从修习所得的种性会退失，虽然也由有学和无学道坚固却仍会退失。
因此，这种性本身就是这样：不会从初始退失，但会从修习所得退失。所说的'有学由于世间和出世间道所坚固而不会退失'这一理由也不成立，因为预流果也会退失，因为预流果不是由世间道所坚固，所以应当努力于此。
在此，我将解释为何如此说，阐明论师的意趣。怎样呢？首先，所说的具有死亡想法的法者会从修习所得的种性退失这一说法不合理，因为具有死亡想法的法者的种性在有学位时修习，后来在无学位时也修习而坚固，因此不会从阿罗汉果退失，因为在有学位时是初始的缘故。
论师善聚也说：在有学位时获得其他种性后获得阿罗汉果的人也不会舍弃那道路，不仅仅局限于修习所得的种性。具有死亡想法的法者的种性是在无学位时当下获得，而非在有学位时获得，会从中退失，因为未被两个阶段所坚固。因此，这不能作为理由。

།གང་ཡང་སློབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་བརྟན་པོར་མ་བྱས་པས་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གང་གིས་ན་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ བའི་གཏན་ཚིགས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ཅིག་ཅར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གིས་འཐོབ་པ་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཀྱི། རིགས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པ་སྲིད་དེ། ཚེ་འདི་པའི་དྲོ་བར་ གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའམ་ཚེ་ཕ་རོལ་པོའི་སྤོང་བའི་ལམ་མམ།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གཞན་གྱིས་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིས་སྦྱངས་པས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་ཐོབ་པའི་རིགས་གློ་བུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གནས་སྐབས་གཉིས་སུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་བསྟན་ནས་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་འབྲས་བུ་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ བ་ནི་འདི་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གལ་ཏེ་འཐོབ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དག་ནི་རེས་འགའ་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕལ་ཆེར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ཡིན་ ནའོ།།རེས་འགའ་ནི་དང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མཐར་གྱིས་པའི་ཡིན་ནའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་རུང་འབྲས་བུ་དང་པོ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ལན་ཅིག་ ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའང་རུང་ཕྱིས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རིགས་དང་འབྲས་བུ་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱས་ནའོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སོ་ན་གནས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དབང་པོ་འཕོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་སློ་བ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ དང་།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སླར་འོང་བ་དང་། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། དྲུག་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སླར་འོང་བའོ། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། བདུན་པ་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ཅན་དུ་སླར་འོང་བའོ། །དེ་སློབ་པར་གྱུར་ན་ཕྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཅིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །གང་གི་རིགས་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་ཀྱི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རིགས་ཁྱད པར་ཅན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིགས་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དེ་འཕེལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།

所说'有学者由于以世间和出世间道而得坚固故不会退失'这一论点也不成立，因为预流果也会退失。所说'预流果不是由世间和出世间道所坚固'这也是不了解而说的。这个论点是针对种性而说的，不是针对果位，对此将解释为何不会从初果退失的论点。
没有任何果位是同时由世间和出世间道获得的，但种性是可以由世间和出世间道坚固的，因为在今生得暖等(善根)，或来世的断道，或在有学位时修习其他世间和出世间道。'从后来修习所得者则会'是指后来所得的暂时种性，即非两个阶段所得的种性则会退失。
说明种性后当说明果位，故广说'凡是初果者'等。正因如此，不会从预流果退失，即预流果如果获得必定是初果。一来果和不还果有时是初果，若是已离大部分贪欲和已离欲界贪者则是。有时不是初果，若是渐次行者则是。
对此，无论是预流果、一来果还是不还果，凡是初果都不会退失，但从后得的一来果、不还果或阿罗汉果则会退失。'如是'是指从其种性和初果不会退失。
'依次是五种、六种和七种'是指：护法者有五种，即在其位时般涅槃、根性转变、退失后精进、退失、思惟死法性而还。住不动有六种，即前五种加第六护法性而还。具证悟根器者有七种，即前六种加第七从住不动性而还。
'彼若成为有学后'应补一个'后'字。唯有初始种性在有学位时存在者才住于彼，其他则不然。若不如此，由于获得殊胜种性，即由于从有学位的种性获得殊胜种性，彼补特伽罗唯一增进而不会退失。

།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། རེ་ཞིག་དཔེར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ ན་དབང་པོ་སྦྱངས་པས་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ།སློབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་རིགས་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ནས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཀྱི་བར་ལ་མི་ གནས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རིགས་གཞན་ལ་གནས་པར་གྱུར་ནའོ། །རིགས་ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རིགས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་དབང་པོ་སྦྱངས་ པས་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་འབྲས་བུ་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ འབྲས་བུའོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི། བདག་གི་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཀུན་དུ་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ན་ལྟ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གཞི་ཅན་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ ལྟ་བ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རིགས་ཅན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ སོགས་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་བདག་གི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་གང་ལ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ཁོ་ན་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་ཟད་ དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།མཐར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེའི་གཞི་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་བདག་གི་གཞིའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་རྟག་གོ། །ཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའམ། བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའམ།འདི་ཁོ་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་འདི་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པས་གཞི་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྟེན་དག་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོར་བརྗོད་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སྩོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་བདག་གི་བསྡུ་བ་འམ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྐྲ་དང་སོ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ།།ཁོང་ཁྲོ་བའི་ནི་དེ་དག་མི་སྡུག་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། ང་རྒྱལ་གྱི་ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་ཡང་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཆུང་ཟད་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

如何做呢？首先，比如说，具有完全退失法的阿罗汉，由于清净诸根而具有证悟能力，从阿罗汉果位退失而成为有学，依此道理也会退失，相反，从不动种性乃至具有死亡意向法的种性之间则不会退失。
若非如此，即若住于其他种性，由于获得殊胜种性，因为此种性较退失种性更为殊胜。因此，若从阿罗汉果位退失，则必定也会从以清净诸根所获得的果位退失。
为何没有从初果退失呢？即无论是预流果、一来果还是不还果。因为见断诸法无有所依，即无有所依处。
如经中广说：'彼等依于我执而入'，即依于见断诸法而入。为何如此？因为以萨迦耶见为根本。如是，见断诸法皆由我见而生，经中亦说：'世间诸异见皆以萨迦耶见为基，从萨迦耶见而生，以萨迦耶见为种性，从萨迦耶见而起。'
'我亦不存在'即因无有所依故无退失。'缘于谛故'即是缘于苦等诸谛而执为常等。
非如是的烦恼是什么呢？即贪等修断烦恼也是缘于不净等事物而执为清净、快乐、常恒、我所等相，故为颠倒所缘。
'增益非真实我'如经中所说：'诸比丘，若有执我者，唯于此五取蕴执为我及我所而已。'
边执见等亦依彼基而入，即其他见断烦恼亦随顺我执基础而入，如执我为常、断，或说无我，或执此为最胜，此为清净，或疑惑此是有还是无等如是诸相而入，故说无有所依。
'我等亦不存在'即因为无实有之义，等字所摄即摄我所或摄自在天等。
'所依可意与不可意相各别决定'即修断贪欲之所依是发、牙齿等可意相貌。嗔恚则是不悦意的丑陋相，慢心也是可意相，无明则是对此二者稍有迷惑。

།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ནི། བདག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ མེད།ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བཞི་པོ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞི་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞི་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པ་དག་ ཅེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པ་སློབ་པ་ངེས་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མི་སེམས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པས་ཏེ། དྲན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་གྱི་ངེས་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ངེས་པར་མི་རྟོག་པ་འགའ་ཞིག་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པས་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་སྐྱེའི་ངེས་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་བསྡུའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་མི་རུང་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དག་ཅེ་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་ལ་ངེས་པར་མི་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་མི་རུང་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དག་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་དེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གཞུང་འཛུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།ད་ནི་ཡང་མི་སྐྱེའི་འཇིག་རྟེན་པས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་མདོའི་ཚིག་ གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིའི་དོན་ནི་སློབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་པས་བག་ཡོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བག་ཡོད་པའི་ལས་སྟོན་པར་མཛད་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ལ་ཡང་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལ་བག་ཡོད་པ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱར་ ཡོད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་འདིས་ནི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བ་ཡང་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ལ་སྤངས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་པས་སོ། །འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ང་ སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ཕྱིར།ཀུན་དགའ་བོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་མདོ་འདི་ལས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་གསུངས་པར་ཟད་དེ། ཞེས་ འབྱུང་བའི་བར་འདི་སྨོས་སོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་གཅིག་པ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ང་སྨྲའོ།

对于见所断法，无有我等之相。这是说，对于见所断所缘的贪欲等以外的诸法，四种我相丝毫都没有确定性，因此说是无有所依，即是说无有确定的所依。
论师又广说'其他'等，即圣者有学在不作意思维时由于失念，即由具有染污念而生起贪欲等烦恼，而在作意思维时则不会生起。就像在某些不作意时由于失念而生起将绳子误认为蛇的想法，而在作意思维时则不会生起一样。
'我见等'中的'等'字，是包括边执见等。
又为何在不作意时不应生起我见等呢？因为它们是分别，哪些是分别呢？即我见等烦恼。因此圣者通过不作意而生起我见等是不合理的，由于没有退失的因，所以见所断断除后不会退失。
'阿罗汉果位也不会退失'中，'也'字表明不仅见所断断除后不会退失，阿罗汉果位也不会退失。
考虑到除初果外的一来果和不还果是可能退失的，因为这些可能是通过世间道获得的。
'这才是正理'是论师立论。
'比丘们，凡是以圣慧所断者，那才是断除'，意思是唯有以圣慧所断者才是断除，意即世间所断者会再生起。
'对于有学要谨慎'等广说，是'阿罗汉果位不会退失'的第二个经证。其义是为了让有学谨慎而说有学应当谨慎，这是显示谨慎之业。
若问：有学不是也有圣慧所断吗？为何对他们还要说要谨慎呢？这是因为他们还需要获得殊胜果位，而且其中有些断除是通过世间道所作的缘故。
对此，毗婆沙师说：经中说'阿难，我说即使阿罗汉也会被利养恭敬所障碍'，因此阿罗汉也会退失。为此而说'阿难，即使阿罗汉'等广说，此经仅说会从现法乐住退失而已。
第五十一品。怎样呢？尔时，世尊告诉具寿阿难：'阿难，我说即使阿罗汉也会被利养恭敬所障碍。'

།ཚེ་དང་ལྡན་པ ཀུན་དགའ་བོས་གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀུན་དགའ་བོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་ པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདིས་ལྷག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་པོ་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལས་འདི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པར་འགྱུར་བར་ང་སྨྲ་སྟེ།དེ་ཡང་འདྲེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་པུ་མ་འདྲེས་པ་བག་ཡོད་པ་བརྟུན་པར་གནས་པ་འདིས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་ང་མི་སྨྲའོ། ། ཀུན་དགའ་བོ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་སློབ་པར་བྱ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱའི། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱུང་བ་ལ་སེམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ་མི་འདུག་པ་དེ་ལྟར་ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།གལ་ཏེ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དཔྱད་པར་བྱ་ སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཅི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །དངོས་གཞི་སྨོས་པ་ནི་ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་མེད་པ ལ་སོགས་པའི་དུས་ལ་ལར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དུས་ལས་བྱུང་བས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་ཤིང་ཉམས་ན་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དགའ་ལྡན་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། ཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བཟློག་སྟེ་སྟོན་ཏོ།།ཡང་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕངས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཕངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་པས་ན་ལྷག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ཡིན་ནོ།

具寿阿难请问道：'世尊，为何说阿难，我说即便是阿罗汉也会被利养恭敬所障碍？'世尊回答说：'阿难，并非障碍未得而得、未证而证、未现证而现证。然而，我说此人会从任何一种已获得的四种增上心生起的现法乐住中退失，这是因为处于混杂状态。若是独处不杂、谨慎精进而住，我不说会以任何方式从已经以身证得的心解脱中退失。阿难，因此你应当如此学习：应当降伏任何利养恭敬，不要因利养恭敬生起而使心染著，阿难，你应当如此学习。'
如果说分别说部主张：'因为特别说明不动，所以时解脱会有退失'，为此回答说：如果说在时解脱中有退失，我们也同样说在时解脱中有退失。这应当观察，即应当观察时解脱。怎样观察呢？问：时解脱是阿罗汉果，还是仅仅是世间禅定的解脱？为什么会有这样的疑问呢？因为说到'根本定等持'等，禅定即是等持，所以称为禅定等持。说'根本'是因为是诸易行道中最殊胜的。
因为在特定时间现前，即在某些无声等时才现前，因为从时而生，所以也称为时解脱。因为需要反复寻求所以称为可贵，即退失后应当希求，因为是应当追求的意思。其他人说'因为应当品味'，这是尊者喜天的观点，他认为因为有漏性而与味相应的禅定相应，所以是可贵的。
详细解释'阿罗汉果解脱'是因为阿罗汉性即是解脱，所以称为阿罗汉果解脱，因为以证得的方式永远相续。'不应是时解脱'这句话是从时解脱中遮遣阿罗汉果解脱来说明。又'因为不是应当追求的所以也不是可贵的'这句话是从可贵中遮遣，说明阿罗汉果解脱不是可贵的。因为永远相续存在，所以不是应当追求的，因此不是可贵的，这是其含义。'唯从增上心所生'是说存在于增上心中，所以称为增上心所生，是现法乐住。

།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ དག་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གསུངས་ཤེ་ན།ལྷག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་པོ་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལས་འདི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ དུས་དང་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞིག་སྲིད་པར་གྱུར་ན།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།དབང་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་དབང་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལས་གཞན་ཡིན་པར་འབྱུང་སྟེ། སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཆེར་བཤད་ནས། བཀའ་སྩལ་པ། མི་སློབ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ དང་།རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། འདི་དག་ནི་མི་སློབ་པ་དགུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་དེ་དག་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།གང་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པའི་འཇིགས་པས་བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པ་དེ་ནི་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གང་ཞིག་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཅིག་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གང་ཞིག་ཡོན་ཏན་གང་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་དེ་ལས་རྗེས་སུ་ མ་བསྲུངས་ཀྱང་མི་གཡོ་བ་དེ་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་གང་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །གང་ཞིག་བྱུང་བ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མི་གཡོ་ བའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་མ་མཐོང་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་ པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་གྱི།དབང་པོ་སྦྱངས་པས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རང་གི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནག་ཚོགས་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ལན་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནག་ཚོགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སློབ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་དགྲ་ བཅོམ་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བའི་རྒྱུས་མཚོན་གྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་གྱིས་སྣུན་པར་བྱེད་པའོ། །འཆི་བའི་དུས་ཁོ་ནར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་མཚོན་གྱིས་བཏབ་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མཚོན་གྱིས་བཏབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ།།བཅུ་ལས་འཕྲོས་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་ལས་འཕྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་སོ། །ཅི་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

如果问为什么说只从这些而退失？因为经中说：'我说从任何一种获得四种现法乐住的增上心所生法中都会退失。'
如果解脱是时分解脱阿罗汉性也可能退失的话，为什么说只从这些退失呢？意思是不应该说只从这些退失。
所谓'因为失去自在'是指失去禅定现前的自在力的意思。
所谓'他是不退法'，经中说明了与不退法不同，即在解说十八种有学后说：'佛说：什么是九种无学？即退法、不退法、思法、护法、住不动、能达、不动法、慧解脱、俱解脱，这些就是九种无学。'
其中，从现法乐住退失的是退法者。不从这些退失的是不退法者。同样也应用于思法等。
怎样理解呢？由于害怕禅定退失而想要自杀的是思法者。护持少许功德的是护法者。安住于某种功德而不用守护也不动摇的是住不动者。
能够证悟并生起殊胜功德的，就是能达者。不会从所生起的功德退失的是不动法者。
问：'有什么差别？'是因为不退法等三者都具有不退失的特性，看不出差别而发问。
'非由修习所成'是指天生根器锐利，而不是通过修习获得的意思。'从此会动摇'是指从殊胜功德退失的意思。'这是差别所在'是阿阇黎自己的观点。
如果说毗婆沙师会说：'具寿黑众不是从阿罗汉果退失了吗？'为此要作答复：详细说到'具寿黑众'。
'为有学时'是指尚未成为阿罗汉。'因为不顾惜身命而被刀刺'是指被刀所伤。
'正当命终时得阿罗汉果'意思是被刀刺后，即以此伤而般涅槃。
'十广说经中也说'是指在《十广说经》中。说了什么呢？即说'应生起的法只有一种'

།གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བས་ཡིད་དུ་ འོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། གང་ཞེ་ན། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ སྨོས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་བའི་གོ་སྐབས་མཐོང་ནས་ཡང་།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་གཞན་ལས་མ་ཡིན་གྱི། བཅུ་ཚན་དེ་ཁོ་ན་ལས་མངོན་ སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མི་གཡོ་བའོ་ཞེས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་གཉིས་སུ་སྨོས་པར་འགྱུར། མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཁྱོད་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། འདིར་སྨྲས་པ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ནི་ གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་མདོ་དེ་དང་དེ་ལས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །ཁས་བླངས་ཏེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྡུས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡང་འདིས་ཅི་ཞིག་ཤེས་པར་བྱས་ཤིང་བསྟན་པ་ཡིན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་གཞན་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ནུས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར གྲོལ་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་བསྐྱེད་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་གཞན་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཆེས་ཤིན་ཏུ་འོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བར་འོས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱར་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་ འགྱུར་བ་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའམ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རུང་ནད་མེད་པ་དང་།ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དུས་ལ་ལྟོས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། འདིར་དཔེར་ བརྗོད་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

什么是呢？说道'心解脱是随时令人愉悦的'，意思是住于现法乐。现证之法只有一个，是什么呢？说道'心解脱是不动的'，意思是阿罗汉果。由于另外提到了不动解脱特征的阿罗汉果，所以认为说明了愉悦的心解脱不是阿罗汉果的本质。
看到毗婆沙师们会说'因为有两种阿罗汉，所以只是另外提到而已'的机会，又详细说道'假如'：假如随时愉悦的心解脱就是阿罗汉果的话，为什么不是在其他经中，而是在这十法中说'现证之法只有一个，即不动的心解脱'，将阿罗汉果说成两种呢？应该只说'现证之法只有一个，即心解脱'才对。
如果你说'因为有两种阿罗汉果，所以一个是应生起的，第二个是应现证的，这是词语的区别解释'的话。对此回答：在任何地方都没有说阿罗汉果是应生起的。那么是什么呢？在那些经中说是应现证的。即使承认后也要说：钝根所摄的阿罗汉果是应生起的。那么这又说明和显示了什么呢？
首先，如果说明了'能够生起'的话，其他利根所摄的阿罗汉果也是能够的。如果是这样的话，经中就应该说'应生起之法只有一个，即心解脱'。如果说明了'适合生起'的话，其他利根所摄的阿罗汉果更加适合，因为它是不动的，所以认为更适合生起。
那么详细出现'时解脱'的说法，是认为如果随时的心解脱是阿罗汉果的话，那么因为具有这个，所以可以称为时解脱阿罗汉。'禅定现前需要依赖时间'是这样的：他的禅定，无论是有漏还是无漏，都依赖于无病和殊胜境界等特征的时间。
从阿毗达磨中也详细出现，这里举例说'未断欲界贪的随眠'。其中'非理作意'也是举例。如果说'这样的是从圆满因生起的'，意思是这样的烦恼是从圆满因生起的。如果认为'仅从境界力生起的是不圆满的烦恼因'，这是不合理的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མ་ཚང་བར་གོ་གང་ཞིག་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞིག་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ མ་ཚང་བར་སྐྱེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་གྲགས་པ་དེ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཚང་ན་དེ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཚོགས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་གྲགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གང་ ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་དེ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་འམ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ། །དེའི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་རྩ་ནས་ མ་བཏོན་ཅིང་དྲུངས་མ་ཕྱུང་ན་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན།ཁྱོད་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟད་མོད་ཅེས་ཟེར་ན། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མ་ཟད་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་དྲན་པ་ སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་འདི་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་དེ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ པར་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་དུ།སེམས་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་བའི་གོ་སྐབས་འདི་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་སྨ་བས་མདོ་གཞན་ལས་དེ་ནི་དགྲ་ བཅོམ་པའི་སྟོབས་ཡིན་པར་ཡང་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། བཙུན་པ་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པའི་སྟོབས་དུ་ཞིག་མཆིས། ཤཱ་རིའི་བུ་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྟོབས་ནི་བརྒྱད་དེ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་བབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་།འདིས་ནི་འདོད་པ་རྣམས་སོལ་བའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ཤེས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་མཐོང་བ་འདིས་འདོད་པ་ལ་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། འདོད་པའི་ཆགས་པ་ནས་རྒྱས་པར་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་ པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདིའི་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་མི་གནས་པ་དེ་ལྟར་ཡང་འདིས་འདོད་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་སོལ་བའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་བསིལ་བར་གྱུར་ཅིང་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོལ་བའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའོ། །ཇི་སྲིད་དུ་སྤྱོད་པ་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་ པའོ།།སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ལ་རེས་འགའ་ཞིག་དྲན་པ་ཉམས་པ་ལས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་གསུངས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པ་ལ་ཡང་སྲིད་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །ཟག་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལས་བསིལ་བར་གྱུར་ཅིང་བསལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།ཟག་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལས་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ཀྱང་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།

为什么呢？说'何者在因不具足时而生'，具有生的何者在因不具足时而生。众所周知，由因缘和合而生果，若其中一分不具足则不能生果，譬如以眼、色等及作意和合而生眼识，若其中任何一个不具足则不能生眼识。
因此，这就是原因。'如是'是指其行相或其体性。'未生'是指对治。'其种子法性'是指种子体性之义，若未从根本拔除、未连根拔起，怎么能是漏尽呢？
若说'你仅是如此而已'，因此说'若漏未尽，又怎么能是阿罗汉呢'。'如是观察'是指具念而观察之义，因为紧接着提到念。
为了断除'彼是有学'这种说法，宣说'损减论者自身说明彼即是阿罗汉'。如何说明呢？广说'长久以来'等。
为了断除不损减论者说'心趣向寂静'乃至'趣入涅槃'是有学的机会，损减论者又说'在其他经中也说那是阿罗汉力'。
怎么说呢？'具寿，阿罗汉比丘漏尽力有几种？舍利子，阿罗汉比丘有八力：从长久以来心趣向寂静乃至趣入涅槃。'
此中说'彼见诸欲如火炭聚，如其所知所见诸欲，于欲贪、欲着乃至广说欲的深深执著，其心不住着'，如是广说。
又于火炭聚经中说'已成清凉、已成明净'，故说唯是阿罗汉。
虽有如是说，是指在火炭聚经中说明是阿罗汉。'乃至未善了知行为'是指乞食等行为。
说'依有学位而作是说故无过失'，是指'百中偶尔失念而生不善分别'之说是依有学位而说，非阿罗汉位。
所说'长久以来心趣向寂静'，有学也有此情况，但阿罗汉更为究竟，故有差别。所说'于一切漏处法已成清凉、已成明净'也是依有学位而说，因为说'于欲界漏处法已成清凉'。
阿阇黎认为即使依阿罗汉位而如是说也无过失。

།སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དབང་པོ་འཕོ་བར་སྦྱོར་བའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ། །ལ་ལ་ནི་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་དབང་པོ་རྣམས་འཕོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་རིགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་གྱིས་དབང་པོ་རྣམས་འཕོའམ།འོན་ཏེ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པས་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཉི་གར་ཡང་སྲིད་དོ་སྙམ་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་དོན་འདི་ནི་སློབ་ དཔོན་གྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱིས་འཕོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འབགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་གི་དབང་པོ་དག་རྣོན་པོར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱོར་བར་བསམས་ནས། འཇིག་ རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ན་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རིམ་གྱིས་དབང་པོ་དག་འཕོའོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ལ་ལ་ནི་དད་པས་མོས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་མི་སློབ་པ་མ་སྨོས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མི་སློབ་པ་ཡང་དབང་པོ་དག་འཕོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བ་ལས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ལ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་མངའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བའི་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་ ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ཉེ་བར་མི་སྤྱོད་དེ་མངོན་དུ་མི་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་ཇི་ཞིག་གིས་བརྩལ་བས་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་དང་། གང་ཟག་ ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་ལ་ལས་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མཽད་གལ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་། རང་བྱུང་གི་ཆོས་ཀྱང་ ཁ་ཅིག་མ་ཐོབ་ལ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོས་ཀྱང་རང་བྱུང་གི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་ཁ་ཅིག་ཐོབ་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ལའོ། །ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མདོ་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་ ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལས་འདི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་ནི་ང་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའི་མདོ་དེ་དང་མི་འགལ་ལོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་ཅར་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ་གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁོ་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་ལ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་སྨྲ་བ་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཟག་པ་ མེད་པ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ།དེ་ཡང་བདེན་ན། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ནི་ལ་ལ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་གཡེན་སྤྱོ་བའི་ཉེས་པས་དབང་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གང་ཡིན་པའོ།

由于不可能修习，所以在见道时是不会的，这是说见道是十五刹那，在其中没有转变根的机会。有人说在凡夫阶段诸根转变，是以随应行相具足之道转变诸根呢？还是以寂静等行相具足而转变呢？由于未作差别，故认为两者皆可。如此，此义将由阿阇黎解释说：'诸圣者之根不由有漏道转变'，因为作了'诸圣者'的差别。
思维'我当如何使自己诸根变得锐利'而修习，当修习世间或出世间道时，应知由无间道和解脱道次第而诸根转变。有人说'在信解阶段'，此处未说无学，是因为是学位和凡夫阶段，应了知无学者诸根也转变。
如何不动法者从现法乐住退失，这是问：此由于根锐利，从现法乐住尚不可能退失，何况从不动解脱，更不可能退失。
诸佛唯有从受用退失，这是说为了调伏所化而不受用、不现前现法乐住的意思。彼与从未得退失也有，这是说不动法者以何勤求从受用退失，以及由于未得殊胜补特伽罗之法而从未得退失也有。如是，不动法者也有未得声闻大德舍利子、目犍连等究竟者等法，以及自然智法也有未得，大声闻也有不具足某些殊胜自然智法等。
其他阿罗汉，是说退法等钝根者。从所得退失也有，其中'也'字表示前说的退失也有。由于不动法者从受用退失，故不违经，这是说此与经中所说'从现法乐住'乃至'我说此从任何一处退失'不相违。
说六种阿罗汉的解脱都是不动。说一切有部说：若一切阿罗汉的无漏解脱都是不动性，为何唯立不时解脱为不动法者，而不立其他呢？因此，主张不退失者说：'一切的无漏解脱是不动'。若此为真，如何安立不动法者已如是解说，这是说从现法乐住有些由于利养恭敬扰动过失而失去自在故退失，即是钝根者。

།ལ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ ལས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་གཡེན་སྤྱོ་བའི་ཉེས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་གྱི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ ན་འདི་ནི་སྦྱར་བ་གཞན་ཡིན་ཏེ།གོང་དུ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་ལས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་སྨོས་པས་གང་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་ པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྐད་དུ་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་དེ། དེ་ཁོ་ནས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ ཅན་དུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཞན་པའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། ཚངས་སྤྱོད་འདི་ལ་ལེགས་སྤྱད་ཅིང་། །རྣམ་ལ་འང་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ནད་དང་བྲལ་བ་བཞིན། ། ཆེ་ཟད་པ་ལས་དགའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་དེ་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱ་བ་མ་ཡིན་དེ་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྩལ་པོ་ཆེ་འགྲེད་པ་རྡེག་མི་འཆའ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྩལ་པོ་ཆེ་འགྲེད་ན་མཐུས་བདག ཉིད་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རྡེག་འཆའ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐོབ་པར་མི་འཆི་འོ།།རྩལ་པོ་ཆེ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་རྩལ་ཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྩལ་པོ་ཆེ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟར་ གོམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟེན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱིས་འཕོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་དབང་པོ་འཕོ་བར་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ལ་ལ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་དབང་པོ་རྣམས་འཕོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་འཕོ་བར་འདོད་ན་གཞན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་དྲུག་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །འཕགས་པ་ ཁམས་གོང་མར་སྐྱེས་པ་ནི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་མི་འཕོ་ལ།ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཆེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་ཅེ་ན། སྔོན་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལས་ཡིད་བྱུང་སྟེ། དེས་ན་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཉིད་ལ་དམིགས ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

有些人不会退失，即是利根者，应当安立他为不动法性之人。因为钝根者在现法乐住中会因利养恭敬等过失而退失，而利根者则不会，所以说不动法性者从现法乐住中退失这样的诽谤是不合理的。
或者这是另一种解释，前面说不动法性者不会从现法乐住中退失。经中未特别说明，凡是有不动解脱的人也会从现法乐住中退失，因此说一切无漏解脱是不动的，而不是仅仅以此安立为不动法性。
因此如何安立不动法性已如是解说完毕，所以依据经典而说不动法性者会从现法乐住中退失的说法是不合理的。
'小'是指软弱。若不如此，则梵行将不可信赖。这是说，如果从阿罗汉果也会退失的话，'此梵行善修，于诸善修习，如离病欢喜，漏尽得欢喜'这样的说法就不可信了。
'不作非所作'是指不行不净行等的特征。'如力士较力不立誓'是说，譬如力士较量时因有力量自持而不立誓，同样圣者虽从果位退失也不会未得果位就死去。说'力士'是表明不是力量微弱者。有人说力士就是有力量的人。
若问如何修习，答：由有学无学道使之坚固。加行道在一切处唯一，这是对于证悟不动和见道所得而言。
圣者诸根不因有漏道而转变，这是因为要说明圣者根性的转变。若不如此，'有些人在凡夫阶段根性会转变'这样的说法就会相违。
其他情况则不然，因为不可能退失。这是说，如果认为因为害怕退失而根性会转变，那么在欲界六天和色界无色界中是没有退失的。
圣者生于上界既不转变根性，也决不会退失。对此的理由是：因为经过长时间修习使诸根极为成熟，以及获得殊胜所依。
又问：为何欲界诸天中没有退失？答：因为他们先前已经厌离广大境界而见到诸谛，他们怎么会因为这些境界而退失呢？必定是利根者。

།མི་སློབ་པ་དགུ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ས་དགུས་བསྡུས་པ་ཉིད་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་ བུ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའོ།།འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ན་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་མེད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་གཉིས་ནི་མི་གཡོ་བའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པོ་དབང་པོ་རྣམ་པ་དགུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་བར་རོ། །བདུན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི སངས་རྒྱས་དག་ནི་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁོ་ནས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དང་པོ་ཉིད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་པས་གཞན་ལས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས་ཕྱིས་དོན་རྣམས་ལ་སྦྱོར་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱོ་བོའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་དོན་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་དད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དད་པས་མོས་པ་དང་ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པ་ལྷག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་སྒོ་ ནས་སོ།།དད་པས་མོས་པ་ནི་དད་པས་མོས་པ་སྟེ། དེ་ལྷག་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་སོ། །དེ་ལ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དད་པས་ རྗེས་སུ་འབྲང་བ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བགྲང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞུང་ཇི་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་གསུམ་མོ། །འདིར་ཡང་འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཐམས་ཅད་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཁོ་ ན་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྟུལ་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྟུལ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ལ་དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། །རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ལྔའོ།

所谓'依止九种无学'，是因为其果由九地所摄。关于'果与殊胜果'，果是指一来果。殊胜果是指断除的修习、无间道、解脱道，以及初禅等殊胜道的特征。
所谓'唯获得道果'，是指仅由离欲界贪所摄。'无色界中无不还果'，因为经中说：'由断除五下分结故为不还'，且彼处无见道，如前所说，因为不缘欲界故无见道。
所谓'不动法者有二种'，是因为经中如是说。'二种佛唯是不动的差别'，不动法者由根器小、中、大的差别分为三种：声闻的不动法者是上品根器中的下品，独觉是上品根器中的中品，圆满正觉佛是上品中的上品。
所谓'由九种根器差别'，从退失法者是下下根器，乃至世尊是上上根器。'有七种'，因为独觉与圆满正觉佛二者唯为俱分解脱所摄。
所谓'从最初'等广说，即最初凡夫阶段依止他人，从他人处听闻念处等法，之后于诸义修习，即是说示思维与修习。同样，先前凡夫阶段以智慧随顺十二分教法，自己随顺菩提分等法而于诸义修习，即是依止思维与修习。如是，由修习而成信随行与法随行。
所谓'由信解与胜慧门'，是由胜信解与胜慧门。信解即信解，因其殊胜故为钝根，因慧殊胜故为利根。所谓'由解脱'，即从烦恼解脱。'慧解脱'，即由智慧从烦恼解脱。所谓'由等持与解脱'，即由等持与解脱。
关于'信随行由根门'等广说，这些信随行如何计数，当如是依文显示：由下、中、上根故，由根门有三种。此中应如是了知：虽然一切信随行皆是钝根，然由极钝与更极钝的安住，故此等有下、中、上三种差别。由种性门有五种。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ རིགས་ནས་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལྔ་ཡིན་ནོ།།ཡང་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་བརྒྱད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ཞིང་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བདུན་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ ལ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བདུན་ནོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྒྱད་དང་བདུན་ནི་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་གནས་པ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་ཐ་དད་པ་འདི་དག་ཡང་རེ་རེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འཆིང་བ་ མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་གཅིག་དང་།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དགུའི་བར་ཡིན་ནོ། །གོང་ན་ནི་མི་སྲིད་ དེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་དགུ་བརྒྱད་ནི་བདུན་ཅུ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཤད་པ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པས་བསྣན་ན་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་སོ་སོར་ཐ་དད་ པ་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་དགུའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གླིང་གསུམ་དང་། ལྷའི་རིས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གླིང་གསུམ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པ་དག་སྟེ། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ན་ནི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷའི་རིས་དྲུག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་སྟེ། དེའི་གོང་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པས་ན་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་དགུ་འགྱུར་དུ་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་དང་རིགས་དང་། ལམ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡོམས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པར་སྨོས་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ པའི་ནང་དུ་བྲིས་པར་ཟད་དོ།།གང་ཟག་གཞན་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་དེ་བཞིན་དུ་བརྩི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་དང་། རིགས་དང་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩིས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བརྩི་བར་ བྱའོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་ལ། དད་པས་མོས་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ལ་ནི། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་པས་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་སྨོས་སོ། ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་གསུམ་མོ། །རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་བཅོ་ལྔ་སྟེ། བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བདུན་ལ་གནས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྟེ། འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང ལྡན་པ་དང་།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དགུ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གྱི་བར་དུའོ། །རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་དགུ་སྟེ། གླིང་གསུམ་དང་། ལྷའི་རིས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དང་། རིགས་དང་། ལམ་ དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡོམས་ན་ནི་ཉི་ཁྲི་དགུ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དད་པས་མོས་པ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་གསུམ་མོ། །རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་སོ་སོར་ལྔའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་སོ་སོར་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཁོ་ན་སྟེ་ སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

怎么说呢？从完全退失种性到定性种性为止共有五种。又由种性和根的差别成为八种，其中每一种从道的方面来说是十五种。
怎么说呢？所说的'安住于八忍七智'，即在见道中有十五刹那：从苦法智忍到道随智忍为止有八忍，从苦法智到灭随智为止有七智。道随智是属于修道所摄。
八加七成为十五，如是安住于此的有十五种。如是从道的方面分为十五种差别，这些又每一种从离贪的方面来说有七十三种。
怎么说呢？首先是具足欲界一切结缚的一种，从离欲界一品贪到离九品贪为止，以及离无所有处贪的九品为止。再上则不存在，因为世间道无法对治有顶。那些九八即是七十二，加上前说的具足一切结缚者则成七十三。
又从离贪的方面分为七十三种差别的这些，每一种从所依的方面来说有九种。怎么说呢？所说的'生于三洲和六欲天'，三洲是除北俱卢洲以外的三洲，因为北俱卢洲无有圣道。六欲天是指欲界天，因为其上无见道。由生于这些处所，故每一种成九倍。
所说的'总摄根、种性、道、离贪和所依'是总结语，'此即一'是在注释中所写。其他补特伽罗也应当如理如是计数，是指随法行等。如同随信行从根、种性、道、离贪和所依方面计数那样计数。
'如理'是说：随法行、见至和不时解脱者无种性差别，信解和时解脱者则有种性差别，故说'如理'。
其中随法行从根的方面有三种。从种性方面唯一种，无差别。从道的方面有十五种，即安住于八忍七智。从离贪方面有七十三种，即具足一切结缚及从离欲界一品贪乃至如是离无所有处贪为止。从所依方面有九种，即生于三洲和六欲天。
如是从根、种性、道、离贪和所依方面总摄，则成二万九千五百六十五。如是信解从根的方面有三种，从种性方面各有五种，从离贪方面各有七十三种，如前。

།རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་དགུ་སྟེ། གླིང་གསུམ་དང་། ལྷའི་རིས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དང་། རིགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡོམས་ན་ནི་དགུ་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་སེམས་ བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། རྣོན་པོ་དག་དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དག་ཡིན་པས་འདིར་དེ་གཉིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རེ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་དགུ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་བསམ་པ་གང་གིས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ས་དང་ས་ན་དགུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ཐ་མི དད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པར་གྱུར་པས་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཚད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །འོན་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་དགུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་ན་ནི། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཚད་དེ་ཡང་དགུར་བསྒྱུར་བ་བྱས་ན་དེ་དག་འདི་སྙེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། བརྒྱད་ཁྲི་ བརྒྱད་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དད་པས་མོས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་བཟུང་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་བརྩི་དགོས་ཏེ། དད་པས་མོས་པ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་གསུམ་མོ། །རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་སོ་སོར་ལྔའོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ཐོག་ཏུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྣན་ཏེ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། །རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་དགུ་དང་། གཟུགས ཀྱི་ཁམས་ན་གནས་བཅུ་དྲུག་དང་།གཟུགས་མེད་པ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དང་། རིགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡོམས་ན་ནི་སུམ་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔའོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ལ་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་མེད་དོ། །དབང་པོ་དང་། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་དང་།རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡོམས་ན་ནི་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་གཟུང་ན་ནི་འདི་ལྟར་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡོམས་ན་བདུན་སྟོང་བཞི་བཅུ་ རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ།།ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ནང་དུ་འདུས་པས་མི་རྩིའོ། །གལ་ཏེ་རྩི་ན་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་གསུམ་མོ། །རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་དད་པས་མོས་པ་ཡིན་ན་ལྔའོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ ཡིན་ན་ནི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་དོ།།ལམ་ནི་གཉི་གའི་ཡང་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་དོ།

从所依的角度有九种，即三洲和六欲天中所生。同样，从根、种姓、离贪以及所依的角度总计为九千八百五十五。此处仅就住于果位获得十六心者而言，因为此时钝根和利根者是信解和见至，所以此处想要说明这两者。
某些具特殊福德者说：'从道的角度是九种，即住于修道者。'但不理解他们以何种想法如此说。如果认为从道的角度在每一地中有九种，那么就与'从离贪的角度有七十三'这种说法没有区别，因此应当只说明那个，数量也仅此而已。
若是因为无漏修道住于九地而安立为九种，那么如此的话，将数量乘以九就会得出八万八千六百九十五，下面也应如此解释。如果包括从信解直至金刚喻定，则不应如此计算：从根的角度信解有三种；从种姓的角度各有五种；从离贪的角度，在七十三之上加上有顶八种离贪，故为八十一；从所依的角度有二十九种。
如何理解呢？欲界有九处所生，色界有十六处，无色界有四处。如是从根、种姓、离贪以及所依的角度总计为三万五千二百三十五。见至则无种姓差别。从根、离贪以及所依的角度总计为一千九百七十一。
如果包括从见至直至金刚喻定，则应如此计算：从根、离贪以及所依的角度总计为七千零四十七。身证因包含在信解和见至中，故不另计。若要计算，从根的角度有三种；从种姓的角度，若身证是信解则有五种，若是见至则无种姓差别；两者的道都无差别；因为已离无所有处贪，从离贪的角度也无差别。

།གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཡོད་མོད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་དེས་བྱས་པ་དེའི་ཁྱད་པར་དུ་ནི་རྣམ་པར་མི་གཞག་[(]འོ[,]གོ།[)་]།སྐལ་ལྡན་ཁྱད པར་ཅན་ན་རེ་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་མང་སྟེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན། འདི་ལྟར་རིགས་པ་སྙམ་བྱེད་དེ། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྐྱེ་བའི་གནས་དགུ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་གནས་བཅུ་དྲུག་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ། །འཕགས་པ་ནི་དེ་དག་ཏུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐྱེད་པ་དང་ལྡན པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ལྡན་པ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཀྱང་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྟེན་ཅན་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྟེན་ཅན་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དང་། རིགས་དང་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ བགྲངས་ཏེ་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་གསུམ་མོ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་གལ་ཏེ་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ལྔའོ། །འོན་ཏེ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཁྱད་པར་མེད་དོ། ། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བརྒྱད་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།མི་འཕྲོགས་ཆོས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དད་པས་མོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཡོད་དོ། །དབང་པོ་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཡིན ལ།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ ན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།དབང་པོ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མེད་དོ།

如果是具有一切有顶结使且从一品离贪乃至八品离贪者，虽然从道和离贪的角度有差别，但以身证本身并非由道和离贪所作，所以不能安立为由此所作的差别。
具德殊胜者说：从所依的角度有多种差别，因为从欲界所依乃至有顶所依。如何以身证是无边虚空处等所依？如是思维：从所依的角度，欲界有九生处，色界有十六处，共二十五处。圣者于彼等处生起灭尽定。
如果承许具有欲界和色界所依的灭尽定，并成为以身证的不还果者，仅由具有相应的缘故，后来也成为以身证有顶所依，则应了知是有顶所依和二十六处。
同样地，应从根、种性和所依的角度计数：慧解脱的差别从根的角度有三种。慧解脱从种性的角度，如果是时解脱则有五种。如果是不时解脱，则无差别。俱分解脱也应如是配合。
由慧力和定力从烦恼障和解脱障中解脱，即由慧力从烦恼障解脱，由定力从解脱障解脱。解脱即将宣说有色见诸色等八种。其中烦恼障即烦恼本身为障。解脱障即诸解脱之障，即不能生起诸解脱，身心不堪能性。
此中'断除五烦恼'是说断除身见等五种顺下分结。'不动法'即不退失法的意思。'唯从果'广说即因为是信解，从根的角度非圆满。因为非以身证，从等至的角度也非圆满。因为是不还果，从果的角度则有圆满。
'唯从根'即因为是见得，从根的角度是圆满，因为未离贪，从果的角度非圆满，从等至的角度也非圆满，因为未得不还果和等至。其他也应如理配合。'唯从等至'即唯从等至的角度圆满，而非从根和果的角度圆满，此说法是不存在的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པས་སོ། །འབྲས་བུ་མེད་པར་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་དང་།དབང་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པས་སོ། །དབང་ པོ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་པོ་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ ཡིན་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ནི་ཡིན་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་གཉི་གའི་ཆ་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བཤད་དོ།།དབང་པོ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སོ་ ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་གང་གིས་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྤོང་བའི་ལམ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གང་ཞིག་གིས་དབང་པོ་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པར་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་མི་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡོད་དོ། །དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་ གྲོལ་བ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི། འདི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ ཡིན་པར་འདོད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་མ་བརྗོད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པར་འགྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཕན་ཆད་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བར་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ལམ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ནས། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་ བས་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕན་ཆད་དེ་དང་རིས་མཐུན་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

为什么呢？因为未得不还果者无法入灭尽定。无果而入定和根力者，这是说仅从灭尽定和根力而圆满，而非从果位而言，这也是不对的。因为未得不还果者无法入灭尽定。
所谓从根力和入定者，意思是因为根力锐利和已得灭尽定。所谓仅从根力者，因为经中说'不时解脱'，此人从根力方面是圆满的，又因为经中说'慧解脱'，此人从入定方面并非圆满，因为未得灭尽定者称为慧解脱。
所谓仅从入定者，因为经中说'时解脱'，此人从根力方面并非圆满。因为经中说'俱分解脱'，此人从入定方面是圆满的，因为已得灭尽定者称为俱分解脱。
所谓从根力和入定二者者是什么意思呢？是圆满的意思。因为是不时解脱故从根力方面，因为是俱分解脱故从入定方面，这样来说明。
无间道是能断除障碍者，这是说因为有不能断除的道存在，即有某些无间道不能断除转根等障碍。
所谓首先生起从所断障碍中决定解脱者，是指从无间道所断障碍中决定解脱者。所说'首先'这个限定词，是因为第三刹那等与彼类似的道被认为是胜进道，因此说'胜进道是异于彼等的其他道'。
再者，如果不说'首先'二字，而仅说解脱道是从所断障碍中决定解脱者，那么从苦法智以后的所有无间道等都是从所断障碍中决定解脱而生起，则一切都将成为解脱道。这样无间道等也将成为解脱道，这是不应理的。
因此，从苦法智忍所断的见所断障碍，乃至修所断障碍，凡是从这些所断障碍中首先决定解脱而生起者，才是解脱道，其他虽然也从所断障碍中决定解脱，但不是解脱道。
异于加行道等三者的其他道是胜进道，即从第十六刹那道类智以后，与彼相似的第十七刹那等无漏刹那，应当了知这些是胜进道的本质。

།གཞན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པའམ། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེ་ བའོ་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།ལུགས་ལས་བཟློག་པར་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་གང་གི་ནང་དུ་འདུས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་ན་འདི་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐག་རིང་ པོ་ཡིན་པས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དག་དང་ཁྱད་པར་དེ་ཡོད་དོ།།ཡང་ན་དཔེར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། ཉེ་བ་ཁོ་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་བཤད་དོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་གཉིས་པ། དེ་ནས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ན་གང་ནས་འགྲོ་བ་དེ་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲགས་ལ་འདི་ནས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་ཞིང་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ལམ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་གང་ གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལམ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱི་དེ་གཉིས་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་འདྲ་བ་དང་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་བསགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆེས་ཆེ་བ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བདེན་པ་བཞི་ ལ་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་ལ་ཆེས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱིས་ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའམ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེས་ནས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ལམ་ ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་གཉིས་ལམ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདིས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་སླ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་དག་གིས་འབད་མི་དགོས་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གིས་ན་འབད་མི་དགོས་པར་ ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལམ་སླ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དག་ནི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་མཉམ་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འབད་པ་མི་དགོས་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལམ་དེ་ནི་སླ་བ་ཞེས་བྱའོ།

其他如解脱智慧究竟边际尽智等，也应当如是说。凡是能令现法安乐住或成就殊胜功德之道，也唯是殊胜道。
已说修习道是无间道生起之前导，因此修习道是世间法之最胜，这是显而易见的。
如果问：逆序的忍等道，应当归属于何处？答：唯属于修习道。此修习道路程遥远，与世间最胜法有此差别。
或者为了举例，仅说无间近修习道。
卷五十二。其次，'此是涅槃之道'是说，世间所谓从何处而去即是道路，此处也是趣向并到达涅槃，因此是道路，这是在说明。
'由此寻求涅槃'是说，从语根来看是寻求道路，因此能寻求并获得涅槃者即是道路。
问：'解脱道和殊胜道如何是道？'是想到：这两者并非能获得涅槃，因为唯有修习道和无间道才有能力获得涅槃，这两者则不能。
'因为与彼相似且更殊胜'是说，由于所缘、行相和无漏性相同，故与断道相似，从积累因的角度也更为殊胜。如同无间道缘四谛、具十六行相且无漏，解脱道和殊胜道也与之相似，且以更殊胜性而超胜彼二者。
'因为令趣向更高或趣入无余依'是说，由于解脱道和殊胜道能令道路趣向更高，或由于这两者能趣入无余依涅槃，生起后趣入无余依涅槃，因此这两者即是道，这是语义。
其他人说：'因为令趣向更高而趣入无余依，所以这两者即是道。'
'因为成就涅槃'是说，由此成就涅槃，这是语义。
'同样易行道也有两种'是说，有证悟迟缓的易行道，也有证悟迅速的易行道。
'因为具足支分、止观平等而不需努力自然生起'是说，具足支分和止观平等性即是具足支分和止观平等，由于这些而不需努力自然生起，因此是易行道。
因为禅定具足支分且止观平等，所以不需努力自然生起，因此此道称为易行。

།ཡན་ལག་ གིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འབད་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཅི་རིགས་པར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆུང་བའི་ཕྱིར་འབད་ ནས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ནི་ཞི་གནས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་འབད་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་ལྷག་མཐོང་ཆུང་བའི་ཕྱིར་འབད་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལམ་ དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་ཡོད་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རྣོ་བའོ། །ཡང་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་འདི་གང་ ཟག་མོང་རྟུལ་ཞིང་བླུན་པའི་ཡིན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་ཟག་ཡིད་རྣོན་པོའི་ཡིན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ། །རྩོལ་བ་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་མི་ སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་གོམས་པ་དང་། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་ དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་ པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དག་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབང་པོ་ལྔ་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དག་གོ། །སྟོབས་ལྔ་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ ཀྱི་སྟོབས་དག་གོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་སྟེ། དྲན་པ་ཉིད་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་ དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ་བཏང་སྙོམས་ཉིད་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་ན་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་ པའི་ངག་དང་།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པའི་མ་རིག་པ་མ་ ལུས་པར་སྤངས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་སློབ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རྣམ་པར་མི་བཞག་གོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། རང་གི་དོན་བྱས་པ་དང་ཡང་བྱར་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཟད་པ་ཤེས་པས་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

所谓'因为不被支分所完全摄持'的广说是：无所对碍定、殊胜禅定和无色定，因为不被支分所完全摄持，所以是需要努力而生起的。它们也是因为止观较小而需要努力生起的。其中，无所对碍定和殊胜禅定是因为止较小而需要努力生起；无色定是因为观较小而需要努力生起。因此，无所对碍定等这些是难行道。
'神通迟钝'是指此中有迟钝的神通，所以称为神通迟钝，即是说智慧小的意思。'神通迅速'是指智慧锐利。或者说，此神通是属于钝根愚笨者的，所以是神通迟钝；同样，神通是属于利根者的，所以是神通迅速，应当如是理解。
四念住是如前所说的身、受、心、法念住。
四正断是：为断已生起的罪恶不善法而生起欲求、精进、发起勤勉、摄持其心、正确安住。为了不生起未生的罪恶不善法而生起欲求等，如前所说。为生起未生的善法而生起欲求等，如前所说。为使已生起的善法住、不忘、修习圆满、再次熟习、增长广大、以智慧现前而生起欲求等，如前所说。
四神足是：欲三摩地断行具足的神足，同样精进、心、观察三摩地断行具足的神足。神足即是神通之因的意思。
五根是信根、精进根、念根、定根、慧根。
五力是信力、精进力、念力、定力、慧力。
七觉支是：念、择法、精进、喜、轻安、定、舍觉支。念即是正觉支，所以称为念正觉支；乃至舍即是正觉支，所以称为舍正觉支，中间诸支也是如此。
八圣道支是：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
'由此二者断尽无明'是说因为断尽了三界的一切无明，所以这两者是菩提。这表明学人和凡夫的智慧不被安立为菩提。
此外，按照次第，是因为如实通达已办自利且无需再办，以尽智如实了知'我已遍知苦'。

།བདག་གིས་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གིས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ནོ།།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ཀྱང་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། ། བདག་གིས་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་ཏེ། ཡང་སྤང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གིས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། ཡང་མངོན་དུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ། ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བྱར མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ནོ།།བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བསྟན་ལ། ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བསྟན་པས་གཉི་ག་ཡང་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཡིན་པར་ སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡན་ལག་གི་དོན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ནས་སྤྱིའི་དོན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཕྱིར། སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དེའི་ཕྱོགས་མཐུན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དེ་དང་མཐུན་ པ་ནི་དེ་དང་མཐུན་པའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དེ། དེ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བཟང་ཞིང་མཐུན་པས་ན་གསུང་རབ་ལས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་ འབྱུང་ངོ་།།རྫས་སུམ་ཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རྫས་གཉིས་ཡིན་པས་བཅུ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཤེས་རབ་སྟེ། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་ལས། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་འཇོག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྡིག་པ་མི་དགེ་ བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ།།རྩོལ་བར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པའི་ཏིང་འཛིན་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ སྦྱར་རོ།།འདིར་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་སྨོས་པའི་མདོ་ལས་བརྒྱད་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དབང་པོ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་མིང་གིས་སྨོས་པའི་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ལྔ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་གི་ནང་ན་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དང་། ལམ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་དག་པའི ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'我已断除集'，所谓'我已现证灭'，所谓'我已修道'，如实了知这些，为了如实通达，故此尽智即是菩提。
以无生智亦如实通达'我已遍知苦，更无所遍知'。'我已断除集，更无所断'，'我已现证灭，更无所证'，'我已修道，更无所修'，为了如实通达无所作，故此无生智亦是菩提。
'我已遍知苦'此说明尽智，'更无所知'此说明无生智，二者皆表示利根补特伽罗之智，应当如是贯通一切。
如是成立尽智与无生智是菩提的支分义后，为成立总义，故说'三十七道品，与彼相应故'。与彼菩提相应即是与彼相顺。
其体性即是与彼相应性，由于与彼相应故为菩提分。因为善巧契合于菩提分，故经中说四念住等三十七菩提分法。
'三十事'是某些论师的主张，如毗婆沙师认为，由于身语差别，故戒支为二事，将解说为十一事。
'念住是慧'即是说念住是智慧的意思。由此安立正念，如经中广说'住于观身'等。
'正断名精进'即如经说为断已生恶不善法故生欲、精进、发勤等，应当贯通一切。
'神足即三昧'即如经说修习欲三昧断行成就之神足等，应当贯通一切。
此中所说断行，经中出现八种。云何？即是欲、精进、轻安、正念、正知、心行、胜心行、舍，是名断行。
因此，首先如广说'根'等，以自名所说根力体性之信、精进、念、定、慧五事中，四念住唯是慧，菩提分中择法觉支及道中正见亦非异事。

།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་གི་ནང་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དང་། ལམ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་གི་ནང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དང་། ལམ་གྱི་ནང་ན་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ ཡིན་པ་ཅི་ཞིག་ལུས་ཤེ་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་གི་ནང་ན་དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དག་གི་ནང་ན་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་ པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་།ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལུས་སོ། །རྫས་བཅུ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རྫས་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ཐ་དད་ཅིང་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྫས་གཉིས་ཡིན་པས་རྫས་བཅུ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །བསམ་པའི་དབང་གིས་ནི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལྟར་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དངོས་སུ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་ རྫས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་རིལ་གྱིས་བགྲང་ན་ནི་དེ་དག་རྫས་བཅུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་རྣམས་རྫས་བདུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །གཙོ་བོ་སྨོས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་ རབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་།ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཡིན་ནོ།།གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་དག་འཇུག་པ་ལ་བྱའི་དེ་དག་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་སྨོས་ཀྱི། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ནི་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ལ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། མདོ་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་དགེ་སློང་གི་འདུན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཐོབ་སྟེ།དེ་ནི་འདིའི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་དགེ་སློང་གི་སེམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་འདིའི་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཡང་དག་པར་ རབ་ཏུ་འཇོག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་།འཛིན་པ་དང་། ངེས་པར་བྱེད་པའམ། རེས་འགའ་འདིས་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན་རབ་ཏུ་འཇོག་པའོ། །དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱོར་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱོར་པའི་མཚན་ཉིད་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། རྟེན་ཡིན་པས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ།

四种正断是什么，在菩提分中精进正菩提分是什么，在道中正精进是什么，这就是精进而已。四神足是什么，在菩提分中三摩地正菩提分是什么，在道中正三摩地就是三摩地而已。
若问除了慧根等自性之外还有什么，在菩提分中喜、轻安、舍正菩提分，以及在道分中正思惟和三种戒分即正语、正业、正命等尚存。所谓十事，即信等五种和喜正菩提分等五种，三种戒分因为是无表色性，所以安立为一事。
依据毗婆沙师，由于身业和语业差别且种类不同，故为二事，因此是十一事。就意趣而言，依两种观点都无过失。若直接计数彼聚集中有几事，则彼等非十事，由于等持无表色七事，故应说为十六事。
说主要者，念住等是慧等自性，如是而说，念住、正断、神足，随其所应，是从修习所生功德，即闻所生、思所生、修所生，有漏无漏一切皆是。
所谓主要，是指由其力而其他转起，并非无彼等，念住等的主要是慧，因此说慧，但念住不仅仅是慧而已。那么是什么呢？是慧、精进、三摩地、喜、轻安、舍、正思惟等。
所说修习所生是为了显明生得信等。如是正断等的主要是精进，神足等的主要是三摩地，应当广说。
神足是三摩地，此从何而来？从经中：'诸比丘，比丘依欲而得三摩地，此是其欲三摩地。诸比丘，比丘依心、精进、观察而得三摩地，此是其乃至观察三摩地。'如是所说。
由彼正持身语意故，即安住、执持、决定，或由此而转起故名安住。彼是一切功德圆满之所依故，即如是一切功德圆满相神通依止于彼三摩地，由是所依故名神足。

།གང་དག་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་འདུན་པ་དང་། སེམས་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྐང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཟེར་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་ དག་གི་ལྟར་ན་འདུན་པ་དང་སེམས་པ་དག་ལྷག་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་གི་ནང་དུ་བསྣན་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་དག་ནི་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མང་པོར་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོར་གྱུར་ཅིང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་།སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། ལུས་ཀྱིས་ཐོགས་པ་མེད་པར་རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བྱུང་དུ་འགྲོའོ། །ས་ལ་ཡང་བྱེའུ་ཟུལ་བྱེད་དེ། དཔེར་ ན་ཆུ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།ཆུའི་རྒྱུན་ལ་ཡང་མི་འབྱིང་བར་འགྲོ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ནས་འདུག་སྟེ། དཔེར་ན་འདབ་ཆགས་བྱ་བཞིན་ནོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ཞིང་འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ་འདི་དག་ལ་ཡང་ལག་པས་ཉུག་པར་ བྱེད་ཡོངས་སུ་ཉུག་པར་བྱེད་ཅིང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དག་གང་ཞེ་ན། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། འདི་ དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་དེ་དག་ལ་ཉེས་པ་འདིར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ།།འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་ཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ལ་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་སྔ་མ་ནི་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་མ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་འབྲས་བུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲར་བཤད་པས་འདི་དག་ལ་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡང་མེད་དེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དེའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོ་དག་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་རྣམས་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་སུ་རྫི་བ་དང་རྫི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་པར་བར་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་ནི་རྫི་བ་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་ཡང་དེ་དག་ལ་སྟོབས་ཞེས་བཤད་དོ། །ལས་ནི་དང་པོ་པ་དག་དང་། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་དང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི དག་གནས་སྐབས་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་དང་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་བདུན་དག་ཏུ་སྡེ་ཚན་བདུན་གོ་རིམས་བཞིན་རབ་ཏུ་འབྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའམ། གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་པོ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་སོ།།དྲོ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་རྣམས་སོ། །རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་སོ། །བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་སྟོབས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་ པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ།

有些人说神通只是三摩地，而欲、心、精进、观察等欲等是足，如此说法的毗婆沙师们认为，由于欲和思是多余的，如果加入三十七道品中，则成为三十九菩提分法。精进和智慧是剩余的，因为已包含在正断和念住中。
所谓'变化多种'等广说，即是知晓并以智慧和见解体验多种变化、一体变化、显现变化和隐没变化，身体无碍地穿越墙壁。在地上钻行如鸟在水中。在水流中行走不沉没，如同在地上行走。在空中结跏趺坐，如同飞鸟。对于如此神通广大、如此威力巨大的日月，也能以手触摸抚摸，并以身体统御至梵天世界，这就是神通。
什么是神通足？即欲三摩地、精进三摩地、心三摩地、观察三摩地，这些就是神通足。三摩地的特征并非如此，因此神通不仅仅是三摩地。在此，阿闍黎集贤说，他们不会有这个过失，因为他们认为这些既是三摩地神通足也是神通。
提到欲等是为了让人知道这四种三摩地。有些三摩地在善根修习阶段是主要的，有些在善根成就阶段是主要的，在此前者是神通足，后者称为神通。由此解释神通足的果即是神通之名，这些也不违背经典，如同遍知的果用其名称表述等。
所谓'小和大'，诸根是小，诸力是大。这些小和大的差别是什么呢？因为有障碍和无障碍的缘故。它们的对治面即不信、懈怠、忘念、散乱、不正知等会间断生起，所以诸根有障碍。诸力则不如此，因此称为力。
'初业者们和顺决择分，'这些是前面所说的阶位。'修习和见道分别，'是两个阶位，因此在七个阶位中，七组次第开展、安立或作为主要。在初业者阶位中是诸念住。在暖位阶位中是诸正断。在顶位阶位中是诸神通足。在忍位阶位中是诸根。在世间第一法阶位中是诸力。在修道阶位中是诸觉支。

།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའོ། །ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་རྒྱུས་བརྩོན་འགྲུས་སྤེལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དག་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་ པར་མི་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་རྩ་མི་འཆད། །ཅེས་འབྱུང་བས་རྩེ་མོ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དང་། མཐུན་པ་དག་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ནི་བཟོད་ པ་དག་གི་ཚེ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་འབྱོར་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་རྩེ་མོ་དག་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྔ་མ་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པ་སྲིད་ཀྱི་བཟོད་པ་དག་ལ་ནི་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བཟོད་པ་དག་ལ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་མི་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གཞན་དག་གིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གཞན་དག་གིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་ རབ་ཏུ་འབྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡིན་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་དེ་དག་དང་ཐག་རིང་སྟེ། དེའི་བར་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་འདིས་འགྲོའོ་ཞེས་འགྲོ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལམ་འགྲོ་བས་ན་ལམ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ལམ་འདི་དམར་བུ་ཅན་དུ་འགྲོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཤིན་ཏུ་འགྲོ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མྱུར་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དེས་མྱུར་དུ་འགྲོའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་སའི་དབྱེ་བ་བརྩལ་བའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་འགྲོའོ། །གཞན དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ཏེ།བདག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བསམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་རིམས་མ་ཉམས་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་མ་སྦྱར་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བརྗོད་དེ། བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཡེང་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །འདི་དག་ལ་ཡུལ་རྣམ་པ་ མང་པོ་ལ་གཡེང་བར་འཕྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་གཡེང་བར་འཕྲོ་བའི་བློ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་སོ། །ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དྲན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའམ།འདོད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

在见道位时是八支圣道。由获得殊胜之因而增长精进，因此在暖位时是正等持。
为趣入不退失之善根故，所谓'顶位'者，如说'得顶不断根'，顶位是趣入不退失相应，由此等趣入故为趣入。
不退失是在忍位时，因其阶段的三摩地是成就之所依，故于顶位安立神足。
又广说'由不退失门'者，因为唯从前二者可能退失，而于忍位则无退失，因此获得信等诸根。
故于忍位安立诸根。所谓'因不为烦恼所屈'者，即于此阶段烦恼不生起故不为烦恼所屈。
所谓'因不为其他世间法所屈'者，或者因不为其他世间法所屈故，于世间法最胜阶段，分别为信等诸力。
所谓'因接近菩提'者，即接近漏尽智与无生智之意。漏尽智与无生智是在修道位，而非见道位，见道与彼等相距遥远，因为其间为修道所隔。
所谓'由行而分别'者，于道中世间说'由此而行'故由行而分别。或者由道而行故为道，因为世间说'此道通向玛布间'。
见道是由极速行而分别，而非修道。云何？说'因其为速行故'，与彼相应者亦由此速行，而于修道则因须历经诸地差别故长时而行。
所谓'其他'者是指阿阇黎，因思维我等故。
所谓'唯不失次第'者，即不如毗婆沙师们所作其他次第安立，如是不作其他安立而依次宣说诸菩提分，因为安立诸菩提支于见道故。
所谓广说'于众多行相境'者，境由色等差别与青等差别而有众多行相，于彼散乱即为散动。此等有于众多行相境散乱流散之性故，为于众多行相境散乱流散之心，为断彼等故有诸念住。
所谓'依于执著'者，即依于贪著之意。所谓'忆念分别'者，即经验境界之忆念分别，或意为欲寻思。所谓'由其力'者，即由念住之力之意。

།དགོས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགོས་པ་རྣམ་པ་ བཞི་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ འཇོག་པ་དག་གི་རྗེས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་བདག་པོར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་གང་གི་ཚེ་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བ་སྟེ།མ་དང་ཕ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྟོབས་རྣམས་སོ། །དབང་པོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྲིད་དེ། བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཐག་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ ལམ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉི་ག་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ལའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གནས་སྐབས་དེར་གྱུར་པ་ན་སྟེ་དེར་གྱུར་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒོམ་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ལ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་འཇུག་ཅིང་ངེས་པར་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རྣམ་པར་འཇོག་ པས་དེའི་ཕྱིར།གཉི་ག་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་འདོད་པར་བྱ་དགོས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་སྔ་ལ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་འཕྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གོ་རིམས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལམ་ཡན་ལག་།ཟག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་རྣམས་གཉིས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ལ་ཐུགས་པ་རྣམས་སོ། །སྟོབས་ཀྱིས་དྲང་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ན་ དགའ་བ་མེད་དེ།བདེ་བླག་ཏུ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ས་འོག་མའི་དོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་དོགས་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་དགའ་བ་མེད་དེ། དོགས་པ་དང་བཅས་ན་སེམས་དགའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ དག་པའི་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ལམ་ཡན་ལག་།མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་སྲིད་རྩེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡོད་དེ་དེ་ན་ལུས་ནི་མེད་དོ།

关于'为成就四种所需而'这句话，四种所需是：断除已生起的罪业不善法，不令未生起的罪业生起，同样地令未生起的善法生起，令已生起的善法安住等。
其后'为清净禅定'这句话是说，在正确安住之后，为了清净禅定而开展神足。
关于'成为出世间法之主'这句话，应知由于是引导者，故成为彼等之主。
当诸根从对治品行中决定胜出时，即从父母等行为中决定胜出时，即为诸力。在诸根阶段可能有烦恼行为，而在忍位阶段则因远离而无。
关于'见道中的觉支'这句话，是因为菩提是无漏智慧的缘故。
关于'二者中的道支'这句话是指见道和修道二者。
如何呢？如此广说：圆满修道即是修习圆满。
八支圣道到达该阶段时，从四念住圆满乃至七觉支圆满，因说'若修习圆满'，故显然修道中也有八支圣道。
见道中则不会修习圆满。那么如何？在修道中圆满。
又说'二者中安立道支'。
'此是圣谛之增语'是表明是见道。
从'如何以所证道而入'乃至'此是八支圣道之增语'所说的是表明是修道，因为以所得道趣入直至菩提而决定出离。
如是见道中也安立道支，因此应当承许二者中皆有八支圣道，故成立'觉支在前，八支圣道在后'的次第。
关于'觉支道支无漏'这句话，是确定唯是无漏。
关于'其余二者'这句话，是指从念住直至力的诸法。
关于'因需以力引导'这句话，即以力，也就是以精进现前，故未到定中无喜，因为容易获得则心生喜，其他则不然。
又因为有下地之疑虑的缘故，即有退失之疑虑，因此彼处无喜，有疑虑时心不生喜。
关于'除正思维'这句话，因为正思维是分别。
关于'除觉支及道支，欲界及有顶'这句话，如何有顶有身念住，彼处无身。

།ལུས་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས།གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྲིས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་དེ། ལུས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཤེས་ རབ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་འམ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ཡང་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། ཅི་ ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་སོ།།གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འོག་མ་ལ་དམིགས་པར་མི་འདོད་ཀྱི། ཟག་པ་མེད་པ་འོག་མ་ལ་དམིགས་པར་མི་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཤེས་ནས་དད་པ་ནི་བཞི་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་གོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།ཆོས་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་འཐོབ་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན། །སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་ དད་པ་འཐོབ་སྟེ།ལམ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་ལ་ཆོས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མང་བ་ཞིག་ཡོད་ན། ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་གང་ལ་ཆོས་སུ་དགོངས་ པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ཡང་འདིར་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པར་དགོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། གང་ཞིག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་དེ། །སངས་རྒྱས་ དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ཆོས།།མི་སློབ་པ་དང་གཉི་ག་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །ཞེས་བཤད་པ་འདི་ཡིན་པས། དེ་ཅི་འདི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་དགོངས་སམ་སྙམ་ནས། དེའི་ཕྱིར་འདིར་གང་ལ་ཆོས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེས་འདྲིའོ། །ཆོས་བདེན་གསུམ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་ཆོས་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །དེའི་ ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་ བཤད་དོ།།སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་དག་གི་ལམ་ལ་ནི་ཆོས་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ་འདི་ལྟར་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་དད་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་ དད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་དད་པའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་མིང་གསུམ་འཐོབ་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ།

身念住是缘身的智慧，如果说在成实论中说:'无色定善法，所缘不是有漏下地。'因此有顶地不缘欲界和色界，对此任何注释家都未曾写过，因此在此应当建立。
什么是身的本质？已说明是四大种和四大所造。'身是四大种和四大所造'是其定义。如果智慧仅缘四大种或仅缘四大所造，那也是身念住，在有顶地也有善有漏智慧缘无漏律仪称为道，或称为无所有处。
不承认无色定善法缘下地有漏法，但并非不承认缘下地无漏法，因此应知彼处有身念住。
证信有四种:对佛证信、对法证信、对僧证信和圣者欢喜的戒律。其中苦谛等是法，因为不是佛、法、僧的本质，所以依次证得法证信和无漏圣者欢喜戒律，而不是对佛和僧的证信。
证悟道谛时，获得对佛及其声闻僧的证信，因为道是佛和僧的本质。
此处'何者是所谓法'，虽然有善法等多种说法，但说到获得法证信时，此处所说的'何者是所谓法'是指这个。
或者说这是佛宝和僧宝，因此这里也应理解为法宝，如说三宝的本质是:'皈依于三者，佛僧所作法，无学及二者，涅槃为皈依。'因此怀疑是否指涅槃法，所以问'此处何者是所谓法'。
所说的'法三谛等'是指苦谛、集谛、灭谛、菩萨学位无漏道、独觉的有学和无学道的特征在此被视为法。
因此所说的'四谛皆'等是指即使证悟道谛也会证悟菩萨和独觉道的特征法，因此说证悟四谛皆获得法证信。
佛和僧的道不称为法，因为证悟它时获得对佛和僧的证信。
又问，如何证悟道时同时现前对佛、法、僧三种证信的特征？因为依据信仰对象的差别而获得三种名称，所以无过。

།ཡང་ན་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་གསུམ་ཆར་འཐོབ་པས་དེའི་ཕྱིར། ལམ་མངོན་རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་དང་། །དེ་ཡི་ དགེ་འདུན་དག་ལ་ཡང་།།ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་གཞི་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམ་པར་གཞག་ན་ནི་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་སྔར་གདོན་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་རིམ་པ་ནི་ལངས་ནས་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཀོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྨན་པ་དང་། སྨན་དང་ནད་ གཡོག་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མདོ་ལས་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྨན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྨན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ནི་སྨན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ཕྱིར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ནད་མེད་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་འདུན་ནི་ནད་གཡོག་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་གྲོགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རབ་ཏུ་དང་བས་བྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་དང་ བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་བྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ ཉིད་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་པ་འམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དང་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་གསུམ་གྱི་ཐ་མར་བཞི་པ་བཤད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ནི་ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དང་བར་གྱུར་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ནད་མེད་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། སྨན་པ་དང་། སྨན་དང་། ནད་གཡོག་དང་། ནད་མེད་པའི་ གོ་རིམས་དང་མཐུན་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཐ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་དང་། ལམ་གྲོགས་དང་། བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཐ་མར་བཞི་པ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ནི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ནི་ལམ་གྲོགས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ནི་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་ཤིང་མཉེས་པར་འགྱུར་བས་ན་འཕགས་པ་དགྱེས་པ་དག་གོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་ནི་ཡན ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ།།བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས། སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་རོ། །མི་སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དང་། མི་སློབ་པའི་ ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་གི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པས་དེའི་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དེའི་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་དང་དེའི་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་གོ།།དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པས་བདག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་རབ་ཏུ་བསྟན་ པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་སློབ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་དེ་སྨོས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྨོས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྨོས་པ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་སློབ་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

或者，对法的信解是现在生起的，而未来将获得三者，因此说'证悟道时对佛及其僧众'。如果依据基础而建立信解，则应先说对法的信解，对此说'这些次第是依照现前的方式而安立的'。
关于'如同医生、药物和护理人员'，世尊在经中称为'无上拔除痛苦的医生'，故如同医生，因为宣说法药。法如同药物，因为能治烦恼病，能获得无病的涅槃。僧众如同护理人员，因为为获得无病的涅槃而互相帮助。
'由清净心所生的戒律也是清净的'是指由三种清净心'啊！世尊是正等觉者，其法教善说，其声闻僧众善入'所生的戒律也是清净的。戒律本身清净或戒律的清净是无漏性，故戒律清净，戒律清净作为三种清净之后的第四种解说。
为什么呢？答：这是如'啊！世尊是正等觉者'等广说那样的清净修行，意思是圣者欢喜的戒律是修行。
关于'或者如同成为无病'是什么意思？是说如同医生、药物、护理人员和无病的次第，戒律清净作为最后解说。或者说如同导师、道路、道友和乘骑，这是什么意思？是说作为第四种解说的情况。世尊如同导师，法如同道路，僧众如同道友，圣者欢喜的戒律如同乘骑。因为圣者欢喜喜悦故称圣者欢喜。
'具足八支'是指有学具足八支。八支是什么？从有学正见到有学正定。无学具足十支。十支是什么？从无学正见到无学正定，以及无学正解脱和无学正智。
'由解脱和各别自证智分别'是指解脱即各别自证智的各别自证智。解脱和其各别自证智即解脱和其各别自证智二者。由此分别，即由烦恼解脱和烦恼解脱的各别自证智'我从烦恼解脱'而分别显示的意思。
只对无学说此，即说解脱和解脱智是合理的，对有学则不然。

།མོས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་བྱས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མོས་པ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཉིས་སུ་ གསུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ། མ་རིག་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་ཡང་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སློབ་དཔོན་ནོ།།འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་དང་། ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་དང་། རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་ནས།སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་ཅེས་མང་པོའི་ཚིག་སྨོས་ པ་ནི་དེ་དག་མང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ་དེའི་ཆེད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་འདི་ལ་དགེ་སློང་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལས་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ བཤད་དོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའམ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། །འདུན་པ་དང་བརྩོན་ འགྲུས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་ནི་གཙོ་བོ་བཤད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བཤད་ཀྱི་མོས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ མོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མ་ཟད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ན། སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་དང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ སློབ་པའི་སེམས་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་གེགས་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པ་མ་འོངས་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པ་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡོད་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྐྱེ་བར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས། མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བརྟག་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'胜解是有为之解脱'是指胜解和解脱是同一语境。
所谓'诸支分是有为'是指如同正见等是有为法一样，胜解也非无为法，因为不相应的缘故。
经中说'解脱有二种'是指由于离贪欲而心得解脱，由于离无明而慧得解脱，故有心解脱和慧解脱，此为其义。
'此即是解脱蕴'是指戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴，应当如是观察。
所谓'其他人说'是指阿阇黎。
'如经中所说'是指广说虎子菩萨四种清净主：一、戒清净主，二、定清净主，三、见清净主，四、解脱清净主。
经中详细解释道：'虎子菩萨们，何为解脱清净主？'乃至'欲求和精进'等。
称'虎子菩萨们'用复数是因为他们人数众多。
'解脱清净主'是指为了解脱清净而精进，故称解脱清净主。
如是此处有解脱、清净、主三个问题。其中比丘离贪欲而心得解脱，离嗔恚和愚痴而心得解脱，此为解脱之说明。
所谓'如是使未圆满的解脱蕴得以圆满或摄持已圆满者'，是说明解脱清净圆满和摄持的特征。
'何为欲求和精进'等广说即是说明主的含义。因为如是从贪欲等解脱而断除，经中说明解脱的特征如是，而非仅是胜解，所以解脱不仅仅是胜解。
那么是什么呢？以了知真实而断除贪欲等时，心无垢染即是无漏的本性，如同净化的酥油精华一般，与之无异。
'因为障碍其生起'是指烦恼的得阻碍无学心的生起。
'则不会生起'是指无学道金刚喻定后不会生起的未来法。
'世间的'是指唯在无学相续中存在的世间法。
'唯说必定生起者'是指论中说：'未来将要生起者唯彼得解脱'，因为容易观察解脱，故作是说。

།སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་ པ་དེ་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལས་ཏེ།འདིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ན་སློབ་པ་ལ་ཡང་ འཇིག་རྟེན་པ་སྐྱེ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་མི་ལེན་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་དང་མི་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སློབ་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་གྱི་མི་སློབ་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་མི་འདྲའོ། །འགག་ པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ།།དེའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ། །བསྟན་བཅོས་སམ། འདི་ཉིད་ལས། ཉོན་མོངས་བཅོམ་པ་འདུས་མ་བྱས། །ཞེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་ པོ་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ།གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། མདོ་འམ། བསྟན་བཅོས་ལས་སོ། །འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། །ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་མི་བཞེད་ན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤངས་པ་ ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ།འགོག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །མུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད།གཉི་གར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། གཉི་གར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས། །ཡིད་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ། །གང་གིས་སྤོང་འགྱུར་བ། ཀུན་གྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་ བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་མུ་བཞི་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ། སྦྱར་ན་མུ་བཞི་འགྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡིད་འབྱུང་ བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡིད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དག་ནི་ཡིད་འབྱུང་ བའི་དངོས་པོའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན་ཞེས་འབྱུང་བས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་དག་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡིད་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་བ་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡིད་འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

所谓'从彼生障'，即从其烦恼所得，此中应当说明其理由是因为它障碍其生起。若承认无学相续中的世间解脱，那么有学相续中生起世间时，为何不承认解脱呢？为此说'彼与此不同'等。有学的世间与烦恼所得俱有，而无学的世间则不如是，故不同。'将灭'即趋向于灭。'彼障'即无学心之障。论中或此中所说'断烦恼无为'，即说解脱是无为，以及三界所生起者。若问从何处生起？从经或论中。'贪尽离贪'，为欲说明差别而如是说。若不欲说明差别，则离贪即是断，也称为灭等。'事'即色等有漏法。'四句'即：有厌离而不离贪，有离贪而不厌离，有二者俱是，有二者俱非。'由苦因忍智，厌离'，此说由事的因所生的厌离。'由何断，一切离贪'，此说由断因所生的离贪。'如是成四句'，即如是区分厌离和离贪的因而配合，意思是成就四句。云何？'唯厌离'等广说：由苦集忍和苦集智唯是厌离，因为缘于厌离事故。苦和集是厌离事的所缘。不成离贪，因为'不断烦恼'之语表示无有能断故。见道中灭道忍和修道中灭道智唯是离贪，因为'断烦恼'之语表示有能断故。不成厌离，因为缘于最胜事故。涅槃和道是最胜事的所缘。'前者断烦恼则二俱'，即前面苦集忍智，既成厌离又成离贪，因为缘于厌离事故成厌离，由'断烦恼'之语表示有能断故成离贪。'后者不断烦恼则二俱非'，即后面灭道忍智，既不成厌离又不成离贪，因为缘于最胜事故不成厌离。

།ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ་མུ་དང་པོ་དང་། བཞི་པ་ལ ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཞིག་གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་ཞེ་ན།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་ཀྱང་རུང་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་ཞིག་བདེན་པ་རྣམས་ལྟ་ཞིང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་དང་།ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་ཐོབ་ པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་དག་གིས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་དོ། །ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་རྣམས་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་དབང་པོ་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ངོ་། །གང་དག་ཅིག་ལུས་ཤེ་ན། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གང་ཟག་དང་ལམ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་གསུམ་པ། མཛོད་ ཀྱི་གནས་དྲུག་པའི་འོག་ཏུ་བདུན་པ་ཉེ་བར་དགོད་པ་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མཆོག་ལས། ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། བཟོད་པ་བརྒྱད་བཤད་དོ། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ དེ་ནས་ནི།།དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཤེས་དེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཤེས་པ་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་མིན། ཟད་པ་ཤེས་སམ་མི་སློབ་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་བྱང་ཆུབ། །ཇི་སྐད་བཤད་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་བཤད་དོ། །ཡང་ ན་དྲུག་པའི་མཇུག་འདི་ཉིད་ནས།།སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བཟོད་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས། །ཡིད་འབྱུང་གང་གིས་སྤོང་འགྱུར་བ། །ཀུན་གྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདི་ཐམས་ཅད་བཤད་དོ། །ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཉེ་བར་འགོད་དེ། བསྟན་བཅོས་ ལས་ནི་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་།ཤེས་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། འདི་ནི་དེར་མདོར་བསྡུ་བ་ཙམ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། ཅི་བཟོད་པ་དག་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འདྲིའོ། །དྲི་མེད་ བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་བཟོད་པ་དྲི་མ་མེད་པ་དག་ཁོ་ན་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྐབས་ལ་བབ་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་སྤོང་གི་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་མ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་བཟོད་པ་རྣམས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པ་རྣམས་ནི་བཟོད་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེའི་ངེས་ པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

如果不断除烦恼，以此词说明因为没有断除的缘故，所以不会离贪。有人说第一和第四，如果说'不断除烦恼'，那么是谁不断除烦恼呢？对此详细说明'离贪者'。'对此'是为了安立义理。
从欲界乃至无所有处，若有离贪者见到诸谛并现证时，以法智和忍，以诸法智和诸法忍不断除烦恼，因为已经以世间修道先前断除的缘故，仅仅是生起无漏的离系得。以随后智和忍必定断除烦恼，因为以世间道没有从有顶离贪。
以诸智在修道的加行、解脱、殊胜道和无间道中，有些在根转等情况时不断除烦恼。如果问还剩下什么，就是除此之外的诸无间道，以这些断除烦恼，这是成立的。
《阿毗达磨俱舍论》释论由大师王子称友所造《明义》中说明补特伽罗和道品，是俱舍第六品。第五十三卷。在俱舍第六品之后，为了显示第七品的安立关联，详细说明'也说诸忍'。从世间胜法开始，'法忍无漏'等，解释八忍。
'欲苦之后，如是于彼法智'中解释智。'若非，尽智或无学见'中解释正见。'彼即解脱二菩提，如所说智'中解释正智。或者从第六品末尾开始，'以苦因忍智，以何厌离断，一切离贪'，这些都已解释。
或者为了与论典相关而安立此，论中说'诸忍'、'诸智'、'正见'、'正智'，这里只是总摄，因此详细询问'难道忍不是智吗？'
'无垢诸忍非是智'，为了确定唯无垢忍不是智，说明有漏诸忍是智，这是世俗智。'所断'是指因为忍未断除所断烦恼疑，因为是此处的缘故，在这些情况下断除诸随眠，但并非已断。智被认为是决定，而非不决定，所以诸忍不是智，诸忍以忍的体性生起，不是决定的体性，所以不是智。

།ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཞེས་ཁྱད་པར་སྨོས་ཤེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་པོ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་སྤང་བར་འགྱུར་ བས་བཟོད་པ་དང་པོ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གོ་བར་འགྱུར་གྱི་བཟོད་པ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཞེས་ཁྱད་པར་སྨོས་སོ།།ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་སེམས་ཤིང་འདོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་མེད་པའོ། །འདི་ལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི བསམ་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་ པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཇི་སྲིད་དུ་བྱ་བ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་ཅིང་བསམ་པ་དག་པ་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ བྱེད་དོ།།བྱ་བ་བྱས་ནས་ནི་དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དག་ཁོ་ན་ལ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ་ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉི་ག་།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཉེ་བར་རྟོག་པར་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡིན ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤེས་རབ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དེ་དྲུག་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་དྲུག་ ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གཞན་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྔར་བཤད་པ་འཇིག་རྟེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང་ ཤེས་པ་ཞེས་ནི་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན་ཞེས་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདོན་ཏོ། །ཤེས་པ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་། །གཞན་གྱི་སེམས་དང་ སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་དག་གིས་སོ། །ཤེས་པ་བཅུ་ཁོ་ནར་བཤད་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། གང་ཟག་དང་འཁོར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་དག་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་ འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོར་བསྡུ་ན་ནི་གཉིས་ཏེ། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ཕལ་ཆེར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ཀྱི་རེས་འགའ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱང་འཛིན་ཏོ།

如果仅仅说'因为未断除随眠疑'这些话，为什么要特别说明'所断'这个限定词呢？因为在第二刹那，第一忍所断的随眠疑将被断除，所以应当理解为仅第一忍不是智，而其他忍则不是，因此特别说明'所断'这个限定词。
'因为是正观察的自性'是指'因为是观察的本性'的意思。
'因为无正观察且非具有寻求意乐'是指此中无正观察故为无正观察。思维欲求寻求是寻求意乐，此中无寻求意乐故非具有寻求意乐。
它既是无正观察又是非具有寻求意乐，所以是无正观察且非具有寻求意乐，因此尽智和无生智不是见，这是其意思。
此中只要未做所作，就会观察思维苦等谛，从清净意乐开始，以所说的无常等行相来寻求。
做完所作后，对于如实所见的苦等圣谛，仅仅是各别观察'我已遍知苦，再无所知'等，因此它们不是见的本性。
'其余圣智二者'是指从苦法智到道类智的智慧，既是入于观察，又断除了其所缘的疑。'其余'是指世间的，由于确定'一切都是智'，所以没有非智的智慧，这是其意思。
那么这智慧是什么呢？是从五识身所生的善、不善、无记，以及意所生非见性的烦恼相应和无覆无记。
什么是见性和意所生善呢？说'六亦是见'，世间智慧这六种是见，由于确定仅此六种，其他不是见。
其他又是什么呢？即前面所说的世间的。'此及其他亦是智'是指这六种见性的智慧以及其他前面所说的也称为智。
因为这六种既称为智又称为见，所以说'六亦是见'中用'亦'字。
'以十智'是指哪些呢？法智、类智、世俗智、他心智、苦智、集智、灭智、道智、尽智和无生智。
说明仅有十智是为了确定，因为死亡智、出生智、补特伽罗智和眷属智等都包含在这些之中。
总之有二种：'智有漏无漏'。
说'大多'这个限定词，是因为世俗智大多缘瓶子、毯子等世俗有的事物，有时也能执取自相和共相。

།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་འབྱུང་བའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་དག་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡིན་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་བཞི་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་རྗེས་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།གདོན་མི་ཟ་བར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་པོ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ། །དང་པོར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ བདེན་པ་གཞན་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤུགས་ཀྱིས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཅི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་དེ་གཉིས་དང་དམིགས་ པ་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་སྟེ།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དམིགས་པ་གཅིག་ཡིན་པ་ལྟར། ཅི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་དེ་གཉིས་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དང་པོ་སྐྱེས་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་ན་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འོན་ཏེ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ངེས་པར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་དུག་མདས་ཕོག་སྟེ། ཤི་བའི་དུག་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ནས་ཤི་བའི་ཚེ་རྨའི་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་གནས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིའི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་བ་སྲིད པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་གནས་སོ།།བཞི་ལས་ཕ་རོལ་སེམས་རིག་པ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དད་པས་མོས་པ་ དང་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ལམ་མི་ཤེས་ལ།དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་དུས་དང་མི་སྦྱར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མི་ཤེས་སོ། །འོག་མས་གོང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ ལམ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་མི་ཤེས་ལ།དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

所谓'世俗的'是指在世俗中产生。无漏智简要来说有二种，即法智和随智。苦智等都包含在这两者之中。
'随所应'是指任何所缘是属于何者，即是彼者的所缘，如眼识的所缘不是声音。'缘于彼等'是指缘于苦等的意思。
'彼等四种'是指法智和随智二者非见性质，由缘于苦等的差别而成四种，即尽智和无生智。彼二者初生是尽智和无生智二者初生是苦因随智，必定是缘于苦和集的意思。为什么呢？因为缘于有顶蕴的苦或集随智的行相。
如是初生的尽智和无生智必定是以无常等苦的行相和因等集的行相缘于有顶蕴。非初生者也缘于其他谛，这是以理推知的。
在金刚喻定之后生起尽智，其后生起无生智，因此问道：金刚喻定是否也与彼二者是同一所缘？'也'字的含义是：如同尽智和无生智是同一所缘，金刚喻定是否也与彼二者是同一所缘？
'与彼二者'是指与初生者的意思。若缘于苦和集则是，这是什么意思呢？是说与彼二者是同一所缘。若缘于灭和道则非同一所缘，因为彼二者必定缘于有顶蕴。
譬如被毒箭射中而死时，毒遍及全身，但仍住于伤口处而非他处。如是瑜伽者的彼等智也只住于所断有顶蕴的相中。
'超过四种而知他心'是指仅从法智等四种中摄，而非从苦智等中摄，因为是其他行相。
无漏的他心智因为是道智，所以唯是道的行相。有漏的他心智则是有贪和离贪等世间行相。
'信解和时解脱道'是指依次为：信解道不知见至道，时解脱道不知不时解脱道。'下不知上'是指不还道不知阿罗汉道，阿罗汉道不知独觉道等。

།དེ་གཉིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ དང་།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་སོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་ སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡུན་ཐུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དེ། རེས་འགའ་ནི་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་ སུ་ཤེས་པ་ཡང་ཤེས་པར་སྲིད་དོ།།བརྒྱད་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཉིས་ཤེས་ནས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱོར་བར་བྱས་ནས་བརྒྱད་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ ཤེས་པ་ཤེས་པར་ནུས་སོ།།སྦྱོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཇི་སྲིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་ པ་དེ་སྲིད་ཀྱིས་དེས་སེམས་བཅུ་དྲུག་རྗེས་སུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་སུ་ནི་མི་ཤེས་སོ།།དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་བཅོ་ལྔ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གསུམ་ཁོ་ན་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཤེས་ནས་ སྦྱོར་བ་གཞན་བྱས་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཤེས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། འདི་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདྲིའོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དེའི་བྱེ་ བྲག་གིས་ཏེ།བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བར་དང་། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ་ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་བར་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་རྒྱུར་བྱས་པ་དང་དེ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་དེ། དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ལས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་ན།ཟད་དང་མི་སྐྱེའི་བློ་ལྟ་མིན། །ཞེས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ འགལ་ལོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་སྨོས་པ་ནི་བཤད་པ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

所谓'这两者是缘取欲界等和上界的对治'，是指法智分和随智分这两者中，法智分缘取欲界的对治，随智分缘取上界的对治，这是确定的。
'见道中没有他心智'是因为见道时间短暂。
'苦法智忍和法智'是说有这种情况，因为有时依靠加行的力量，也可能知道苦随智忍和苦随智。
'第八是随知集'是说在了知法智和忍分两者之后，为了知道随智分的心，作如是加行，就能知道第八的随知集。
'因为加行小'是说'因为加行小'的意思，声闻缘取随智分的他心智，那是需要大加行才能成就的，因此在他开始修习加行直到获得十六心之间是不能知道的。
'第一、第二和第十五'是说只知道这三个。怎样呢？知道苦法智忍和苦法智之后，作其他加行，就知道第十五刹那的道随智忍。
'如何以无漏智如是了知'是说因为无漏智具有苦等行相，而这个是具有'我已遍知苦'等行相，是世俗等行相，所以才有此问。
'论中以彼差别显示彼二差别'是说，以彼后得世俗智二者的差别，即从'我已遍知苦'乃至'我已修道'的了知，以及从'我已遍知苦，更无所应遍知'乃至'我已修道，更无所应修'的了知，以如是体性显示并了知尽智和无生智这两种无漏智的差别。
正因如此，'从彼因所生'即是'以彼为因'和'以彼为先'的意思，是说由同类因而无分别的这两者的差别可以推知。
'以无漏亦如是了知'是说有些人说：'除十六行相外还有无漏行相，以此如是了知。'
若说：'论中说从彼因所生的智见'，说明尽智和无生智是'我已遍知苦'等世俗智的果，这与'尽无生慧非见'所说的非见相违。因此说'说见是为引出解释'。

།བསྟན་བཅོས་ལས་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཤད་པ་འཕངས་པ་ལས་གྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་དང་། རྟོགས་པ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཚིག་དེ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་འདི་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པས་དེ་འདོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་དག་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡང་ན་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཡོད་པས་འདི་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུའམ། ལུང་ལས་བྱུང་བ་ལྟ བུར་ལྐོག་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་མཐོང་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ བསྟན་བཅོས་ལས།རེ་ཞིག་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་བཟོད་པ་བརྒྱད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་འདི་གཉིས་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ ཀྱི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་པོ་དག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་པོ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཆ་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དེའི་ཟག་ པ་དང་བཅས་པའི་ཆ་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་དག་གི་ནང་ན་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་དང་། ཟད་ པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཆ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ནས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ཆོས་ཤེས་པས་དེ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་ཆོས་ཤེས་པའི་ཆ་དེ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ ཡིན་ལ།བདུན་གྱི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཆ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་ནང་ན་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་ པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཆ་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་ཆ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སོ་སོར་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་འམ། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་ནང་ན་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

论典中所说的'了知'和'见'这两个词，是从解说引申而来的。在苦的了知等处出现了知、见、觉、慧、通达等词，因为引用这些词，所以这是相近的。这只是诵经者们的用词，而尽智和无生智的本质并非是见，这就是'非见的本质'的意思。
或者说'因为是现量行'，是指这两种智有现量行，所以是现量行。因此对这两种智说'见'，这两种智并非如比量所生或如教量所生那样是比量行。见也被认为是现量行，比如眼识。与此相同，这两种智也被说为见。
'正因为如此'是指正因为是现量行，所以论典中说：'凡是了知，那也是见。有些是见但不是了知，比如现观所摄的八忍。'因此说这两种是见而非见解。
'其中'是指在十智中，世俗智仅是世俗智，为自性所摄。另一个他心智的一部分也是，有漏和无漏中的有漏部分才是世俗智，无漏则不是。法智在十智中是一智，即是法智。也是苦、集、灭、道、他心、尽、无生七智的部分。
怎样呢？苦智是法智和类智的本质，其中属于法智的部分是法智。同样，从集智乃至无生智都是法智和类智的本质，其中属于法智的部分是法智，而类智的部分则不是。他心智是法智、类智和世俗智的本质中，属于法智的部分是法智。
类智也相同，是单独的一智，也是七智的部分。即苦智等那些的类智部分是类智。
苦智在十智中是一智，即是苦智本身。也是法、类、尽、无生四智的部分，因为这四智缘四谛，其中缘苦的部分是苦智，其他部分则不是。
集智和灭智也应如此理解，各自是一智，即是集智和灭智，也是四智的部分，即法、类、尽、无生智中缘集或缘灭的部分是集智和灭智。
道智在十智中是一智，即是道智本身。

།ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས ཤེས་པ་དང་།ལྔའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ལམ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཆ་ལམ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་ནང་ན་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཆ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གང ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་ནང་ན་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས་རང་གི་ངོ་བོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ།ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ནང་དུ་ འདུས་སོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ཤེས་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་འདིར་དེ་དག་གི་ཆ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་དྲུག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པ་བཅུའི་ནང་ན་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དྲུག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ དང་རྗེས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་གི་ཆ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་འདོད་པ་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི།ཆ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་དྲུག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །རྣམ་པ་དང་རྣམ་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་རོ།།རང་བཞིན་ལས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ལས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཤེས་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི།ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དང་།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ ཤེས་པ་དང་།ཆོས་ཤེས་པའི་ས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

法、随、尽、无生、他心智五者也是其分，此五者是道智与非道智的体性，其中属于道智的部分是道智，其他则不是。他心智是十智中的一智，即是他心智本身。法、随、道、世俗智四者也是其分，此四智是他心智与非他心智的体性，其中属于他心智的部分是他心智，其他则不是。
尽智是十智中的一智，即是尽智本身，为自体所摄。法、随、苦、集、灭、道智六者也是其分，尽智是'我已遍知苦'等行相的智的等流。其中缘取欲界所行的苦等者，摄入法智中。缘取色界和无色界所行的苦等者，摄入随智中。缘取各别苦等者，是从苦智乃至道智。因此，这里它们具有如是相的部分是尽智，其他则不是，故说也是六者之分。
无生智也同样是十智中的一智，即是无生智本身。也是六者之分，即法、随、苦、集、灭、道智等分，具有'我已遍知苦，更无须遍知'等行相，缘取欲界、色界和无色界所行的苦等者是无生智，其他部分则不是，故说也是六者之分。
'行相行相所缘及'是指行相和所缘是行相所缘。行相和行相和所缘是行相行相所缘，此是其故。
'自性即世俗智'是指从自性而言，是世俗智的体性。或者说因为了知世俗，所以是世俗智，为什么呢？因为不知胜义的缘故。
法智是欲界的对治，随智是上界的对治。如论中说：'什么是法智？是无漏的知欲界相应诸行，无漏的知欲界相应诸行之因，无漏的知欲界相应诸行之灭，无漏的知能断欲界相应诸行之道，这就是法智。此外，无漏的知法智及法智地，这就是法智。'

།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི་དེ་ གཉིས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཤེས་ པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ལ་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་ དང་དམིགས་པ་ལས་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་།ལམ་ཤེས་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས། འགོག་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་འགོག་པ་ལ་འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ལམ་ལ་ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ལམ ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་བྱ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུད་ལ་ནི་སྐྱེའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་སྔར་སྐྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མི་ སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་པའི་ཁམས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱས་པས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཤེས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་[(]པའིཕགས་[,]པའི་འཕགས་[)]པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའི་གཉེན་པོ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཆོས་ཤེས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡོད་པ་སྲིད་དོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འགོག་པ་དང་ལམ་དག་ནི། ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་ འོག་མ་ཡང་དམན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་ནི་ས་འོག་མ་དམན་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་ པའི་ལམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

什么是随知？即是无漏智了知色界和无色界的诸行，以及无漏智了知色界和无色界诸行的因，以及无漏智了知色界和无色界诸行的灭，以及无漏智了知能断除色界和无色界诸行的道，这就称为随知。又说，无漏智了知随知及随知地，这就称为随知等。
从行相来说，苦智和集智是仅从行相而安立，因为这两者对五取蕴的特征无有差别，所以不是从所缘而安立。如论中说：什么是苦智？即是对五取蕴作无常、苦、空、无我思维的无漏智。什么是集智？即是对有漏因作因、集、生、缘思维的无漏智，这就称为集智。
从行相和所缘来说，灭智和道智是从行相和所缘而安立。如论中说：什么是灭智？即是对灭谛作灭、寂、妙、出思维的无漏智，这就称为灭智。什么是道智？即是对道谛作道、如、行、出思维的无漏智，这就称为道智。
所说'最初'是为了区别于无生智，因为无生智是在已作所作的相续中生起。由于是一切无漏智的因，这是就先前生起十智而言，无生智以等流因作为一切无漏智的因。尽智不是一切无漏智的因，因为无生智更为殊胜，所以不是因。
由于是一切的对治，即是欲界见所断和修所断所摄的五种一切的对治，法智是见道和修道所摄的缘四圣谛的一切。虽然说法智仅是欲界的对治，但是法智也可能是色界和无色界的对治。是哪些呢？即是对灭和道的法智，因为灭和道不属于三界，所以它们也不被判定为下劣。
苦谛和集谛是下地下劣，所以缘它们的法智不是色界和无色界的对治，应当如此理解。所说'在修道中'是因为色界和无色界的见所断法是由随知忍所断除。

།འོ་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་ གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་རྒྱལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་སྔར་རྒྱལ་བར་གྱུར་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་རྒྱལ་ཟིན་པས་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ལས་མ་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རུང་ངོ་། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་འོག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ དག་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ནའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟོ་ཤིག་།འདུག་ཤིག་ སོང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ།འདི་དག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཉི་ག་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་སེམས་ཅིག་ཅར་འཛིན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ དང་།ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་གཟུང་བ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མ་བསྒོམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གོས་དང་དྲི་མ་དག་ཅིག་ཅར་མི་འཛིན་པ་དེ་འདྲའོ། །ཇི ལྟ་ཞེ་ན།གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གོས་སོ་སྙམ་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་དྲི་མ་མི་འཛིན་ལ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲི་མའོ་སྙམ་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་གོས་མི་འཛིན་ཏོ། །འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། ལྡན་ པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ ན་རེ་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་གཉི་ག་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

那么，为什么随后智缘灭谛和道谛的修道所摄不是三界的对治呢？因为已经战胜欲界的缘故。即唯有法智先前战胜欲界后，随后才生起随后智，因此已经战胜欲界，所以它不是欲界的对治，而法智因为尚未战胜色界和无色界，所以可以成为对治。'随后智一切'是指修道所摄。'这些在下文'是指无常等行相这些将在下文解说。'十六行相'是指在暖位等。'因为执取自相和共相等'是指因为执取自相和共相。'等'字所摄是指'吃吧'、'坐吧'、'去吧'等，这些既不是自相行相也不是共相行相。那么是什么呢？就是那样的行相。'二者'是指有漏和无漏。
'那么'详细所说是指认为同时执取贪欲和心，经中如是说：'于有贪心如实了知是有贪心，于离贪心如实了知是离贪心。如同有贪和离贪，于有嗔和离嗔、有痴和离痴、收摄和散乱、沉没和提起、小和大、未寂静和寂静、掉举和不掉举、未等持和等持、未修和已修、未解脱和解脱，如实了知。'
'如同不能同时执取衣服和污垢'是指如同不能同时执取衣服和污垢那样。怎样呢？当识生起决定这是衣服的行相时不执取污垢，当识生起决定这是污垢的行相时不执取衣服。'相应的有贪性和具有的有贪性'中，相应的有贪性是因为与贪欲相应。具有的有贪性，有些说是因为与贪欲的得相联系。其他人说是因为是贪欲增长的所缘。'二者'是指相应的有贪性和具有的有贪性的意思。'其余有漏'是指烦恼性的、无记的、世间善法，这是由具有的有贪性而成为有贪，如是这二者都只说为有贪。

།སྨྲས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ལ་ལའི་ གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།འདི་ལྟར་དེ་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་དེ། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ནི་འདི་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཞེ་སྡང་ལ སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་དག་གོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མདོ་འདིར་ནི་ ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ།ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་འདོད་པར་བྱའོ།།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་འདིར་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་།གཏི་མུག་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་གཏི་མུག་དང་བཅས་པར་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་སྡུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ དེའི་དམིགས་པ་ལ་དེ་མངོན་པར་སྡུད་པས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་བར་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ ཞེས་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་དུ་འགྲེལ་པའི་ནད་དུ་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལས་རེ་ཞིག་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡན་ཆད་ན་གཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།

有人问道：'为什么某些论典说贪欲的对治是离贪呢？'对此，他们说如果不与贪欲相应就是离贪的话，那么与其他烦恼相应，即与嗔恨等相应的也应成为离贪，然而不与贪欲相应的也是有贪的。经中并未说与嗔恨等相应的是离贪，因为经中说有嗔的、有痴的等。按照那些认为贪欲的对治是离贪的观点，则没有这个过失，因为他们说贪欲的对治不是与嗔恨等相应的。
'其他人说'指的是阿毗达磨论师们。'若是这样'等详细内容是说，如果与贪欲相应的心是有贪的，而贪欲的对治是离贪，那么非对治的有贪心的非对治心，即非烦恼的无覆无记心，因为不与贪欲相应故既非有贪，又因为非贪欲的对治故也非离贪。'如是等'这个词的含义是说有嗔的、有痴的等类推也会有同样的过失。
怎么说呢？有人说在此经中，与嗔恨相应的心是有嗔的，嗔恨的对治是离嗔，如果不与嗔恨相应就是离嗔的话，那么与其他烦恼相应的也应成为离嗔。其他人说如果是这样的话，那么非对治的非烦恼心既非有嗔也非离嗔，同样地也应说有痴心。
因此在此处应当承认由具有贪欲也成为有贪心。'也'字的含义是指与贪欲相应也是。直至有痴和离痴之间也应当如此理解，即是说因此在此经中应当承认由具有嗔恨也成为有嗔，由具有愚痴也成为有痴。
'因为摄持所缘'是说善心不与散乱相应，因此由于摄持其所缘而成为专注。'因为与有烦恼的睡眠相应'是说睡眠有两种：有烦恼的和无烦恼的。因为该心与有烦恼的睡眠相应，所以既是专注又因为是有烦恼的而成为散乱，这将成为混乱的过失。
与论典相违又是怎么说呢？如同注释中所写的那样，即'如实了知专注心'等广说。其中首先随念不缘于专注心，因为欲界以上没有睡眠，且随念也不缘于欲界。

།ལམ་ལ་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པར་མི་སྲིད་དེ། ལམ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཀྱང་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་སོ། །དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་དག་ན་རེ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་སྡུད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཉེས་པ་འདི་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་བསྡུས་ པ་ཡང་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡང་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ཡང་མེད་དེ། ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་སྟེ། གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ།ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ ཆུང་ངུ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྩ་བ་དང་རིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་ཆུང་བ་དང་ཆེ་ བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རྩ་བ་ཉུང་བ་དང་མང་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་པ་གཏི་མུག་དང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ ཡིན་ཏེ།ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་དེ་གཉིས་འདུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་པོ་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་དག་གིས་ཏེ། འདི་རྣམས་ནི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་ ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་འདུས་བྱས་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་ཅིང་རྙེད་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་གསུམ་གྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་པ་མེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་མང་བ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་བཞི་པོ་ཚོར་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསམ་གཏན་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཅི་རིགས་པར་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བ་ཡང་ལོག་ པར་ལྟ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར།སྟོབས་ཆུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཏན་དུ་འཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་ནི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་གཏན་དུ་གཅོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ནི་ རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་ཞི་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ།

对于道的了知也不可能缘于一切所摄，因为道智是缘于道，而道所摄的心也不与睡眠相应。因此应当这样说：彼了知的智有二种：法智和世俗智。
有些人说：'一切所摄的智是善的，因为它对所缘有摄持。'按照他们的说法就不会有这两种过失，因为它既不与烦恼性的睡眠相应所摄，也不会成为散乱。
也不违背论典，因为一切所摄的善心是三界所摄和不摄，所以彼了知的智有四种得以成立。即对色界和无色界的善心所缘的无漏智是随智，而缘于道所摄善心的是道智。
'因为小清净所依'是指因为小善所依的意思。'因为与彼相反'是指因为大清净所依的意思。
所说的'根本和价值'等详细内容是指从根本等直至力量，每一种都有小和大的差别。应当了知，由于根本少和多，依次成为小和大。
怎样呢？说到烦恼性不善根二者，即从愚痴、贪欲、嗔恚中任何一个都具有根本，因为在一聚中这二者不会和合。善法则由三善根：无贪、无嗔、无痴，因为这些是不可或缺的。
'因为没有获得与彼相似的未来'是指顺序的善法有为法将获得，而没有获得及得到与烦恼性相似的未来。
'具有三蕴随行'是指受蕴、想蕴和行蕴。不是识蕴，因为在一聚中没有第二识，且自身对自身起作用也相违。
善法因为有获得与彼相似的未来，所以眷属多，四蕴即受等三蕴以及色蕴为禅定和无漏律仪所摄，随心而行故具有随行。
又说'烦恼性是力量小'，善法也是由一刹那的邪见能摧毁五善蕴，难道不是力量小吗？这不是永久性的解释，因为还会重新相续。苦法智忍能永断十种随眠。
'因为彼'中，'又'字表示如前所说的意思。'因为是彼对治'是指因为是掉举的对治的意思。
'不寂静和寂静也与彼相似'是指不寂静因为与掉举相应故是烦恼性，寂静因为是彼对治故是善。或者说，它是通过与烦恼相应和不相应而成为不寂静和寂静的。

།མཉམ་པར་གཞག་ པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཐོབ་པ་དང་བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ལས་འཐོབ་པ་ནི་འཐོབ་པའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་བསྟེན་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་ བསྒོམས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་མ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་དགེ་བ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་ལ། དམན་པའི་ཕྱིར་བསྟེན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཐོབ་དང་བསྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་འཐོབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པ་དང་བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རང་བཞིན་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ།།ལྷག་མཐོང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་ཀུན་དུ་འགོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་འཕྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་གཡེངས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཉིད་དུ་དམ་མ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཉིད་དུ་ཡིན་པར་དམ་མི་འཆའ། ཅི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་ གྱུར་པ་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཉིད་མེད་པས་དམ་མི་འཆའ་འམ་འོན་ཏེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཉིད་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དམ་མི་འཆའ་ཞེ་ན།གཉི་གར་ཡང་འཆད་དེ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡིན་ལ།གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་དམ་འཆའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་ བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཕྲོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་དམ་མི་འཆའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ནི་བླའི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཆོས་མངོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བཤད་པས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་ལ་ཐུག་པ་ འདི་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རབ་ཏུ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ ཡང་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆེན་པོ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། འདི་དག་ནི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །དགེ་ བ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན།དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བཤད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །མ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་དགག་པ་གཉིས་སྨོས་པ་ནི་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་ཞིག་བཤད་ ཅེ་ན།ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ།

由于等持是其对治，所以是善法，这是因为它是散乱的对治。
'以获得和修习的修行'是指从未获得而获得是获得，现前是修习。这些本身就是修行，因为未修行就是未以这些修行。
烦恼不像善法那样有未来的获得，也因为低劣而不适合修习，如说'获得和修习是指获得有为善法'。'以这两者'是指'以获得和修习的修行'的意思。
'因为未被自性解脱和相续解脱所解脱'是指因为与烦恼相应，所以不被自性解脱所解脱；因为在烦恼断尽的相续中不生，所以也不被相续解脱所解脱。解脱是因为不与烦恼相应，且在烦恼断尽的相续中生起，所以是善法。
'与昏沉睡眠俱'是指与昏沉睡眠相应。'不与胜观相应'是指与内止俱，这正是在说明这一点。'散乱'是对'随逐散乱'的解释。
'因为未承许与烦恼性的睡眠俱起是散乱性'，为什么不承许这是散乱性？是因为与烦恼性睡眠俱起的心没有散乱性而不承许，还是虽然有散乱性但因为安立为昏沉性而不承许？
两种解释都有：有人说，除了与烦恼性睡眠俱起之外的烦恼性是散乱，而与睡眠俱起的则无差别地承许为昏沉，不论是否烦恼性。
其他人说，凡是与睡眠相应的都只是昏沉而非散乱，散乱只是对境界的散逸。因此这里不承许与睡眠相应的心是散乱。
'宁可违背论典'是指认为阿毗达磨论典不是佛说。
'因为也说相无差别'是指由于都说是烦恼性，从散乱等直至未解脱，这些的相都是烦恼性无差别，因为烦恼性是与诸烦恼大地法相应。昏沉、执取等相也说无差别，所以意义差别也未说，这样理解。
'等'字包括广大、非掉举、寂静、等持、修习、解脱等，这些在善性上无差别。什么是善性？因为与诸善大地法相应。
关于'非未说'，'性'是语助词。说'非未说'用两个否定词，意思是'确实已说'。说了什么？诸词的意义差别。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མཚུངས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འདྲ་ཡང་འདི་ལྟར་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདི་ནི་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞུམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པས་དེ་དག་གི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཡང་འདི་ལྟར་སེམས་དགེ་བ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མདོ་དང་འགལ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ ལས་ནི་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནི་རྨུགས་པ་དང་།གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་མདོ་ལས་ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞུམ་པ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པར་གྱུར་ན་ནི། ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་དག་ཐ་དད་པར་གསུངས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་སྟེ་ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཞུམ་པར་དོགས་པ་སྟེ་འདི་ནི་ཞུམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དོགས་པ་ནི་ཞུམ་པར་དོགས་པའོ། །དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པ་ནི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་འདིར་མི་འགྱུར་གྱི་འདི་སྐད་དུ་དེའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཞུམ་པ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་རྒོད་པ་དང་རྒོད་པར་དོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདིར་མི་འགྱུར་གྱི་འདི་སྐད་དུ་དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་རྒོད་པ་དེ་ཉིད་ཞུམ་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་དང་ཞུམ་པར་དོགས་པའམ། རྒོད་པ་དང་རྒོད་པར་དོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་ བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་སྨོས་པ་ནི་དྲན་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཉི་ག་ལ་མ་བཤད་ཀྱང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། དྲན་པ་ནི་ཀུན་དུ་ སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པར་མངོན་ཞེ་ན། སེམས་ཞུམ་པ་ནི་ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སེམས་རྒོད་པ་ནི་རྒོད་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

怎样呢？回答说：虽然散乱等烦恼相同且同为烦恼性，但是这样的烦恼心由于具有散乱故是散乱性。由于具有烦恼性懈怠故是沉没。由于具有掉举故是掉举，如是等通过显示过失的差别而正确显示彼等过失的差别，故唯是解说义的差别。
同样，对于摄略等善法也是这样，此善心是摄略，是善取，如是广说通过正确显示功德的差别而唯是解说义的差别。
'未断除与经典相违'是说，经中说'摄略是与昏沉、睡眠相应'，由于具有昏沉而与烦恼性睡眠相应的是摄略，而非善法，因为昏沉是遍行烦恼地法。
若经中广说'若如你们所说，世尊认为沉没即是掉举的话，就不应说沉没和掉举是不同的'。
怎样呢？回答说：当心沉没即与懈怠相应，以及怀疑沉没即怀疑'此将沉没'时，修习轻安、禅定、舍觉支等是非时。此处不应如是决定，而应说此时修习择法、精进、喜觉支等亦非其时。
为什么呢？因为心沉没即是掉举的缘故。同样，当心掉举及怀疑掉举时，修习择法、精进、喜觉支等是非时，此处不应如是决定，而应说此时修习轻安、禅定、舍觉支等亦非其时。
为什么呢？因为心掉举即非沉没的缘故。或者，无差别地说，当心沉没及怀疑沉没，或掉举及怀疑掉举时，修习轻安、禅定、舍、择法、精进、喜觉支等皆非其时。
未说念觉支是因为念是遍行，故虽未对两种心说明亦已成立，因为经中说'我说念是遍行'。
又怎样知道说一切有部主张沉没即是掉举呢？因为经中说'心沉没是由于与懈怠相应故是烦恼性，心掉举是由于与掉举相应故是烦恼性'。

།ཅི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ་སོར་བསྒོམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེས་འགའ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་ པའམ།རེས་འགའ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་ན་སོ་སོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།སེམས་ཞུམ་པའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱ་ཞིང་གཏད་པར་བྱ་བའི་དུས་མ་ཡིན་ལ། སེམས་རྒོད་པའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་གྱི། དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱ་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་ནི་མི་འདོད་དོ།།འདི་ལས་ལེ་ལོ་ལྷག་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ལེ་ལོ་ལྷག་ཅིང་ཤས་ཆེ་ལ་རྒོད་པ་ནི་བག་ལ་ཞ་བར་འདུག་པ་དེ་ནི་ཞུམ་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་རྒོད་པ་ལྷག་ལ་ལེ་ལོ་ནི་བག་ལ་ཞ་བར་འདུག་པ་དེ་ནི་རྒོད་པ་ཡིན་པས་འདི་ གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་སོ་སོར་སྨོས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་བཞི་པ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུམ་པ་ནི ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།རྒོད་པ་ནི་རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མདོའི་དགོངས་པ་ནི་ལེ་ལོ་ལྷག་པའི་སེམས་ནི་ཞུམ་པ་ཞེས་བཤད་ལ། རྒོད་པ་ ལྷག་པ་ནི་རྒོད་པ་ཞེས་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་དང་ཞུམ་པར་དོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཀྱི། འདི་སྐད་དུ་ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཞེ་འམ། རྒོད་པ་ལྷག་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་ནི་མ་མཛད་དོ། །འདོད་ ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ཅེ་ན།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ལས་གཞན་པ་གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྡན་པའི་ འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་འདོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དགྲ་ བཅོམ་པའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པའམ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མི་ དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་དེའི་ཕྱིར།ཡང་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

关于'是否应当分别修习菩提分'这个问题，如果有时只修习轻安等，而不修习择法等；或者有时只修习择法等，而不修习轻安等，那就是分别修习。
这些是作意修习，而不是现前修习。所谓作意就是缘念，意思是当心沉没时不是缘念轻安等的时候，当心掉举时不是缘念择法等的时候。
并非认为在那时不应现前轻安等而应现前择法等，或者应现前择法等而不应现前轻安等这样的现前修习。
对于'懈怠增盛之心'等广说，是指懈怠增盛而掉举潜伏的是沉没，掉举增盛而懈怠潜伏的是掉举，因为这两者有差别，所以经中分别说明并无矛盾。
第五十四品。有人说这两者也是在一聚中同时存在，所以心既是沉没也是掉举。
沉没是与懈怠相应故是烦恼性的。掉举是与掉举相应故是烦恼性的。
从'论师意'到'经义不是说懈怠增盛之心为沉没，掉举增盛为掉举'这段话是说，经中广说'心沉没和疑虑沉没'，而并未特别区分是懈怠增盛或掉举增盛。
关于所说的'一切具贪之心皆是有贪'，如何解释呢？对此，与贪相应的心是以二种方式有贪，其他有漏者是以相应贪而有贪，因为经中说'由具贪故为有贪'，因此这里也应当承认由具贪而成为有贪心。
有学的无漏心也将成为有贪，这是因为有学相续中还有贪欲的余习。
如果说是贪欲的所缘，即认为由具贪而有贪的话，那么阿罗汉的有漏心也是他人贪欲的所缘，因为具有他人的贪欲，所以通过他心通或他心智也应当理解为有贪。
若认为不缘于彼处的贪欲，因此说'又或者，它如何是有漏'。

།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་ བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཏི་མུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་དང་བཅས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་ཏེ།གཏི་མུག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ཡིན་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་གཞན་གཏི་མུག་གི་དམིགས་པར་འགྱུར་ བས་སོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་དམིགས་སོ།།སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་སེམས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །སེམས་ དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་སོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འདི་ལ་དམིགས་པ་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པས་ན་དེ་ནི་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ནོ། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་ ཆགས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་ཡུལ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་སེམས་དེའི་དམིགས་པ་ནི་མི་འཛིན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་འདི་ ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་ པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེར་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་ དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པའི་བྲལ་བ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི།མི་ལྡན་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གོང་དུ་བཤད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ མདོ་འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཡང་ འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་དགོངས་པ་འདིས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་ལ་སྩོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་གཟུང་ངོ་། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་བཟུང་སྟེ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་བཤད་པའི་ཚིག་རྣམས་བསྡུའོ།

如果说'因为是烦恼共同的所缘'，是说如果认为'因为是共同烦恼见、疑和无明的所缘，所以是有漏'，那么即便如此，阿罗汉的心作为愚痴的所缘，也应该被认为是具有愚痴的，因为愚痴也是共同烦恼，而阿罗汉的心也会成为他人愚痴的所缘。
'他心智并非缘于得'，是说因为承许他心智是缘于心和心所，所以也不会因为具有贪欲的得而有贪欲相应，而说是'具有贪欲'。
'也不是缘于缘那心的贪欲'中，'于彼'指的是他人之心为他心智所取，用'于彼'这个词来表达。'缘于彼心'是指缘于彼心的贪欲。因为这个他心智有缘于彼心的贪欲存在，所以它是缘于缘彼心的贪欲者。这样的他心智并不缘于如此的贪欲，因为极其隔远的缘故。
他心智是一一事物为境，他心智不取彼心的所缘，因为经中说'不依赖于彼的行相和所缘'，以及说'知道此心是贪'的缘故。因此不是因为具有贪欲而成为具有贪欲的心。
'与贪欲不相应的心'是考虑到'即便有贪欲的得'。'是不退转于欲有、色有、无色有的法'是考虑到显示已离三界贪欲。
'彼是依据离彼得而说'是指依据离贪欲等的得而说，并非仅仅是不相应，这样来显示。
如果说'不是已经解释过了吗'详细出现在上文中，有些人说从'在此经中'开始，'如果与贪欲不相应就是离贪，那么与其他烦恼相应也应该是'。以此意趣认为即便与其他烦恼相应，因为与贪欲不相应所以是离贪。
如果这样的话，就不应该说'具有嗔恨'和'具有愚痴等'等。因此说'彼不应执为离贪'等，与嗔等相应的心不应执为离贪。那么是什么呢？应该执为'具有嗔恨'和'具有愚痴'等这样，是以与嗔等相应的特征来区分。这里'等'字包含了经中所说的'摄'、'散乱'等词。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ལ་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་ན་ནི།དེ་ལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་འཛིན་ པ་ན་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་འཛིན་པར་འདོད་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པས་གང་ཞིག་གི་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་དེའི་ སེམས་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་དམིགས་པ་རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་འདིས་རང་གི་སེམས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སེམས་དེས་དེ་ཉིད་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལ་ཡུལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་རྒྱུད་དང་། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བསྡུ་བའི་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལས་དགར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དགག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མཐོང་བའི་ལམ་བཀག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་མེད་དེ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ འཛིན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ།མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའམ་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤུགས་ཀྱིས་ན་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་སྲིད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་མ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་མ་བསྡུས་པ་སྟེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ན། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་དེ་ གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་སོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བཀག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྤོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་པས་སོ། །དོན་དམ་པ་དག་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ ཡིན་པ་འམ།དོན་དམ་པས་རྩེན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་དག་གོ། །དེ་གཉིས་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དག་མེད་དོ།

如果不是这样的详细解释是：假如了知某个色等事物有贪著的话，则会缘于色，如果是这样的话，由于缘于色的缘故，它也就不会成为他心智。
所谓'缘于彼而执持他人之心时会执持自性'是说，如果承许他心智缘于所缘而执持的话，他心智就会执持自己的本体，也就是说，他心智执持某人的心时，他心智也会缘于那个他心智的心，这是可能的。
因此，由于他心智了知自己的所缘，所以这个他心智只会缘于自己的心，而心执持自己是不合理的，因为对自身起作用是相违的。
所谓'一切他心智'等详细内容是：此中境是心和心所，实有的自相，现在的，他相续，具有欲界和色界的，这是总结语。说'心和心所'是为了区别于色等。说'实有'是为了遣除世俗有。说'自相'是为了遮遣共相。说'现在'是为了区分过去和未来。说'他相续'是为了明确自相续。说'具有欲界和色界'以及'不具有'是为了否定具有无色界。
所谓'遮止见道'是说在住见道时不现前他心智，因此不摄于见道，因为见道不缘于心和心所的间断。
所谓'缘于修道'的意思是说摄于修道。
所谓'不具有空性和无相'是说不具有空性三摩地和无相三摩地，空性三摩地与苦智相应，无相三摩地与灭智相应，而他心智由于行相和所缘不同的缘故，既不是苦智也不是灭智，所以说不具有这两者。隐含的意思是说可能与无愿三摩地相应。
所谓'不摄于尽智和无生智'是说不摄于尽智和无生智，意思是说不是尽智和无生智的本体。为什么呢？因为他心智是缘于实有的自相，具有寻思和伺察的意乐，而尽智和无生智不是这样的，所以不摄于这两者。
所谓'遮止无间道'是说那是断道，而他心智是解脱道和胜进道。
所谓'虽是胜义但依于世俗的缘故'是说由于是胜义的因相或依于胜义的缘故是胜义。由于这两者依于世俗的缘故，也就是说，由于这些依于世俗，所以没有空性和无我的行相。

།ཇི་ལྟར་འདི་དག་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ཅེ་ན། བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། ། འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་དག་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ དག་གི་རྗེས་ལས་སྐྱེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ་དག་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པས་དེ་གཉིས་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའི་དེ་གཉིས་དངོས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུ་མཐུན་པས་དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ ནར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ནོ།།མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པས་སོ། །རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངག་གམ་ཚིག་གཉིས་པོ་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྲིད་དོ། །འདི་ནི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་དེ་ནི གཞན་ནས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྟེ།ཚིག་གཞན་ནས་ཚིག་དེ་གཉིས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པའོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ སྟོན་ཏོ།།བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །ཆད་པ་དང་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་སོ། །རྒྱུ་མེད་པ་དང་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་སོ། །མཆོག་དང་གཙོ་བོ་ དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་།དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ། །དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ། །ནེམ་ནུར་དང་ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སོ། །ཆགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སོ།།སྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སོ། །རློམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སོ། །རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གིས་སོ། །དེར་ཡང་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་སྐད་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་ནི་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་ཤེས་སོ།།རྫས་སུ་བདུན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་རྫས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་རེ་རེ་སྟེ་བདུན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་པས་རྣམ་ གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་མེད་དེ་དཔེར་ན་དབང་པོ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཁྱེར་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ཉིད་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། ལམ་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་ འབྱིན་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་བཞིར་མངོན་དུ་བྱེད་ལ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།

如果问这些是如何依于世俗的？就是说'我的生已尽，此后不知其他有'等，是按照次第的。如果这些是无漏的，为何会有如此行相呢？是由于它们的力量随顺假名安立的缘故。'由其他智'是剩余的词。因为从它们之后所生的世俗智以如此行相趋入，所以由于它们的同类因，说这二者依于世俗，而非这二者实际依于世俗，应当如是理解。
因为如是由同类因唯依于我见而趋入的缘故，除了空性和无我的行相之外，与十四种行相相应。'不相应的心'是指无漏。'由理所生而得知'是指无颠倒地了知的意思。
'此是住处，此是基础'这二者也是无漏行相。'此是住处'是指'此是有相'的意思。'此是基础'是指'此是有因'的意思。对此意义'此非是'等广说即是这两种言说，若认为'此是住处，此是基础'即是'此是可能的，此是应理的'对无常等的了知，那是不合理的，因为在其他处不见此二语故。
'见所断'是指见所断的行相。'由非理所生而得知'是指颠倒了知。'我与我所'是与身见相应的心。'断与常'是边执见。'无因、无作用和诽谤'是邪见。'最胜、主要、殊胜和至上'是见取见。'清净、解脱和出离'是戒禁取见。'犹豫、疑惑和怀疑'是疑。'贪著'是贪欲。'嗔恚'是嗔恨。'傲慢'是慢。'愚痴'是痴。
若说彼处应有此说，然实不见有此说，故知此非其义。
说'实事有七'是某些论典中说苦的四种行相和集等各一行相，共七种实事。因行相即是集、生起和缘，仅是异名而无差别，如同帝释天的异名'主宰'、'百施'、'持城'等。
同样，灭即是寂静、妙善和出离，故为一相；道即是如理、修行和出离，故为一相。因此将说：'瑜伽师现证苦的四种行相，而对因等行相则各别现证一相。'

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རྫས་སུ་རྣམ་པ་ བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སོ་སོར་མངོན་དུ་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རྣམས་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ནི་རྐྱེན་ལ་རག་ ལས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ།འགལ་བའི་ཕྱོགས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་སོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐག་རིང་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དང་པོའི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་ལུགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་ བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཐག་ཉེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལས་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་ སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ།།མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ན་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དཔེར་ན་འཇིམ་གོང་དང་ཐལ་ཞར་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ལས་བུམ་པ་འགྲུབ་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །མེ་གསུམ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་མེ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཚེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པར་རོ།།རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རམ་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྒྲུབ་པས་ན་སྒྲུབ་པའོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་ནི་སྔ་ན་མེད་པས་མི་རྟག་པར་བཤད་ལ་ང་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཁུར་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུར་བུ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གང་ཟག་དེ་འཚིར་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་དགུར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འདོད་དགུར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདོད་དགུར་བྱེད་པའོ། །འདོད་དགུར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་འདོད་དགུར་བྱེད་ པ་མེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་གཟུགས་བདག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་གཟུགས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ངེས་པའི་ཚིག་ལས་བདག་ནི་འདོད་དགུར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པའི་ ཕྱིར་གཟུགས་ལ་འདི་ལྟར་ནི་གྱུར་ཅིག་།འདི་ལྟར་ནི་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་འོང་བས་ན་རྒྱུ་སྟེ་འདི་ལས་སྐྱེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་འབྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཕེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སོ་སོར་འབྲང་བའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

毗婆沙师们说实体有十六种相，如同苦谛的行相一样，集谛等一切行相也都需要各自现前，因为这些都是智慧的本性。
所谓'依缘故'详细解释为：无常是依缘故不确定，因为依缘而生。
'具损害性故'是指具有能损害的本性之义。
'由对治分'是指由对治之义，因为相违分即是对治分。
'种子法则因'是指说明远距离状态的因，如同最初的种子。'则'字在此是表示方式之义。
'以生起方式而集起'是指说明紧接某一刹那后生起的近距离状态的因，因为从此集起。
'以相续方式而生起'是指以相续方式显示不间断，如同种子、芽、茎等。
'以成办义故称为缘'是指显示从多种因等而生，如同从泥团、陶轮等多种因缘成就瓶子。
'因三火息灭'是指贪、嗔、痴三火息灭之义。
'无害故'是指无苦故之义。
'离一切过患故'是指离一切苦因故。
'以趣向义'是指趣向涅槃。
'具理故'是指具有正理故或具有方便故。
'以正确成办义故为修'是指由此成办涅槃故为修。
'出离'是指永远出离故为出离。
'非恒常故无常'，前面说由先前无故无常，此处说由坏灭无故无常。
'成为重担故'是指成为负担故之义。苦以重担压迫并损害彼补特伽罗，此为其义。
'无自在故'是指此中有自在性者为自在，无自在性故为无自在，因此是无我。此义经中亦说：'诸比丘，若色是我，则色不应生损恼。由决定语说我是自在，而色如是：愿如是，愿不如是'等。
'以来临方式为因'是指从此而来故为因，即从此生起之义。
'以生起方式'是指从未来时中生起之义。
'以增长方式'是指以相续方式。
'以随逐义'是指认为在所生法中是主要的。

།འབྲེལ་པ་མེད་པས་འབྲེལ་པ་ཞིག་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་ཞིག་པས་ཕྱི་མའི་འབྲེལ་པ་ཞིག་པར་འགོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ བརྟན་པའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་དང་མི་འགལ་བའི་དོན་གྱིས་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་དང་མི་འགལ་ཞིང་སླུ་ བར་མི་བྱེད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་སྒྲུབ་པའོ། །འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདིར་འདུན་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ལས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདུན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའོ།།འདུན་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐ་མར་གདོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཅིག་ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་ སྟེ།མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་རྐྱེན་དང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གམ་འདུན་པའི་ཚོགས་འདི་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། ངའོ་སྙམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་གཅིག་ ལ་དམིགས་ཀྱིས་མ་བཀར་བར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྤྱི་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའམ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་འམ་དུས་གསུམ་པའི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་ལུས ལ་འདུན་པ་སྟེ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡང་སྲིད་ པ་ལ་འདུན་པ་སྟེ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་འཆིང་བ་ཡིན་པས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཆིང་བ་སྟེ། བཞི་པ་ནི་དེ་ལ་འདུན་ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལས་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ།ཡང་ན་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་འདུན་ཞེ་ན་སྦྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུར་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་ན་འདུན་པ་དེ་དག་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་པོའམ་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་དང་པོའི་རྒྱུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྩ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ས་བོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་དང་པོའི་རྒྱུ་སྟེ་ཐག་རིང་བའི་རྒྱུ་ས་བོན ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་འདུན་པ་དང་པོ་འདི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེས་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་གཉིས་པ་དེས་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པས་ཡང་སྲིད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ཏེ་དཔེར་ ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པས་འབྲས་བུ་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།འདུན་པ་གསུམ་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་འདུན་པ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཁྱད་ པར་གྱི་ངོ་བོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཅན་ཁོ་ན་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

'由于无关联而关联断灭'是说由于前苦断灭而后者的关联断灭之意。'由于远离有为之三相'是说远离生、灭、住异三相。'由于是最可靠之胜'是说由于一切痛苦断绝而成为最殊胜安乐。'以不违背涅槃城之义而成就'是说如此这般不违背涅槃城且不欺诳。那么是什么呢？即是成就，因此由此成就故称为成就。'欲为根本'是说以欲为因，此处欲是爱的异名。'从欲生起'是说从欲正确成就。'欲的种类'是说以欲为缘之意。'生起'之词仅是最后读诵而已是说阿毗达磨论师们以下文略去一词，是随顺经典之意。因、生起、缘、生起等词义或欲的这些聚合有何差别？'我执'是对身体无差别的欲望是说不区分个别事物而对五取蕴总体无差别地执为我，或以其他方式区分对现在身体实体的所缘，或缘三世身体而希求身体即是对身欲望，此为第一。'愿成'无差别是说仅希求再有，而非希求差别之体性，此为第二。'愿成如是'是说愿成如此形态是对特定再有的欲望，此为第三。第四是结生系缚的欲望是说结生本身即是系缚故称结生系缚，第四即是对此欲求希望。或者说是对造作业的欲望是说第四的语境，或者说是对造作业的欲望。如何对此欲求呢？即是想要如是如是布施。或者说如何以根本等词说彼等欲望呢？为显示此义而广说'其中第一'等，因为是最初因或第一因故为第一因，因此是欲为根本，根本之词是因的意思。'如果实之种子'是说譬如稻果最初因即远因是种子，如是此第一欲望亦是痛苦的最初因。'由彼正成就故'是说由第二欲望刹那相续而正确成就再有，如同果实的苗芽等生起，譬如由苗芽等生起相续而果实生起。第三欲望愿成如是是彼等痛苦之缘是说随着再有欲望如何，即成为如是痛苦之缘，因为具有差别体性故生起具有差别体性的果实。

།འབྲས་བུའི་ཞིང་དང་། ཆུ་དང་ལུད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུད་ནི་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་སྐམ་པོའོ། །སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རླུང་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་ སྟེ།དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ནུས་པ་ནི་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་དྲོ་བའི་ནུས་པ་ཉིད་དོ། །སྨིན་པ་ནི་དྲོ་བ་ཞུ་བ་དང་། བསིལ་བ་ཞུ་བ་ཉིད་དོ། །མཐུ་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུར་འདྲ་བ་ལས་བི་ཛ་པུ་རའི་ཁུ་བ་ནི་མཁྲིས་ པ་སྐྱེད་ལ།སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་ནི་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཡང་སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཐ་མ་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཐ་མ་མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་ བུ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།འདིར་འདུན་པ་བཞི་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་གསུམ་ནི་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྲིད་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བཞི་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྔ་ཚན་གཉིས་དང་བཞི་ཚན་གཉིས་ ཡིན་ཏེ།འདུན་པ་དང་པོ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ལ། བཞི་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དགེ་སློང་དག་ངའོ་སྙམ་པ་ཡོད་ཅིང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ང་འདི་ལྟ་བུའོ་སྙམ་པ་འབྱུང་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་ནི་འདི་འདྲ་བའོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་དང་ལྡན་པས་སྲེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ང་ནི་འདི་འདྲའོ་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་སྟོབས་དང་སྤོབས་པ་ ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ང་བཟང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། བཟློག་པ་ང་ངན་ནོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ལ་འདུན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་ངོ་བོར་རོ། །འབྱུང་ བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པའི་ངོ་བོར་རོ།།འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྔ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་ཁྱད་པར་མེད་པར་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་ གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་།དེ་འདྲ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་སྲིད་པ་ལས་འདུན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ཁྱད་པར་མེད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། དེ་འདྲ་ བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་སྒྲུབ་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་གི་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་གི་དང་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་འདི་དག་ནི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་གི་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱུ་མེད་ པར་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྒྱུའི་རྣམ་པའོ།

关于'如同稻田、水和肥料等'，肥料是指干牛粪。'等'字包含风和阳光等，因为这些也能使稻谷丰收。能力是指冷热的能力。成熟是指热的消化和冷的消化。力量是能力的特殊形式，例如，同样是果实，柑橘汁会引起胆病，而余甘子汁则能平息胆病。
'因为唯有从彼生此'是指，正如最后的花朵一样，唯有从结生相续的贪著中，才会产生轮回的特征。就像最后的花朵能生出果实一样，在此，第四种贪著是轮回的直接因。前三种是间接因。
或者，详细来说，在对有的观察中，四种贪著依次是两个五组和两个四组。第一种贪著有五种形式，第二种也有五种形式。第三种有四种形式，第四种也有四种形式。
怎样呢？'比丘们，若有我见和我执，则会生起『我是如此』的想法'，意思是会生起'我是这样的'想法，具有这种想法就会生起贪爱。'我是这样的'想法意味着'正如从前那样，而非其他'。'我不是那样的'想法是因为看到颜色、力量、勇气等其他形态。
会生起'我是好的'想法，相反也会生起'我是坏的'想法。这五种对自我的贪著是第一种无差别贪著。
'会生起『将会存在』的想法'是指常见。'将不会存在的想法'是指断见。'将如此存在的想法'如前所述，这五种对轮回的贪著是第二种无差别贪著。
'愿成为那样'的想法会生起，以及'愿成为如此'、'愿成为那般'、'愿不成为那样'的想法会生起，这四种对轮回的贪著是第三种无差别贪著。
'即使成为那样又何妨'、'即使成为如此又何妨'、'即使成为那般又何妨'、'即使不成为那样又何妨'的想法会生起，这四种结生相续贪著是第四种贪著。
其中，第一种是苦的最初因，所以是根本因。如前所述详细解释。'因为各别决定故为修习'是指确定修习并实践即是修习。
又怎样是各别决定呢？因为以此趣向彼处，如经中所说。对于执著常、乐、我所、我见的人们，是指这些人执著'这些是常、乐、我所、我'的见解，对治这些见解的是无常等行相。对治'无因'的邪见者是因的行相。

།རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་གམ། གཙོ་བོ་འམ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་པུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་གཅིག་པུར་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྒྱུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པའོ། །དངོས་པོ་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་འགྱུར་བར་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་དང་པོ་འབྱུང་བ་འདི་ཡིན་གྱི་སྔ་ནས་གནས་པ་ལས་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པའོ།།འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་བློ་སྔར་བཏང་སྟེ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བློ་སྔར་བཏང་བར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་ འདི་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཡིན་པས་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བ་ནི་རྐྱེན་དུ་མས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་རིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མདོ་སྡེ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚུལ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཤེས་རབ་ཀྱང་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྩོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་།ས་དང་རྟེན་བསྡུའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དང་པོ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་དང་པོ་ཡིན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་པོར་འབྱུང་ངོ་། །དྲུག་ན་ཆོས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཆོས་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་ མི་བྱེད་པར་ནི་རིགས་ན།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ལྷུར་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ས་འཕོས་པས་དེ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་མི བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཀྱི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བའི་སེམས་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྗེས་སུ་ འབྲང་བའི་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་འཐོབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྟེན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ན། དེ་དག་ཀྱང་དེ་ན་མེད་པས་ཆོས་ ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་ལས་ཆོས་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དག་ལས་གཞན་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པས་སོ།

作为对那些认为原因只是自在天、主宰或时间等单一因的见解的对治，说明因是众缘和合而生，而非单一的，这是生起的行相。
作为对那些认为事物是变化的见解的对治，说明这是初次生起，而非从先前存在的状态转变而来，这是生起的行相。
作为对那些认为此世间是由先前的意志所造作的见解的对治，说明缘的行相，即此众生并非由自在天所造。
那么是什么呢？'缘'这个词的含义是重复的意思，即依靠这个那个而生起。因此，说明众生是由多种缘所生。
应当如此了知，这是经部的教义。
行相是所缘的特殊执取方式，这是说明确定的方式，如此则智慧也应具有行相，这是已经成立的。
所谓'善等差别'中，'等'字包含不善、无记以及地和所依。
'在偈颂的第一处存在'是指此处为第一，而非论典的第一，因为在论典中法智是首先出现的。
'六处有法'是因为缘于欲界的苦等。
'三无色界中有'仅指修道所摄的随后智。
'如是六'是因为有苦智等随后智的自性。
'在色界和无色界中不现前'，无色界不缘欲界苦等，因此法智在无色界中不现前是合理的。
但为何在色界中不现前呢？有人说法智主要是厌离欲界，而生在色界者不会生起厌离欲界的法智，因为已经离欲和转地而舍弃了它。
生在欲界者虽然离欲，但因为还有欲界蕴的余留，所以能现前。因此法智在色界中不现前。
胜友论师说法智只在欲界现前，因为入定和出定的心只在欲界中有，所以不在色界和无色界中。
或者说因为没有随行的所依，即因为是破坏戒律的烦恼所引发的对治，法智随行的戒律所依只是欲界的大种，而彼处没有这些，所以法智只依止欲界。
灭智是一个，即法念住，这是因为在法念住的教法中说明法是异于身、受、心的。

། གཞན་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཡང རེས་འགའ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་ལ།རེས་འགའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བར་ལ་དམིགས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལམ་ཤེས་པ་ཡང་གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ལ་དམིགས་ན་དེ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་ གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ།།གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ན། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་ བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་ཏེ།དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལམ་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་དམིགས་པས་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་གཞན་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་ཡིན་པར་སྲིད་ལ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་སྲིད་ལ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡིན་པར་སྲིད་པས། དེའི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དགུ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ལ་མི་དམིགས་སོ། གཉིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་ པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དག་གོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡིན་པར་སྲིད་དོ། །ཟད་པ་ཤེས་ པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཆར་ཡང་ཡིན་ནོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ།།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་གོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དྲུག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་ མེད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ།འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

其余的智，即是四念住，这是说法智、类智、世俗智、苦智、集智、道智、尽智和无生智等，都具有四念住的体性。苦智有时缘身，有时缘法。集智也是如此。道智若缘无漏律仪，则是身念住。其余易知。
除随智以外，是说除法智以外。若缘无漏智，则唯缘法智分的所缘，同样，随智也唯缘随智分的所缘，这是确定的。其中，作为道智的法智的所缘，可能是其他法智以及从苦智直至无生智；作为苦智和集智的所缘可能是世俗智；作为他心智的所缘可能是他心智，因此其所缘是九智。同样也应用于随智。
道智的所缘也仅是九种，除世俗智以外，这是说道智必定缘无漏道，因此不缘世俗智。二者即是世俗智和他心智，是说属于苦谛和集谛所摄。无漏他心智的所缘是九智，有漏他心智的所缘可能是世俗智和他心智。
尽智和无生智是苦智、集智等的体性，因此它们的所缘是全部十智。由相应和不相应的差别，相应是指心和心所，不相应是指得等。由善和无记的差别，善是择灭，因为是最胜乐。无记是虚空和非择灭。
欲界系、无漏和四种，是说由相应和不相应的差别。色界系、无色界系和无漏六种，是说由各自相应和不相应的差别，欲界、色界和无色界系也由同样的差别成为六种。二者是无漏，是说由同样的差别。
欲界系和色界系以及无漏相应，是说不与无色界系的心心所相应，不相应和一切无为都不是他心智的对境。除无记无为，是说尽智和无生智缘四谛，而无记无为不摄在四谛中。

།ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། མདོ་ལས་ཏེ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་བདག་ཅག་འདུན་ཁང་འདིར་འདུས་ཏེ་མཆིས་པ་རྣམས་འདི་ལྟ་བུའི་བཀའ་མཆིད་ཐོར་བུ་གླེང་ལངས་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་གང་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས གསུངས་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་མཆི་ན་ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་འདི་མད་དམ།བཀའ་སྩལ་པ། ཀྱེ་ངས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པར་ནི་དྲན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་གང་ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའམ་མཐོང་བ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་ དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གཅོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེས་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཏོ། །དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་འཛིན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འདིའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་འཛིན་པར་འགྱུར་ན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ བ་ཞིག་ན་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེས་དེ་དག་མི་འཛིན་ཏོ། །ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་འཛིན་ཏེ། མིག་གིས་མིག་སྨན་དང་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་ས་རྣམ་ པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སམ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ས་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ས་འོག་མ་དང་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།ཞི་སྩོགས་རགས་སྩོགས་རྣམ་པ་ནི། །གོང་དང་འོག་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །གལ་ཏེ་དེས་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཅིག་ ཅར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་པ་ དེའི་ཁམས་གཞན་དག་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་དམིགས་པ་གཞན་དག་ཡིན་པ་དེའི་འདོད་པའི་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སྡུག་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ གྱིས་བསྡུས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།ཁམས་གཞན་དག་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ། །ཆགས་ཅན་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བཟོད་པ་ཡང་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་གཞན་དང་ཡང་ མི་ལྡན་པས་སོ།།ཆགས་ཅན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་ བྱ་བས་མིང་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གདགས་ན་ཆོས་ཤེས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ། །བཞི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པའི་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལ་སྟེ།བཟོད་པ་དག་ལ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཕེལ་གྱི། ཆོས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ནི་སྔ་ནས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问：'一个智慧能否了知一切法？'答：'不能。'如何知道呢？根据经典：'噢，乔达摩，我们聚集在这个议会堂的人们谈论到这样的零散话题：据说沙门乔达摩说过，无论是沙门还是婆罗门，没有任何人能知一切、见一切。乔达摩，是这样吗？'世尊回答说：'我确实记得说过这样的话，但是我说的是无论是沙门还是婆罗门，没有任何人能同时知一切、见一切。'
因为所缘和有所缘者是不同的，详细来说，所缘和有所缘者本身不是它的对境，就像剑刃不能自割一样，因此世俗智不能执取自己的本性。因为所缘是同一的缘故，它也不能执取俱生的心和心所，因为这个世俗智的所缘就是诸相应法的所缘。如果执取那些相应法，由于与世俗智所缘是同一的缘故，就会执取自己的本性，但这是不合理的，所以它不执取这些。
因为太过接近的缘故，也不执取俱生的不相应法，就像眼睛看不见眼药和眼药棒一样。'那个'指的是世俗智。'它缘于各别的地'是说，如此色界所摄的修所成的世俗智，只缘欲界或从初禅到有顶之间各别的地。为什么呢？因为无间道和解脱道分别缘下地和上地，如说：'寂静等粗重等相，分别缘上地下地。'如果它能缘一切地，就会同时从一切地解脱。加行道和胜进道的所缘也只是某些地。
怎样呢？属于顺决择分加行道的，若其所缘是欲界，则不缘其他界；若其所缘是其他界，则不缘欲界。不净观、无量、胜处等，厌患和殊胜道所摄的所缘只是欲界，而不是其他界。
'在无漏第一刹那，具足一种有贪智'，这是说，忍不是智，也不具足其他无漏智。说'有贪'是因为离贪者也具足他心智。'第二具三'是说，苦法智既可称为法智，也可称为苦智，从不同名称的角度安立为二，所以具足法智、苦智和世俗智三种。
'于四'是指苦类智刹那、集、灭、道法智刹那，因为诸忍只如前具足。在苦类智刹那中只增加类智，而不增加法智，因为已经具足了这些。

།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་ ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཕེལ་གྱི།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ནི་སྔ་ནས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ན་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལྷག་པར་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་བར་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ལམ་ ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་བདུན་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་དང་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་སླ་ བའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་མདོར་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས། །མ་འོངས་པ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རྙེད་པའི་འཐོབ་པ་དང་། བསྟེན་པའི་འཐོབ་པ་དང་། འཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། རྙེད་པའི་འཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པའི་སྒོ་ ནས་སོ།།བསྟན་པའི་འཐོབ་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་གང་སྐྱེས་པ་དེ་དག་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་དེ་དང་འདྲ་བའི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། །དེའི་ རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་འཐོབ་ཅིང་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་འཐོབ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་ སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཤེས་པ་དང་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ཁོ་ན་འཐོབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ལ་ཤེས་པ་འདྲ་བ་འཐོབ་ཅིང་རྣམ་པ་ཡང་འདྲ་བ་འཐོབ་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་ དྲིས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དེ་དག་ཀྱང་འདྲ་བ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དྲི་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བཟོད་པའི་རྣམ་པ་འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་ཟད་པས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་དྲིས་ ཀྱི་བཟོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དྲིས་སོ།།རིགས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་དེའི་རིགས་དང་དེའི་རྣམ་པ་བཞིའི་རིགས་རྣམས་འཐོབ་པར་ འགྱུར་གྱི།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ལས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་འཐོབ། གང་གིས་ན་དེ་དག་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིགས་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ནས། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་པའི་བར་ལ་དེ་དག་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པའི་རིགས་རྣམས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཁོ་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་འདྲ་བ་དང་། མི་འདྲ་བ་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྗེས་གསུམ་ ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་མ་ཐོབ་པའོ།

在集谛法智刹那时，唯增长集谛智，而不增长法智和随智，因为已经具有这些智。同样，在灭谛和道谛法智刹那时，应当说唯增长灭智和道智。
若是已离贪者，则于一切处都增上具足他心智，这是说从苦法智忍到道法智刹那之间，应知具有他心智以及如前所说的诸智。
在道随智时，若是未离贪者则具有前述七智。若是已离贪者则具有八智，即具有前述诸智及他心智。
至于尽智和无生智，唯阿罗汉具有，因为容易理解，所以未作详述，应当如是了知。
关于'如何获得未来诸智'，这里是就得到和修习两种获得而言。得到的获得是从获得的角度，修习的获得是从现前的角度。
'如何获得'是指获得任何已生起的智，例如，当生起苦法智忍时，唯获得未来类似的忍。
'其四种行相'是指由于性质相同，是忍的行相，即无常等四种行相，而非其他。
同样，当生起苦法智时，获得其未来智及其四种行相。如是也应当应用于苦随智忍等。
问：'是否只获得相似的智和行相？'这是在问为何只在见道获得相似的智和行相，而在修道则不然。
未问及诸忍是因为在修道中没有这些忍的缘故。或者说，因为这些也获得相似的，所以应当询问，因为生起苦忍时并不获得集等忍的行相。
仅为举例而问及诸智，而未问及诸忍。
'因未得诸种性'是指未得同分因的意思。
如何理解呢？当生起苦法智忍时，获得其种性和其四种行相的种性，而不是苦法智等的种性。
又问：在无常等行相中，若现前一种行相，为何获得其余行相的种性？由何而得？答：由于所缘相同而相似的缘故，获得一切种性。
如是，从生起苦法智乃至生起道随智忍期间，获得彼等智及彼等行相的种性，唯获得这些，而非其他。
在修道中，由于现前相似、不相似的智及其一切行相，获得一切因，因此获得较殊胜的未来智行相。
'于三随中亦有世俗'是指先前未获得的。

།ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པ་དང་། དེའི་འགོག་པ་ མངོན་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ནི་ ནམ་ཡང་ལམ་ལ་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་སོ།།དེ་བས་ན་གསུམ་ལས་བདེན་པ་རེ་རེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལ་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ནི་ཟད་པར་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་ བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།དེའི་ཚེ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་རྒོལ་ལོ། །དེའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་མང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །འདི་ ལ་རིགས་དེ་དག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་ལམ་རིགས་མང་པོ་ཅན་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལས་མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་གཉེན་པོ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་བསྒོམ་ཞིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་ལམ་ཟད་པར་བསྒོམ་པར་ནི་མི་ནུས་སོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བདེན་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་ཁོ་ ན་ལ་འཐོབ་ཀྱི།ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འཁོར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་དགོས་ སོ།།ཁོ་བོ་ནི་དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་ལས་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བས་འཇིག་རྟེན་པ་འདི་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བར་ནུས་པའི་རྟེན་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བར་ནུས་པའི་རྟེན་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་དེ་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་རྙེད་ན་རིགས་ ལས་བྱུང་བ་ཡང་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རིགས་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ན་རིགས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བར་ནུས་པའི་རྟེན་རྙེད་ན་རྟེན་དེས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་ འགྱུར་རོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་དེ་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

对于法智来说则不是，因为尚未完全现证诸谛的灭尽。这是指当时尚未完全了知色界和无色界的苦，尚未断除集，尚未现证其灭。
所谓'道谛是因为之前未以世间道现证'是指从无始轮回以来，虽然以世间道现证苦、集、灭，但世俗智从未以道等行相现证道等。
因此在现证三谛中的每一谛之后获得，而对于随道智则不是。所谓'道不能圆满修习'即是指不能现前的意思。
当时也未断除一切集，这是指应当以见道和修道断除灭和道。苦则完全了知三界一切，因为这是应当了知的。
因此唯独对集进行破除。所谓'见谛所断'即是指见集谛所断的意思。关于'因为种性众多'，种性是身相续的能力差别。
此中有众多种性，故道具有众多种性，即声闻种性、独觉种性以及佛种性。声闻种性也因大小差别而互相区分。其中仅修习并现前某些见所断的对治，而不能圆满修习道。
所谓'因为是见道的眷属'是指世俗智是见道的眷属，因此于见道中唯于三谛之后获得，而非于道之后，因为那是修道。
所谓'因为非所成故非能知'，这需要证成唯是见道的眷属而非修道的眷属这一点。我说它也是修道的眷属。
所谓'殊胜缘谛'是指较见道位之前所有的世间法更为殊胜，如是思维。
所谓'即是能现前所依所得者'是指世俗智，此即是说能现前所依所得者即是此所得，而不会成为其他。
关于'得种性则得从种性所生'，种性是能生起彼的因。从彼所生即从种性所生是世俗智，这是说若得能现前所依，则也得由彼所依所生者。
又为何毗婆沙师们不如是承许呢？那是见道所应得。如何于修道现前？因为于见道中无其生起机会，故是不生法。

།དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ས་ གསུམ་པ་འཐོབ་པོ།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་དང་། སྔར་བཤད་པ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་དང་། ས་བཞི་པ་འཐོབ་པོ། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་ན། བསམ་ གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བར་ས་ལྔ་པ་འཐོབ་པོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བར་ས་དྲུག་པ་འཐོབ་བོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་བསམ་གཏན་བཞི་ པའི་ས་པ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བར་ས་བདུན་པ་འཐོབ་བོ།།གཅིག་གྲངས་བཅད་པས་ལྷག་མ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་ནི་ཐ་མ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཐ་མ་ཁོ་ན་ཡང་འགོག་པའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉི་ག་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ལྷག་ མ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ན་འཐོབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཡིན་ཏེ། དེ་ བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བདེན་པ་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ན། འཐོབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།[་(]སྟང་[,]སྟོང་[)]པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིའི་དམིགས་པ་ཡང་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་བཞི་དང་། ལྔའི་ རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ས་གོང་མ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ ཏེ།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་གཉིས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་སྟེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ ལ་སོགས་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་མི་འཐོབ་སྟེ། སྔོན་རྙེད་ཟིན་པ་ནི་མི་འཐོབ་བོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གོང་མ་ཆགས་བཅས་ཀྱི། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་འཐོབ་བོ། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་པ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་བར་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་བར་སྐབས་འདིར་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཐོབ་པ་ན་ཤེས་པ་བདུན་ འཐོབ་སྟེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་བོ། །གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་བཞི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

同样，关于'见道是属于第四禅地'这一广泛阐述，如果是属于初禅地，则获得初禅地、未至定地和欲界地三地。如果是属于殊胜禅定地，则获得殊胜禅定地，以及前述初禅等地，共四地。同样，如果是属于第二禅地，则从第二禅地到欲界地获得五地。如果是属于第三禅地，则从第三禅地到欲界地获得六地。如果是属于第四禅地，则从第四禅地到欲界地获得七地。
通过排除一个数字，其余的都是四念住，这就是成立的意思。即灭谛只是最后一个，最后一个也只是灭谛，为了明确这两者的确定性，其余的都是四念住的本质，这就是成立的意思。
苦谛是身等的本质，因此在现证苦谛时所获得的世俗智就是四念住的全部。同样也应该这样说明集谛。
说'唯具彼谛之行相'是指在现证苦谛时所获得的世俗智具有无常、苦、空、无我的行相。同样也应该这样说明集谛和灭谛。
'此所缘亦是彼谛'是指如是行相缘于彼故。'是加行所生'是指因此不是由生得。
'是四蕴和五蕴的自性'是指随顺欲界的无色四蕴自性，即受蕴、想蕴、行蕴、识蕴的本质。上地则是五蕴自性，因为有禅定律仪相的色蕴。
'二智是现在'是指类智和道智，因为道类智是这两者的本质。'未来六'是指法智等。世俗智不获得，因为如将要解释的'已得者不再获得'。他心智也不获得，因为已离贪。
'其上有贪修道中，获得七'是指从断除一品到断除八品之间，只要未离贪，直到断除第九品之间，在此期间获得加行道、无间道、解脱道和胜进道时获得七智，即除他心智外获得法智等。
如果是世间修道具有寂静等和粗重等行相，则是现在世俗智。'从四智'是指苦、集、灭、道法智中的任何一个。因为不是欲界的对治，所以不是诸类智。

། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་ལྔ་པ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་ སོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་དམིགས་པ་དག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ པ་མི་འཐོབ་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཐོབ་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ།།མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཉེན་པོའི་ངོ་བོ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་འཐོབ་པོ། །དེར་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ ཟད་ཤེས་པ་འཐོབ་ཀྱི།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལ་ཡང་ ཤེས་པ་བདུན་ཁོ་ན་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་བཀག་གི་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་པ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་བར་ལ་འཕགས་པའི་ གང་ཟག་དེ་ལམ་དེ་ལས་ལངས་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྔ་མ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཐོབ་སྟེ།རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འདོད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉི་གས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་བོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་རྩོད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་དེ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྩོད་དོ། །དྲུག་འཐོབ་སྟེ སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ་དང་ཅི་ཞིག་འདྲ་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ སྟེ།ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིས་ཀྱང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སློབ་པའི་དབང་པོ་སྦྱོང་བ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོས་ བསྡུས་པ་འདུས་བྱས་དག་འཐོབ་ལ།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་པོ། །དེ་བཞིན་ དུ་དྲུག་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །འདིར་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་ལ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ སེམས་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

第五十五卷。五种神通是指除去漏尽通之外的神通。
四种随顺智是指对苦、集、灭、道的随顺了知。
二种法智是指缘灭和道的智慧，因为它们适合作为三界的对治。
不获得世俗智，因为它不是有顶地的对治。这是指已离七地贪欲者虽然以出世间道获得，也获得世俗智。因为烦恼的对治不仅仅是出世间智，也包括世俗智，所以在那时也获得这样的世俗智。
但在证得不动时，因为没有这样的世俗智作为对治，所以不获得世俗智。
在此获得第七漏尽智，是因为住于无间道，所以在此获得漏尽智，而不是无生智。因为住于无间道者不是不动法者。不动法者则获得无生智。
在离有顶地贪欲的八种解脱道中也只获得七种智，至于他心智如何获得呢？他心智在无间道中被遮止，而在解脱道中则不被遮止。因此从断除一种到断除八种的圣者，从彼道起已，能现前证得较前殊胜的他心智。由于相续的殊胜性而承许他心智有殊胜性。
有贪者和离贪者二者都在解脱道中获得。
在加行道中，这二者即有贪和离贪者都获得世俗智。
为何对解脱道有争议呢？有些人说，因为与见道相似，所以如同现观后所生，在彼处获得。其他人说，既无现观，也不似见道，因此有争议。
获得六种智如前所说，即法智、随顺智、苦智、集智、灭智和道智。
不获得世俗智是因为与见道相似。此处与见道有何相似？获得果位。如同见道获得预流果、一来果或不还果一样，此处也是以无间道修学根时，获得预流果等利根所摄的有为果位。如同在见道的无间道位不获得世俗智一样，此处也相似。
因此由于与见道相似，在无间道中不获得世俗智。
同样获得六种智，即法智、随顺智、苦智、集智、灭智和道智。
此处也因为不是有顶地的对治而不获得世俗智，又因为在一切无间道中被遮止而不获得他心智。

།ལྷག་མ་གང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལྷག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡི་གོང་མ་ཆགས་བཅས་ཀྱི། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་འཐོབ་པོ། །ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བདུན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་མངོན་ཤེས་དང་། །མི་གཡོ་ཐོབ་དང་སྤེལ་བསྒོམས་པའི། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ དང་།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་འཕོ་བ་དེའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལ་ཡང་བཅུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ཀྱང་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་ པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པའི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་འཐོབ་ཅེས་གང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་ནི་མ་བྱས་ན། ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མི་སློབ་པ་ནི་ གདོན་མི་ཟ་བར་ཤེས་པ་དགུ་འམ་བཅུ་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་ པ་དང་།སྤེལ་མར་བསྒོམས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་གལ་ཏེ་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་འཐོབ་པོ། །གལ་ཏེ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཉིད་བསྣན་ཏེ་ བཅུ་འཐོབ་པོ།།བརྒྱད་དམ་དགུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་བརྒྱད་འཐོབ་ལ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་འཐོབ་སྟེ། དེའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་ པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་དང་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་སྟེ།མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ནི་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འདོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མ་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་འཐོབ་ལ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མེད་དེ། གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ དང་།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་རྣམས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྡུས་ཏེ། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ། །མངོན་པར་ ཤེས་པ་གསུམ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ།

关于'余者是什么'这一广泛出现的问题，如何理解从离贪解脱道第九是余者呢？因为经中说：'其上有贪者，修道得七种。'
从七地中离贪、神通、交替修习的解脱道也是余者，因为经中说：'七地胜神通，及得不动交替修，无间道等。'
同样，如经中所说'转入不动性者的最后解脱道也得十种'，因此解脱道八种也是余者。
离贪不还果的加行道和殊胜道等一切也是余者，因为未说获得这些。
所谓'有学是如此'，是指前述余者得八种。
若不如此特别说明，如何能了解差别呢？因为无学必定具有获得九种或十种智。
因此说'无学是神通等'，'等'字包含交替修习和禅定等。
对于神通成就、交替修习的加行道、解脱道和殊胜道，若是时解脱者，除不生智外获得九种智。若是不动法者，则加上此智得十种。
'得八或九'是指时解脱者得八种，不动法者除他心智外得九种，因为在其无间道中遮止故。
'神通解脱道二种'是指天耳通和天眼通的解脱道，因为经中说：'眼耳神通是无记'，故其解脱道也是无记，无记法则无未来得。
凡夫离欲界贪和前三禅贪，未提及第四禅是因为从第四禅离贪的最后解脱道中获得空无边处定，而他心智也无色界所摄，因为依托色法而成就。
诸加行道和三种神通的解脱道，以及无量等功德成就，即是指加行道和三种神通的解脱道，以及无量等功德成就的语句组合。
'等'字包含解脱、胜处等功德，即是说无量等功德成就。
提到禅定地是为了排除近分定，因为其中无他心智。
三种神通是指神足通、宿命随念通和心差别智通。

།འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་དེ་དག་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་གི་སྦྱོར་བའི་ལམ་དག་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་ཁོ་ནའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་[(]བསྒྲུར་[,]བསྒྲུབ་[)]པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་མ་ གཏོགས་པ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡང་འཐོབ་པོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེའི་འཁོར་ལ་ཡང་མི་འཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་མེད་པའི་ལམ་འཐོབ་པ་གཞན་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནའི་སྔོན་མེད་པའི་ལམ་ འཐོབ་པ་གཞན་ལ་སྟེ།འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྔོན་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་མ་ འོངས་པ་འཐོབ་ཀྱི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྔོན་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་དེ་དེ་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་མ་འོངས་པ་འཐོབ་ཀྱི་ གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་གཉན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ལམ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལའོ། །ལམ་ས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དང་པོ་ཉིད་ དུ་ས་གང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ཏེ།ས་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་ལ་བརྟེན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བསམ་ གཏན་དང་པོ་ཐོབ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དང་།དངོས་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་འཐོབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་འཐོབ་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ་འཐོབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ ལ་བརྟེན་ཏེ།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་འཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་འཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་ ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་འཐོབ་པོ།།གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞིའི་ས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་འཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་ བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པ་དང་པོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནས།བརྒྱད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་བར་འཐོབ་སྟེ། ས་དེ་ནི་དེའི་ཚེ་དང་པོར་འཐོབ་བོ།

从欲界和三禅中离贪欲的最后解脱道，以及属于禅定地的加行道，以及唯属禅定地的三种神通的解脱道和无量、解脱、胜处、遍处等功德的修习的加行、解脱和殊胜道，在这些道中，凡是被它们所摄的世俗智将来会获得。除了暖等顺决择分以外，能现前证得他心智殊胜功德差别的，也唯有那些才能获得。在那些顺决择分中是不能获得他心智的。为什么呢？因为是见道的眷属的缘故。如同在见道中不能获得他心智一样，在它的眷属中也不能获得，这是其中的含义。
关于'获得其他前所未有的道'等广说，是唯就凡夫获得前所未有的其他道而言。除了欲界和三禅中未离贪的最后解脱道以外，凡是获得加行、无间和殊胜道的前所未有道，在那时唯获得未来世俗智，而不是他心智。同样，在获得三种神通和无量等功德的修习的无间道时，凡是获得前所未有道的，在那时也唯获得未来世俗智，而不是他心智，因为这不是对治。
又'于何道'是指世间或出世间道。'何地之道'是指未至定等有漏和无漏道。'最初获得何地'是指从离贪欲的角度，从初禅乃至有顶，即是'于彼地'的意思。怎样呢？如果依未至定地，以世间道离欲界贪而获得初禅，则在第九解脱道时获得近分所摄的未至定地世俗智和根本定所摄的初禅地世俗智。
同样，若依第二禅近分，离初禅贪而获得第二禅时，也如是获得第二禅近分所摄和第二禅根本定所摄的世俗智。如是乃至依非想非非想处近分，离无所有处贪而获得有顶时，应当广说。当依无漏未至定地离欲界贪而获得初禅时，也如是获得彼世俗智。当依初禅根本定地离初禅贪而获得无漏初禅时，也获得第二禅近分所摄的世俗智，从对治初品乃至对治第八品。因为那时最初获得彼地。

།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ་ཡང་འཐོབ་ པོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པའི་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་ཞིག་ཐོབ་པ་ནི་གང་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་གཉི་གར་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེའི་འོག་མ་ཡང་འཐོབ་བོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འགྲེལ་པ་ལས་ས་གོང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ས་གང་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་བསྡུའོ། །ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ ས་གང་ཞིག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གོང་མ་པ་སྟེ།དེའི་ས་པ་དང་ས་འོག་མ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ན། ལམ་ས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལས་ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ།།ས་འོག་མ་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། ས་འོག་མ་པ་ཡང་དེའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་སྲིད་པས་དེ་ལྟ་བུ་འཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ན། དེ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལ་ཉེར་བསྡོགས་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་ སྟེ།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཐོབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་ནས་ཡོན་ཏན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་གནས་སྐབས་དེ་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཚད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །སྤྲོག་མ་ཐག་པ་བཅད་དེ་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོག་མ་གང་ཞིག་ཐག་པས་གཞུངས་ཏེ་བཅིངས་པ་ཐག་པ་བཅད་ནས་སྤྲོག་མ་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབུགས་ཕྱིན་ པ་ལྟ་བུ་དང་འདྲ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྲོག་མ་ཐག་པ་བཅད་དེ་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྤྲོག་མ་དེ་ཐག་པས་གཞུངས་ཏེ་བཅིངས་པ་ལས་ཐག་པ་བཅད་དེ་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཅད་དེ། མི་ སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ན་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དབུགས་ཕྱིན་པ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་སེམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཐམས་ ཅད་པས་ལྷག་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་དོ།

在第九解脱道中，获得未来世俗智，这是由第二禅定正行所摄。同样，从依于无漏殊胜禅定地，乃至依于无所有处无漏地而获得世俗智，都应当如是配合。
'为断何处贪'是指为了断除对何地的贪著。'所获何地'是指获得何地，在这两种情况下都获得无漏智的下地。如何呢？注释中说'也为断上地贪'，'也'字表示不仅仅是某一地。
'加行道等'中的'等'字包含无间道、解脱道和殊胜道。道有两种，即世间道和出世间道。'以离贪所获何地'是指上地，获得该地和下地的无漏智。
例如，依第二无漏禅定断除第三禅贪时，属于何地之道，即属于第二禅地的无漏智也获得。在第九解脱道中，从何地断贪，即从第三地断贪，也获得属于第三禅地的无漏智。
也获得下地的第一禅地、殊胜禅定地和未至定地的无漏智，因为下地也可能是其加行道等，所以如是获得。
若依第三禅近分地断除第二禅贪，则在无间道和八解脱道中是近分即有漏，故不获得其地的无漏智，因为无此智。但获得下地的第二禅地、第一禅地和未至定地的无漏智。其他情况也应如是配合，这是一个方面。
'尽智有漏亦'中的'亦'字表示也包括无漏，成为阿罗汉后，现前任何有漏功德，在那个阶段都将获得。'无量和解脱等'中的'等'字包括胜处、遍处等。
'如断绳竹获气'是指如同竹子被绳索束缚，切断绳索后竹子获得气息，因为用获得气息这样的词来表达。
与断绳竹获气相似，就像竹子被绳索束缚后切断绳索而获得气息一样，以金刚喻定断除烦恼的得后，在无学相续中生起所说的不净观等功德时，如同获得气息。因为获得气息是有情的法，所以说'如'字。
为什么呢？说'于自心获大王位'，大王位即超胜一切王者的王位，其本性即是大王位性。

།ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ། རང་གི་སེམས་ལ་དབང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཐོབ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཆོས་དགེ་བ་ཐམས་ ཅད་སྐྱེས་ལྟ་བུའི་ཐོབ་པ་དག་གིས་བསྩུ་བའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཡང་རྒྱལ་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་ན་ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་གོས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེས་ཀྱིས་བསྩུ་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཅད་ན་རང་གི་ཐོབ་ པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་རྣམས་དབུགས་ཕྱིན་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཆེས་སྦྱངས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ན་ནི་ཅི་རིགས་པར་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐོབ་པོ། །གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁམས་གཉིས་པ་དང་།ཁམས་གསུམ་པ་འཐོབ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ན་ནི་དེའི་ས་པ་ཁོ་ནའི་ ཡོན་ཏན་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།གང་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སློབ་དཔོན་ནི་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པ་གང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་ཡང་རྙེད་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་མ་འོངས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། འཁོར་བ་ན་ཐོབ་པ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བསམ་ གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན།དེ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ཡང་དོན་དེ་ཉིད་འཆད་དེ་སྔོན་རྙེད་ཟིན་པ་ནི་མི་ འཐོབ་པོ།།གང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་ཀྱང་རྙེད་པ་དེ་ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ། ཤུགས་ཀྱིས་ན་གང་སྔོན་མ་རྙེད་པ་དེ་ནི་འབད་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཐོབ་པོ། །ལམ་རྒྱུན་མ་བཅད་པ་ནི་འབད་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པས། དེས་འཕངས་པ་ཡང་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ མ་འོངས་པ་འཐོབ་པོ།།སྔོན་རྒྱུན་བཅད་པ་ནི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་བཅད་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་པ་དང་འབྲས་བུ་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཤུགས་ཉམས་པས་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་མེད་ཀྱི། མ་འོངས་པ་གང་ཞིག་འབད་ནས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་འཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གཟུང་སྟེ། འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ཀྱིས་བྲིས་པ་ནི། འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཏང་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོབ་པ་བཏང་བ་ཡང་ཕྱིས་རྙེད་ན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དེ་ཇི་ལྟར་ན་སྔོན་མེད་པ་ཡིན། ཇི་ཙམ་དུ་སྔོན་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་སྔོན་མེད་པར་གྲགས་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་ཚེ་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་འདི་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་ཡང་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འཐོབ་སྟེ། ཐོབ་པ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་རབས་གཞན་ན་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོབ་སྟེ། རྙེད་པ་བརྗེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྙེད་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན། རྙེད་པ་འཐོབ་པ་སྟེ། མ་འོངས་པ་རྙེད་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྟེན་པ་ཉིད་དང་། གཉེན་པོ་ཉིད་དང་། ཐག་བསྲིང་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བསྟེན་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཐག་བསྲིང་བའི་བར་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བསྟེན་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།

由于远离烦恼的他控,故于自心有大王权,即所谓自心得自在之义。获得此果的阿罗汉,以一切善法生起般的获得来迎接,因此获得那些功德。譬如国王若得大王权时,国土人民以衣服等礼物来迎接,与此相同。如是断除烦恼的获得,得到自己的获得,故功德如获得解脱般生起极为清净的获得,此为其义。
若于欲界获得阿罗汉果,则随应获得不净观等闻思修所生的三界法。若于色界、无色界获得阿罗汉果,则依次获得二界法及三界法。如是也应当从地的角度理解。若生于非想非非想处者获得阿罗汉果,则应了知唯获得彼地的功德。
对于'凡是多少'等广说,论师说:轮回中所熟习而从退失中再获得并现前者,也不获得未来,因为已舍弃轮回中的获得。此说明:对于禅定、无量等非轮回中所熟习的殊胜无漏相顺之法,若现前则唯获得与彼相顺的未来法。
胜友论师也解释此义:已得者不再获得。从退失中再获得者也不获得。以此推知:先前未得者,由于精进现前故获得。未断相续者由于精进现前,由其所引也具力故获得未来。
先前断相续者,由于断除获得相续,无需精进即可现前,因为已作所作、已生果故,力量衰退,故现前时无未来获得,唯获得精进所生的未来法,此为所思。
若如是,则首先关于'世俗智'等广说者,应当理解唯属圣者相续,因为非轮回中所熟习故。此处胜友论师所写:诸毗婆沙师说此非如是。何以故?如是,由于已舍故此为未得,因此所舍获得后来若得则定当获得。据说如此。
此如何为先前无有?凡所谓先前已得者,世间不许为先前无有。其他论师说:此是就一世而说,非就其他生世。唯于此生从退失中再获得者不获得,因为已舍获得故。其他生世所得者则获得,因为忘失所得故。
获得有四种:获得即是得故,称为得获得,即获得未来得。如是应说由于即是修习、对治、远离故为获得。修习是什么?乃至远离是什么?修习即是数数现前。

།གཉེན་པོ་ནི་ལམ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་ལུས་བསྒོམས་པ། སེམས་བསྒོམས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལུས་བསྒོམས་པ་དང་། སེམས་བསྒོམས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པ་ནི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ།སྲིད་པ་དང་བྲལ་བ་སྐོམ་པ་དང་བྲལ་བ། དགའ་བ་དང་བྲལ་བ། འཆུམས་པ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་ལུང་ལས་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཐག་བསྲིང་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པའོ།།མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་འཐོབ་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉི་གའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པ་ཐོབ་པ་དག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་མེད་པར་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པ་ཐོབ་པ་དག་ནི།དགེ་བ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁྱད་པར་མེད་པར་གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་འཐོབ་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ ལྟར་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འཐོབ་པར་འདོད་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་འཐོབ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པ་འཐོབ་པ་དག་ཡིན་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་འཐོབ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་མ་ཡིན་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དུ་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པ་འཐོབ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅི་ཞེ་ན། འཐོབ་པ་ གཉིས་ཡིན་ཏེ།གཉེན་པོ་དང་། ཐག་བསྲིང་བ་འཐོབ་པ་དག་གོ། །སྔ་མ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ནི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱི་མ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པ་འཐོབ་པའོ། །ཡང་ཐོབ་པ་དེ་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ ལུང་གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།དབང་པོ་སྡོམ་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་ལ། རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡང་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་སྡོམ་པ་དང་རྣམ་པར་འཇིག་པ་འཐོབ་པ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་འཐོབ་པའི་ཁོངས་སུ་ཡང་འདུས་ལ།གཉི་ག་ཡང་གཉི་གའི་ཁོངས་སུ་འདུས་སོ་ཞེས་བྱས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཐོབ་པ་སྤྱིར་བཤད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟད་པ་ཤེས་ལ་ཟག་ བཅས་ཀྱང་།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ ཆེན་པོ་ལ་ཐུག་པ་འདི་དག་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།

对治即是道，如经中所说'修身、修心'，意思是修习身心的对治，这是其含义。
身的对治是从第四禅离欲的道，如此修身、修心、修戒律者称为比丘。如何是修身？即离欲、离有、离渴、离喜、离忧，如是说。
或者如律中所说，是能断尽色贪的无间道，由此而离欲。
远离即是断除烦恼的得。
对于未来法，是一种，即获得。对于现在法，是两种，即获得和受用。
如是广说，由于有漏和无漏法无差别地获得和受用，如说'是诸善有为法'，有烦恼和无烦恼无差别地获得对治和远离，是有漏法所有。
因此，欲得善有漏法者有四种得：因为是善法故有获得和受用得，因为是有漏法故有对治和远离得。
那么，非有漏的无漏善有为法，以及有烦恼的无记法，其得有几种？无漏法有二种，即获得和受用得。
有烦恼无记法有几种？有二得，即对治和远离得。
前者是诸根的，即眼等的防护得，这是其含义。后者是身的，即毁坏得。
又为经典依次显示这两种得，故广说'此六根'。根防护即是念和正知的体性，毁坏则是远离缘身的烦恼。
广说'此二'，即防护和毁坏得依次包含在对治和远离得中，二者皆摄于二者中亦无相违。
总说一切补特伽罗的得，即如说'漏尽智亦有漏'，故说声闻、独觉、正等觉佛们于漏尽智刹那获得功德。
关于广说'十力'，毗婆沙师们将十力等乃至大悲安立为十八不共法。

།ཁ་ཅིག་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་གཞན་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ། ཅ་ཅོ་མི་མངའ། འཕྱར་བ་མི་མངའ། འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་མི་མངའ། ཐུགས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མི་མངའ། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ། འདས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ། མ་འོངས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན།གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ། བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མི་མངའ། དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་ མི་མངའ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མི་མངའ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅ་ཅོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བབ་ཅོལ་དུ་སྨྲ་བའོ། །འཕྱར་བ་ནི་རྩེ་བར་སེམས་པའོ། །འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་སྒོ་ནས་བདེ་ བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་དག་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །སྟོབས་བཅུ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལམ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་ པར་ཐར་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ནི་བཅུ་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གནས ལ་ཡང་གནས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན།གནས་མ་ཡིན་པ་ཡང་གནས་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་དེ་དང་ལྡན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞལ་གྱིས་འཆེ་ཞིང་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མཛད།འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པར་མཛད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ བ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་གནས་དང་། རྒྱུ་དང་། གཞི་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གོང་མ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྟོབས་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ།སྟོབས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ རྣམས་དང་།གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་དང་། ཁམས་དུ་མ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།

有些人说除了力等之外的十八不共法，即：如来无错乱，无喧哗，无嬉戏，无异想，无不定心，无不择舍，于过去智见无碍，于未来智见无碍，于现在智见无碍，一切身业随智慧行，一切语业随智慧行，一切意业随智慧行，欲无退失，精进无退失，念无退失，定无退失，解脱无退失，解脱智见无退失。
其中'喧哗'是指胡言乱语。'嬉戏'是指游戏之心。'异想'是指从贪欲、嗔恚、愚痴等方面对乐、苦、不苦不乐等境产生的不同想法。其余易解。
十力是：处非处智力、业报智力、禅定解脱三昧等持智力、根胜劣智力、种种胜解智力、种种界智力、遍趣行智力、宿住随念智力、死生智力、漏尽智力。
经中说：'具寿，如来有十力。何为十力？具寿，于此如来如实遍知是处为是处，非处为非处。具寿，此是如来第一力，具此力故，如来应供正等正觉于大众中自称大仙，转梵轮，于众中作师子吼。'
'具寿，复次如来于过去、未来、现在诸业法受，如实遍知其处、因、事及果报。具寿，如来如前所说乃至如实遍知果报，此是如来第二力，具此力故'如前所说。
'具寿，复次如来如实遍知诸禅解脱三昧等持之杂染、清净、出离。具寿，如来'如前所说。此是如来第三力，具此力故如前所说。
'具寿，复次如来如实遍知其他众生、其他补特伽罗诸根胜劣。具寿，如来'如前所说。此是如来第四力，具此力故如前所说。
'具寿，复次如来如实遍知众生种种界、多界。'

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། མོས་པ་དུ་མ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སྟོབས་དྲུག་པ་ཡིན་ཏེ།སྟོབས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྟོབས་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ།སྟོབས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དགོངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚེ་གཅིག་ཀྱང་དགོངས། གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ལྔ་དང་། དྲུག་དང་། བདུན་དང་། བརྒྱད་དང་། དགུ་དང་། བཅུ་དང་། ཉི་ཤུ་ནས་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་དུ་མའི་བར་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་དགོངས་ཏེ། གང་དུ་བདག་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ལྟ་བུ། རུས་ནི་འདི་ལྟ་བུ། ཁ་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་། ཚེ་ནི འདི་ཙམ་ཐུབ།ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས། ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ན་སེམས་ནི་དེ་དག་བྱུང་ངོ་། །བདག་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ནི་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་སོ། །དེ་ནས་ཀྱང་ཤི་འཕོས་ནས་ནི་འདིར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་དང་བཅས། ཡུལ་ ཕྱོགས་དང་བཅས།གླེང་གཞི་དང་བཅས་པར་རྗེས་སུ་དགོངས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ལྷའི་ སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་འདས་པས་སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟིགས་ལ་སེམས་ཅན་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ ཏུ་མཁྱེན་ཏེ།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ། ལོག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་སྟེ། ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོ་ལོག་ པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ལས་ཀྱི་ཆོས་ ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་ནས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་སུ་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དགུ་ པ་སྟེ།སྟོབས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ།བདག་གི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་ཏོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

具寿者，如来者如前所说。这是如来的第五力，此力如前所说。
具寿者，复次如来完全了知世间种种胜解及多种胜解如实相。具寿者，如来者如前所说。这是如来的第六力，此力如前所说。
具寿者，复次如来完全了知一切趣道如实相。具寿者，如来者如前所说。这是如来的第七力，此力如前所说。
具寿者，复次如来忆念种种宿住，即：忆念一世，二世，三世，四世，五世，六世，七世，八世，九世，十世，乃至忆念多劫坏劫成劫，'我于彼处，名为某，种姓如是，族姓如是，食如是食，经历如是苦乐，寿量如是，住世如是久，寿命如是长，有如是心念。我从彼处死后，生于某处。从彼处死后，生于此处'，如是忆念种种宿住，具足行相，具足方所，具足缘由。具寿者，如来者如前所说。这是如来的第八力，此力如前所说。
具寿者，复次如来以清净超人天眼，见诸有情死时生时，见其善色恶色，下劣殊胜，如实了知诸有情随业而趣善趣等处。即：'此等有情具身恶行，具语意恶行，诽谤圣者，持邪见业法，以此因缘，身坏命终后，当堕恶趣邪道，生于地狱中。此等有情具身善行，具语意善行，不诽谤圣者，具正见，持正见业法，以此因缘，身坏命终后，当生善趣天界中'，如是如实了知。具寿者，如来者如前所说。这是如来的第九力，此力如前所说。
具寿者，复次如来为断诸漏，于现法中以无漏心解脱，慧解脱，以自通慧现证具足，宣说'我诸漏已尽，梵行已立，所作已办，不受后有'。具寿者，如来者如前所说。

།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་པ་ཡིན་ ཏེ།སྟོབས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པ་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་དང་། གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མིན་ཏེ། དེ་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་བཅུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་དབྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་དགེ་བ དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་ཆོས་བཅུ་ཆར་ཡིན་ཏེ། དེ་ཆོས་བཅུ་ཆར་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་གཞི་དང་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བའོ། །རྗེས་སུ་ ཤེས་པ་ནི་བདུན་ཏེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དྲུག་དང་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དག་གི་ནི་དྲུག་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །འགོག་པ་ཤེས་པའི་ནི་གཅིག་སྟེ། འདུས་ མ་བྱས་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ།།ལམ་ཤེས་པའི་ནི་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་དག་གོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་ཡུལ་ནི་ཆོས་དགུ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་བཅུ་ལ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྲིད་པ་ནི་གནས་སོ། །མི་སྲིད་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན་བུད་མེད་སངས་རྒྱས་ཉིད་བྱེད་པར་ འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ།།སྐྱེས་པ་བྱེད་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། །བུད་མེད་ཚངས་པ་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ། །སྐྱེས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འདི་ནི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ལས་འབྲས་ལ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱད་སྲིད་དོ། །བསམ་གཏན་སྩོགས། །དབང་པོ་མོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་དག་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ ཡོད་པས་ན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །བསམ་གཏན་ནི་བཞིའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་གཉིས་དང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུའོ། །དབང་པོ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །མོས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་མོས་པ་དག་ཅེས་ཟླས་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ནི་ འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་དགུ་སྲིད་དོ། །དེ་དག་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་ པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

这是如来的十力，如前所说，'力'与'彼'等词的含义相同。
'知处非处十'中，处与非处即是处与非处，了知此即是力。这是十种智，意思是具有十智的本质。
如何理解呢？处与非处简而言之就是有为法与无为法。其中，欲界、色界、无色界所行以及无漏法，通过相应和不相应的差别分为八种。同样，无为法也通过善和无记的差别分为两种。
其中，世俗智的对境是全部十法，意思是世俗智能趣入全部十法。法智有五种，即欲界所行、无漏、所依、无为善法。随智有七种，即色界和无色界所行、六种无漏以及无为善法。苦智和集智二者各有六种，即欲界、色界和无色界所行。灭智有一种，即唯无为善法。道智有二种，即无漏法。他心智有三种，即欲界和色界所行以及无漏相应法。尽智和无生智的对境是九法，即除去无记无为法。
如此，知处非处力即是十智。
又如何称这十法为处与非处呢？可能的是处，不可能的是非处。又如，女人成佛是非处且无机会，男人成佛是处。女人成为梵天是非处且无机会，男人成为梵天是处。同样，苦的止息是处等等，应当了知这样进入诸相即是知处非处力。
'业果有八'是指有漏业及其异熟果为苦谛和集谛所摄，所以灭智和道智不包括在内。因此，缘取其余诸法的智有八种。
'禅定等、根及胜解'广说如下：由于这些法中有禅定等，故称禅定等，即禅定、解脱、三摩地和等至。禅定有四种。解脱有八种。三摩地是空性等三种。等至有无想等至和灭尽等至二种，以及九种次第等至。根即诸根。胜解是心所。
禅定等、诸根和胜解是分别列举，对于这些，除灭智外有九智。为什么呢？禅定等通过有漏、无漏、相应和不相应的差别，有缘取这些的九种智。因为这些是有为法，所以不包括灭智。

།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དག་ལ་ཡང་དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་གཙོ་བོ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་སྲིད་དོ།།མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་ པ་ཤེས་པ་དགུ་སྲིད་དེ།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་ཁམས་ནི་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། སྔོན་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་བསམ་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དང་དེ་ དག་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལམ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ལམ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་ བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་དེ།དམྱལ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་ནས་ལྷར་འགྲོ་བ་དང་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམྱལ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་རུང་སྟེ། དེས་བྲལ་བསྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་འགོག་པ་གོ་ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་གཟུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ནི་འདིར་རྒྱུན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འདི་ ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འཇིག་ཚོགས་འབྱུང་བ་དང་བྲལ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །འབྱུང་བ་ནི་འདིར་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་ པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འབྲལ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའོ། །འདི་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ ལམ་སྟེ།དེ་མཁྱེན་པའོ། །དེ་ཉིད་སྟོབས་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་ཅིང་འགག་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་ པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་ཤེས་པའི་རིགས་ཁོ་ན་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ན་ཤེས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་ལས་གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་བཅུ་ནི་ འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་ནི་སྟོབས་ཞེས་མི་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ནི་དེ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཐོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ དེ་སྟོབས་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའོ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་དེ་སླར་བཏང་བ་ན་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་ཕྱིར་ བཏང་བའོ།

对于信等诸根，以小中大根的差别而了知何为主要和非主要，这就是了知殊胜与非殊胜的力。对于有漏和无漏的差别，除了灭谛智之外，其余九智是可能的。
对于这些不同的胜解，由于是有漏、无漏以及属于三界，缘于这些对境，除了灭谛智之外，其余九智是可能的。了知种种界的力也与此相同。关于界，堪布集贤说：'是由往昔串习的习气而如实成就的意乐。'这也是特殊的心和心所，如是对于有漏和无漏的差别，除了灭谛智之外，其余九智，如前所说般配合。
关于'诸道'等广说，此处道有许多，从地狱道乃至天道和趣向灭谛之间。其中趣向地狱之道即是因，因为由此成就的缘故。道是成就，若由此成就离系，如何通达灭谛？那也是成就，因为由此成就的缘故。或者说因为是所成就的果，故称为成就。正因如此，才说'若执道具有果'等。
遍趣行道在此认为是相续，如是说'了知遍趣行道力'。'趣向断除身见和离系'是其义，其中身见是五取蕴。生起在此认为是集谛，如是说'唯生起广大苦蕴'。离系是身见的灭。由于此具有一切趣向的本性，故为遍趣。此既是遍趣又是道，故为遍趣行道，即了知此。由于此即是力，故为了知遍趣行道力，应配合为十智。
若漏尽智仅是灭谛智，即是了知诸漏已尽已灭，也就是缘无漏灭的智。若如是则为六智，因为唯是灭谛智类以法智等差别而分。若漏尽智是漏尽相续中，意思是漏尽时何智即是漏尽智，由于漏尽相续中生起一切智，故为十智。
所说'因为不于他处出现佛'是指除赡部洲外不出现佛陀。十力是依赡部洲男身，因为依佛而生故，此是如是思维。
此十种智于他不称为力，意思是虽然他人也有，但因有障碍故非力，无障碍者才是不共力，此是如是思维。
广说'为欲出家而放回'等，欲出家即是想要出家。当放回欲出家之人时，即是放回欲出家之人。

།འདི་ནི་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་ཐོགས་པར་འགྱུར་བའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་ཞིག་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་བལྟས་ན། མ་མཐོང་ནས་སླར་བཏང་སྟེ་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་གཟིགས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་གང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་ལས་དེ་བྱས་ཏེ། ལས་རྣམས་ནི་སའི་ཁམས་ལ་རྣམ་པར་མི་སྨིན། ཆུའི་ཁམས་ལ་མ་ཡིན། མེའི་ཁམས་ལ་མ་ཡིན། རླུང་གི་ཁམས་ལ་མ་ཡིན་གྱི། ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །ཡང་འདི་སྐད་དུ། འབྱུང་ཁུངས་རྡོ་ཡི་གསབ་གསེབ་ན། །བག་ལ་ཞ་བའི་གསེར་བཞིན་དུ། ། ངས་ནི་འདི་ཡི་ཐར་པ་ཡི། །ས་བོན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འཆི་འཕོ་བའི་མཐའ་མ་ཤེས་པ་བསྡུའོ། །སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲེད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི སྟོབས་ཀྱི་མིང་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་སྟོབས་དེ་ཡོད་པ་དེ་མིང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྟོབས་མཆོག་དང་ཚན་པོ་ཆེ་བཞིན་ནོ། །བཙུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེས་སྟོན་པའི་གནས་བརྟན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུའི་སྟོབས་ཐུགས་ཀྱི་སྟོབས་བཞིན་དུ་མི་འདོད་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ཚིགས་ན་ཞེས་བཤད་པར་རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར། ཀླུ་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་ ཀླུ་མདུད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།གླུ་མདུད་པ་ནི་ཀླུ་སྦྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་གཟེར་བུས་བཏབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གླང་ཆེན་སྩོགས། བདུན་ཅུས་ཀླགས་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླང་ཆེན་ལ་སོགས་པ་ སྟེ།གླང་པོ་དང་། སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཚན་པོ་ཆེ་དང་། རབ་གནོན་དང་། ཡན་ལག་མཆོག་དང་། སྟོབས་མཆོག་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དང་བདུན་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་བཅུར་བསྒྲེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་པ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་གཅིག་གི་སྟོབས་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚན་པོ་ཆེ་གཅིག་གི་སྟོབས་ཡིན་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་མཆོག་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་གཅིག་གི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་གོང་དུ་བཅུར་བསྒྲེ་བའི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་བཅུ་འགྱུར་དུ་ སྐྱེད་པ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཀྱི་ཕྱེད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསྡོམས་ལ་སྟོབས་མཆོག་ལ་སོགས་པ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཕྱེད་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་སུ་བསྒྱུར་བ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ནི་ཇི་ལྟར་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་ལྟར་རུང་ངོ་ཞེས་ཕྱོགས་ སྔ་མ་ཉིད་གཞུང་འཛུགས་ཏེ།གཏན་ཚིགས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བསད་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་བོས་ར་བ་དང་འོབས་བདུན་འདོར་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་འདི་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ཡིན་གྱིས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།བདུན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ སྔར་བཤད་པ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这是说明如何成为他人知识障碍的例子：圣者舍利子观察一个想要出家的人与解脱相应的善根，没有看到，就将其遣返而没有让他出家。而世尊观察后让他出家了。关于这件事比丘们请问时，世尊开示说：'此人已造就能获得阿罗汉果位的业，诸业不会在地界中成熟，不在水界中，不在火界中，不在风界中，而是唯在所执受的蕴、界、处中成熟'等等广泛开示。又说：'如矿藏岩石缝中，潜藏的金子一般，我见此人解脱的，种子极其微细。'据说如是宣说。
'最后生等'中的'等'字包含了了知最后死亡。关于'无爱子力'，'无爱'是力的名称。具有此力者名为'无爱子'，如'最胜'和'大势'一样。'尊者'是以譬喻说明的长老。'若非如此'是说如果不像身力和意力那样认可的话，则无法容受无边的智力，世尊也不会成为具有忍耐本性者的意思。
为了详细安立骨节差别，说'其他诸节'等，广说'龙结'等。诸佛的骨节如龙结一般。龙结即是龙的缠结。诸独觉的骨节如连环一般。诸转轮王的骨节如钉子钉住一般。
大象等七十的力量是指大象等，即：象、香象、大势、降伏、最胜支、最胜力、无爱子七种。其力量乘以十，如何呢？说到普通大象十的力量即是一个香象的力量。如是香象十的力量即是一个大势的力量，乃至最胜力十的力量即是一个无爱子的力量，这是向上十倍增长的方式。
向上十倍增长是无爱子力量的一半，意思是最初如是相加，最胜力等十的力量即是无爱子力量的一半。这个数字乘以二就是无爱子的力量。论师认为越大越合理，立此前说为宗，理由即是'若非如此，则无法容受无边的智力'。否则提婆达多所杀的大象也不会以足趾投掷过七重垣墙和壕沟了。
'唯是大种差别'是说此力唯是大种差别，而非从大种所生。'异于七种所造色因'是说其他人说力是异于前述柔软性等七种所造色的另外一种因。

། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་བཞི་བོ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་འཇིགས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞལ་གྱིས་འཆེ་ཞིང་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མཛད།འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོགས་པར་མཛད་དོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ཀྱེ་མ་ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་འདི་ན་ ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་སོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ཡང་རུང་འགའ་ཡང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་རྒོལ་ཞིང་གླེང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ངས་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་འཇིགས་པ་ མེད་པར་གྱུར་ཅིང་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་གནས་ཏེ།ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞལ་གྱིས་འཆེ་ཞིང་། ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོགས་པ་འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་འདི་ན་ཟག་པ་འདི་དག་མ་སྤངས་སོ་ ཞེས་ང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟེན་ན་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་ང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ན་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དུ་གསུངས་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།།འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུ་དང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀྱེ་མ་ང་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་བཅུར་ཕྱེ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་དང་ས་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པར་གྱུར་ པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།འདིར་ཡང་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་བཅུར་ཕྱེ་ནས་ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བཅུར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ངས་གང་དག་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་མི་འཇིགས་པ་གསུམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།འདིར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ གྱི།འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། ཤེས་པ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུའམ་དགུ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དུ་གསུངས་ པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།འདི་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གཟུང་ན་ནི་ཤེས་པ་བཅུའོ་དེ་འབྲས་བུ་མེད་པ་གཟུང་ན་ནི་དགུའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མི་འཇིགས་པ་ནི་མི་སྐྲག་པ་ཡིན་ལ་འདི་དག་གིས་ཀྱང་ མི་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་ཤེས་པ་རྣམས་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སློབ་དཔོན་ནི་ཤེས་པས་བྱས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་པར་རུང་གི་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ།

第五十六卷。'如经中所说'是指：'舍利子，这四种是如来的无畏，具足这些无畏时，如来应供正等正觉在大众中宣说牛王之处，转动梵轮，在众会中发出真实的狮子吼。
什么是四种呢？我现前圆满成佛时，若有任何沙门或婆罗门依法质疑说：'这些法尚未证得圆满正觉'，我不见有此如实因由。因为我不见此如实因由，故获得安乐，无有恐惧，获得无畏而住，宣说牛王之处，转动梵轮，在众会中发出真实的狮子吼，这是第一无畏。
我漏尽时，若有人说：'这些漏还未断'，如前所说'我'等，乃至'在众会中发出狮子吼'如前所说，这是第二无畏。
我为声闻说障碍之法，若有人说：'依止这些法不会成为障碍'，如前所说'我'等，这是第三无畏。
我为声闻说出离道，为了完全灭尽痛苦而出离，若有人说：'此出离不能达到苦的尽头'，如前所说'我'等，这是第四无畏。
如所知处非处智力等广说：处非处智力所摄的十种智和一切地，如'我现前圆满成佛'等无畏也是如此，同样应当将诸法分为十种来配合。
漏尽智力所摄的六种或十种智和十一地，如'我漏尽'等无畏也是如此，在此也同样应当将诸法分为十种，配合六种或十种智。
业自性智力除灭道和道智外所摄的八种智和一切地，如'我为声闻说障碍之法'等广说的第三无畏也是如此。在此也同样分析诸法，仅以苦谛和集谛所摄为障碍，灭谛和道谛所摄则不是，故配合八种智。
遍行道智力所摄的十种或九种智和一切地，如'我为声闻说出离道'等无畏也是如此。若取有漏和无漏道及其果，则为十智；若取无果，则为九智。
无畏即是不怯懦，由这些而成为不怯懦。毗婆沙师说诸智即是无畏。论师则解释说：由智所成是无畏，而智本身则不是。

།ཡང་ན་མི་འཇིགས་པ་ནི་མི་སྐྲག་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་སློབ་ དཔོན་གྱི་ཚིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་འཇིགས་པའི་གཉེན་པོས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ལ་འཇིགས་པ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་འདི་དག་གིས་ཀྱང་མི་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཉིད་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པས་བྱས་ པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་པར་རུང་གི་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གང་དག་འཕགས་པ་སྟེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པས་དེ་དག་བསྟེན་ན་འཁོར་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་སོ། ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ན་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཅན། དོན་བཞེད་པ་ཕན་པར་བཞེད་པ་ཐུགས་རྗེ་སྟེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ། འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་། ཉན་ཐོས་དེ་དག་དེ་ལ ཉན་པར་བྱེད།རྣ་བ་གཏོད་པར་བྱེད་ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་མི་འགལ་བར་བྱེད་ན། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་དུ་དགྱེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི། ཡིད་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཐུགས་ཡ་ཡ་ པོར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། འདི་ནི་གང་དག་འཕགས་པ་སྟེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པས་དེ་དག་བསྟེན་ན་ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ དགེ་སློང་དག་འདི་ན་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་དེ་དག་དེ་ལ་ཉན་པར་མི་བྱེད། །རྣ་བ་གཏོད་པར་མི་བྱེད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་མི་བྱེད། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་ འགལ་བར་བྱེད་ན།དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར། མི་བཟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འཚིག་པ་ཡང་མི་མངའ། ཐུགས་མ་རངས་པ་ཡང་མི་མངའི། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། འདི་ནི་གང་དག་ འཕགས་པས་སྟེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།འཕགས་པས་དེ་དག་བསྟེན་ན་ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་དག་འདི་ན་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལ་ཉན་པར་བྱེད་པ་ནས་སྟོན་པའི་ བསྟན་པ་ལས་མི་འགལ་བའི་བར་དུ་བྱེད་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་པར་མི་བྱེད་པ་ནས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་འགལ་བའི་བར་དུ་བྱེད་ན། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་དུ་དགྱེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཐུགས་ཡ་ཡ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ སུ་ཡང་མི་འགྱུར།།མི་བཟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འཚིག་པ་ཡང་མི་མངའ། ཐུགས་མ་རངས་པ་ཡང་མི་མངའི། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། འདི་ནི་གང་དག་འཕགས་པ་སྟེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པས་དེ་དག་བསྟེན་ན་ ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དྲན་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཉན་ཐོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གང་གི་ ཚེ་ཉན་ཐོས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་སློབ་མ་གུས་པར་ཉན་པ་དང་།གུས་པར་མི་ཉན་པ་དང་། གཉི་ག་དག་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པའམ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཏེ་ཞེ་སྡང་མི་འབྱུང་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་ བྱ་ཞེ་ན།བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་དུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者说'无畏'就是'不怖畏'，这些都是论师的语言。如此，这是对治恐惧的心所法，而恐惧也是心所法。通过这些作为因的认知也会变得不怖畏，那么为何认知本身不是无畏呢？认知所产生的可以是无畏，但认知本身则不是。
如经中所说：'诸比丘，这三种念住是圣者所修习的，圣者修习它们后，适合对众人教导。何为三种？诸比丘，在此，导师具有慈悲心、怜悯心，为利益而发愿，为饶益而发愿，以大悲心对声闻们说法：这是对你们有益的，这是让你们安乐的，这是对你们有益且安乐的。那些声闻对此听闻、专注、以求了知之心专注、如法修行、不违背导师的教法，如此，如来对此既不生欢喜，也不生愉悦，也不生欣悦，如来对此以正念正知而住于舍。这是第一种圣者所修习的，圣者修习后适合对众人教导的念住。'
复次，诸比丘，此处导师具有慈悲心等如前所说。那些声闻不听闻、不专注、不以求了知之心专注、不如法修行、违背导师的教法，如此，如来对此既不生嗔恼，也不生不忍，也无忿怒，也无不悦，如来对此以正念正知而住于舍。这是第二种圣者所修习的，圣者修习后适合对众人教导的念住。
复次，诸比丘，此处导师具有慈悲心等如前所说。有些声闻听闻乃至不违背导师的教法，有些声闻不听闻乃至违背导师的教法，如此，如来对此既不生欢喜，也不生愉悦，也不生欣悦，也不生嗔恼，也不生不忍，也无忿怒，也无不悦，如来对此以正念正知而住于舍。这是第三种圣者所修习的，圣者修习后适合对众人教导的念住。
'念与智慧'是说明两者的本质，因为经中说'以正念正知'。当说到'声闻也'等广说时，是说当声闻断除烦恼后，对于恭敬听闻的弟子、不恭敬听闻的弟子以及两者都不生欢喜即贪著，也不生嗔恼即瞋恚，为何这些称为佛陀的不共法呢？因为已断除随眠习气。所说'已断除随眠习气'是指已断除欢喜等的随眠习气。

།བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་གང་ཞིག་གིས་སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་གང་སྤྱད་པ་དེའི་དེས་བྱས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ གཡོ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་སེམས་ལ་ཡོད་པ་ནི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱའོ།།བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ན་རེ་བག་ཆགས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་གང་གི་ཡིན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གུས་པར་ཉན་པ་དང་གུས་པར་མ་ཉན་པ་དང་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དེ་དག་གུས་པར་ཉན་པ་དང་གུས་པར་མི་ཉན་པ་དང་། གཉི་ག་ དག་ལ་ཉན་པ་དང་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་དེ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ།ཀུན་དུ་དགའ་བ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མི་འབྱུང་བ་ཡ་མཚན་རྨད་དུ་བྱུང་བར་རྣམ་པར་གཞག་གི་གཞན་ཉན་ཐོས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་ཡང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་སྙིང་རྗེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཡང་འགྲུབ་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཡང་འདོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ནི་གཉི་གར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡིན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་ཡང་མེད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པར་ཤེས་རབ་མི་འབྱུང་བས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ཡང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ཆ་མཐུན་ པ་ཡིན་ནོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་འགྲུབ་ པའི་ཕྱིར།ཐུགས་རྗེ་འདི་ཆེ་བས་ན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའོ།

如果问什么是习气，声闻中某人过去所经历的烦恼，由此所造成的身语活动的因力特征存在于心中，这就称为习气。尊者无边铠说习气是无记心的特征。
论师又详细说明'或者'一词：声闻们是属于谁的，声闻们是属于佛世尊的，而不是属于声闻的。为什么呢？因为一切声闻都是为了成佛而出家的。
对于恭敬听闻和不恭敬听闻这两种情况，那些声闻无论是恭敬听闻还是不恭敬听闻，对于具有听闻的这两种人来说都不会生起欢喜和嫌恶，这被安立为稀有奇特，而对其他声闻则不是如此，这是其含义。
若不是这样的话，详细来说就是：如果不是世俗智的本性，而是像慈悲一样是无嗔的本性的话，则不能成立缘一切众生，不能成立缘三界众生，这是其含义。
比如慈悲不是缘三界。那么是什么呢？因为缘苦恼众生，所以是缘欲界众生，这也会变得与此相似，这是所想的。
如同慈悲一样，也不会成立为具有三苦行相，这样理解。如同慈悲只具有苦苦的行相而不具有三苦的行相，即不会如此具有苦苦、坏苦、行苦的行相，然而却承许具有三苦的行相，因此是世俗智的本性。
为了说明称为'大'的原因，所以说'这是为什么'等等。因为由大福德资粮和智慧资粮而成就，这意味着：因为由大福德资粮而成就，因为由大智慧资粮而成就。
其中大福德资粮是布施、持戒、忍辱三种波罗蜜多。大智慧资粮是般若波罗蜜多。
精进和禅定波罗蜜多属于两者，因此是两种性质。没有精进就没有布施、受持戒律和修习忍辱，所以精进与大福德资粮相应。
同样，没有精进就不会生起智慧，所以与大智慧资粮相应。同样，禅定修习慈等四无量，这方面与大福德资粮相应。
修习念住等三十七菩提分法方面的禅定与大智慧资粮相应。如此由大福德和智慧二资粮而成就，因此这个大悲因为伟大所以称为大悲。

།རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་དམིགས་ཀྱི། སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ཀྱི།སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་འདྲ་བར་འཇུག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ཆེས་ཆེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཐུགས་ རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྡུག་བསྔལ་གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གྲངས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ནི་བསམ་ གཏན་དང་པོ་སྨོས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ས་དྲུག་པ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་དོ།།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ནས་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བསྡུའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་ལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པོ།།ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པར་སྙིང་རྗེ་བར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་ཡིད་ལ་ཉམ་ང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ལས་ནི་ ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོབ་པོ།།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་རྗེ་བར་མཛད་པ་ནི་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པོ། །མི་འདྲ་བ་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་རྗེ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཁོ་ན་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བར་སྙིང་རྗེ་བར་ བྱེད་དེ།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་བར་ཐུགས་རྗེ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྔར་བཤད་པས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ པོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཚོགས་སམ་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་མཛད་པའོ། །དེ་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་ མཛད་པའི་རྒྱུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་འདྲའོ།།དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ།

所谓'相是因为了知三苦的缘故'，是指缘取一切三苦，而不像悲心那样仅仅缘取苦苦。
所谓'所缘是因为缘取三界众生的缘故'，是指缘取三界中出生的众生，而不像悲心那样仅仅缘取欲界中出生的众生，因为经中说'所行境是欲界众生'。
所谓'平等性是因为平等趣入一切众生的缘故'，是指对三界所摄的一切众生以行苦的相平等趣入，因此称为大悲。
所谓'因为无有比此更大的缘故'，是因为以智慧为体性而极其锐利，如同大悲之大，悲心则不如此。差别即是殊胜。
所谓'因为是无嗔和无痴的体性的缘故'，依次是说悲心是无嗔的体性，大悲是无痴的体性。
所谓'因为具有一苦和三苦的相的缘故'，是说悲心具有一苦的相，大悲具有三苦的相。下文一切也都应当按照数字次第配合。
所谓'因为是四禅和第四禅地的缘故'，是说悲心是第四禅地。未至定和殊胜禅都包含在所说的初禅中，因此未说是六地。大悲唯是第四禅地，因为由于一切三摩地自在，唯有彼地能够生起大悲。
所谓'因为从声闻等和佛相续中生起的缘故'，'等'字包括缘觉和凡夫。
所谓'因为离欲界贪和有顶贪而获得的缘故'，是说悲心通过离欲界贪而获得，大悲通过离有顶贪而获得。
所谓'不能救护和能救护'，是说悲心仅仅对声闻等生起悲悯，仅仅是心生怜悯而已，不能从轮回的怖畏中救护。大悲则是佛陀生起大悲心时能从轮回大怖畏中救护。
所谓'因为不平等和平等地生起悲心的缘故'，是说悲心仅对苦者生起悲悯，因此不平等地生起悲悯；大悲则对一切众生平等地生起悲悯。
所谓'由往昔福德智慧资粮圆满成就'，是说由前世的福德资粮和前述的智慧资粮圆满成就。
关于'圆满法身'，法身是无漏法相续的积聚或所依转依。
关于'行利'，利是指世间的善趣和解脱。成办此即是行利，一切诸佛利他事业的因——大悲是相同的。
'如其时'是贯通一切的。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡུན་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་ཡུན་ཐུང་ངུར་འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་རིང་བའི་ཚེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་ཚེ་རིང་བར་འབྱུང་ལ། ཐུང་ བའི་ཚེ་ནི་ཐུང་བར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱལ་རིགས་བཀུར་བའི་ཚེ་ནི་རྒྱལ་རིགས་སུ་འབྱུང་ལ། བྲམ་ཟེ་བཀུར་བའི་ཚེ་ནི་བྲམ་ཟེར་རོ། །དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འོད་སྲུངས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དང་། གཽ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ བོང་ཚོད་ཆུང་བའི་ཚེ་ནི་སྐུ་བོང་ཚོད་ཆུང་ལ།བོང་ཚོད་ཆེ་བའི་ཚེ་ནི་སྐུ་བོང་ཚོད་ཆེ་བའོ། །རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་གོམས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྦྱོར་བའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་རོ། །གུས་པར་བྱས་ཏེ་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པ་དྲག་པོས་སོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས།ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞིར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འདི་དག་ནི་དེའི་ཚེ་ཉིད་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། །ངན་སོང་གསུམ་དང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་དུ ཐར་པར་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་གསུམ་དང་འཁོར་བ་སྟེ།དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་དུ་ཐར་པར་མཛད་པ་དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཐེག་པ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པར་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཡང་ན་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དེ་ཡིན་ནོ། །མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མ་འབད་པར་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཏན་དུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ ཅད་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིའི་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་དང་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་ནི་ཕྱིའི་ཡུལ་སྔོན་མེད་པ་འབྱིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ནི་རྡོ་ལ་སོགས་པ་གསེར་ ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མཛད་པའོ།།བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མཛད་པའོ།

怎么说呢？说'因为长寿和短寿'，是说随着时代的不同，当众生寿命长时，佛世尊示现长寿，寿命短时则示现短寿。
同样，在世间尊崇刹帝利种姓时示现为刹帝利种姓，尊崇婆罗门种姓时则示现为婆罗门。随着时代的不同，也示现为迦叶等种姓和乔达摩等种姓。
同样，当世人身量小时示现身量小，身量大时示现身量大。
因圆满是福德和智慧资粮的特征。果圆满是法身的特征。利他圆满是利益众生事业的特征。
'修习一切福德智慧资粮'中，福德是五波罗蜜多的本质。智慧是般若波罗蜜多的本质，这些就是福德和智慧的一切资粮。修习是反复串习。
'长期修习'是指三阿僧祇劫。'无间断修习'是指没有间断地修习。'恭敬修习'是指以强烈的恭敬心修习。
'果圆满也有四种'是说由于法身圆满成就，智慧等四种圆满，这些也安立为果圆满。
智慧圆满也有四种，将要解说；同样，断除圆满、威力圆满、色身圆满也各有四种，将要解说，这些都将在那时解说。
利他圆满也有四种。怎么说呢？'永远解脱三恶趣和轮回苦的圆满'是指从地狱等三恶趣和轮回的痛苦中永远解脱，这就是圆满。
'或者安置于三乘和善趣的圆满'是指安置于声闻乘等三乘和善趣。这就是圆满，或者说这就是四种利他圆满。
'无师自通'是指自己证得圆满菩提的意思。'一切智'是指通达一切自相和共相的意思。'一切种智'是指通达一切种类的意思。'无功用智'是指仅凭意愿就能通达的意思。
'断除一切烦恼'是指断除三界所有见断和修断烦恼。'永远断除'是指以不退失的方式断除。'连同习气断除'是指没有相续。'断除一切禅定和等至障'是指从两方面都得到解脱。
'外境变化、转变和加持自在圆满'中，变化是指显现本无的外境。转变是指将石头等转变为黄金等事物。加持是指使其长久安住。

།སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་པ་ལ་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སོ། །བསྒྲིབས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསྒྲིབས་ པ་ལ་གཤེགས་པ་དང་།ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ལ་མྱུར་དུ་གཤེགས་པའོ། །ཆུང་ངུར་མང་པོ་འཇུག་པར་མཛད་པ་ནི་ཁྱོད་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་འཇུག་པར་མཛད་པ་སྟེ། བསྒྲིབས་པ་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ལ་མྱུར་བར་གཤེགས་པ་དང་། ཆུང་ ངུར་མང་པོ་འཇུག་པར་མཛད་པ་སྟེ།དེ་དག་ལ་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡ་མཚན་གྱི་ཆོས་ནར་མ་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་དུ་མ་དེ་དག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གཤེགས་པ་ན་མཐོན་དམན་མཉམ་པར་ འགྱུར་ཏེ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམའ་བར་འགྱུར་ལ།དམའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོན་པོར་འགྱུར་རོ། །ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མིག་འཐོབ་བོ། །འོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བ་འཐོབ་པོ། །སྨྱོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲན་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་ འབྱུང་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་མཛོད་སྤུ་དང་། གཙུག་ཏོར་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོར་མོ་ཟླུམ་པ་དང་། སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་ བུ་ལ་སོགས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་སོ། །འདིའི་སྐུ་གདུང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་སྲ་བས་ན་སྐུ་གདུང་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བའོ། །སྐུ་གདུང་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ན་སྐུ་གདུང་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེད་པ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དང་། སྟོད་པ་དང་། བསྟོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམ་པ་གསུམ་པོ་ འདི་ཁོ་ནས་སོ།།འདི་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་ན་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དུ་མ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་གལ་ཏེ་དེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་ན། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་མཐའ་དག་མཁྱེན་པ་དང་བརྗོད་པར་སྤྱོད་དེ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་ པས་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམས། །མཐུ་དང་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་ཟླས་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །མཐའ་ཡས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་གི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རང་གི་ཡོན་ཏན་དབུལ་བས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་གྱུར་པས་མོས་པ་བཅོམ་ཞིང་དགའ་བ་བཅོམ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་གུས་པའི་བར་དུ་མི་བྱེད་དེ། དད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དད་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟོགས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་རྣམས་ལས་ནི་རྒལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ཡོད་པས་ན་ལྷའི་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་དུ་ འོང་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མྱུར་བ་དང་མཐའ་བཟང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལྷའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ མྱུར་བ་ནི་འབྲས་བུ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

具足寿命布施和加持的威力，是以具足寿命布施和加持威力而成就。广说'遮蔽'等，是指穿越遮蔽、穿越虚空、迅速到达极远之处。使多入于小，是指您使大象等众多事物进入小处，即穿越遮蔽、虚空和迅速到达极远之处，以及使多入于小，这些都称为具足威力。
自然生起的种种稀有法相，称为具足。当那些佛世尊行走时，高低变得平等，高处变低，低处变高。盲人获得眼睛，聋者获得耳朵，疯者获得记忆，这是法性，一切应如经中所说理解。
所谓具足相好，是指具足三十二大丈夫相，如白毫相、顶髻等。所谓具足妙好，是指具足八十种随形好，如圆满手指、铜色指甲等。
具足力即无爱子力。其身坚固如金刚，故称金刚身。以金刚身为体性，因其具足故称具足金刚身性。
如是，这些是诸佛大德性的总集，任何殊胜士夫生起净信，对佛世尊作赞叹、称赞、将赞叹者，一切皆由此三种殊胜具足而成。
此中有多无数劫，故寿命为多无数劫。诸佛世尊若加持，则能知晓和宣说其一切大德性，因其差别无边而极其广大，此为所思。
首先，如是等广说，是对功德、智慧、威力、利益的分类。既是无边又是稀有，此为同体合集。
这些即是大宝，如来是这些的源泉。然而，愚凡夫因自身功德贫乏而推度，信解被摧毁、欢喜被摧毁者，不会对佛生起恭敬，即不会生起信心。
仅以信心即是说不了解。所谓异熟不定，是思维不会违背那些已定的异熟。因在诸天中故为天。
非无果、悦意、殊胜、迅速、善终故。其中，非无果是因必定产生果报。果报悦意是因果报为天界。果报殊胜是因果报众多。果报迅速是因将在现法等中感受果报。

།འབྲས་བུ་མཐའ་བཟང་བ་ནི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེ་དག་མངའ་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕན་པའོ། ། ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་པར་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ ཅིག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །འགའ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ཆགས་སམ་ཞེ་སྡང་ངམ་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བདག་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མ་ལངས་པ་དེས་བདག་མཐོང་ནས་འདིའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་།འདིའི་ཞེ་སྡང་དང་། འདིའི་ང་རྒྱལ་དང་། འདིའི་བག་མེད་པ་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ བྱེད་དོ།།འདི་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་སྲུང་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཁོ་ནའི་མཐུས་གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཟུང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པར་མི་ འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་སྤང་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་བཅས་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་བཞི་མེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རང་གིས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།ཡང་ན་འདིའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཞན་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཡང་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་ནི་མི་ཤེས་ སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་དང་འོག་སའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་ལ། སྨོས་ནས་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་སོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་དམན་ཞིང་དམན་ པ་ཡིན་ནོ།།སྤྱོད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་ལ། རྒྱུས་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་རྣམས་དང་། དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་གཉི་ག་འདིར་ མངོན་སུམ་པ་ཡིན་ནོ།

由于果为涅槃，故为善果。如来具足彼等功德，故称为无上福田。所谓'作'，即供养等利益。所谓'随宜'，即随其所能。诸佛世尊的功德中，无烦恼、愿智等一些功德是与声闻共同的。神通、禅定、无色等一些功德是与凡夫共同的。'等'字所摄的是空性、无相、无愿等。
所谓'任何人缘此亦不生贪欲、嗔恚或我慢'，是因为彼能断除见我等执著。如同在未从三昧起定时所证悟的'愿见此不生贪欲，不生嗔恚，不生我慢，不生放逸'，从三昧起定后也如是随顺而行。此是护他心的殊胜方便，并非仅仅由生起无烦恼三昧的力量，就能使他人不生烦恼的意思。
所谓'不令烦恼'，即不会使之烦恼的意思。第四禅是诸易行道中最殊胜的。无烦恼唯属彼地，不属其他地。所谓'不能永断'，是因为可能退失。具四烦恼者是修所断的贪等烦恼。无四烦恼者是见所断的遍行烦恼，因遍行缘一切自相续，亦缘他相续，故不能永断。
所谓'彼之一切所缘'，即缘一切故为一切所缘。或者，此之一切所缘，即如无烦恼般，不仅缘烦恼，还缘色等的意思。
说'毗婆沙师等说'，是显示依据其他宗义亦知无色界，意思是认为诸佛无有不知之境。愿智不能现证无色界。为何？因为愿智属第四禅地，如将解说其唯缘自地及下地境，且愿智亦如神通。所谓'从因相顺及行为差别'，其中因相顺是低劣又低劣。行为是住于无色定。如是则以果推因，以因推果，即显示死后往生者与得彼等定者，此二者于此皆为现量。

།འདིར་དཔེ་ནི་ཞིང་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཞིང་པས་འབྲས་བུས་ས་བོན་དང་ས་བོན་གྱིས་འབྲས་བུ་རྟོགས་པ་ལྟ་བུའམ། དཔེར་ན་ཞིང་པས་ཞིང་འདི་ལྟ་བུ་ལུས་ནི་འབྲུ་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའམ། འབྲུ་མཐོང་ནས་འདིའི་ཞིང་ནི་འདི་འདྲའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་ དཔག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལུས་ཞི་བ་མཐོང་ནས་འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔོག་གོ། །སྨོན་པ་སྔར་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོད་པ་སྔར་བཏང་བ་སྟེ། སྨོན་ཅིང་གཏོད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཏིང་ ངེ་འཛིན་དེའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ཙམ་ཞིག་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡང་ཇི་ཙམ་ཞིག་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་ཤེས་ལ།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཇི་ཙམ་ཞིག་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་འདིར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ དོན་དུ་མ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་ཆོས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། ཐ་མར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། །ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། །མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ གང་ཞེ་ན།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་འབྲས་བུའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་པའོ། །དེ་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡིན་པ་དང་།མིའི་རྟེན་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་གཉིས་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོགས་ཤིག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་དང་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་པ་ནི་དོན་དང་འབྲེལ་པའོ། །ཐགས་ཐོགས་ མེད་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།རིགས་པ་དང་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་རིགས་པ་དང་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་སྟེ། རིགས་པ་དང་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ་ལའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་གསལ་བར་བྱ་ཞིང་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་གསལ་བར་བྱའོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཤེས་པ་དགུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན། ངག་ལ དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ལམ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་དང་། ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མདོར་བསྡུ་ན་ཤེས་པ་དགུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པ་བཅུའི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དོན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟད་པ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གམ། ཀུན་འབྱུང་ བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་དམིགས་སོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ།

此处以农夫为例是说，譬如农夫通过果实了知种子，通过种子了知果实，或者譬如农夫知道'这样的田地会产生这样的庄稼'，或者看到庄稼后推断'这庄稼的田地是这样的'。同样地，看到众生身体寂静后，推断'此是从无色界死后转生而来'，或推断'将往生无色界'。
'先发愿'是指先作意，即'发愿作意'的意思。
'成为彼等定的对境'是指成为声闻的对境时了知其程度，乃至独觉的对境时了知其程度等。
法无碍解在此指所说之法。'法'字有多种含义，如'诸比丘，我为你们说法，初善、中善、后善，义理优美，文字优美，不杂染，圆满清净，宣说清净梵行'，此处指所说之法。'何为法？即八支圣道'，此处指修行之法。'皈依法'，此处指涅槃等果法。
'无碍'是指不可阻碍。
'如是'一词仅与'不动法性'和'人身依处'这两个含义相连，因为所缘等另外单独提及。
'以理及无碍宣说'中，'理'指与义相应，'无碍'指无阻碍。'以理及无碍宣说'即是以理及无碍而宣说。其体性即是以理及无碍宣说性。
'定自在'即是禅定自在。'明显且不忘失定自在'即是明显定自在。
辩才无碍解因为是无碍了知，故有差别。
若问：'如何辩才无碍解是九智之自性？'答：缘语言者是苦、集、法、类、尽、无生、世俗智之自性；缘道者是道、法、类、尽、无生、世俗、他心智之自性，故总之是九智之自性，除灭智外。
若一切法义皆是对境，则为十智，意即无有任何法不是十智之所缘。
若涅槃是对境，则为六智，因为灭智是法智等五智之自性。
因为缘名身等及语言，故无尽苦智等不以自相缘苦之一分或集之一分。那又如何？以共相缘五取蕴，故是世俗智之自性。

།ཡན་ཆད་ན་མིང་གི་ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཆོས་ སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།གང་ན་མིང་གི་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ན་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚུལ་འདྲ་བས་མིང་གི་ཚོགས་མེད་པར་བརྗོད་པས་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱང་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ཆད་ན་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་སྟེ།མདོ་ལས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་འདི་དག་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་ཡང་མིང་དང་དོན་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ལངས་ནས་ཡང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་ མེད་པས་མིང་དང་དོན་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྨྲ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཕོ་དང་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དུས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཚིག་བླ་དགས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ པའི་ཚིག་ནི་ཚིག་བླ་དགས་སོ།།དེ་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་དེ་ལའམ། ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དོན་རྟོགས་པ་དང་། དེའི་གཅིག་དང་། གཉིས་དང་ མང་པོ་དང་།མོ་དང་། ཕོ་ལ་སོགས་པའི་བླ་དགས་དང་། དེ་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་དེའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །སོགས་པས་ན་སེམས་སོ་ཞེས་ འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྡུའོ།།ལན་དང་ལན་སྤོབས་པས་ན་སྤོབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་རྩིས་ཡིན་ནོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ། །ངེས་ པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ནི་སྒྲ་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་རྣམ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ།ལ་ལ་ནི་སྨོན་ནས་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ནི་དེ་དག་ལ་མ་གཏོགས་པར་རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མ་གཏོགས་ཏེ།དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པས་སློང་བར་བྱེད་དོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་མེད་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་རབ་མཐའ་པས་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། དེ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཀུན་གྱིས་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོད པའི་ཕྱིར་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའོ།།མུ་བཞི་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མུ་བཞི་པ་ནི་དྲི་མ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ།

以上无名身的原因是指：无色界中无法分别智，这是在说明，哪里有名身，那里就有句身和字身，以此类推，说无名身就已成立无句身和字身。
以上无寻的原因是指：在第二禅以上，因为经中说'寻思后说话'。这些法分别智在入定时也是缘于名和义等，出定后也是以无碍的方式缘于名和义等的后得智。说话只是后得智。
男性和女性等词的附加，'等'字包含时间、作者等。词的附加是异名。或者，依此而说的词就是词的附加。
'于此无碍'是指对这些词的附加，或者对句身和字身。正因如此，这些是第六种，是因为随顺句身和字身而了解义理，及其一、二、多数，以及阴性、阳性等附加，对此无碍，所以是第六种。
因此'色'等这样的词，'等'字包含'因识别故为识，因积集故为心'等词的词源解释。
'因反复辩答故为辩才'是以辩论的方式。'依次'是指：法分别智的前行是算术，义分别智是佛语，词分别智是声明学，辩才分别智是因明。
说一切有部认为只是佛语。'此有六种'是指：第四禅中，有的是无烦恼性，有的是愿智性，有的是三种分别智性，有的除此之外仅是究竟。
'三种分别智'是指除去词分别智，因为彼处无寻，词分别智是由寻伺引发。那么，如何说'六种无差别是究竟'呢？因此说'词分别智是由其力获得，而非第四禅地摄'。
那是什么呢？是欲界和初禅地摄的意思。'一切地随顺所成'意为由一切地随顺所成就。因为此中有究竟圆满，故称究竟。
'如四句'是指如同四种垢染一样。关于'神通境'的广说：六神通是神变通、天耳通、心差别通、宿住通、死生通和漏尽通。

།འདིར་མདོ་ནི་འདི་ན་དགེ་སློང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར། །མང་པོར་གྱུར ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གཞུང་རྒྱས་པར་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་བྲིས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་དགེ་སློང་ལྷའི་རྣ་བ་རྣམ་པར་དག་ པ་མི་ལས་འདས་པས་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་ཐག་རིང་པོ་ན་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་འམ།ཐག་ཉེ་བ་ན་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཡང་རུང་གཉི་ག་ཐོས་ཏེ། འདི་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ན་དགེ་སློང་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་འདས་ པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་ལྷའི་མིག་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གཞུང་མདོ་མང་པོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།འདི་ན་དགེ་སློང་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མངོན་དུ་ བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་།འདི་ན་དགེ་སློང་སེམས་ཅན་གཞན་དང་གང་ཟག་གཞན་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་ བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ དང་།རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མ་བསྒོམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། སེམས་ རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱ་བའོ།།འདི་ན་དགེ་སློང་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་ བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། །སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་ན་རྣམ་པར་ གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞིང་།བདག་གི་ཟག་པ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གཞུང་མདོ་ མང་པོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེའི་ཡུལ་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་འགྲོ་བ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པའོ། །དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །ལྷའི་རྣ་བ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའིའོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཆགས་པ་དང་། སྡང་བ་དང་། རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་ནི་གོ་རིམས་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་ནི་ཆགས་སོ། །རེས་འགའ་ནི་སྡང་ངོ་། །རྨོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

此处经文是：比丘体验多种神通境界智的现证神通。'一变多，多变一'等，直至'此为神通境界智现证神通'。详细内容应参见'神足定'等处的广文。
同样，此处比丘以超越人类的清净天耳，能听到远近一切人与非人的声音，此为天耳智现证神通。
此处比丘以超越人类的清净天眼见到众生等，直至'此为天眼智现证神通'，如诸经中所说。
此处比丘忆念种种宿世等，直至'此为宿住随念现证神通'。
此处比丘如实了知其他众生与补特伽罗的心念与思虑，了知有贪心者为有贪心，了知离贪心者为离贪心。
了知有嗔心、离嗔心、有痴心、离痴心、散乱心、专注心、怯弱心、精进心、掉举心、不掉举心、不寂静心、寂静心、等持心、不等持心、未修心、已修心。
了知未解脱心为未解脱心，了知已解脱心为已解脱心，此为心差别智现证神通。
此处比丘如实了知'此是苦圣谛'，如实了知'此是苦集'，'此是苦灭'，'此是趣向苦灭之道圣谛'。
如是了知、如是见已，其心解脱欲漏、有漏、无明漏。解脱时生起解脱智见，了知'我生已尽'等，直至'不受后有'，此为漏尽智现证神通，如诸经中所说。
神通即是三摩地。其境界为变化与行走，即神通境界智。现证即是现前，故为神通境界智现证神通。天耳所生智，其现证即为天耳智现证。心差别即是特征，如贪、嗔、痴等，或者差别是次第，即或时贪、或时嗔、或时痴等。

།དེ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་མངོན དུ་བྱ་བའིའོ།།སྔོན་གྱི་གནས་དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའིའོ། །འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དག་གོ། །དེ་དག་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའིའོ། །ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པ་དེ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་འདྲའོ།།སེམས་ལ་ཤེས་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་ཤེས་པ་ལྔའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་དང་། རྗེས་དང་ལམ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཉིད་སྲིད་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཉིད་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པའི་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་སྟེ།ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཤེས་པ་བཅུ་ཆར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་དྲུག་ ཡིན་ཏེ།དེ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་དང་འདྲའོ། །འདི་ནི་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པ་འདི་ཁོ་ནས་ཀྱང་དོན་འདིར་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ན་བསམ་ གཏན་བཞི་དག་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པ་འདི་ནི་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།རེ་ཞིག་གསུམ་ནི་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་སོ། །གཟུགས་ལ་སྟེགས་བཅས་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ ལམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གཟུགས་འདི་འདྲ་བས་ན་སེམས་འདི་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང་མེད་དེ། མཐར་གྱིས་སྔོན་གྱི་གནས་གཞན་རྗེས་སུ་དྲན་ པས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་མཐར་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་གནས་གཞན་དག་རྗེས་སུ་དྲན་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ལ་ མི་དམིགས་ལ།བདག་ཉིད་ཀྱི་གནས་གཞན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དུས་ན་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་ས་པ་མེད་དོ། །གནས་དང་རུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་ སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ལྟར་མདོ་ལས། གང་དུ་བདག་མིང་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ལྟ་བུ། རུས་ནི་འདི་ལྟ་བུ། ཁ་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ། ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས། ཚེའི་མཐའ་ན་འདི་སྲིད་ ཅིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན།སེམས་ཅན་ནི་དེ་དག་བྱུང་ངོ་། །བདག་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ནི་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་སོ།

了知此，即是现证。忆念宿住，即是了知彼而现证。
死亡与转生即是死亡和出生。了知彼等，即是现证。
了知诸漏尽，即是现证，应当如是一一配合'神通'之词。
如沙门果者，譬如沙门果是有为解脱道之自性。
关于'于心为五智'，'于心'即是心的异名神通。此即是五智之体性之意，
无漏的他心智可成为法智、随智、道智及他心智，有漏者可成为世俗智及他心智。
如力者，即如漏尽智力。
若漏尽智缘于漏尽，则为六智，因为灭智即是法智、随智、尽智、无生智，世俗智亦可缘于灭。
若是漏尽智，则为十智，因为漏尽相续中具有十智。
同样，若缘于漏尽之神通即是现证漏尽智之神通，则为六智，与前相同。
若是漏尽神通，则为十智，与前相同。
应知此是遍一切地，如力所说，仅此即表达此义。
又因为确定唯五在四禅中，所以显然此第六神通是遍一切地。
首先，三者不存在，即神足、天耳、天眼神通。为何？因为缘于色，无色界已破除色想故不缘于色。
因为是依色而成就，即是由色门而成就之意。
因为是由缘色之道而成就之意，即是'由如是色而成如是心'，而无色界不缘于色。
宿住随念亦不存在，因为由渐次忆念前世而成就。
如是由渐次忆念自身前世而修，将说'无色根本善，境非下有漏'，故无色界亦不缘欲界法，
而自身前世欲界法在成就时亦是其所缘，故无彼地摄。
关于'缘于处所及种姓等'，即如'从彼死后生于某处'，
如经中说：'我于彼处名为某，如是种姓，如是族姓，食如是食，经历如是苦乐，寿量如是，住世如是久，寿终时如是，
彼等众生出现。我从彼处死后，生于某处。'

།དེ་ནས་ཀྱང་ཤི་འཕོས་ནས་ནི་འདིར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་དང་བཅས། ཡུལ་ཕྱོགས་དང་བཅས། གླེང་གཞི་དང་བཅས་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་ན།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གནས་དང་རུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པས་འདིའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སྟེགས་བཅས་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གཏོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏོད་པར་བྱེད་པའོ། །མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ལུགས་ལས་བཟློག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེའི་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། འགགས་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །ཐོད་རྒལ་དུ་ཡང་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚེ་གཅིག་གམ་གཉིད་ཐོད་རྒལ་དུ་རྒལ་ནས་ཀྱང་དྲན་ནོ། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དྲན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཁོ་ན་དྲན་ནའོ། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་འདིར་འོང་བ ནི་མེད་དེ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་འདིར་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་དོ། །དེར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་གནས་གཙང་མ་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐོས་པས་སོ། །ཉམ་སུ་མྱོང་བ་རྣམ་ གཉིས་ཏེ།།མཐོང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། །ཐོས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་དེས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་མི་འཛིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་ཅེ་ན།ཕ་རོལ་པོའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་མ་ཐག་པའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་ དེ་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དག་གི་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་ཡང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རྣ་བའི་སྦྱར་བ་ནི་སྒྲ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་མིག་གི་ནི་སྣང་ བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདྲི་བ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པ་གཉི་ག་ཡང་སྦྱོར་བ་ཁོ་ནས་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅན་ཏེ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཐམས་ཅད་ ཀྱང་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།སྦྱོར་བས་འཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། །སྒྲ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དེ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ བཞི་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཤི་འཕོས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་ཏེ། མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པར་མི་འཛིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་བསྡུའོ། །དེ་ནི་དེས་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་མི་ཤེས་སོ། །འོ་ན་གང་གིས་ཤེས་ཤེ་ན། དེ་ལས་ གཞན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

经中说道：'死后转生到此处'等，能够忆念具有多种形相、具有地域、具有缘起的前世住处。对于无色界众生来说，由于不缘住处、种姓等，也不缘下地，因此也不是无色界地的众生。
如何成就他心智通而依托于色法呢？为此广说'欲知他心者'等。'专注'即是专注作意。'取相'即是确定心的形相之义。'逆其次第'即是逆转该心的次第，即作意已灭的其他诸状态。'跳跃忆念'即是跳越一世或二世而忆念。
若问：'如何忆念净居天？'若仅忆念曾经经历过的，而净居天不来此处，因为是不还果的缘故。因此在此处无法亲身经历。在彼处也不可能，因为凡夫不生彼处。'因闻而经历'是说听闻净居天是如此这般。经历有二种：见而经历和闻而经历。
'依他相续而生'是说，宿命随念智是属于禅定所摄，若不能执持无色界的心，如何依他相续而生？应当广说'取他人意识刚灭之相'等。'其他'是指不是从无色界死后转生者，他们的宿命随念智依自相续而生，因为容易的缘故。
'神通等'是指神足通、天耳通、天眼通三种神通。依次第，神足通的修习是作意轻性，天耳通的修习是作意声音，天眼通是作意光明。
若问'如何获得这些？'是就获得而提问。现前成就无论熟练与否都需要修习。'不熟练者以修习'是指特殊的、以前未生起的一切。'一切亦由修习生'是说无论是离欲所得还是修习所得的一切。
'除声外'是说因为声音是间断的，所以不能变化。欲界所摄的变化是外四处，如后将说明。若问'那么如何'等广说，若天眼通所缘是色处，那么如何能以死生智了知'这些众生具有身恶行'等？因为眼识不能执取语行和意行。'等'字包含邪见。
'彼不能知'是说语行、意行等，那天眼识不能了知。若问由何了知？说'彼外神通眷属智'，意即是意识。

།ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་དང་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་གྱི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན།ཤེས་པ་བཅུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མ་འོངས་པ་དག་འཐོབ་བོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ ས་པར་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཤེས་པ་དང་།རྣ་བའི་ཤེས་པ་དང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ནི་མེད་དེ། མིག་དང་རྣ་བའི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །རྣ་བའི་ རྣམ་ཤེས་རྣམ་རིག་སློང་།།གང་ཡིན་དེ་ནི་དང་པོར་གཏོགས། །ཞེས་ཁྱད་པར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་མིག་དང་རྣ་བའི་དབང་གིས་དེ་དག་གི་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་རྣ་བ་དག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པར་རྣམ་ པར་གཞག་གོ།།དེ་ནི་གཙོ་བོའམ་ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ན་གཙོ་བོ་སྟེ། ཕལ་ཆེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་བཅུ་ནི་ཤེས་རབ་དགེ་བའི་ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་དོ། །ཡང་ན་མངོན་ པར་ཤེས་པ་ཕལ་ཆེར་དགེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་ཏེ།མོན་སྲེན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་མཐའ་སོགས། མ་རིག་པ་ནི་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ནི་རེ་ཞིག་ སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་ན་རེ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ ཞེས་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་བསམ་པ་ནི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་གྱི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་ བཟང་ན་རེ།སྔོན་མཐའ་སོགས། མ་རིག་པ་ནི་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྔོན་གྱི་གནས་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་ བཅུ་བདུན་པ།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ཁོ་ན་རིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྔ་མས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒུད་པ་མཐོང་ནས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བར་མས་ནི་གཞན་ཁོ་ནའི་སྟེ། དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་སྐྱོ་ན་གསུམ་པས་ཡང་དག་ པའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདིར་གང་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་གིས་བཤད་པ་ཁོ་ན་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་ ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་རྣམས་ནི་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་ནས།འདི་དག་གིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།

所谓'余'，即宿住和漏尽通都是四念住的自性。如何漏尽通是四念住的自性呢？因为是十智的体性。虽然是六智的体性，但也能获得未来的身、受、心念住。
那么，如何成就第四禅地所摄呢？眼识和耳识等第二禅以上地所摄是没有的，因为不与眼识耳识相应的缘故。这些在第二禅以上也是没有的，因为'第二等地中，身眼与耳识，了别皆已灭，彼属初禅摄'，这是其差别。
关于'依根'的广说，是由于依眼根和耳根的缘故，其识也是第四禅地所摄，因为眼根和耳根被安立为第四禅地所摄。'这是说主要或大部分'，即成为主要故为主要，大部分也与此相同。神通善法是主要的，因此依此而说'十神通是善慧'。
或者，因为神通大部分是善的，所以这样说，就像虽然有豌豆小豆等，但仍称为豌豆堆一样。
'前际等，无明得遮故'乃至'依次'的内容，首先，具德胜者等说：宿住随念能遮除对前际的愚痴，死生通能遮除对中际的愚痴，漏尽通能遮除对后际的愚痴，因为了知'此后无他有'。
这些论师的想法是，时间次第是过去、现在、未来时，因此认为义理应当如此。
法称论师说：'前际等，无明得遮故'，即宿住通能遮除对前际的愚痴，死生通能遮除对后际的愚痴。
【第五十七品】漏尽通能遮除对中际的愚痴。因此只有三明，因为由前者见到自他衰败而生厌离，由中者唯见他人，如是生厌后，由第三者通达真实义故。
此中应当如何理解？应当视法称论师所说才是明的体性。论师的意趣也显然如此，因为如此说道：'宿住、死生和漏尽智现证，这些称为无学三明'，并解释说这些依次能遮除对前际、后际和中际的愚痴。

།མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་རིག་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་མདོ་ཉིད་ལས་འདི་སྐད་དུ་མི་སློབ་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་རིག་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་ཞེས་འབྱུང་བས་རིག་པ་གསུམ་དུ་ རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ལ།འདི་སྐད་དུ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཡིན། རིག་པ་གསུམ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་བས་སོ། །མི་སློབ་པའི་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་ པ་དག་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ ནི་ཀུན་རྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ།ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་འདི་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཞེ་འགྲས་པ་དང་བར་མར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་ བརྟེན་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱོར་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐག་རིང་པོ་ལ་ཉེ་བར་མོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་གྲུབ་པ་ནི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཐག་རིང་པོ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཉེ་བར་མོས་ཤིང་དེས་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་སྤྲུལ་ན་སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ སེང་གེར་བསྒྱུར་བའམ་གླང་པོ་ཆེར་བསྒྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་སེང་གེའམ་གླང་པོ་ཆེར་སྤྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་ འབྲེལ་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་སྤྲུལ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་བདག་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པས་ རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པས་མདོར་བསྡུ་ན་སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །གོས་དང་རྒྱན་བཞིན་དུ་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གོས་དང་རྒྱན་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བའི་ཕྱིར་རམ། དབང་པོའི་ རྟེན་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་པ་དེ་དག་འདྲའོ།།སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསྣུན་པ་ ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་པ་དེ་གཉིས་དང་རང་གི་ས་པའོ། །བཞི་དང་ལྔར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ས་འོག་ མ་པ་གསུམ་དང་རང་གི་ས་པའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། ས་འོག་མ་པ་བཞི་དང་རང་གི་ས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如果问'所说的唯有三种神通是三明'是什么意思？如是，经中明确说道：'无学者的随念宿住智证明、无学者的死生智证明、无学者的漏尽智证明'，因此建立为三明。又说'是三藏，是三明'。
所说'是无学者的明'，是考虑到无漏的缘故。'彼二'是指宿住和死生神通，因具有漏尽，既非有学也非无学。
'依次为三神变'是指神足境界神通是神变神变，心差别神通是记心神变，即'你的心是如此'。漏尽神通是教诫神变，意思是如实显示。
'对怨敌和中立者'是依据词源学的方式解释。'因不迷惑'是指若无烦恼漏尽则不会生起。'成就'即是完成的意思。
'对远处作近想'是说由胜解所成即从胜解而生，远处作近想并由此迅速前往，故称由胜解所生。
'四外处'是说内处不能变化，若变化则会导致本无有情出现的过失。
'与自身他身相连'是说自己变为狮子或大象是与自身相连，在自身之外变现狮子或大象是与他身相连。
'如是有二种'是指与自身和他身相连。
'色界亦同此'是说如同欲界所生者变化欲界和色界二种，且与自身相连和与他身相连二种共四种那样，色界所生者也变化四种，所以总的来说变化有八种。
'如衣服装饰不相应'是说如同与自身相连的衣服装饰因不计为有情或不与根相连故不相应，这些也是如此。
'二处'是指色处和触处。香处和味处则不是，考虑到不相应的缘故。声处也不是，因为将要解释。其他人说因撞击而生，考虑到是暂时的缘故。
'第二禅果有三'是指下地二种和自地。'配四和五'是说第三禅地有四种，即下地三种和自地。第四禅地有五种，即下地四种和自地。

།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་པོས་སྤྲུལ་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སྤྲུལ་པ་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པར་འགྲོ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་དེར་མི་འགྲོའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ ན།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ནར་འགྲོ་བས། འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྙེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ དག་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་རྙེད་དོ།།སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་དག་པ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན། དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དག་པ་པ་ལས་སྐྱེའོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་ཚེའོ།།སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དག་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལས་ལངས་པའི་ཚེའོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚེའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་གནས་པའོ། །ས་གོང་མ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་སྨྲར་འཇུག་གོ། །ཡན་ཆད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་ན་རྒྱུ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མེད་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་འདི་སྨྲར་འཇུག་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གཞན འཇུག་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་པོ་གནས་པར་འདོད་པས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས། དེ་ཡང་འདི་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཞན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྨྲར་འཇུག་གོ། ། སྔོན་གྱི་བསམ་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་སྔར་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱའོ། །དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། །དེ་སྨར་གཞུག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པས་སོ། །གནས་སྐབས་གཉིས་ལ་བྱིན་གྱི་རླབས་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཅི་གསོན་པོ་ཁོ་ན་ལ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲིའོ། ། འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའི་མོས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེས་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་རེས་འགའ་ནི་གཞན་དག་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ལ། རེས་འགའ་ནི་རྣམ པར་འཚེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་སྤྲུལ་པའི་བདག་དང་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲ་མེད་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་སྒྲ་ མེད་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པས་སོ། །སྒྲ་ནི་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ། །སེམས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྤྲུལ་པ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་ ལས་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་སྤྲུལ་པ་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའམ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།

所谓第二禅等果详细出现是指，变化者所变化的第二禅等果的变化，即是初禅地的变化之果。较初禅果更为殊胜，因为第二禅的变化果能趋向第二禅地，而初禅果则不能趋向彼处。那么如何呢？只能趋向初禅地，故从趋向的差别而有差异。同样也应当应用于第三禅等果。
所谓'获得四禅'是指变化心也如同禅定根本定一样通过离贪而获得。所谓'变化心在净禅之后生起'是指当变化心现前时，最初的变化心是从净禅生起。所谓'在变化心之后'是指第二等相续之时。所谓'从变化心也生净禅'是指从变化心出定之时。'变化心'是指相续之时。所谓'住于定果'是指住于变化心。
所谓'上地'是指第二禅等地，由初禅地者令其说话。因为第二禅以上没有能发起表业的有寻有伺心，如说'思维观察后说话'。所谓'若无变化心则无变化'是指若无因则果也不存在，如是思维：若不存在，此变化如何能说话？
所谓'加持后令他入故'是指变化者欲安住故以变化心变化后，加持说'愿此安住'，之后以其他有寻有伺心令说话。随顺前行之意愿相续，因为之前已在心中决定：应当变化、应当加持、应当令说话。
因为加持可能发生在两种情况，故问是否只对活着的有加持。所谓'由大迦叶尊者加持'是指由大迦叶尊者胜解的意思。
所谓'从生起所生三种'是指天等有时为利益他人而变化，有时为损害而变化等。所谓'彼等所作'详细出现是指天等所作的变化之自身与他相关联是九处。为什么呢？因为是无声的色处，如是其中有无声的眼等处和色等处。声因无相续故不能变化。因为无心故也不能变化意处和法处。
若问'变化无心'从何得知？从论中，如是说：'此变化应说是由四大种所成，还是说非由四大种所成？答：应说是由四大种所成。'

།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཅན་ནམ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཅན་མ་ ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ།སྨྲས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འཇུག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ། སྤྲུལ་པ་པོའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འཇུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ན་དབང་པོ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་རང་དང་གཞན གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པའི་སྤྲུལ་པ་གཟུགས་དང་དྲི་དང་།རོ་དང་རེག་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་པར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་པོ་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་མ་འབྲེལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ང་ལས་གཞོན་ནུ་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཅི་ལྷའི་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲ་འདི་དངོས་ཤིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ སེམས་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་དེ་དག་ལྷ་ལ་ཡོད་པས་ན་ལྷའིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཟུང་ན་ནི་སྒྲ་འདི་དངོས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ལྷའི་དང་འདྲ་བས་ལྷའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པས་བརྟེན་པས་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཞར་བ་དང་ནོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞར་བ་ ནི་གཏན་མ་ཚང་བའོ།།ནོངས་པ་ནི་ཡོ་བའོ། །ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ལྷའི་མིག་གིས་ནི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་ཡང་མཐོང་ལ་མདུན་དུ་ཡང་མཐོང་གི་།ལྷའི་མིག་མ་ཡིན་པས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ བཞི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྷའི་མིག་དང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བསྡུས་ཏེ། ལྷའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་འདི་ཡང་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་ཡོད་དོ། །གང་དག་གིས་ལྷའི་མིག་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ དང་།ཀླུ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འགྲོ་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་ཡང་མེད་དོ། །ལྷའི་རྣ་བ་དང་མིག་ཀྱང་འཐོབ་པ་མེད་དོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དོ།།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུར་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡང་དག་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ མེད་དེ།དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡང་དག་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པའི་དཔེའོ།

应当称为以因所成的有形或非以因所成的有形。所说的以因所成的果是有形的，也应当称为无心。应当说由何者的心力而转起？所说，应当说由化现者的心力而转起，如是而出。
如果第九处化现，由于化现诸根，为何不会出现前所未有的有情？因为诸根是显示有情的。对此说'由于与根不相异故'。此是因为眼等五根与自他身相连的化现色香味触的本性不相异而住，因此不化现称为第九处的根，这是宗义。化现不与自他身相连的，唯是四处。
如同难陀童子和中有等的例子，这两个是业所生神变的举例。问：这些是否唯是天界的？此是思考'天界的'这个词是实有还是假立。若取为因存在于天界故称为天界的之义，则此词是实有。若是由于与天界相似故称为天界的，则是假立。菩萨、转轮王、宝居士等的例子，是显示唯是假立的比喻。
由于具有识故，是由于通过领受色的方式而成立，故恒时具有识而依止，唯是相同。关于'由于无缺陷和过失故'，缺陷是完全不具足，过失是偏差。'一切不见'是以义理说明：天眼能见背后也能见前方，而非天眼则不如是。
天耳等四者，等字包含天眼、宿命随念、他心智，此天耳等四者也有生得。哪些由生得获得天眼？欲界诸天、诸龙和色界众生。无色界众生则无，因为彼处无色故。也无神变行和化现。也不得天耳和天眼。由于无观察自他相续故也无他心智。
也无如欲界和色界众生般的宿命随念，因为不能成就如是之身故。或者说也无如欲界和色界众生般的一切神通，因为不能成就如是之身故。非如修所成果唯是善的情况，这是反面的比喻。

།འགྲོ་བ་གཞན་ན་གནས་པས་ནི་རྟག་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ན་གནས་པས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ དང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་དག་གིས་དེ་རྟག་ཏུ་ཤེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་མཉེན་པའི་ཕྱིར། མི་ལ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད། ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དང་། རྟོག་གེ་དང་། རིག་པ་དང་། སྨན་གྱི་ ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་ཡོད་ཀྱི།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དོ། །འོ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཚེ་རབས་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་དྲན་པ་ཉིད་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེས་ནས་འབྱུང་བས་ཇི་ལྟར་རོ། །འདི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་གིས་ནི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ནི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེས་པའི་དུས་ཉིད་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་དཔེར་ན་བྱ་རྣམས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ ལྟ་བུ་སྐྱེས་པའི་དུས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཡང་གང་ཡང་རུང་བའི་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་ལྷ་ལ་ སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དཔེར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པའི་འགྲེལ་བཤད་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བདུན་ པའོ།། །།བདུན་པའི་འོག་ཏུ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པ་ཉེ་བར་དགོད་པའི་འགྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཤེས་པའི་སྐབས་ཤེས་པ་བཅུའི་སྐབས་ཀྱིས་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།རང་བཞིན་གཞན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་ གཏན་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་བསམ་གཏན་དང་འབྲས་བུའི་བསམ་གཏན་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་གཅིག་པའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འདི་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཙམ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དབྱེ་ན་ནི། རྗེས་འབྲང་བཅས་ན་ ཕུང་པོ་ལྔ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་ པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ནི་མི་བྱ་ཞེ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དམིགས་པ་གཅིག་པ་དག་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ངོ་བོ་བཞིན་ནོ།

所谓'其他众生所住之处常知'，是说住于天等众生处，以他心智和宿命随念，他们常知此事，因为被苦受所折服。
'人中无生得'，是说人们所说的神通等，是通过获得离贪、推理、明咒和医药所作，而非生而获得。
那么，'何为自然忆念前世'，是说忆念前世即是随念宿住，这也是生而获得，如何会这样？这是认为非生得所致。
'彼等由业差别所生'，是说那些菩萨是由业的差别而成就。
'生得'是指一切众生生时自然获得，如鸟类飞行虚空，而非生后任何时候获得。
因此，他们的这些是由业差别所生。如何呢？'有三种'等广说，修习的果报如前所说。生得是指天等，业生如那些菩萨。
《阿毗达磨释论》由大师王子称友所造《明义》中说明智慧品，即《俱舍论》第七品。
第七品之后，为显示《俱舍论》第八品近依品释论，广说'由智品'等。智品即十智品中已说智的自性、智的体性、愿智、无碍解智等。
其他自性禅定等当说。'因为是一切功德所依'，是说虽然无色界也是功德所依，但非一切功德所依。诸禅定是诸功德所依。
'诸禅定有二种'，即因禅和果禅。'善一境性'是指善心一境性。'无差别'是指一切禅定的特征都是如此。
因此说'由是定的自性故'，'诸禅定'为余语。或者'无差别'仅说禅定。分别则'若有随行即五蕴'。
此中色蕴是无表色。'一所缘性'是诸心一所缘性。
又，虽然一切心心所法都是一所缘性，为何说'诸心一所缘性'而不说'诸心心所'？因为是主要的缘故。
'唯诸心一所缘即是定'，因为是特殊状态，如心的功德和体性。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། སེམས་རྣམས་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཡིན་གྱི། གང་གིས་དེ་དག་རྩེ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པའི་ལུགས་ཀྱིས་དཀར་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རས་ཡུག་ དཀར་པོ་ཡིན་ལ།ཡོན་ཏན་དེ་ཉིད་འདི་ལ་ཡོད་པས་ནི་དཀར་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་ན་འདི་སྐད་དུ་གང་གིས་དེ་དག་རྩེ་གཅིག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་གལ་ཏེ་གཉིས་པ་དེ་ལས་ རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་གཉིས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་སྒོ་ནས་དམིགས་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ གང་ཡིན་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེ་ལ་བྱ་བ་ནི་མི་བྱེད་ཀྱི། གཉིས་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུ་གང་ཁོ་ན་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་ པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ནི་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་གང་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་ཆུང་བ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ལ་སེམས་གང་ཞིག་སྟོབས་ཅན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི འགྱུར་རོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དག་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་གྱི། །དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མདོ་ལས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་བཞིའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་འདི་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན། །ཅེས་བྱ་བ་དེར་བྲིས་སོ། ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་ མ་ཡིན་ལ།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ལྷག་པའི་ སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མིན་པར་འདོད་དོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་དང་། ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་གཞན་པ་ མ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ པས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཡིན་ཏེ། ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཉི་མ་བཞིན་ནོ།

有部宗说道：并非心识本身就是禅定，而是使这些心识专注且平等安住的法才是禅定。比如按照胜论派的观点，布匹因为具有白色的功德而成为白色，而由于具有这种功德而称为'有白色者'，这个道理是相同的。
既然是刹那性的，所有心识难道不都是专注的吗？为什么要说'使这些心识专注的法才是禅定'呢？如果说是因为第二心不散乱的缘故，那么这样说：如果认为第二心通过禅定而不从所缘境散乱，那么对于相应法来说禅定就成为无意义了。
对于与禅定相应的第一心来说，禅定对于这种相应法是无意义的，因为禅定不对它起作用，而是对第二心起作用。再者，为什么不认为正如由某种因而承认禅定以专注为特征，同样由这种因而心识也具有同一所缘性呢？认为另外还需要一个禅定有什么用呢？
不是这样的。由于禅定力量微弱的缘故。这是说，因为禅定是遍行法，所以并不会导致所有心识都成为专注。与力量微弱的禅定相应的心不是专注的，而与强力禅定相应的心是专注的，所以虽然禅定是遍行法，但并不会导致所有心识都成为专注。
所谓'唯有专注心'等广说，是指唯有专注心才是禅定，而不是其他法。如经中说：'什么是增上心学？即四禅。'同样也说：'心清净的主要内容唯是四禅。'这部经是在'神足定'那里所写。
如同增上戒学唯是戒律而非其他，增上慧学唯是智慧而非其他，同样增上心学唯是心而非其他，所以除心之外没有禅定，这是其含义。他们认为增上心学不是禅定。
又如同一经中所说的'戒清净的主要内容'、'见清净的主要内容'、'解脱清净的主要内容'中，戒清净不异于戒律，同样见清净和解脱清净也不异于它们自身，同理心清净也不异于心，因为心清净就是具有四禅特征的禅定。
那么'如果'这句话是说，如果诸禅是禅定的自性，就会导致所有禅定都成为禅定的过失。善、染污和无记的禅定都将成为禅那，因为禅定是遍行法。
'不是这样的，对于具有殊胜'等广说，是说并非如此，因为对于具有殊胜禅定者假立禅那之名，如同太阳一样。

།དཔེར་ན་གང་ཞིག་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་སྣང་བར་ བྱེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉི་མ་ཡིན་གྱི།སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རྟ་གཉའ་སྦྲེལ་བས་ཤིང་རྟ་འདྲེན་པ་དང་འདྲ་བས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་ངང་གིས་འབྱུང་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།ལམ་སླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ལམ་སླ་བ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སླ་བའི་ཕྱིར་དེས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དགེ་བའི་ ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་ཡིན་ན།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་དེ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པ་མཚར་གཅིག་མཚན་ཉིད་མང་པོ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་བསམ་གཏན་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ་ས་བོན་རུལ་བ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་མ་ ཡིན་པ་ཁ་ཅིག་ནི་དེའི་རིགས་དང་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་རུལ་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ས་བོན་གྱི་རིགས་ཉིད་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ས་བོན་རུལ་བའོ་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །བསམ་གཏན་མི་དགེ་བ་དག་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་པར་བྱེད།རབ་ཏུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་ཉིད་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དུ་བ་དང་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་ཡོད་པས་ཞེས་དུ་བ་སྨོས་པས་མེ་ཡང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། མེ་མེད་ན་དུ་བ་མི་འབྱུང་བས་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དུ་བ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་ཀྱི་གང་ན་མེ་ཡོད་པ དེ་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ལྕགས་བཞུ་བ་དང་མདག་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེ་ཁོ་ན་འཛིན་གྱི་དུ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དུ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྨོས་ཏེ། ནོར་ལྷ་དང་སྲིད་སྒྲུབ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྔར་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ རྟོག་པ་མེད་པར་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་མེད་པ་ལྟར་དཔྱོད་པ་འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཞེས་དགའ་ བ་དང་བདེ་བ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པས་དཔྱོད་པ་འདི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་རྟོག་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་མདོར་བྱས་ན་ཉེས་ པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེ་ལྟར་བྱ་བར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། ཡན་ལག་ལྔ་ལྔ་སྤངས་པ་ཡིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱས་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་འགྱུར་རོ།

例如，正如唯有太阳才能显现出最为殊胜的光明，而不是萤火虫等。所谓'那个'，详细来说，就是具足支分的禅定，如同驾驭马车时将两匹马并驾齐驱一样，止观双运自然相应。因此，经中说'现法乐住'。
'道路容易'是说具足支分的禅定本身就是容易的道路，因为容易所以能够很好地思维。如果问'烦恼性的如何是禅定'，是说如果善的具足支分的禅定是禅定的话，那么与贪著相应的烦恼性的禅定如何能说是禅定呢？这是剩余的话语。
禅定有三种：与贪著相应的、清净的、无漏的，因为经中如是说。'邪确思维的缘故'就是因为邪确分别的意思。'将有太过之失'是说，如果因为邪确思维，连被欲贪缠缚的心也成为禅定的话就有太过之失。
并非如此，'唯与彼相顺'等详细说明，这并不会有太过之失，因为只是对与彼相顺、性质相同、无诸不同性质的烦恼性假立禅定之名，如同腐烂的种子一样。
例如，某些石头等非种子之物，因为与种子的种类和性质极不相同，所以不称为腐烂种子。那么是什么呢？只对种子类别本身衰败的东西假立腐烂种子之名，与此相似。
'不善禅定也曾宣说'是指被欲贪缠缚者，内心思维、详细思维被欲贪缠缚的事物，如是广说。这表明即使被欲贪等缠缚的也是禅定性，因此无过失。
'如烟与火'是说，例如说'此处有烟'时提到烟，也就说到了火，因为无火则烟不生，是同时存在的缘故。正因为无则不生，所以烟是主要的。哪里有烟哪里就有火，但哪里有火哪里不一定有烟，比如熔铁和炭火等只有火而无烟。
因此，烟是主要的，所以先说烟，如同财神与事成就一样。若不如此，则应先说'火'字。又如何是同时存在？'无寻则无有喜乐俱行的伺'是说，如同殊胜禅定的伺不与喜乐相应而无寻一样，此伺并非如此。
因此，说'伺与喜乐相应'是用喜乐来特别说明此伺，意思是初禅与具有喜乐的伺以及喜乐相应。如果简略地说'与寻及喜乐相应'有什么过失呢？
不能这样说，因为将要解释'五五支已断'，第二禅是断除寻的，如果这样说的话，殊胜禅定也会成为第二禅。

།གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་བཞི་པར་ བསྟན་པའི་མཇུག་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་འདི་སྐད་དུ།རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ ཡོད་པས་ཡན་ལག་དེ་བཞི་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་བཤད་པ་རྟོགས་པ་དང་།ཡན་ལག་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཉིས་པ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་ སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ཡན་ལག་བཞི་པོ་འདི་དག་ལས་ཡན་ལག་དང་པོ་དཔྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བདེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་གཞན་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ཡང་འདི་སྐད་དུ། བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་ དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཅན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་པས་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབའ་ཞིག་ལུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། དཔྱོད་དང་དགའ་དང་བདེ་དང་ལྡན། །ཞེས་མདོར་བྱས་སོ། །དེ་དག་གི་ ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དེ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབེན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་དབེན་པའོ།།ལམ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པ་ཡོད་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པའོ། །འདི་དག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ ཤེས་བཤིག་ཅེས་བྱའོ།།རེ་ཞིག་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །ཆུང་ཟད་སེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆང་ཆུང་ཙམ་སེར་བ་ལ་ཅུང་ཟད་སེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ ཡོད་པ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་མེད་ན་དེ་ལུས་དང་ངག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་སྡོམ་པ་སྟེ་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་དག་ཏུ་འགྱུར། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་ པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དག་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡོམ་པ་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པའི་གཟུགས་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་དག་ཡོད་པས་དེ་དག་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ན་ཡོད་ཅིང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དག་ནི་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེས་པས་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་འདི་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

此外，在讲述初禅具有四支分之后，依次这样说：'具有寻、伺，从远离而生起喜乐，圆满成就初禅而安住。'其中，初禅具有伺、喜、乐和定，因此这四支分和一切之首所说的寻，称为五支分。
第二禅则说：'无寻无伺，具有由定所生之喜乐，圆满成就第二禅而安住。'在这四支分中，第一支分是断除了伺的特征。
第三禅则说：'离开对喜的贪著，安住于舍'等，广说'安住于乐'，乃至'圆满成就第三禅而安住'。其他支分也断除了喜的特征。
第四禅则说：'舍离乐'等，广说'非苦非乐，具有清净的舍念，圆满成就第四禅而安住'。由于舍离了乐支分，因此只剩下定。
因此简说为：'具有伺、喜和乐。'关于它们的生起已经解释完毕，这是因为'无色界中无处所，从生起有四种'之故。
'由于随顺无色'是指由于无禅定和无漏律仪之意。'远离'是指由此分别而远离。'以何道'是指无间道。或者也可以是解脱道，因为与其果相同。'为了离贪'是指由此而离贪之义。
'称为破除色想'是指此中有破除色想，故称破除色想。由于这些称为破除色想，故称破除色想。
暂且说'这是应当成立的'是其他部派所说。'若有'是说一切有部所说。'如微少给予'是指如同给予少量酒称为微少给予一样，有少许色法也称为无色。
若无彼等，即无身语时，如何成为彼等之律仪即身语律仪？无色界中无有四大种，则不应有无色界所生四大种。
若想'如同无漏律仪'，即认为如同无漏四大种虽不存在，但有从无漏四大种所生之色法，同样，虽然无色界中无有四大种，但有无色界律仪从四大种所生之色法。这是不对的，因为有有漏四大种。
由于有有漏四大种，它们存在于无色界中，而无漏四大种则不存在。因此，无漏律仪是依据所生起处的有漏四大种为因而生起，由于不相同，此想法不应理。

།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་དེ་དགག་པ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་བཀག་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་བཀག་པར་བཤད་ པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་འབད་པ་གཞན་ནི་མི་བྱའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེ་ན། དེ་དག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་སྡོམ་པར་འགྱུར། འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་ པ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་དེ་དགག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་མེད་ལ་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དག་ལ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བོང་ཚོད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་གྱི་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་ བར་འདོད་ན་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཆུའི་སྐྱེ་བོ་གཟུགས་བལྟར་མི་སྣང་བ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གཟུགས་དང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། སྲིད་ པ་བར་མ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་པ་བར་མ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བ་ནི་དང་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་རི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་དང་བ་དང་ཆེས་དང་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་དང་བའོ་ཞེས་ཁས་བླང་དགོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་ དུ་སྐྱེ་བ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་དང་བས་ཞེས་བྱ་བར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ནི་དང་བའི་ཕྱིར་ས་འོག་མ་པའི་དབང་པོས་མི་འཛིན་པས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དུ་ སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེ་བའི་གཟུགས། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡང་ས་འོག་མ་པའི་དབང་པོ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དབང་པོས་མི་ཟིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་པའི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་ཕྱིར་ བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བར་གྱི་དབང་པོས་མི་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ས་འོག་མ་པའི་དབང་པོས་མི་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་པ་དེ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ན་འདི་ལྟར་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ ཚུལ་འདྲ་བ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པར་འདོད་ཀྱི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ན་གཟུགས་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱིས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་གྱི།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་རྒྱལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཁམས་གཉིས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རིགས་པ་ཅི་ ཞིག་ཡོད།དེ་ལྟར་རིགས་པས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བཀག་ནས་ལུང་སྨོས་ཏེ་དོགས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཟུགས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཚེ་དང་དྲོད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་ ཡོད་པ་ཉིད་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

所谓'对于等至也说遮止'是指以遮止生起色法的这个道理，也说明了对于等至也遮止色法，因此对此不必另作努力。
如何呢？若说仅是身语律仪，若无彼等，如何成为彼等之律仪？无四大种则不应有四大所造。若说如无漏律仪，则不然，因为有有漏四大种的缘故。
其他论师说：'由于经中说完全超越一切色想'，所以说对等至也遮止色法。如此则说无色定中也无色法，生于无色界者也无色法。
若说是因为量小的缘故，是说若认为有极微量的色法，因此认为他们有少许色法，则水中众生因细小而不显现者也应成无色，意思是应成无色。
若说因为清净的缘故，是说若认为因为色法清净所以是无色者，则中有和色界众生也应成无色，因为中有和色界众生也因清净而能无碍穿过金刚山。
所谓'如同等至殊胜的缘故'，是说如同空无边处等等至极其殊胜，同样他们的生处差别也是清净、更清净、极其清净，必须承认这点。因此如同等至一样，由于生处极其清净而殊胜的缘故，唯彼成为无色。
若又说无色界生处的色法因清净故下地根识不能取，故称无色者，则广说'色界生处的色法也'等。
如是配合：二禅地的色法也不为下地根识即初禅地根识所取，如是上地极其清净的缘故，四禅地的色法也不为乃至三禅地的根识所取。如此则色界生处的色法也因为不为下地根识所取，与无色有何差别，如是极其明显的道理相同，却唯许彼等为无色而不许色界众生为无色，因此彼处无色。
若说二界之名称与义相符，欲界是以欲妙功德所区分，色界是以色法所区分，而无色界之名称与义不相符。若问为何？是随意安立的话，二界之名称与义相符而无色界不相符，有何道理？
如是以理证遮破无色界无色后，引经断除疑惑。
其中为了成立色法而广说'若寿和暖二者'等。'若无色界有色法成立'等语句应当一一配合。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཚེ་དང་དྲོད་གཉིས་འདྲེས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མདོ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་དྲོད་གང་ ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་འདྲེས་པ་སྟེ།མ་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཚེ་ཡོད་ན་དྲོད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དྲོད་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་ནའོ། །གལ་ཏེ་འདམ་བུའི་ཤོག་གཉིས་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་དག་ཕན་ཚུན་ བསྟེན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།མདོ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དཔེར་ན་འདམ་བུའི་ཤོག་གཉིས་གནམ་དུ་བསྒྲེངས་ཏེ་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ཅིང་འདུག་པ་དེ་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་གཅིག་བོར་ན་ཅིག་ཤོས་འགྱེལ་ བར་འགྱུར་ལ་ཅིག་ཤོས་བོར་ན་ཡང་ཅིག་ཤོས་འགྱེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ བས་ན་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་ གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ། གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་གནས་ སོ།།དགེ་སློང་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་དག་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྲོ་བའམ་འོང་བར་སྨྲའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེའི་ངག་དེ་ནི་དེའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལུང་འདི་དང་སྦྱར་ན་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་ ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལས་སོ། །འདིར་དགོངས་པའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཁོ་ན་ལས་དགོངས་ནས་དེ་ སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས། །གང་ཚེ་ལུས་འདི་འདོར་བྱེད་ཅིང་། །བོར་ནས་དེ་ཚེ་ཉལ་བ་ནི། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་སེམས་མེད་བཞིན། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ལུས་ཀྱང་མེད་ན་ལུས་འཇིག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད། གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ལུས་ཡོད་མོད་ཀྱི་ལུས་འཇིག་པར་མངོན་པ་ནི་མེད་དོ།།གང་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་དག་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཏེ། གཉི་ག་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་ཉིད་སྲིད་པས་སོ། ། གང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་དྲུག་པའི་དོན་དུ་འབྲུ་མང་པོ་པར་ཚིག་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？如果说因为经中说寿和暖是和合的，所以成立有色法这一观点的话，
对此有人这样想：经中广说：'具寿大迦叶，寿和暖这些法是和合的，不是不和合的'，因此，在那里有寿就会有暖，而暖是色法，这样就成立了。
如果说因为经中说名色二者如同芦苇相互依靠，所以在无色界也成立有色法的话，
经中说：'具寿舍利子，譬如两根芦苇竖立于空中相互依靠，其中若去掉一根，另一根就会倒下；若去掉另一根，一根也会倒下。具寿舍利子，如是名色也是相互依靠而住。'这是广说的内容。
如果说因为经中说'以识为缘有名色'，因此在无色界也成立有色法的话，
在缘起经中，在结生相的部分说'以识为缘有名色'，因此在无色界有色法，如是成立的话。
关于'从色到行'的广说是：如果经中说：'诸比丘，识趣向于色，缘于色，依于色而住。诸比丘，若有人说：我离开色、受乃至行而有识的去来，这只是他的空谈而已。'若结合这段经文，也成立在无色界有色法这样想的话是不对的，因为这是需要观察的。
若说'一切'是指欲界、色界、无色界所行。这里的密意是：仅是就欲界所行而作如是说。如说：'寿、暖及与识，舍此身躯时，弃舍而卧地，如木无心识。'
在无色界连身体都没有，哪里会有身体的毁坏？在色界虽有身体，但没有显现身体的毁坏。
又所说名色相互依靠，也只是就欲界和色界所行而说，这是显然的，因为只有在二者都存在时才可能有相互依靠。
又说'以识为缘有名色'，这是因为有识这个缘，所以说'以识为缘有名色'，这是以第六格的意义将多词简略而说的。

།འདིར་ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན ཅན་ནས།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་བར་ཐམས་ཅད་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་བདག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ངེས་པར་མི་བཟུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་མིང་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་འདིའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མིང་དང་གཟུགས་འདི་འདུས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པར་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མིང་དང་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། ། དོན་འདི་ཉིད་མདོ་ལས་ཀྱང་སྟོན་ཏེ། ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ན། འོན་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་དེ་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་དུ་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རམ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་ནས་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་འདོར བར་བྱེད་ན་འོན་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་དེ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འགྱུར་རམ།བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ་གང་གི་ཚེ་བྱིས་པའམ་གཞོན་ནུ་མའམ་གཞོན་ནུ་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆད་ཅིང་ཞིག་ལ་མེད་པར་གྱུར་ན། འོན་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་ འགྱུར་རམ།བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། ། འདིར་ཅི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ན་དེ་བཀག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་བཀག་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འདིར་སྐྱེ་བ་ནི་འོང་བའོ། །སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན ཕ་རོལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ།།འོན་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །བདག་ནི་ཐམས་ཅད་མེད་ན་དེ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་མདོའི་ཚིག་།ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་དྲོད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོའི་ཚིག་འདི་དང་སྦྱར་ན་འདོད་པ དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ན་དེ་བཀག་གམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལྟ་བུར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་མ་ཕྱེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདིར་སྨྲས་པ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་མེད་པར་ཕྱིའི་དྲོ་བ་ཡང་ ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནང་གི་དྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཁྱད་པར་དུ་ནི་མ་བྱས་སོ། །ཕྱིའི་གཟུགས་ཤིང་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་ཏེ།ཁྱད་པར་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

此处，是否所有从欲界行为的诸行缘起乃至无色界行为的诸行缘起都是名色的缘？还是所有名色都是识的缘？对于'识缘名色'这一说法，我认为应当确定所有名色的缘是识，而不应确定所有识都是名色的缘。
有些识只是名的缘，即无色界行为的诸行缘起。有些识是名色的缘，即欲界和色界行为的诸行缘起。因此说，此名色的缘唯是识，而此名色不是单独的缘。
之所以这样说，是因为化生者仅以识为缘而生六处，而不是名色。五蕴未成就六处时的状态称为名色。
此义经中也有说明：'阿难，如果识不入母胎，名色是否会在凝滑位中形成？世尊，不会。阿难，如果识入胎后立即离开，名色是否会如此显现？世尊，不会。阿难，当婴儿、少女或少年的识断灭、坏灭、消失时，名色是否会增长广大？世尊，不会。因此，阿难，你应当由此理解：名色是以识为缘，识也是以名色为缘。'如是广说。
此处，若一切色等皆无，是否遮止？这是遮止来去。其中，从前世以中有相续而生此世为来，以中有相续从此世往生他世为去。
若问'色等之中是否有某一个'，这需要观察。我说若一切皆无则遮止。若说因无差别而说故不应观察，这样说过于极端。因为无差别而说，则无寿命时外界的暖性也应不存在，因为经中说'具寿大腹，寿命与内暖'等时并未作差别。
外界色法如树木、墙壁等非情众生也将成为依识而存在，因为经中未作差别而说。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་ཁྱད་པར་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་ཟས་བཞི་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཡོད་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།མདོ་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཟས་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ཁམ་ གྱི་ཟས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་དང་།གཉིས་པ་རེག་པའི་ཟས་དང་། གསུམ་པ་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་དང་། བཞི་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་བཞི་ཁྱད་པར་མེད་པར་གསུངས་ཀྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱེ་ བྲག་ཏུ་ནི་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཟ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་སྡེ་པ་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ལ་དམིགས་ ཀྱིས་བསྩལ་བ་ཡོད་དེ།འཆར་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས། ལུས་ཞིག་ནས་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཟ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལས་འདས་ཏེ། ལྷ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཟ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལས་འདས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་དགའ་བའི་ཟས་ཞེས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་དེ།འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ན་སེམས་ཅན་ཕལ་ཆེར་འོད་གསལ་བའི་ལྷའི་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་དག་གཟུགས་བཟང་པོ་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་ངན་པ་མ་ཡིན་པ། ཡན་ལག་ དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ།ཁ་དོག་བཟང་པོ་བརྟན་པ་རང་གི་འོད་ཅན་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ། དགའ་བ་ཟ་ཞིང་དགའ་བའི་ཟས་ཅན་ཚེ་རིང་བ་དུས་རིང་པོར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མདོ་དག་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་མི་ འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་ཚིག་ དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞི་བ་གང་དག་གཟུགས་རྣམས་ལས་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་དག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཤིག་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དག་ལ་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་ཡོད་ཕན་ཆད་རང་གི་གཟུགས་གདོན་མི་ཟ་ བར་འདུ་ཤེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་སྨོས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་སྨོས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ན་གཟུགས་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ས་འོག་མ་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདི་ལ་བདག་ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཟ་ བའི་ལྷ་རྣམས་ལས་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་ཁམ་གྱི་ཟས་རགས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཕྲ་བ་ལས་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ས་འོག་མ་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་ན་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱང་ས་འོག་མ་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

如同'识住四'所说的广说是怎样呢？按照你的观点，由于说识住四是无差别的，所以就像无色界有色一样，由于说有四食，所以应成在色界和无色界也有段食。
经中这样说：'四食是令已生有情安住及助益求有者。何为四？一者段食粗细，二者触食，三者意思食，四者识食。'如是为令诸有情安住而说四食无差别，并未特别说是'欲界诸有情'，所以按照你的观点，应成色界和无色界也有段食。
如果说'超越食段食之天'等广说，对此其他部派这样想：总说中有特殊开许，如《出现》等经中说：'身坏后超越食段食之天，转生为某些意身天'，由于说'超越食段食之天'，以及说'喜为食'。
比如说：'诸比丘，有世界坏灭时，那时大多数有情转生光音天，他们形色妙好，意生所成，诸根具足无缺，非为劣等，具足一切肢节，色相端严稳重，自身发光，行于虚空，以喜为食，寿命长远，长时安住。'由于诸经中有如是等说，所以不应成有段食。
如果这样想的话，那么无色界也不应成有色。为什么呢？因为有特殊开许。怎样呢？'无色界是从诸色出离'，这是经中特殊开许的第一句。'超越诸色而得寂静无色解脱'是第二句。'有无色之有情'是第三句。'完全超越一切色想'是第四句。
'若有色'是说，如果无色定和无色生中有色的话，只要有色就必定会有自色之想，就不会说'完全超越一切色想'，但实际上说了这句话，所以那里无色。
如果广说'下地粗色'，是说如果你认为'无色解脱'等广说是就下地粗色而说的话，对此我说段食也同样。怎样呢？说'超越食段食之天'是就下地粗段食而说，不是就色界细段食而说。
如果说由于出离下地粗色而称为无色界的话，那么诸禅定也因为出离下地而应成无色。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོར་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་ས་འོག་མ་པའི་གཟུགས་ཡོད་ བཞིན་དུ་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ས་པའི་ཚོར་བ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་མེད་པའོ་ཞེས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རང་གི་ ས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་འོག་མ་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་འོག་མ་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཟད་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའི་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ནི་མ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐལ་བ་འདིར་མི་འགྱུར་རོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ན། འོ་ན་མདོ་ལས་ང་ནི་སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་འབྱུང་བར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ མེད་པའི་སྲིད་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ཞེ་ན།སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལ་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །ཐམས་ཅད་དང་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་ འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་མོད་ཀྱི།དེས་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལས་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ པའི་སྲིད་པས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་གི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལས་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གནས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེར་ནི་རིས་དང་ སྲོག་ལ་ཡང་།།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ཕོའི་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ན་ནི་ཅི་ རིགས་པར་ཆོས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དམིགས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དམན་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་པའང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་པ་འདུ་ཤེས་ཅན་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་ཞེ་ན། དམན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དམན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ གང་གིས་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་པ་དེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？在初禅中是从欲界所行的粗重色法中出离，如是乃至第四禅之间都是从上至上地的粗重色法中出离，所以应成无色。为何不说也从受等出离呢？这是说，如果虽有自地的色法而从下地的粗重色法出离故称为无色，那么虽有自地的受，无色界从受等出离故，为何不说无受呢？'等'字是说，虽有自地的识，为何不说乃至无识呢？
为什么呢？因为从下地的受等出离的缘故，即从下地粗重的受等出离之义。超越色相之义是说，无色界在等至和生起时，无论是粗重的、微细的、内在的还是外在的任何色相，都超越了一切。但并非超越受等相，无色界在等至和生起时并非超越一切受，因为有不苦不乐受的缘故。'等'字所表达的是乃至识。
因此说'从诸色出离'，而不说从受等出离。所以对我们这样说的人，不会有'为何不说也从下地受等出离故而从受等出离'这样的过失。
有人说：如果无色界是从诸色出离，那么经中说'我不说以有为出离有'，这如何解释无色有从色有中出离呢？说有不从有出离，是说以彼自身不从彼出离故而如是说而已。因为不是从一切和永远出离的缘故。不是从一切出离是说，色有虽从欲有出离，但不从无色有出离。也不是永远从欲有出离，因为会再来的缘故。
同样，无色有也是从色有出离，而非从欲有出离，无色有也不是永远从色有出离。如何安立已如前说，即'彼中依止种姓与命，以及心相续'等。'三'是说无色，因为与无色相连故用阳性词。'如是相应故'是说在相应时成为虚空等，在其他时则随应缘其他法。
因为低劣故是无想非无想，这是说，为何第四无色界不说是有想也不说是无想呢？因为低劣的缘故。'因为低劣故'是说明第四无色界称为非想非非想处的原因。

།མིང་དང་དོན་དང་མཐུན་པར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་འདིའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་སྦྱོར་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་དང་འདྲ་བས་ན་འབྲས་ཏེ་ཟུག་རྔུའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདུ་ཤེས་དམན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་བརྒྱད་པ། འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་འཛིན་ཞེས་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གིས་སོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ། །དེ་ལྟར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་སྐད་དུ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བས་བརྒལ་བས་ནི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་དགོས་པས་དེ་ཉིད་བཤད་དོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དངོས་གཞིའི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཡན་ལག་ནི་ཉེ་བར་མི་དགོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདུན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཞེ་ན། རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་དག་པ་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ལངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་པ་པ་ལས་སོ། །གང་གིས་རོ མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལའོ།།ཡན་ལག་བཞི་པའི་དམག་ཡན་ལག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟ་བར་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་བསམ་གཏན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་གི་གཞུང་ ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་སྟེ། གཉིས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་ལྔ་བཏང་སྙོམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཡིན་པར་བཟུང་ སྟེ།དགའ་བ་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དྲན་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་མི་བརྗེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་དྲན་པ་མི་བརྗེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ སྟེ།ས་འོག་མ་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོན་ནི་བརྒྱད་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ནང་རབ་ཏུ་ དང་བ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་ལ་གཉིས་པ་ན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉིས་པ་ན་ཡོད་ལ་དང་པོ་ན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ན་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད། །གཉི་ག་ན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན།ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གསུམ་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་ དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དག་གོ།།གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་ དང་བདེ་བ་དག་གོ།

因为名称和意义相符而如此安立，所以说此处的修习也是如此。正因为如此，所以说'即便对此也如是修习'等。
'想是稻'是说因为与稻相似故称为稻，乃至刺也是如此。'无想者是完全愚痴'是说无想也是完全愚痴的因，应当了知，因为想完全断绝的缘故，这样认为。
若问什么是'此为寂静'？即所说'非想非非想处'，是对微弱想的欢喜。
第五十八品
此处应当询问：为何他们对此如是执取？'他们'是指入定者。'对此'是指非想非非想处。'如是执取'是指执为非想非非想的意思。因此，由此质问而答：'因诸想微弱故称为非想非非想处'，这是必须要说的，所以解释此义。'等持正行事'是说不必详述他们的支分，这样认为。
若问'如何是三种七'？说：'与味相应者、净者、无漏者'。'无漏是没有的'是因为想微弱的缘故。'从所味者出'是从净者出。'入于能味者'是入于与味相应者。
如同四支军队与其支分无有差别一样，五支禅定也与之相同，无有差别，这是显示自宗的观点。
'喜等'是指前面所说的喜、乐、心一境性和内净，第二禅有四支。第三禅有五支，'舍'是指此处是行舍，即具有无功用喜的特征。念是不忘失舍的因相。正知是不忘失念。第四禅'舍清净'是指舍的清净即是舍清净，因为远离下地过患的缘故。过患将说八种。念清净也与此相同。
'初禅者'是指在初禅中的。'正因此故所说'是因为在第二禅等中内净等增长的缘故。
如何？有四句：有在初禅有而在第二禅没有的，有在第二禅有而在初禅没有的，有在两者都有的，有在两者都没有的。如是应当互相配合一切禅定支分。
如何？若问：凡是初禅所有的支分，在第三禅也有吗？有四句：第一句是寻、伺、喜、乐。第二句是舍、念、正知和乐。第三句是等持。第四句是未说及的诸法。
若问：凡是初禅所有的支分，在第四禅也有吗？有四句：第一句是寻、伺、喜、乐。

།གཉིས་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་གང་ དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གསུམ་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་པ་དེའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །གསུམ་ པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་པ་དེའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་ པ་དེའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ།།གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་དེ་དག་ལས་གཅིག་དབྲི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། །དེ་དག་ ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་ནས།ཡང་མིང་གི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་ལྟའོ། །རྫས་སུ་བཅུ་གཅིག་།རྫས་སུ་ནི་དེ་དག་བཅུ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནི་ལྔ་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷག་གོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་བཏང་ སྙོམས་དང་།དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་ཀྱི་བར་སྐབས་སུ་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་དཔེས་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་ས་གཉིས་པ་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཁོ་ནར་མ་ཟད དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བར་ས་བཞི་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས། མདོ་སྡེ་པའི་བཙུན་པས་ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཟོ་ཆུན་རྒྱུད་མོ་ལྟ་བུར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ འོག་ནས་གོང་དུ་འདྲེན་ཏོ་ཞེས་བཤད་དེ།དེའི་འདོད་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཚིག་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་རང་གི་སྒྲས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྟན་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་ཤིང་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་གང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཏང སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་ཞིང་བདེ་བ་ལ་གནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར། ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ སོ།།དེ་སྐད་དུ་བཤད་དེ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེའམ། བདེ་བ་མྱོང་ལ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

第二是既非乐受也非苦受的感受，以及完全清净的舍、完全清净的念。第三是禅定。第四是除了所说之外的诸法。
问：二禅中所有的支分，在三禅中也有吗？答：有四句。第一句是内净、喜和乐。第二句是舍、念、正知和乐。第三句是禅定。第四句是除了所说之外的诸法。
问：二禅中所有的支分，在四禅中也有吗？答：有四句。第一句是内净、喜和乐。第二句是除禅定之外的其余支分。第三句是禅定。第四句是除了所说之外的诸法。
问：三禅中所有的支分，在四禅中也有吗？答：有四句。第一句是除禅定之外的其余支分。第二句是除禅定之外的其余支分。第三句是禅定。第四句是除了所说之外的诸法。这就是所谓的从中减一。
问：为何说三禅中的乐是另一种实质？如前所说，这些是十八种禅支。从名称上来说是如此。实质上是十一种。实质上这些是十一种，初禅地有五种。第二禅增加内净。第三禅有舍、念、正知和乐。
由于不具足乐根，即乐根不存在的缘故。三种禅定中都没有心生的乐根。那么是什么呢？只是身乐被安立为支分，因为在等持之间生起的缘故。这是譬喻师的观点。据他们所说，乐根不仅限于欲界和初禅地，而是从欲界到三禅地共四地都有乐根。
因此《毗婆沙论》中说：'经部尊者说，依照阿毗达磨师的观点，如同辘轳般，眼识等从下向上牵引。'他的意思是说眼识等也有属于二禅等地的。有人说这句话是某些人增添的，即'心所'这个词。
因为经中明确用'身受'一词说'身受乐'。在讲述三禅时这样说：'离喜后，住于舍、念、正知，身受乐，如诸圣者所说的具足舍、念、正知而住于乐的三禅。'如果这是心所，怎么会是身所受？
所谓'意身'是指意识集合。如此解释有什么好处呢？意思是说应该说'意受乐'或只说'受乐'。

།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མང་བཞིན་དུ་བདེ་བ་མ་སྨོས་པའི་ཡང་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་མང་བ་ཡིན་ཞིང་ཆེས་ཕལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་གཞན་དག་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མང་བཞིན་དུ་ཡང་བདེ་བ་མ་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བདེ་བ་མ་བརྗོད་དོ། །བདེ་བ་དེ་ མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཚོར་བའི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཀྱི།བཞི་པ་ལ་ནི་ཚོར་བའི་བདེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་མ་བརྗོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ལ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡོད་པས་དེ་དག་གིས་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བཤད་དོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པས་མ་བཤད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་ པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བདེ་བར་མ་གསུངས་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་མ་བཤད། ཁྱེད་ཀྱིས་ནི་དེ་ལ་ཚོར་བའི་བདེ་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གཞག་གི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།བདེ་བ་གཉིས་མི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་ལས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བཅོམ་པས་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་མ་ཡིན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཁོ་ ནས་དེ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་འཕེལ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནས་དེ་འཕེལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྔ་མ་གཉིས་པས་དེ་ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྔ་མ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དག་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་སྔ་མ་དག་པས་གསུམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ།གནས་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་ཆོས་ལྔ་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ལྔ་པོ་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ནི་བསྒོམས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བདེ་བ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདི་དག་ལྔ་ཉིད་དུ་འགྱུར། དོན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ལུས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ཞེ་ན།འདིར་སྨྲས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་རླུང་གིས་ལུས་ལ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱིའི་ཡུལ་ལ རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།

虽然第四禅定中轻安很多，但未说乐的原因是：第四禅定中轻安的乐很多且最为殊胜，因为相比其他禅定，第四禅定的轻安更为殊胜。虽然轻安很多，但未说乐，即在第四禅定中未说乐。由于未说此乐，所以知道第三禅定中唯有受乐，而第四禅定中没有受乐，因此未说。
如果认为：乐受相应的轻安是乐。即如果认为：初禅和二禅中有乐受相应的轻安，所以说它们有乐；第四禅的轻安不与乐受相应，所以未说。那么为什么第三禅中的轻安未说为乐呢？第三禅的轻安也与乐受相应，为什么不说其轻安乐？你们只安立其受乐而非轻安乐，因为不说两种乐的缘故。
如果说是被舍所破的缘故。如果认为第三禅的舍是堪能性，由于它破除轻安而未说，这是不对的，因为唯由舍令其增长的缘故。这不是这样的，因为唯由舍令第三禅的轻安乐增长。如果是能损害的因怎么会唯由舍令其增长呢？
因此说'较前二者它更殊胜'，即第三禅的轻安较初禅和二禅的轻安更为殊胜，因为第三禅较前面的禅定更为殊胜。
如经中广说：'当圣声闻以身证得并圆满住于离生喜乐时，五法将断除，五法——内净、喜、轻安、乐、三摩地将修习圆满。'如果轻安与乐不是异体，怎么会成为五法？如果是异体，则可成立三种禅定中都唯有身乐。
如果问：入定者如何生起身识？此处回答：由三摩地差别所生的轻安，即所说的轻安，由于与乐受相应的风遍满身体，即周遍身体，故唯生起身识。
如果说：由于向外散乱而将退失三摩地。如果认为：由于生起身识而向外散乱，即由于散乱于外境而退失三摩地，这是不对的。广说'由三摩地所生'，即不会如此。为什么呢？因为是由三摩地所生，是在身内生起，而非在外生起的意思。

།ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བའི་བདེ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ ལྡང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མངོན་དུ་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་གནས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་རེག་བྱ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་ པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་འཛིན་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་གོང་མ་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་དེར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རེག་བྱ་དང་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཟག་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡན་ལག་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་མི་རུང་བས་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། ལུས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་པས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ གང་ཡིན་པ་དང་།སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཟག་པ་ མེད་པར་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྟེ་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མཐུན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་ཉེ་བར་འདོགས་ཀྱི་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་ན། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་ཀྱི། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན།མིག་ཇི་སྙེད་པ་དང་། གཟུགས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ལུས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཇི་སྙེད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་མདོ་འདི་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་མ་ཡིན་ཏེ།རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་རེག་བྱ་རྣམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་ དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

身体的快乐是与身体识相应的感受之乐，由于与禅定相顺，故不会损害禅定，这是其含义。
不是的，正因为如此，也就是说，当身体识生起时不会出定，因为与禅定相顺，这是其含义。
认为一旦显现即住于禅定。
由于欲界的身识不能执取色界的触境，所以那个身识唯是色界的，而不是欲界的。
如果说正因为如此，与之相应的快乐不能成为禅支，那么因为生起轻安识的缘故，也就是说，通过增长禅定力，欲界身根能执取色界的触境，入定时的身根会成为上地身识所依的状态。
也会成为无漏，是指轻安相的触境和缘于此的身识，这些触境和身识也会成为无漏。
为什么呢？因为说'如果支分有些是有漏有些是无漏是不合理的'，如果这样想的话，因为身轻安被说为是觉支，所以是可以接受的。
也就是说，因为经中说：'身轻安觉支能证知、圆满菩提、趣入涅槃，心轻安觉支能证知、圆满菩提、趣入涅槃'。
因为成为觉支，所以承许触境和身识是无漏的。
如果说是因为随顺觉支的缘故，也就是说，如果这样回答：由于身轻安随顺觉支，所以假名为觉支，但它本身并非觉支，那么无漏性也是如此，那些触境和身识因为随顺无漏而假名为无漏，但本身并非无漏，因此这些确实是无漏。
如果认为与'有漏法'等经文相违，即如果问什么是有漏法，经中说：'所有眼、所有色、所有其他眼识、所有身、所有触、所有身识'，那么并不相违，因为是就其他触境和身识而说的，也就是说，是就除了那轻安之外的触境和除了那身识之外的身识而说的。

།གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡན་ལག་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། འདིར་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ལ།གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བས་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སེམས་ཀྱི་དགའ་བ་ཕྲད་པ་མེད་ཅིང་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་ པ་དག་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ལྟར་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པས་དེ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེ་ན་སྨྲས་པ།སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སེམས་རྩིང་བ་དེའི་ཚེ་ཞིབ་པ་ཉིད་མེད་ལ། གང་གི་ཚེ་ཞིབ་པ་ཉིད་དེའི་ཚེ་རྩིང་བ་ཉིད་མེད་པས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་ སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ས་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཉེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོན་ཏེ། ཕྲད་པ་མེད་པ་ལ་ཉེས་པ་འགའ་ ཡང་མ་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡན་ལག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་བོར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་གསུམ་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྣམ་པར་ གཞག་སྟེ།དེ་ན་དགའ་བ་ཡང་མེད་པས་སོ། །ཡན་ལག་བཞི་བོར་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མེད་དོ། །འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཞན་དག་ལ་བོར་བ་མེད་ པས་སོ།།ཡང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་འདི་ཡིན་པར་མི་དགོངས་ནའོ། །གལ་ཏེ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་པས་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་དག་ཆེས་ཕན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ དང་ཤེས་རབ་དག་ཕན་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་རྟོན་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་ཆེས་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ལ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་ སྤྱོད་པའི་ས་མཐོང་བས་དཔྱོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེར་བལྟ་བར་ཁུངས་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་པར་བལྟ་སྟེ། ཆོས་གཞན་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་ཅིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ གཉེན་པོ་དང་།ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉི་གའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་ནི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །ཞི་གནས་སུ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

关于'如果是无漏'等广说，即无漏。在建立无漏时，是否有些支分是有漏，有些支分是无漏呢？这是说，如果认为触和身识是有漏，而其他则是无漏，因此会有这个过失的话。这里说'因为不是同时所以有什么过失'，即当无漏支分生起时有漏支分不生起，当有漏支分生起时无漏支分不生起，所以没有过失。
如果说因为乐和喜不相遇，即身乐和心喜不相遇且不同时，所以初禅不成为五支，如果这样认为的话，这也没有过失。为什么呢？因为是依存在而说，如寻伺一样。就像说初禅有寻有伺，寻伺是依次第生起一样，乐和喜也是如此，因为是依存在而说，所以没有过失。
如果说这是应该成立的，即寻伺依次第生起是应该成立的话，回答说：是应该成立。为什么呢？因为寻伺相违，即当心粗重时就没有细致，当细致时就没有粗重，因为相违所以寻伺不同时。
说'因为说过失'是指，如果粗重和细致是依地和相的差别而相对的话，则乃至有顶都应该有寻伺等。有些人读作'因为未说过失'，意思是对于不相遇未说任何过失。
'舍二支、三支、四支'是指，舍二支而建立第二禅，因为彼处无寻伺。舍三支而建立第三禅，因为彼处也无喜。舍四支而建立第四禅，彼处也无乐。
'想等未说为支'是指，想等在其他禅中未舍。或者为什么只有五个是支呢？如果不认为是这个意思的话。如果说因为利益所以只有五个是支的话，这是不对的，因为寻伺不如念慧更有利益。如同认为念慧有利益一样，寻伺并非更有利益，因为正念现前如实了知时没有沉掉等。
因此'这是应该考察的'是说，这应该依瑜伽师地论来考察，这是论师引证彼处观察的意思。其中总义应当如是观察：在有其他法的情况下，依何力而唯建立寻等为支呢？因为仅此便圆满对治支、功德支及二者所依支。无色界中则无支分建立，因为寂止一味的缘故。

།འདི་སྐད་དུ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གི་ ཕྱིར་དང་།དེ་གཉི་གའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་འདོད་པའི་གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཡིན་ ཏེ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་ནས་དེ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉི་གའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྟེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་ལ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་ཏེ།དེས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གིས་དགའ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ དག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་བསམ་གཏན་དག་ན་བདེ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉི་གའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་ པ་ཉིད་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཡིན་ནོ།།རྫས་གཞན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རེ་སེམས་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ ཀྱང་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཚོལ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་རྟོག་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་དཔྱོད་པའོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་སྐབས་ནི་དཔྱོད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་མ་གཡེངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འབྱུང་བ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །བསམ་གཏན་དག་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདྲ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་ཡང་ཅིའི ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་མི་བརྗོད་ཅེ་ན།རྒྱུ་ཡོད་དེ་དགའ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཡང་གཡེངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཁེངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། དགའ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། གད་མོ་དང་བཅས་པ་དང་། འཕྱར་བ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་ཞི་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ས་གཞན་ཐོབ་ན་དེའི་རིགས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པས་རྙོགས་པའི་ཕྱིར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་བསླད་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དག་མེད་དོ།

如是说，为对治支分，为利益支分，以及为彼二者所依支分而说。首先，初禅的对治支分是寻和伺，因为它们能断除欲界的害心和损恼。利益支分是喜和乐，因为由寻伺断除违品后，从远离中获得喜乐。彼二者所依支分是心一境性，因为依靠所依的力量而生起寻等。
同样，第二禅中对治支分是内等净，因为它能断除寻伺。喜、乐和心一境性是其余支分，如前所述。第三禅中对治支分是舍、念和正知，因为它们能断除喜。乐和心一境性依次是其余支分，如前所述。
第四禅中对治支分是清净的舍和清净的念，因为它们能断除禅定中的乐。利益支分是不苦不乐受。彼二者所依支分是心一境性。
所谓'等净即信'，是说信即是等净，故等净即是信。若无别体，如何成立为心所？此说的是寻等。
有殊胜根器者说：由于心有种种差别，故心的不同状态也是心所，寻求意言的状态是寻，分别意言的状态是伺。引发心的诸状态是寻，其余状态是伺。
心的无散乱状态是定，心的寂静状态是内等净。禅定中的乐不应是喜乐性，意思是说，若本质相同是乐受，为何不说意乐为乐？
原因是：此喜尚未寂静，故令等持之心如散乱、如高傲、具喜、具笑、如轻浮。当寂静时，若得上地，则说其类的受为乐。
所谓'非离烦恼'，意思是未脱离该地烦恼。所谓'为烦恼所染'，意思是为烦恼所不清净。所谓'为有漏乐所迷'，意思是为有漏乐所染故无念知。
所谓'为烦恼所垢'，意思是为该地烦恼所染污故无圆满的舍和念。

།དེ་གཉིས་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དད་དང་ བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས།།བཏང་སྙོམས་ངོ་ཚ་ཤེས་ཁྲེལ་ཡོད། །རྩ་བ་གཉིས་རྣམ་མི་འཚེ་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་རྟག་ཏུ་དགེ་ལས་འབྱུང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ལ་ཡང་དེ་དག་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་མེད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་མ་བཤད་ཅེ་ན། མ་བཤད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དབུགས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ དག་སྟེ་གཉིས་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གིས་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་སྔ་མ་གསུམ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་གཡོ་བར་བྱེད་དེ། བསམ་གཏན་ དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་གཡོ་ལ།གཉིས་པ་ནི་དགའ་བས། གསུམ་པ་ནི་བདེ་བས་གཡོ་བ། དེ་ལྟར་བཞི་པ་ནི་སྐྱོན་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་མི་གཡོ་སྟེ། མདོ་ལས། དཔེར་ན་རླུང་མེད་པའི་མར་མེ་རླུང་གིས་མི་གཡོ་བ་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དང་པོར་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དེ་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་འདོད་པའི་སྤྲུལ་པ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །དམན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དགེ་བ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་བས་དམན་ཞིང་ཐ་ཆད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དེ།དགོངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཀྱི་གུས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ ཡིན་ན་དེ་དག་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་འབད་པ་མི་བྱེད་དོ།།འདོད་ཆགས་བྲལ། སྐྱེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སོ། །སྐྱེ་བས་ཤེ་འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ ནི་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་མེད་པ་དག་པ་པ་འཐོབ་སྟེ།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ་དག་པ་པ་དང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་འཐོབ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་ མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་འཐོབ་པའི་བར་དུའོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ནས་འཐོབ་བོ། །ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ནས་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ན་དེ་འཐོབ་བོ། །སྦྱོར་བ་ལས་ ཀྱང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འཐོབ་པ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་སྐྱེ་བས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཀྱང་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཐོབ་བོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཀྱང་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་དང་འདོར་བར་འགྱུར་བ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དག་པ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འཐོབ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས པས་འདོར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།ཡོད་དོ། །དག་པ་པ་སྐྱེ་བས་འཐོབ་ལ་སྐྱེ་བས་འདོར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ས་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། ཚངས་ པའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于这两者是多种善地，所说的轻安和舍是从多种善地所生，因为如经中所说：'信与正知及轻安，舍与惭愧及有愧，二根及不害，精进常从善中生。'
复次，若如前说，在有烦恼的禅定中是否也有这些？答：没有。
为何不如是说？答：不说自能成立。其他人说：由于未说多种善地的轻安和舍，所以这些是确实存在的。
'诸息'是指出息和入息，由于明确显示为二者，故此处用双数词。
其他人说：'由于不为寻、伺、喜、乐所动'是指如同前三禅被寻等所动：初禅被寻、伺所动，第二禅被喜所动，第三禅被乐所动。如是第四禅离八过失故不为彼等所动。如经中说：'譬如无风之灯不为风所动，此亦如是。'
'属初'是指为初禅所摄。'如变化心'是指如同彼地的变化者，欲作变化时现前下地的变化心。
'由于低劣故亦非善'是指初禅地的善法比第二禅地的低劣下等，因此不现前。为了意趣故，彼等现前初禅地，而非恭敬。
彼善法虽有异熟，然彼等不求其异熟果，故不精进于现前善心。
'离贪生'是指由离贪。'生'字是隐含的声音，即不具彼者由离下地贪而得清净禅或无色定。由离欲贪得除顺决择分外的前三种清净。如是乃至由离无所有处贪得有顶。
'除有顶'是指彼唯由离下地贪而得。'由生下地'是指从上生下地时得彼。
'由加行亦顺决择分'是指彼得非由离贪及生。'由遍失亦顺失分'是指从住分退失时得顺失分。
'即由此故'是指由于遍失亦得顺失分故。如是应配遍失、由生得及舍。
云何？问：是否有由遍失得清净且由遍失舍？答：有。问：是否有由生得清净且由生舍？答：有。
云何？说'初禅顺失分'，初禅是具三种差别的梵世，因为经中说'生于梵世时'。

།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་འདོར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རེ་ཞིག་དྲི་བ་དང་པོའི་ལན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཡང་ས་དེ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་འཐོབ་བོ།།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་དག་པ་པ་འདོར་རོ།།གོང་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ན་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་ཉམས་ པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཐོབ་བོ།།དེ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དེ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་འདོར་རོ། །དབང་པོ་འཕོ་བ་ལས་ཀྱང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་སློབ་ པ་འཐོབ་ལ་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་ན་མི་སློབ་པ་འཐོབ་བོ།།མཐར་གྱི་ས་པས་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མཐར་གྱི་ས་པ་ཞིག་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ནི་མི་འཐོབ་བོ། །རང་གི་ས་པའི་དག་པ་པ་ དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལངས་པའི་ཚེ་དང་རྒྱུན་གྱི་ཚེའོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤེལ་མ་དང་སྤེལ་མ་མ་ཡིན་པ་ལུགས་བཞིན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནའོ། །རང་གི་ས་པའི་དག་པ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཏེ། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་དག་པ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། ལུགས་དང་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་དེ་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་། དང་པོའི་ས་པ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤེལ་མ་དང་། སྤེལ་མ་མ་ཡིན་པ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་དག ནའོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་དག་ཉིད་དུའོ། །གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་རྫས་བཅུ་སྦྱར་ བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཅུ་སྟེ། རང་གི་ས་པ་དག་པ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་གཉིས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་བཞིའོ། ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཅུ་སྟེ། རང་གི་ས་པ་དག་པ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་གཉིས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པ་བཞིའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས སུ་བཅུ་སྟེ།རང་གི་ས་པ་གཉིས་དང་རྣམ་ཤེས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་བཞི་འབྱུང་བས་དེ་ལྟར་ན་བཅུར་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ས་གོང་མ་དང་འོག་ མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་དོ།

所谓'离梵世贪而舍'是指：如此，由于从初禅离贪而退失的分相应的禅定与烦恼相应的缘故，如同其地的烦恼一样舍弃，因此称为'离梵世贪而舍'。首先第一个问题的答案就是如此。
'从离梵世贪退失而得'是指如果从离梵世贪退失而退失时，如同其地的烦恼一样，获得与退失分相应的。
'从离欲贪退失而舍'是指当从离欲贪退失时，舍弃清净。
'上生梵世而得'是指从第二禅等生于梵世时，如同其地的烦恼一样，获得与退失分相应的。
'从此生欲界而舍'是指从彼梵世生于欲界时舍弃。
'从根转变亦得有学、无学'是指信解者成为见至时得有学，时解脱者证得不动时得无学。
'由不得最后地故非决定'是指如果最后地者依无所有处而入决定时则不得。
'自地清净及无漏'是指出定时和相续时。
'第二、第三禅地'是指杂修、非杂修顺逆次第入定和超越入定时。
'自地清净及无漏'如前所说。
'识无边处地亦如是'，是指逆次第入定时。
'有顶唯清净，因无无漏故'是指由于执著故无无漏，如是说明从顺次第入定出定时生起。
'第三、第四、初禅地'是指杂修、非杂修顺逆次第及超越入定诸时。
'空无边处及第四禅地四'是指在彼等时中。
'三'是指因无无漏故。
'如是其他诸禅无色后亦当配十法'是指：即如第三禅后有十，即自地清净及无漏二，第四禅及空无边处地四，如是第一、第二禅地四。
第四禅后有十，即自地清净及无漏二，空、识无边处地四，第二、第三禅地四。
空无边处后有十，即自地二，识无边处、无所有处地，第三、第四禅地四，如是成为十。
'随后智后'等广说是由于诸禅缘上下地故有过失，故此别说。

།དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་འོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཤེས་པ་དེའི་རྟེན་ནི་འོག་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ལ་དམིགས་པ་ཡང་འོག་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་སྡུག་ བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་སོ།།དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་འོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། །ལྷག་མ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པ་ལས་རང་གི་ས་པའི་དག་པ་ པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་དང་ས་གོང་མ་དང་ས་འོག་མ་པ་གསུམ་པའི་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།བསམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གིས་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ནམ་ཕྱེད་དམ། ཟླ་བ་ཤར་བའམ་ཟླ་བ་ནུབ་པའི་ཚེ་སད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བློ་བསྐྱེད་ནས་ཉལ་ན་རྒྱུན་ སྔོན་གྱི་བསམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དུས་དེ་ཁོ་ནར་སད་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཉལ་བ་དེ་འདོད་པའི་དུས་སུ་སད་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་འོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལས་འོག་མ་པ་ཡང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་སྐྱེའི་གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། དག་པ་ལས། དེ་བཞིན་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ ཀྱང་།།ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་རང་དག་དང་། །ཉོན་མོངས་ཞེས་དེ་སྐད་དུའོ། །ཤི་འཕོ་བའི་ཚེ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ནའོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དག་པ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཡང་བསམ་གཏན་དག་པ་པ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་འདིར་ཤི་འཕོ་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཆི་བའི་སྲིད་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་དག་པ་པ་མེད་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་ཐམས་ཅད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མ་པ་དང་འོག་མ་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ས་འོག་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡོད་ན་དེར་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལས་སོ། །ཉམས་པ་དང་གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྒྱུན་གྱི་དུས་སུའོ། ། གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་སུའོ། །ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཉམས་པ་གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་ན་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཅིག་པུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ།།འབྲེལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ། །བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའི་མ་འཇོག་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམན་པའི་ཕྱིར། སྲིད་རྩེར་འཕགས་པ་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཟག་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ རོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'因为它的所依和所缘是下地的缘故'是这样的：法智的所依是下地，即是欲界所依，所缘也是下地，即缘欲界的苦等。因为它的所依和所缘是下地的缘故，所以在法智之后不入无色定。
'其余如无漏'是说：其余如同从无漏中，自地的清净和无漏，以及上地和下地直至第三地所生起的一样。
'思维'详细解释是：如果有人这样想：'我要在半夜、月出或月落时醒来'，带着这样的想法入睡，由于随顺前行的思维，就会在那个时候醒来。就像这样思维后入睡的人会在想要的时候醒来一样，这个也是相似的。
'一切种都不生'是说：自地的也不生，下地的也不生，这是其意思。
'因为是入定的时候所以这样说'是说：在清净和有烦恼的之后，只生起自地的有烦恼，而不是其他地的。
如何说呢？'从清净中，如是自地烦恼，从烦恼中自净及烦恼'，就是这样说的。
死亡之时是在死有中。
'生得清净'详细解释是：在生得禅定中，由生而得的非等持善法，也称为清净禅定，所以这里说'死亡之时'来详细说明。为什么呢？因为死有是非等持的，那时没有入定的清净禅定。
因此说'生起一切地的烦恼'，即结生心是有烦恼的非等持，能生起自地、上地和下地的，这是其意思。
'非下地'是说因为有烦恼时不可能生在那里。
'除胜进分'是说因为上面没有。
'无漏从彼生'是说从决择分。
'退分和住分'是说：退分是在相续时，住分是在胜进时。
'除退分'是说从胜进分退失时，如果没有舍弃住分，则适合生起彼。
'唯彼生'是说那个决择分以相续的方式。
'相续'是说依次，即是顺序和逆序。
'作'是说作为安立的意思。
为什么呢？'因为低劣故，有顶圣者无所有'中，圣者是指无漏，生在有顶者现前无所有处无漏，从现证中断除诸漏。
'是'这个词表示特别指出的意思。
'因为自身没有'是说因为有顶没有无漏道，这是其意思。

།དེ་ཡང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ་ཐག་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་རྣམས་ནི་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་གི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེས་ས་དེ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་གོང་མ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ། ས་གཅིག་པའི་ གནས་གཞན་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་གཞན་གསུམ་གསུམ་པ་རྣམས་དང་། བརྒྱད་པོ་དག་ལྟག་འོག་ཏུ་འདུག་ཀྱང་ས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་སྟེ། སྲེད་པའི་འཆོལ་བར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་པས་སོ།།གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་མེད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་དག་ནི་ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་གཞི་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་འོག་མ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།།དངོས་གཞི་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་ནི་ས་འོག་མ་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་སོ། །དགེ་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་དང་།གཉི་ག་དགེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཞིག་བརྗོད་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་པ་མེད་པ་འོག་མ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྲིད་པར་འགྱུར་བས་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ།།ཟག་བཅས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་འོག་མ་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོག་ མ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གོང་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པས་གོང་མ་པ་ནི་དམིགས་པར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ནས། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་དང་དེ་དག་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་གཟུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་རིགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པས་དགུ་པ་རིལ་གཟུང་ངོ་། ། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐག་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འོག་མ་པའི་འགོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་གོང་དུ་ས་འོག་མ་པ་ལ་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཟག་པ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཞིག་སྲེད་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་སྤོང་ངོ་། །ཟག་པ་མེད་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། དངོས་གཞིས་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་ནི་ཉེར་བསྡོགས་པས་ཀྱང་ཞེས དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ངོ་བོར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དག་པ་པས་ཀྱང་མི་སྤོང་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྤོང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་པ་མི་སྲིད་ པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'由于接近的缘故'是指无所有处无漏处由于接近，即由于距离近的缘故。
'诸地由贪爱所划分'是指任何地的贪爱只会增长于该地，因此由贪爱划分该地。
若不如此，则不会成立为上地，如同一地的其他住处。
正因如此，虽然其他三种住处和八种住处上下相续，但都成立为一地，因为具有贪爱的混乱流转。
'对于无漏也不会成为善'是因为追求它是对善法的欲求。
关于'无色根本定善法，所缘有漏非下地'，其中说'无色'是为了排除禅定，因为禅定是遍观，所以根本定也会缘下地的有漏事物。
说'根本定'是为了排除近分定，因为无色近分定缘下地有漏。
说'善'是为了排除与味相应的，以及摄集二者为善。
如果仅说'无色'，则无色根本定中与味相应的也可能有下地无漏所缘，因此应理解为'有漏无色'。
说'有漏'是为了排除无漏，因为下地无漏法是无色根本善定的所缘。
说'下'是为了区别于上地，因为有漏可能缘上地。
说'所缘无漏'之后，说'是随顺随知'，关于'随顺随知'，说'随顺'是为了摄取苦等随知忍及其相应法。
'一切'是指由根、种姓等差别而有不同的九品。
也不是法智品随顺，因为缘欲界苦等故远离。
'也不是下地的灭'是指如前所说会导致执著下地的过失。
'以无漏断诸烦恼'是指在诸禅定和无色定中，以相应的无漏断除烦恼。
若问以何无漏，即根本定，因为近分定将在后面特别解释为近分所摄。
'若净亦不能断'是就'不能断烦恼'而言。
'何况染污'是认为染污断除烦恼是完全不可能的。

།ཅིའི་ཕྱིར་དག་པ་པས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འོག་མ་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དག་པ་པས་ཀྱང་ས་འོག་མ་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྤོང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།དེ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ས་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དེ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ། དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ས་ན་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་ཡང མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ས་འོག་མ་པའི་དག་པ་པས་མི་སྤོང་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་སྤོང་བར་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དག་པ་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ མི་སྤོང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དག་པ་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་འོག་མ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་སྤོང་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་སྤོང་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་པ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་ འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་སྤོང་བའི་བར་དུའོ།།གང་གིས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་གང་གིས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དེ་དག་ལ་འཇུག་པའོ། །ཅི་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།།དེ་དག་ལ་ཚོར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་ནི་དགའ་བ་ཡོད་ལ། གསུམ་པ་ལ་ནི་བདེ་བ། བཞི་པ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་ཉེར་བསྡོགས་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་འམ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་འབད་དེ་དྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ན། ཉེར་བསྡོགས་དེ་དག་ནི་འབད་དེ་དྲང་ དགོས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ས་འོག་མ་ལས་ཡིད་བྱུང་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་དང་མི་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་གྱུར་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། འབད་དེ་དྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ལ། ས་འོག་མ་ལས་ཡིད་བྱུང་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱུ་ གཉིས་ཀྱིས་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དོ།

如果问为什么清净者不断烦恼？详细说明'由于已离贪故，下地者也不能'。由于已离下地贪故，清净者也不断下地烦恼，更何况说烦恼者。
由于彼非其对治故，自地所有者也不能，即从初禅乃至非想非非想处，由于彼非其对治故。非其对治即非其对治。其自性即是，由于非其对治故，不能断自地所有烦恼，因为有为不能从有为中出离。
由于殊胜故，上地者也不能，即上地烦恼不为下地清净者所断，因为烦恼更为殊胜故。依劣不能断殊胜，因此清净者尚且不断烦恼，更何况说烦恼者，此理已成。
关于'清净者也'中，'也'字表示无漏也，从有为角度如是说。正因如此说'由于是下地对治故'。欲界烦恼由初禅近分所断，初禅地烦恼由第二禅近分所断，如是乃至无所有处烦恼由非想非非想处近分所断。
'由何入彼'是指由何近分入彼等禅定及无色定根本定。'彼等是否也有三种'是指由味相应等差别。
'彼等受是否相同'是问如初禅二禅有喜，第三禅有乐，第四禅有舍，近分是否也如是？
与舍根相应，因为需要勤引故，即无功用生起的道与喜乐相应，而近分需要勤引，有功用生起，故与舍根相应。又由于未离下地厌离故，不与喜乐相应，因此也与舍根相应。
由于是离贪道故，不与味相应。若与味相应，则不成为离贪道，因为与爱相应的道不能断烦恼。
或者如是配释：由于需要勤引故与舍根相应，由于未离下地厌离故及是离贪道故，由此二因不与味相应。余如前说。

།ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་བརྒྱད་ཅར་ན་ཡང་གང་གི་ཉེར་བསྡོགས་ གང་ཡིན་པ་དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ཡང་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ནི་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །སློབ་ དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་དངོས་གཞི་ལ་སྙོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་མྱང་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་དེ་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་པ་ལ་བསམ་ གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། ལ་ལར་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་།ལ་ལར་ནི་དཔྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལྟར་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་བཅས་པས་དྲང་བ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་ཙམ་ཞིག་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོག་མེད་བསམ་གཏན་ཁྱད་ པར་ཅན།།ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་མཚན་མ་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ་གཉིས་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་ དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་དག་གིས་ཡིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་དེའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཡིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་ བ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལམ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་གཟིངས་ལྟ་བུར་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་གཟིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟིངས་སོ། །འདི་ལ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ན་ལམ་ནི་གཟིངས་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ། ལམ་ནི་གཟིངས་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་དོར་བར་ བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། །དཔེར་ན་གཟིངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆུ་བོ་རྒལ་བ་ནི་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟིངས་ལ་འཆེལ་ཏེ་མི་འདུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒལ་བ་ཡང་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་འཆེལ་ཏེ་མི་འདུག་གོ།།དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དེ་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་བཤད་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དག་གིས་ནི་ཡིད་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྡུག བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་དམིགས་མོད་ཀྱི་དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

虽然近分心的结生是有烦恼的，这是说在八种禅定和无色定中，任何近分心都是以有烦恼的近分心而非等持心结生，这是成立的宗义。因此详细说明'虽然近分心的结生是有烦恼的'。
不动也认为与味相应，这是说为了遮除不动，如同它有无漏一样，也认为它与味相应。
阿阇黎善聚说，因为趣向根本定，所以有味相应等持。
因为是禅定差别，这是说第一禅根本定由于离寻而成为殊胜，称为殊胜禅定。
因为无差别，这是说如同第一禅有差别，有的有寻有伺，有的唯有伺，而第二禅等则不如此，因此第二禅等不立为殊胜禅定。
因为这两种原因是难道，这是说因为有作意而牵引的缘故。
因为仅遮除寻，这是说因为说'无寻殊胜禅'。
缘于此的等持是无相等持，这是说由无相所生故为无相。
是十种行相，这是说无常、苦二种行相，集谛四种行相，道谛四种行相，这些是十种行相。
因为由无常、苦及其因而厌离，这是说由无常、苦及其因即苦因集而生厌离。
什么是无愿？即是不造轮回的意思。
道也必定如筏应舍，故说道如筏，这是说因相似故道如筏。其性质即是，道因如筏故必定应舍。
因此是无愿，这是就此而言，譬如依筏渡河必定应舍故不住著于筏，如是依道渡脱也必定应舍故不住著于道。
具彼行相，这是说具有如前所说的十种行相。
因为趣向出离彼故，这是说趣向出离彼道故，此说必定应舍。
出离无常、苦及其因虽未说但已蕴含其中。
由空无我不生厌离，这是说由空无我行相瑜伽师不生厌离。虽然缘苦谛为空无我行相，但不由此而厌离彼苦。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན།དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ནའོ།།གང་ན་ལམ་ཡོད་པ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་མ་གཏོགས་པའི་ས་རྣམས་ནའོ། །ཐར་པའི་སྒོ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོའི་དོན་ནི་སྒོ་མོའི་དོན་ཏོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་[(]མེད་ མེད་[,]མེད་[)]པ་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྟོང་པ་དང་མི་རྟག་པར་ཞེས་བྱ་བར་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་སློབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདི་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དམིགས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྨྲས་པ་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ལྟར་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས པ་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་ལས་སྐྱེའི།བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་ལས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཁོ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་དག་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་སྟོང་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ ཡོད་དེ།དཔེར་ན་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ནི་འདྲོན་པོ་ངོ་མི་ཤེས་པ་མཐོང་བས་ཀྱང་དགའ་ལ་གཅིག་པུ་ནི་དེས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མི་དགའ་བ་དེ་དང་འདྲའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་དགུ་པ། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུའི་ནང་ནས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་བར་ཡང་མ་ ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་དམིགས་ཏེ།འཕགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འདོད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་གྱི་ རྣམ་པ་དག་ཏུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཀུན་མི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ དག་ཀྱང་སུན་འབྱིན་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་མི་དམིགས་སོ།།འགོག་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་པས་དེ་དག་ཏུ་ནི་མི་བསམ་མོ། །ལྷག་མ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནར་རོ། །མ་བརྟགས་ཟད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་ པས་འགོག་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་འདི་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་ཞི་བར་དམིགས་སོ།

为什么这样说呢？因为与涅槃相似的缘故。空性和无我是一切法的特征，涅槃也是以空性和无我为特征，因此他们对涅槃也不会厌离。因此无愿三摩地不是以彼等行相为特征。
世间的三摩地存在于十一地，即欲界、未至定、殊胜禅定、四禅和四无色定。所说的'在有道之处'，是指欲界、有顶以及除第二禅等近分地以外的诸地。
所说的'因为是解脱之门'，是说明'门'的含义就是'门户'的意思。
所说的'缘于空性等故而如是称'，是说因为缘于空性、无愿、无相，所以称为空空性、无愿无愿、无相无相。
所说'空和无常'，是按照次第，空空性即是无学空性三摩地，以'这不是我的'之空性行相而缘取，而不是以无我行相。
有人问：为什么这里的空空性三摩地仅是空性行相，而不像空性那样也是无我行相呢？这里回答说：因为是要在入空性行相的空性之后生起的缘故。
有人问：为什么是在入空性行相的空性之后生起，而不是在入无我行相的空性之后生起呢？这里回答说：因为与其生起相顺，即唯有具空性行相的空性三摩地，与空空性三摩地的生起相顺，而无我行相则不然。
如同见空性一样，见无我并不能令人厌离，因为虽然见到诸有是无我，但由于未见空性，所以仍然贪著轮回。比如走在路上的人，见到不认识的伙伴也会欢喜，而独自一人时因为空无伙伴而不欢喜，这是同样的道理。
第五十九品
所说'以无常行相而缘取'是指在十种行相中。所说'也非是苦'等广说，是说无漏法不以彼为特征故不缘为苦，认为是由于不符合圣者性质而成为苦。
由于无漏法不以彼为特征的缘故，也不是因、集、生、缘的行相，因为无漏法是以不生起等为特征的缘故，这是其语义。
也不是道的诸行相，因为是应当厌离的缘故。这是说，无学三摩地是应当厌离的，而道的诸行相不是厌离的本质，因此于该三摩地中不缘取道的诸行相。
对于灭的诸行相，因为无关联性，所以不作意彼等。其余唯是无常行相。
所说'于无分别灭'，意思是说于无分别灭，即无学无相三摩地以无分别灭缘取'这是寂静'而作为寂静。

།དེའི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་ལ་ དེའི་རྗེས་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་གཞན་འདའ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་དེ་དག་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ན་མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་གཞན་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་མི་སློབ་པའི་ མཚན་མ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་དག་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པར་འགྱུར་ཏེ།སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དེ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་མི་དམིགས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མེད་ཅེ་ན། མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཞིག་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ནི་ལྡན་པ་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྒྲིམ་མོ། །བྲལ་བ་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས པས་འགོག་པ་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་དེའི་ཕྱིར་རྒོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དགའ་བ་ཁོ་ནས་དེ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་འདོད་པ་ན། དེའི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་ འགོག་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དགྲ་དང་བསྡོངས་ནས་གསད་པར་བྱ་བ་གསོད་པ་སྣང་ངོ་། །འགོག་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་ དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འདི་ལ་འགོག་པའི་རྣམ་པར་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགོག་པའི་རྣམ་པས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་ཁོ་ནས་སོ་སོར་མ་ བརྟགས་པས་འགོག་པ་དེ་སུན་ཕྱུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་སུན་ཕྱུང་ན་ཡང་མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སུན་ཕྱུང་བར་མ་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གྱ་ནོམ་པ་ནི་དགེ་ བ་ཡིན་གྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པར་མི་དམིགས་སོ།།སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་མི་དམིགས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་ འདོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཁ་ཅིག་གི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་སྡང་ཞེ་ན།སྟོང་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་མི་སློབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་ན་མཐོང་ བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས།ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་ན་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ནི་བསྟེན་པ་བསྒོམས་པས་སོ།

如果问什么是无观择灭？从无学无相定中出定后，随后有漏刹那和其他无漏法生起，如果这些没有生起的话，则会生起无学无相刹那。当有漏和其他无漏法生起时，由于缘不具足，那些无学无相刹那成为无观择灭。
对于这无观择灭，以寂静行相为所缘。由于无漏法中没有观择灭，所以不缘观择灭。
为什么无漏法中没有观择灭呢？因为没有违品的缘故。圣者们对违背他们的事物精进断除。断除即是观择灭，因此无漏法中没有观择灭。
另外，由于无学无相定中没有观择灭，而无观择灭也会对此产生反驳，所以当想要仅以欢喜来破斥它时，只缘其无观择灭。在世间中也可见与敌人对抗而杀害应杀之人。
不以灭、妙、出离行相为所缘，这是因为与无常性的灭是共同的，因为是它的本性，与无常性的灭是共同的。因此对这无观择灭不以灭行相为所缘。若不如此，则不应以殊胜的寂静行相缘于它。
若以灭行相，则仅以无常性的灭就能破斥那无观择灭，破斥它时也不会破斥无学无相定，这是所思考的。
由于无观择灭是无记法，所以也不以妙行相为所缘。因为妙是善法，而不是无记法，所以不以妙行相为所缘。
由于无观择灭不是离系，所以不以出离行相为所缘。认为从烦恼中解脱是从烦恼中出离。
因此无观择灭不是从轮回中出离，因为某些善法和不善法虽有无观择灭，但由于未断获得，所以仍然与它们相应。
如何是厌恶圣道？因为以空性等行相背离它。所说的'对不动'是指不动法者，因为利根故有产生的能力，而其他阿罗汉则没有。
为了使他们现法乐住，对于会成为贪著处的无学空性等定背离，而入于其他定。
所说的'广说'是指经中说：'修习、亲近、数数修习禅定，有得现法乐住者，乃至修习、亲近、数数修习禅定，有得漏尽者。'其中亲近是指依止修习。

།གོམས་པར་བྱས་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་ སྤངས་པས་སོ།།ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཐག་བསྲིང་བས་སོ། །དེ་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ངེས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའོ། །དེར་ བདེ་བར་གནས་པ་སྟེ།འདི་ནི་དེའི་ཆེད་དུ་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ཉམས་པ་རྣམས་དང་། གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་མཐོང་བར་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་།མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་བསྡུའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །མཐོང་ བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་རྟོག་པ་མེད་པའོ།།སྨྲས་པ་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་ ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་གང་གི་འབྲས་བུ་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཤེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་ཉེ་བར་བཏགས་སོ། །གང་དག་གི་ཕྱོགས། རྣམ་གྲོལ་ལམ་བློ་རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ནི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དེ་དག་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་ཕྱོགས་གོང་མ་ཁོ་ན་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱ་སྟེ།ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདིར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ལ་ཉེ་ བར་གཏོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།།རང་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་གཟིགས་པའི་ཆེད་དུ་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ། ཤིང་འཛམ་བུའི་དྲུང་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྐྱེད་དོ། །བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་ནི་ཐུན་དང་པོ་ལ་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་ནས་ལྷའི་སྤྱན་བསྐྱེད་དེ།ལྷའི་སྤྱན་དེས་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཉམ་ང་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཟིགས་ནས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་གུང་ཐུན་ལ་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་མངོན་ སུམ་དུ་མཛད་དེ།འདིའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་རྣོན་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐུན་གསུམ་པ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ངེས་པར་ཞུགས་པ་ནས། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དོ།

修习是由于断除违缘。多次修习是由于远离违缘。由于这是最初的缘故，应当了知其他的也是如此，这是举例的本质。
所谓'不确定后世将安乐而住'中，后世是指未来世。在彼处安乐而住，这并非是必然的。为什么呢？因为对于从初禅退失者、生于第二禅等者、及般涅槃者，后世并无安乐而住。
'将成为知见'是知与见的合称。其中，知是与意识相应的智慧，即如'这些众生具有身恶行'等分别。见是与眼识相应的无分别智慧。
若说天眼通是知见，而天眼通非修定，对此回答：这是以果称因，即以天眼通这一果来称呼其因——能生天眼通的修定，是知见修定。
对于主张'解脱道智有六种'的论师们而言，六神通唯是意解脱道所摄禅定，因此这不成问难，因为这些解脱道是等持。对阿毗达磨论师们而言，应如前说理解，因为他们承许天眼识与天耳识即是神通。
'三界及无漏'中，三界是指不净观、入出息念、念住、无烦恼、愿智、无碍解、神通、解脱、胜处等。无漏是指解脱门、超越等至、漏尽通等。此处由于与等持相应，故假名说修习功德为修定。
'智慧将极为分别'是指智慧的殊胜差别将达到究竟。
'世尊此说法是对自身的付嘱'中，对自身付嘱即是对自己的付嘱，意为针对自身而说。菩萨观察业际而出家，在阎浮树下生起初禅。
在菩提树下，初夜降伏天子魔后生起天眼，以彼天眼见众生死生之险处，为救护彼等，于中夜现证禅定、解脱、等至等。由此加行所生功德能令智慧极为锐利。
其后于后夜依第四禅，从决定入定乃至以金刚喻定断除一切结使。

། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པ་བདག་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཐ་མ་བཞི་པ་ཁོ་ནའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་བྱ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་བཞིན ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་སེམས་མང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བྱམས་པའོ།།རྣམ་པར་འཚེ་བ་མང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེའོ། །མི་དགའ་བ་མང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དགའ་བའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་མང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཏང་ སྙོམས་སོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་མང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕ་དང་མ་དང་བུ་དང་ཉེ་དུའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འབྲེལ་བ་མེད་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་བཏང་སྙོམས་ སུ་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཆགས་པས་དྲངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་ཆགས་པས་དྲངས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པའི་གཉེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་ པའི་རང་བཞིན་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཆོས་གཅིག་ལ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་བཟུང་ངོ་། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དག་ ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སྒྲ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤོག་ཤིག་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བར་ མར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཡང་མེད།ཞེ་འགྲས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་བདེ་བ་ཡོད་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་མི་ འགྱུར་ཞེ་ན།གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ།བསམ་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མོས་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མོས་པའི་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མོས་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཏེ།འདི་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ། །མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱམས་པ་ནི་གནོད་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་ བར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགའ་བའི་གཉེན་པོའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་བར་མར་གནས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་སོ།

因为如此说法是自身所依止的缘故，所以说'唯是第四禅那金刚喻定'。
因为缘于无量众生，所以这是无量想的作因。
所谓'如数'，是说对于多嗔恚者为断除嗔恚故修慈。对于多损害者为断除损害故修悲。对于多不喜者为断除不喜故修喜。对于多欲贪和嗔恚者为断除彼等故修舍。
若问对治欲贪有何特殊，是为多欲贪者而思维。所谓'对治父母子亲属的贪著'，是思维对于有关系者也如同对无关系者一样平等舍弃。
所谓'因为是由贪引起'，是思维由于嗔恚是由贪引起，所以显示对治贪的本质。
所谓'此是二者的自性亦可'，意思是说可以是无贪的自性和无嗔的自性，为什么呢？因为是对治贪和嗔的缘故。此处不应执著一法具有二者的自性。那么是什么呢？舍的名称适用于无贪和无嗔。
所谓'啊！愿众生得安乐'，是思维愿如是。所谓'啊！众生是苦'，是思维愿解脱苦，如是将解说。
所谓'因为是处于中间'，意思是说因为不偏于任何一方，所以既无贪著也无嗔恨。
所谓'对于不具足者'等广说，是说对于不具足安乐者观想有安乐，如何不成颠倒？因为是思维愿得安乐的缘故，所以不是颠倒，应结合语境理解。
或者说因为意乐不颠倒，意乐是善法，即是与眷属相应的愿众生得安乐的心和心所，因为那些意乐不颠倒，所以不是颠倒。
如何意乐不颠倒呢？因为是胜解想，胜解想即是胜解的认知。因此如何胜解即如是认知，决定这是胜解作意。
若说是不善，是因为颠倒执著。不是的，因为是善根。为什么呢？因为是善根。
又如何是善呢？因为是嗔恚等的对治，慈是无嗔的自性故是嗔恚的对治。悲是以除苦为相故是损害的对治。喜是以意乐为体故是不喜的对治。舍是处于中间故是欲贪和嗔恚的对治。

།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་སྣོད་ཀྱིས་སྣོད་ན་གནས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱིས་སྣོད་ཅན་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་གཞི་སྦྱོར་བ་སྨོས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་གསུམ་ཆར་ཡང་ས་དྲུག་དང་ལྔ་དང་བཅུ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དག་གི་རྒྱུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྦྱོར་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དག་ཡིན་པར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།ས་དྲུག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་ པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པར་འདོད་དེ།གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་གཞི་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་སྔ་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ལ་ནི་དངོས་གཞི་དག་ཁོ་ན་བཟུང་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཅུ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་མཉམ་པར་ གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་པར་འདོད་ལ།སྦྱོར་བར་གྱུར་པ་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པར་བཟུང་ན་དངོས་གཞི་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གཞི་ནི་བསམ་གཏན་དག་པ་པའི་ས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བསམ་གཏན་དག་པ་པ་དག་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་ངོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྤོང་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་ན། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་མི་སྤོང་སྟེ། ཆོས ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བས་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་དེ།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤངས་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནོད་སེམས་ ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་རྣམས་དེ་དག་གིས་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྟོན་པར་བྱེད་དེ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ས་པ་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་རྣམས་ནི་དངོས་ གཞིའི་ཚད་མེད་པ་དང་འདྲ་བ་དག་ཡོད་དོ།།སྦྱོར་བ་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དངོས་གཞི་དག་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མེད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་མནན་ནས་སྤོང་བའི་ལམ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་སྟོབས་ དང་ལྡན་པ་རྙེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་རྙེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་མི་བརྫི་བ་ཡིན་ནོ།།ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛའ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་སྟེ། མཛའ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་བྱམས་པར་བྱ་སླ་བས་སོ། །རྒྱས་པར་བྱེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།།སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ལ་ཡང་འདིས་ནི་གང་གིས་ན་འདིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་པའི་ བསོད་ནམས་ཞིག་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་གཟུང་བར་ནུས་ལ།རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་འདིས་ནི་གང་གིས་ན་འདི་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྐྱོན་གཟུང་བར་ནུས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ ལས་ཐར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་མོས་ཤིང་སྙིང་རྗེ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།

所谓'缘于彼'，意为缘于欲界众生等之义。'此说器中住器'，意为说明器世间中的有情世界，此为语义。'由说等持、非等持及根本加行'，意为按其所应，三者皆是六地、五地和十地的原因，其中非等持是欲界，加行是近分，按其所应配合。
在第六地的建立中，也认为近分无所作，因为以明显性与根本相似的缘故。在前地的建立中，唯取根本，因为殊胜禅定是初禅根本定的殊胜相。在第十地的建立中，认为非等持是欲界，取加行的近分，更何况根本定。
'因为是禅定根本地'，意为根本是清净禅定地的意思，前已说明清净禅定不能断烦恼。由于作意胜解，故不能断彼等烦恼；若以真实作意断烦恼，因为缘于有情，彼等不能断除；法的共相作意能断烦恼，此为宗义。
若问如何，则广说'以彼等加行'，即以慈等加行降伏害心等故。'说为彼等对治'，意为说是害心等的对治，彼等是降伏断。
'为令所断远离'，即如是世间或出世间无间道所断的害心等烦恼及随烦恼，由彼等令其远离，故说为彼等对治。
如何？开示：慈等三者在欲界地和无所作地中有与根本无量相似者。由加行、所缘、行相和自性相似故，与根本相似。
以彼三无量降伏彼等烦恼已，以断道无间道断除。'虽遇强缘'，意为虽遇害心等强大因缘，亦不为彼等烦恼所制伏。
'于大'，意为于亲友方面，因为对亲友容易生起慈心。'广大'意为遍满。
'依前世福德与非福德果显现'，意为依前世福德果显现，对于断绝善根者，也能执取功德，认为此人曾作何等福德，才获得如此殊胜的色身等；对于独觉，也能执取过失，认为此人必定作过何等非福业，才无有如此色身等。思惟愿其解脱痛苦而修习悲心。

།མངོན་པར་དགའ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་མོས་ཤིང་དགའ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ན་ཡིད་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ གཉིས་པའོ།།སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་སྟེ།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལྔ་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྲུག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བདུན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མ་བཤིག་པར་ ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཡང་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ནི་མི་སྡུག་པ་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལྷག་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཅི་རིགས་པར། མི་སྡུག་མ་ཆགས་ས་བཅུ་དང་། ། དམིགས་པ་འདོད་སྣང་མིས་སྐྱེད་དགེ་།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གྲངས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་གཉིས་ཀྱང་ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་ཡུལ་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།གཟུགས་མེད་མཉམ་གཞག་དགེ་རྣམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ།

虽然生起殊胜欢喜，也思维何妨，而信解欢喜并修习欢喜。'不具足喜'是指在第三、第四禅中无有意乐的缘故。'八解脱'是如经中所说。如何所说呢？解脱有八种。八种是什么呢？有色观诸色，这是第一解脱。内无色想而观外诸色，这是第二解脱。净解脱身作证具足而住，这是第三解脱。
超越一切色想，灭有对想，不作意种种想，思维'空无边'，成就空无边处具足而住，这是第四解脱，如同趣近空无边处天。复次，超越一切空无边处，思维'识无边'，成就识无边处具足而住，这是第五解脱，如同趣近识无边处天。
复次，超越一切识无边处，思维'无所有'，成就无所有处具足而住，这是第六解脱，如同趣近无所有处天。复次，超越一切无所有处，成就非想非非想处具足而住，这是第七解脱，如同趣近非想非非想处天。
超越一切非想非非想处，以身作证具足而住于受想灭，这是第八解脱。'有色观诸色'是指不坏自身诸色而观外诸色。由缘青瘀等的缘故，方法如不净观般应当了知。
这是针对贪著色等贪的对治而说。如所说：'不净无贪十地中，所缘欲显人所生善。'应当广为配释。'如其次第'是指对治欲界色贪是初禅地解脱，对治初禅地色贪则是二禅地解脱，应知这二者是远离对治。
有人问：'如何知道二禅等中无有色贪？'因为无有眼识的缘故。若于某境离贪，则必定于能取彼境之识亦离贪，而二禅等中无有眼识等，因此成立彼等离色贪。'无色定善'是指清净及无漏。

།གཞན་ན་ཡང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལས་བསམས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ནི་དངོས་གཞི་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ས་འོག་མ་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་འོག་མ་ལ་དམིགས་པས་ རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མི་འཐོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ནི་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མིང་འཐོབ་བོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཚོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའོ།།ཡང་ན་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་གང་ཞིག་ཡོད་ན་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བས་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་ པའི་གཟུགས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འོ།།གསུམ་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའོ། །དེའི་རྒྱུ་དང་འགོག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དག་གོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་དང་། འོག་མ་དང་། རང་གི་ས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དག་གཟུགས་ཅན་མིན་དེ་དག་།སྤྱོད་ཡུལ་གང་དང་རང་གི་སའི། །སྡུག་བསྔལ་ སོགས་དང་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས།།ཞེས་བྱ་བ་འདིར་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་གང་ཞིག་དེ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཏེ། གཟུགས་ མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་དག་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་སྲིད་པས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཉེར་བསྡོགས་བདུན་མ་གཏོགས་པས་གཞན་བཅུ་གཅིག་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་ གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་བརྒྱད་ན་ཡོད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ནི་ཁ་བསྐང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ཡང་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་ཁ་ དོག་གི་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་མེད་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་སྙིང་པོས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བའི་སྙིང་པོ་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་གོང་ན་འདུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཡོ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།

另外还有非等持的情况，这是就无色界异熟心及心所而言。前说无色界非等持是专指死有阶段的情况。近分解脱道也获得解脱之名。其中'也'字的含义是：更何况根本定了。
无间道则不是，如广说，因为所谓背离下地的解脱，所以无间道缘下地故不得解脱之名，而解脱道缘上地故得此名。
'灭尽定是第八'是余文。由于背离想受，即背离想及背离受故为解脱。或者说由于背离一切想故为解脱。由于从等至障解脱故为解脱，此为语义。
其中等至障是指若有此障碍则心不堪能，即使是已离三界贪者也不能生起初禅根本定。'随应'是指前二解脱所缘是不悦意的青瘀等色。第三解脱所缘是不悦意。'彼因及灭'是指彼苦的集谛和灭谛。'随顺后得智的一切道'是指上地、下地及自地，此为语义。
'无分别灭也是'是说无分别灭也是无色解脱的所缘，应当如是说。因为在'无色者彼等，行境及自地，苦等及随智分'中未说故。
问：他们所缘的是何种无分别灭？答：是无学无相三摩地所缘的无分别灭。因为这些无色解脱可能是无相无相三摩地的体性。
除七种近分外，其余十一种在欲界、未至定、殊胜静虑及静虑无色八地中有。论典具有补充性质，故说明论典的性相。
也应说虚空是一，是空无边处的所缘。'由离第二静虑地色贪故'是指由离所断的第二静虑地色贪的意思。无彼是因为无眼识。
'由乐精进所生故'中，乐精进是指超越一切乐之上的，此为语义。由彼所生即由彼所动，故不安立第三静虑的解脱。

།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པས་རྒྱུད་ཞུམ་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའམ།རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བསྡུའོ། །འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གང་གིས་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་ཚེ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ གསེར་ལ་སར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ལ་དུས་འདི་སྲིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་སྟེ། ཚེ་གཏོང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རི་རབ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ནང་དུ་འཛུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས་བལྟ་ བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་དང་བརྒྱད་པ་དག་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་བཤད་ལ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གསུམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་བཤད་ཅེ་ན། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བརྒྱད་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་དང་ ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ ཞེ་ན་འདིར་སྨྲས་པ།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་བས་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པ་གནས་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱད་པ་ཡང་གནས་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་མངོན་དུ་བྱ་བར་བཤད་དོ།།ཁམས་དང་སའི་མཐའ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་སའི་མཐའ་ན་གནས་པ་ཡིན་ལ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་སའི་ མཐའ་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་ འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟར་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་ དང་དཀར་པོ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ།

如果没有第三禅地的色贪，为何要修习净解脱呢？为此说'为了使心因不净观而萎靡不振者生起欢喜，或为了坚固'。
关于'解脱等'中的'等'字，是包括胜处等。
若问什么是圣神通？应与'为了成就'相连。
'为了远离烦恼'是说解脱等是远离烦恼的对治。
'为了得定自在'是说得定自在也是为了成就无烦恼等功德。
所谓'以此能变化事物、加持、舍寿等'，其中变化事物是指随欲将某物转变为所欲之物，如将土变为金等。加持是指愿某物住世至某时。舍寿也是同样。'等'字包括将须弥山纳入微尘等，其他还可参见经典。
为何只说第三和第八是现证，而其他不是？如何说第三是现证呢？经中说'以身现证净解脱，具足安住'。第八也说'以身现证灭受想定，具足安住'。
其中'现证已'即是'现证'的意思。'具足安住'是指入住于这些三摩地的意思。
对此回答：第三解脱比第一、第二解脱更殊胜，因为从转依方面完全断除了色解脱的障碍，所以说第三是现证。同样，第八也是因为从转依方面完全断除了无色解脱的障碍而成为最胜，所以说是现证。
'因为住于界和地的边际'是说第四禅是色界和地的边际，有顶是无色界和地的边际。
同样，'与大'是指内有色想而观外色大、妙色及劣色等，乃至'此是第二胜处'。
同样，若问什么是'内无色想'？即'内无色想而观外色小、妙色及劣色'等，乃至'此是第三胜处'，如前所述。
同样，'内无色想而观外色大、妙色及劣色'等，乃至'此是第四胜处'，如前所述。
如是四种及唯无色想观青、黄、赤、白等。

།ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་སྔོན་པོ་ ལྟ་བུར་སྟོན་པ།འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ་ཁ་དོག་སེར་པོ་སེར་ པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་དཔེར་ན་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ།ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སེར་པོ་ཁ་དོག་སེར་པོ་སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། ནང་གཟུགས་ མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ་ཁ་དོག་དམར་པོ་དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་དཔེར་ན་བན་དུ་ཛི་བ་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ།ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམར་པོ་ཁ་དོག་དམར་པོ་དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་རྒྱས་པར་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་དཔེར་ན་སྐར་མ་པ་བ་སངས་སམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དཀར་པོ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ།འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་སྟེ། སྔ་མ་བཞི་དང་འདི་བཞིན་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ ཐར་པ་དང་པོ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལྟར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་བདག་ཡོད་པའི་ གཟུགས་ལ་ལྟ་ཞིང་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་སྟེ་འདི་སྐད་དུ་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།གཉིས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་སྟེ། ཁྱད་པར་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡང་ ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ལྟར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་ནི་གཉིས་ པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལྟར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་དང་།བཞི་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་མཚན་ཉིད་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་འདི་ སྐད་དུ་འབྱུང་སྟེ།གསུམ་པ་ནི་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །བཞི་པ་ནི་ནང་གཟུགས་མེད་པར་ཡང་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ ལྟ་ཞིང་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ལྟར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

怎样呢？内无色想而观外色，青色、青显、如青现，放青光，譬如胡麻花，或如波罗奈城殊胜青色衣，青色、青显、如青现，放青光等，观察彼等诸色，以胜解降伏，以胜知见，如是作想，此为第五胜处。
内无色想而观外色，黄色、黄显、如黄现，放黄光，譬如东迦花，或如波罗奈城殊胜黄色衣，黄色、黄显、如黄现，放黄光等，观察等，广说乃至'此为第六胜处'。
内无色想而观外色，红色、红显、如红现，放红光，譬如槃豆时婆迦花，或如波罗奈城殊胜红色衣，红色、红显、如红现，放红光等，观察等，广说乃至'此为第七胜处'。
内无色想而观外色，白色、白显、如白现，放白光，譬如启明星，或如波罗奈城殊胜白色衣，白色、白显、如白现，放白光等，观察等，广说乃至'此为第八胜处'。前四与此共为八处。
'二如第一解脱'是指如第一解脱'有色观诸色'，即观自身之色及观外色，如是第一、第二胜处亦复如是。其中一者，观自身之色及观外色，即所说'内有色想而观外小色'等广说。第二亦复如是，差别在于'观外大色'。
复次，如第一解脱是初禅地摄，是欲界贪欲对治，缘欲界色处为境，如是当知此等胜处亦复如是。
'二如第二'是指如第二解脱相'内无色想而观外色'，如是第三、第四胜处亦与彼相相同。彼等即所说：第三为'内无色想而观外小色，或妙色或劣色'。第四为'内无色想而观外大色，或妙色或劣色'。
复次，如第二解脱是第二禅地摄，是初禅地贪欲对治，缘色界色为境，如是第三、第四胜处亦复如是。

།གཞན་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ལྟར་སྔོན་པོ་དང་དམར་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དཀར་པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།འདིར་ནི་ཁ་དོག་བཞི་ཅན་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་བཟུང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཆགས་པ་ཡིན་པ་ལྟར་འདི་དག་གི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འདི་འཁོར་དང་བཅས་པར་བཟུང་བས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་ བཞིན་ཡིན་པ་ལྟར་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གིས་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདོད་ པ་བཞིན་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་གིས་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐད་ཅིག་ལ་སྔོན་པོ་དང་སྐད་ཅིག་ལ་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའམ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིད་དུ་འོང་བར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྡུག་པར་དམིགས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ནོ།།བར་ཆད་མེད་པར་ཟད་པར་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པར་ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པར་ རྒྱས་ཤིང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་ཐ་སྙད་དུ། །ཁ་དོག་དབྱིབས་ལ་ས་ཞེས་བརྗོད། །ཆུ་མེ་ཡང་ངོ་རླུང་ཚོགས་ཁམས། །ཉིད་ཡིན་དེ་དང་འདྲ་བའང་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རླུང་གི་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རླུང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ན་རེ་ཟད་པར་རླུང་གི་དམིགས་པ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་ ཉིད་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་པའམ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་པས་གོང་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་པས་ གོང་མ་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་བསྐྱེད་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་བསྐྱེད་ནས་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ལས་ གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ནི་འདྲིས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་འདྲིས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ལྷག་མ་ གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་གསུམ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དེ་དེ་དག་ནི་མིའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུང་གི་མཐུས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལྷ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ན་ནི་ལུང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སམ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྟེ། ས་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའི་གོང་མའི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་གཟུགས་མེད་པ་དང་ བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ།

'其他如妙解脱'是指如同妙解脱是第四禅地及色界所缘的悦意色处一样，青、赤、黄、白胜处也是如此，此处仅是分别执取四种颜色而已。如同妙解脱的本性是无贪，这些也是如此。如同妙解脱连同眷属执取是五蕴自性，这些也应当如是了知。
'彼等仅是背离而已'是指非胜伏所缘。若问胜处如何胜伏所缘？为此说'随欲而作意故'，即由于作意青、黄等，或者在刹那间作意青，刹那间作意黄等，或者对不悦意的染青等作意为悦意。
'因不生烦恼'是指虽然缘取杂染事物为妙，但因不生烦恼故，彼等胜处胜伏所缘。'无间遍满故'是指无间遍满于地等，因此称为遍处。
'是欲界色处'是因为如世间言说中所说：'色与形称为地，水火亦然，风聚即界，与彼相似者亦是。'
有些人说'风是触处'，即那些不承认风是色处的人说遍处风的所缘是触处。'从解脱入起'是指入即是从入起，或者是从入所生。
'因为逐渐殊胜'是指如此：解脱清净故胜处更殊胜，胜处清净故遍处更殊胜。如说：'生起解脱后生起胜处，生起胜处后生起遍处。'
'除灭尽的解脱'是因为彼唯在圣者相续中有。'因熟习与未熟习'是指离贪所得是熟习，加行所生是未熟习。
广说'余'中何为余？即前三解脱、八胜处、八遍处，这些唯依人身。为何如此？因依教法力而生，其他天等处无教法故。
若问：'如何在色界、无色界中生起无色定与殊胜禅定？'是指在无色界或色界中，生于上地者，其上地的禅定与无色定即是殊胜的禅定与无色定。

།གཟུགས་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལུང་མེད་པར་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་དེ། ལྷག་མ་ནི་མིའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལུང་གི་མཐུས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་དེས་ན་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འདྲིའོ།།རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བ་དང་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བ་ལས་དང་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འགའ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ་རྗེས་ཁོ་ན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་སུ་སྐྱེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེའོ།།ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལས་ཀྱང་འགའ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ན་དེའི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུད་གནས་ཏེ།འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ནི་གོང་མ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ས་གོང་མ་པ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་ལས་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུད་གནས་ཏེ།འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་གོང་དུ་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་སོ། །རྒྱུ་དང་ལས་ ཀྱི་སྟོབས་དེ་དག་གིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པར།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བ་དང་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལས་སོ། །ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ས་གོང་མའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན།མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆོས་འཇུག་པ་ཤས་ཆེན་པོ་འདི་དག་ཉིད་སྔོན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་སྐྱེས་པའི་ལུང་མེད་པར་བསམ་གཏན་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ། རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡང་།གཞན་ལས་དེའི་ལུང་མ་མནོས་པར་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བསམ་གཏན་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའི་དུས་དེ་ན་ དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འཇུག་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་དག་ལ་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡོད་པས་ན་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་དག་གོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་དགེ་བ་དེ་དག་བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ལུང་མནོས་པ་མེད་པར་སྔོན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བག་ཆགས་ཡོད་ན་བསམ་གཏན་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ རྣམ་པ་ཁམས་དང་ས་དང་།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

无色界和禅定的差别如何在无教法时生起？其余唯依人身，因为依靠教法力而生起，所以说由此关联，如何在色界和无色界中等广说。
由因力即是从亲近和数数修习。如何？某人入无色定后，从中退失，随即生于色界，由于具有无色定相应的同分因力，故于色界中生起无色定。
从数数修习中，某人数数入无色定后，从中退失，生于色界，由于具有无色定相应的同分因力，故于色界中生起无色定。
同样，从识无边处退失，生于空无边处者，也如是生起彼定；生于更上者亦复如是。
由业力，即生于色界者，由于有异熟业果临近，故住于离欲相应相续，未离下地欲者不能生于上地无色界。
同样，于无色界中生于空无边处者，由业力，即由于有上地识无边处业异熟临近，故住于离欲相应相续，未离下地欲者不能生于上地。
由这些因力和业力，初禅等如何生起二禅等？由因力即从亲近和数数修习。由道力即上地等广说。
由法性者，何为法性？有些经部师说：这些法入大势力即是由往昔禅定习气力，无教法而生起禅定相应，此即是法性，是自性和本性之义。
有些毗婆沙师说：不从他受教法，从前世同分因生起顺因果禅定，即是法性。
由善法入大势力者，即是坏灭时善业道之义，入即是彼等法的作用。由于这些有殊胜入，故为入大势。其性即是故。此说由于彼等善得殊胜自性，故得生起相应自性，无需从他受教，有往昔禅定习气则生起禅定。
诸法如是相者，即有漏无漏诸法之相，界、地、所缘、行相等随应之义。

།དེ་འཛིན་བྱེད་པ་སྨྲ་བྱེད་དང་། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་དེ་སྟེ་གྲངས་བཞིན་དུ་ལུང་ནི་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྟོགས་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་སྟོང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལུང་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་སྟོང་གི་འོག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཕྱོགས་འདི་དག་ཉིད་རིགས་པར་ལྟའོ། །གང ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་ལས་ཆོས་མངོན་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་པས་ཆོས་མངོན་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་དམ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བདག་གི་མངོན་པའི་ཆོས་འདི་ཕལ་ཆེར་ནི། ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྲུབ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ན་འཁོད་པས་ན་ཁ་ཆེའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པས་རྩེན་པས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའོ་ཞེས་དེ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཁ་ཆེ་ཡིན་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདུལ་བ་ཤེས་པ་ལ་སོགས པ་དང་།མདོ་སྡེ་པ་བཙུན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ་ཁ་ཆེ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཉི་འོག་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །དེ་བས་ན་ཁྱད་པར་གཉི་ག་སྨོས་ཏེ། བདག་གིས་ནི་འདིར་དེ་དག་གི་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕལ་ ཆེར་བཤད་དོ།།ཤུགས་ཀྱིས་ན་གཞན་གྱི་ལུགས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་སམ། གཞན་གྱི་ལུགས་ཀྱང་རུང་ཚིག་འདི་ལ་ཉེས་པར་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གིས་ཉེས་ཏེ་བདག་གི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམ་ ཆོས་ཚུལ་ལ་ཚད་མ་ཐུབ་རྣམས་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྟོགས་པ་དང་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་སྟེ་བརྗོད་པ་ལ་ཚད་མ་ནི་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཐུགས་གཅུགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་མིག་ནི་ཟུམ་གྱུར་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་ཤིང་སྟེ།འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལོང་བར་གྱུར་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །དཔང་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ཟད་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔང་དུ་གྱུར་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དཔང་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་མ་རིག་པའི་མུན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་རང་དགར་གྱུར་པ་བཅོས་སུ་མི་བཏུབ་པ་རང་གི་ལྟ་བས་རྟོག་གེ་ངན་པར་ཞུགས་པ་ཁྱེད་ཅག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དཀྲུགས་སོ།།རང་བྱུང་རང་བྱུང་བསྟན་པ་གཅེས་འཛིན་རྣམས། །མཆོག་ཏུ་ཞིར་གཤེགས་འགྲོ་མགོན་མེད་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ། འགྲོ་བ་མགོན་མེད་པ་ན་བསྟན་པ་ནུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མ་རང་ཉམས་སུ་གྱུར་པས་དགའ་མགུར་རང་དགར་དེང་སང་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྤྱོད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ ལྟར་ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་འདྲ་སྟེ་སྲོག་ལྐོག་མར་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་རིག་ལ་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱང་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་རིག་ནས་ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

'持此者即是说者和修行者'这句话是指作为教法和证悟本质的殊胜正法，按照次第，经教由说法者来持有，证悟由修行者来持有。
所谓'证悟是如此'是指住世一千年。所谓'教法长久住世'是指一千年之后也，这是词义，应当如此理解。
'何为'等广说，是问此阿毗达磨藏的性相中所说的阿毗达磨，是否就是佛陀所说的智慧趣入等性相的阿毗达磨？为此说：
'我此阿毗达磨法，多依迦湿弥罗毗婆沙宗义说。'迦湿弥罗是因住于迦湿弥罗地，毗婆沙师是因依据毗婆沙论而得名，此已作了解释。
有些是迦湿弥罗人但非毗婆沙师，如精通律藏等者和经部尊者等。有些是毗婆沙师但非迦湿弥罗人，如南方的毗婆沙师等。
因此特别提到这两个特征，我在此主要解说他们宗义所成立的阿毗达磨。间接也说明了其他宗派所成立的义理。
无论是迦湿弥罗毗婆沙宗的观点，还是其他宗派的观点，若有错误理解之处，那是我的过失，是我的错误。
为什么呢？'正法理中佛为量'，即在具有证悟和教法性相的正法理趣中，量即是诸佛世尊以及佛子圣者舍利子等，他们是通达一切法一切相的圣者，这是词义。
'导师世间眼已闭'，是指作为世界眼目、如实开示正道与非道的世尊已入涅槃。这表明世间已成盲目。
'多数证知众灭时'中，证知是指亲见，即亲见世尊的众生，了知'世尊通达正道与非道'的真实义理的助伴已灭尽、涅槃时，为无明黑暗所障蔽而不见真实，任意妄为，无可救药，随自见解入恶寻思者，你们扰乱了佛陀教法的文义。
'自然佛教护持者，最极寂灭无怙时'这两句偈颂是阐明前述偈颂的意义理由，即诸佛及佛子入涅槃后，众生无有怙主时，破坏教法的见解等过失垢染自然显现，今时此世间任意而行。
因此如同命已至喉，即如同生命已到喉咙般危急的意思。
了知过患强盛时期后，欲求解脱者应当谨慎。

།ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་ལས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པའོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་པ། ཡང་ཅི་འདི་ལས་གཞན་ལ་ཐར་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་གྱིས། ། ཞེས་འབྱུང་བས་དོན་གྱིས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ཁོ་ན་ཐར་པའི་ཐབས་ཡིན་གྱི་འདི་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པས། གླེང་བ་པོས་ཀྱང་ཅི་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འདྲི་བ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ སྨྲས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པ་ཡིན་པས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ། །དོན་ འདི་ནི་བསྟོད་པ་བྱས་པས་ཀྱང་བཤད་དེ།ཡིད་ལ་ང་རུ་འཛིན་དང་བཅས་ན་སྐྱེ་རྒྱུན་ཞི་མ་འགྱུར། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་སྙིང་ལས་ངར་འཛིན་མི་གཡོ་ལགས། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་ལ་བདག་མེད་སྨྲ་བའི་སྟོན་པ་གཞན་མེད་པ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལས་ཉེར་ཞི་བྱེད་པའི་ལམ་གཞན་མེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་སེར་སྐྱ་དང་འུག་པ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཐར་པ་མེད་དེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་གི་ལྟ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་བདག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །བདག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདི་ ནི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་བདག་ཏུ་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལས་གཞན་པ་བརྟགས་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དང་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་ནི་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཧ་ཅང་ཉེ་བ་དང་ཧ་ཅང་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ནའོ།།མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་དམིགས་པ་ ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ་འདིས་དམིགས་པར་བྱེད་པས་ན་དམིགས་པའོ།།ཡུལ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡུལ་ལུང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་ པའོ།།ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཆགས་པའམ་སྡང་བའམ། བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རང་རིག་པས་དམིགས་སུ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མངོན་སུམ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དུ་མངོན་སུམ་མི་འཇུག་པ་དེར་ནི་རྗེས་ སུ་དཔག་པས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་དབང་པོ་ལྔ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

《阿毗达磨俱舍论明义释》是由阿阇黎王子称友论师所造，此为第八品'定品'。第六十卷。
问：'除此之外是否还有解脱之道？'由于经中说'欲求解脱者应当精进'，论师以此暗示唯此是解脱之道，除此之外别无解脱方便。因此，欲求解脱者应当于此精进。对此问题，答者回答说'无'。
为何如此？因为外道执著于我见颠倒。外道们执著于我见颠倒，其本质即是我见颠倒。因此，他处无有解脱。此义如赞偈所说：'心中若有我执，生死相续不息；若有我见，则我执永驻于心。由于对众生宣说无我的导师别无他人，因此除您的教法外，别无寂灭之道。'
对此的论证是：数论派、优勒迦派等外道无有解脱，因为执著我见颠倒，如同未见真实的凡夫。诸烦恼皆从我执而生，如经中广说：'世间沙门、婆罗门若有诸见差别，皆以身见为根本。'若有我见，则贪著我等烦恼便会生起。
'我的假立唯在蕴相续中'，'我的假立'即是安立为我的意思。'非在其他所诠'是指非在蕴相续之外的遍计所执。为何如此？因为无有现量与比量。由于无有现量与比量，故知彼不存在。教量已摄入比量中，故未另外说明。
'若无障碍则为现量所缘'中，'无障碍'指无有所缘的障碍，如太近、太远等。'现量'是所缘的特征，即现量所缘的意思。或者，所缘是现量，因为以此缘取故名所缘。
'六境'即色、声、香、味、触处及法处中的受等相及瑜伽行者超越言语分别的境界。
何谓'意'？为现量所缘，即刚灭的意为后生意识所了知为贪或嗔，或与乐相应，或与苦相应等等。其他论师说是由自证分所缘。此二种现量即是所取相和能取相。
其次'由比量'等广说，是指在现量不及处，由比量所缘。如五根等，即眼根等。

།རྒྱུ་ཞིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུ་གཞན་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཐོང་ལ་ས་བོན་དེ་ཡོད་ན་ནི་ཡང་མྱུ་གུ་ཡོད་པར་ མཐོང་ངོ་།།དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་ཉེ་བར་བཀོད་ནས་དངོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དང་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་སྐྱེད་པ་རྒྱུ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མཐོང་ལ་ཡང་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་།།གང་དག་གི་ཞེ་ན། གྲངས་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏེ། ལོང་བ་དང་འོན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནི་མེད་དོ། །མ་ལོང་བ་དང་མ་འོན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོད་དོ། །སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲས་ནི་སྣའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པའི་བསྡུའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་མ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཅི་ཞིག་གྲངས་བཞིན་དུ་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ངེས་སོ། །དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ལྟོས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཡུལ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ནི་རྒྱུ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་ཁོ་ན་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་རེས་ འགའ་ཁོ་ན་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞིང་དང་ཆུ་དང་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་རང་གི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རེས་འགའ་ཁོ་ན་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ས་བོན་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བོན་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་མ་ལོང་བ་དང་མ་འོན་པའི་ གནས་སྐབས་ན་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།ལོང་བ་དང་འོན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་རྒྱུ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ ན་དེ་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ།འདི་ལ་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཀྱི་དེ་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་འདི་ནི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་སྨོན་ནས་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྒྱུ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཐམས་ཅད་རྩོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་གྱིས་ན་འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་མེད་དེ། ཚད་མས་ མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བརྗོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཡོད་ན་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།ཚིག་ཙམ་གྱིས་ནི་གཏན་ཚིགས་འདི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བཟློག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་།།འོ་ན་གང་གནས་མའི་བུ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གནས་མའི་བུ་ནི་འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པ་དག་སྟེ། འདིས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་སོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གནས་མའི་བུ་ རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

虽然有田地和水等因缘，但若无其他因缘即种子的特性，则见无果实，若有彼种子，则见有苗芽。
以苗芽为例，这是举出比喻。
如是举出比喻后，为显示实际情况，广说'虽有境显现及作意因'等。虽有色等境直接显现，及其生起因缘作意，然见无取境之眼识等，又见有取境之眼识等。
对于何者？按次第说明：盲者、聋者等则无。非盲者、非聋者等则有。'等'字包含鼻根等受损者。
因此，于彼中何种其他因的本性不确定，按次第唯定为无或有。
彼又是何？说：思维所观待的其他因即是眼等根。
此中，承许能生五识聚的境及作意特性之事物，与其他因共同生起自果，因为唯有时而生起自果故。
凡是唯有时而生起自果者，即是与其他因共同生起自果者。
如生起苗芽的田地、水、种子特性等其他因共同生起自果苗芽，唯有时而生起自果，即于种子存在时生起苗芽，于种子不存在时不生起自果。
彼境及作意特性之事物亦复如是，于非盲非聋时生起自果五识聚特性，于盲聋时则不生起。
是故，此与其他因共同生起果。
彼即是根，如何决定彼即是根？仅决定此中有其他因，而非决定彼即是根者，此因大仙愿智所决定，及眼识等之因即眼根等存在，一切无诤故，唯是成立。
我非如是存在，故无我，此为结语。
证成实际是说：我不存在，因为以量不可得故，如同完全不存在。
若谓有比量，故因不成立者，不然，因为应说彼故。若有彼，请说之。仅以言词不能遮遣此因不成立。
那么，所说'诸外道'等，外道即圣上座部，此显示执著我见颠倒性之因不定，诸外道因是佛教徒故非不欲解脱。

།ཡང་ན་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཕྱོགས་འདི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགལ་བར་སྟོན་ཏེ། གནས་མའི་བུའི་སྡེ་དག་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྡེའི་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།རྫས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་བཏགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གླེངས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་ པོ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལས་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་གཟུགས་ནི་སྒྲ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གང་ཟག་ རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་འོ་མ་དང་ཁྱིམ་དང་། དམག་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་དང་རྩཝ་དང་ཤིང་དང་སོ་བག་དག་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཀྱི།དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི། གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པ་འོ་མ་དང་། ཁྱིམ་ དང་དམག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རྫས་སུ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནའོ། །གང་ཟག་དེ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ རྣམས་ལས་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི་ཕུང་པོའི་སྤྱི་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཚུན་གྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གཞན་ཡིན་པ་ལྟར་ཕུང་པོ་དག་ལས་གང་ཟག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་ནི་གཟུགས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིའི་རྒྱུ་ཡང་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བུར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པ་ དེའི་ཕྱིར་གནས་མའི་བུ་རྣམས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཁའ་ལ་ཆར་ཉིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དེ་གཉིས་འབྲས་བུ་པགས་པ་ཡོད། །གལ་ཏེ་པགས་འདྲ་དེ་མི་རྟག་།གལ་ཏེ་མཁའ་འདྲ་འབྲས་བུ་མེད། །སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ལོང་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་དོན་མི་གསལ་བ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལོང་བ་དང་འདྲ་བས་ན་ལོང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དོན་མི་གསལ་བ་སྟེ། དོན་མི་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ནས་འོ་མ་འདོགས་ཀྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་འོ་མ་མེད་པ་ལྟར་གང་ཟག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་གང་ཟག་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ བརྟེན་ཏེ་གནས་ནས་སོ།།སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་གང་ཟག་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་འདོགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཕུང་པོ་དག་ཡིན་གྱི་གང་ཟག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ པས་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་མེ་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་མའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者说'无我'这句话表明此方面有过失，这是显示前方的过失，因为是大众部自宗的缘故。'此暂且应当观察'这句话是想着彼部主张补特伽罗假有故无过失。
'实有'这句话是对'假立为何'这句话进行质问，上师说如果像色等一样是另外一个事物的话就是实有。如果像色等声等一样是不同事物，如同'色与声有不同相'等这样承许补特伽罗实有。
如果说像牛奶等一样是共相的话，就是说如果像牛奶、房屋、军队等是色、声、香、味、触等和草、树、墙壁等和象、马、车等那些不是另外的事物，仅仅是彼等的共相，如果这样承许的话，就是承许补特伽罗假有，因为离开色等和草等和象等之外，并没有所谓的牛奶、房屋、军队等事物。
'由此将成何'这句话是说由此将有何过失的意思。'首先若是实有'这句话是依据前方。那个补特伽罗由于自性不同的缘故，由于相不同的缘故，应当说是异于诸蕴，而不是仅仅是蕴的共相。
'如同诸蕴互相'这句话是说如同由于相不同的缘故色蕴异于受蕴一样，补特伽罗也应当如此异于诸蕴，因为补特伽罗不是色蕴等的相。
'此因也应当说'这句话是想着如果是有为法。如果是无为法的话，'因此将成如外道见'这句话是说由于是无为法的缘故，大众部将成如外道见。
'也将成无义'这句话是想着'空中何需双重雨，彼二果实有外皮，若如皮则是无常，若如空则无果实'。
'此如盲人语义不明'这句话由于如同盲人故称为如盲人。为何如此？因为如是义不明显，即义不显现的意思。
'缘于诸蕴'这句话是执取的意思，如同执取色等而安立牛奶，离开色等之外没有牛奶一样，补特伽罗也如是相同，所以补特伽罗成为假有的意思。
'依于诸蕴'这句话是说如果依止诸蕴而住。'将成彼过失'这句话是说将在彼等蕴上安立补特伽罗的意思。或者说安立补特伽罗的缘是诸蕴而不是补特伽罗。补特伽罗如是假有，所以将成彼过失。
'如同缘木为因安立火一样'这句话中，大众部的想法是补特伽罗实有而非他性，因为以自己的近取为因而应当假立。

། དངོས་པོ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་འདོགས་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མེ་ལྟ་བུའོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་དང རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལྟ་བུར་རོ། །ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུའོ། །རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་མེ་འབར་བ་ལ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ འདིས་ནི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །དེས་དེ་ཚིག་པ་དང་སྲེག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དེས་བུད་ཤིང་དེ་ཚིག་པར་བྱེད་སྲེག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་གཞོབ་ཏུ་འབྱིན་ཅིང་ཐལ་བར་རློག་གོ། །རྒྱུར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐལ་བར་རློག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཚིག་པ་དང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་ཤིང་དང་མེ་དེ་གཉི་ག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཞི་པོ་ གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཏེ།གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་ཡི། །སྒྲ་མེད་རྡུལ་ཕྲན་རྫས་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་ཤིང་ནི་སྔ་ལ་མེ་ནི་འཕྱིའོ། །དུས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་གཞན་པ་ཉིད་ དུ་མཐོང་སྟེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ལྟ་བུའོ།།མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་འབར་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ལའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐ་ དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ།སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྣམས་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་ སྟེ།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ཡང་བརྗོད་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བུད་ཤིང་དེ་ནི་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མེ་དེའི་རྒྱུར་ རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་ནོ། །དེ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་གདགས་པའི་འོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་རྟེན་གྱི་དོན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དོན་བུད་ཤིང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟེན་ནམ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ།གནས་མའི་བུ་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་གསལ་བར་དམ་འཆའ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་མད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མེད་ནའོ། །འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བ་ཉིད་དང་ ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་དྲོ་བར་མ་ཟད་ཀྱི་གཞན་མེ་འབར་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་དྲོ་བར་འགྲུབ་པོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེས་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ལ་སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་དང་རྩཝ་དང་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གོ།

非是他物也非非他物，依靠自身所取为因而假立者即是实有，譬如火等，这是所想的。因此，'若是他者'等广说，是为显示违背世间和违背自宗。
将成常过失，即如无为法。将成断过失，即如诸蕴。且世间中，如木等燃烧时称为薪等广说，此说明喻不成立，火与薪二者被认为是他性。彼以此烧及焚烧，即是说彼火烧彼薪、焚烧之义，使其成灰烬。
因为成为因故，即是成灰烬之义。有人说烧及焚烧是异名。八种者，即薪火二者皆由四大种及四所造色，从色至触，为八种实，如宗义说：'欲界无根尘，无声微尘八实。'
因为时间不同，即薪在先而火在后。时间不同者亦见为他性，如种子与芽。亦成无常，即因具生灭之色等见为无常性。若于木等燃烧彼自身，即是彼二相之共相。
彼二亦因相异故成他性，即火与薪如是相二者亦因相异故成他性，因为地界等相为他故。相异者见为他性，如色受等。
因义亦应说，即是思维因为是他故。彼非彼因，即三界相之薪彼不应为暖相之火彼之因，因为同时生故，如牛之左右角。亦非彼假立因，即非火假立之。
若因义为依义，即薪为因即是依于薪之义。同时生义，即是执取同时生义与薪同时生之义。成为依或同时生，即成为所依及同时生之义，外道明确承许为他性。
若无者，即无蕴。因为是他界自性故，即因为是地界等自性故。彼他者，即不仅具暖性者为暖，其他与燃火相关之地等亦成暖。
是故如彼为他性时无过，此亦如是。因此，不可说之主张将不存在。木等，即木、草、牛粪等。不可说，即补特伽罗。

།བརྗོད་པར་མི་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །འོ་ན་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྔ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ལྔ་པ་མ་ ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་གཟུགས་འདོགས་སོ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དམིགས་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་ན་སྟེ།དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།འོ་མའམ་ཆུ་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འོ་མ་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ནི་འོ་མ་མིག་ གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ ལ་བརྟེན་ནས་ཆུ་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ནི་ཆུ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ལ།གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།འོ་མ་དང་ཆུ་གཉིས་བཞི་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རེག་བྱ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་ན་ནི་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞི་ཚན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འོ་མ་དང་ཆུ་རྣམ་པ་བཞི་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྒྲ་ནི་གློ་བུར་ པ་ཡིན་པས་འདིར་མ་གཏོགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་སྤྱི་ཁོ་ན་ལ་འོ་མ་འམ་ཆུ་ཞེས་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོ་ན་ལ་གང་ཟག་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གཟུགས་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་རྣམས་དམིགས་ན་གང་ཟག་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ནི་གཟུགས་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་གང་ཟག་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ལ་གང་ཟག་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་ཁྱེད་ལ་གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གཟུགས་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ལྟར།སྣང་བ་དང་མིག་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་དེ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཟག་གཟུགས་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཁོ་ན་ལ་དེ་འདོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་འདོགས་ པར་ཏེ་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གཟུགས་དང་གང་ཟག་དག་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ།

所谓'不应说'是指所知有五种。那么应该如何说呢？说它既不是过去等五种，也不是非五种。
'色亦'等广说，是指色若有眼等，因为是它的所缘，以眼等为因而假立色，应说是假立的。'若缘'是指若显现，因为是它的近取。
'不应说诸色，也不应说非诸色'，是因为不是它的相及不可说，乃至法也同样不应说是或不是。
'若缘牛奶或水'是举两个比喻。因此这样说：若依靠眼识所识别的诸色而缘取牛奶，则应说牛奶是眼识所识别的，而不应说诸色，也不应说非诸色。
同样，若依靠眼识所识别的诸色而缘取水，则应说水是眼识所识别的，而不应说诸色，也不应说非诸色。
'牛奶和水二者将成为四'是说，若说从'诸色'到'诸触'，则牛奶和水将成四种，即牛奶和水将成为四种的意思。声是偶然的所以此处不包括。
因此，如同仅仅在色等和合的总体上假立牛奶或水一样，也仅仅在诸蕴的总体上假立补特伽罗，由此得以成立。
若问'诸色是缘补特伽罗的因'与'缘诸色则缘补特伽罗'这两者有何差别？前者是就诸色作为因而言，后者则不是因。那是什么呢？是以诸色为因而缘补特伽罗的意思。
如果认为诸色是因，而且补特伽罗不应说异于那些蕴，那么对你们来说'色亦'等广说将有这样的过失：如同你们说诸色是缘补特伽罗的因，而它又不应说异于那些（蕴），同样光明、眼根和作意等也是缘色的因，而它也不应说异于光明等。
'因为它们是缘它的因'是指光明等是缘色的因。
补特伽罗将与色无别体性，因为以同一所缘而为所缘故，如色。'仅在色上假立它'是指假立那补特伽罗，应结合'将成'。为什么呢？就是因为那个原因。
'此是色'等广说，是指若是同一所缘，则色与补特伽罗将无法区分。

།འདི་ནི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གཉི་ག་དམ་བཅའ།གཟུགས་ཁོ་ན་དམ་བཅའ་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཡང་རྣ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་ དམིགས་པར་བྱེད་ཅེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།ཅི་རེ་ཞིག་སྒྲ་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་དམིགས་ན་གང་ཟག་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་ བྱའོ་ཞེ་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་སྒྲ་ཡང་རྣ་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་མི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་དམིགས་ན་གང་ཟག་དམིགས་སོ་ཞེ་ན་ནི། ཅི་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་དམིགས་སམ་འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས། གལ་ཏེ་ དེ་ཁོ་ནས་སོ་ཞེ་ན་ནི་གང་ཟག་སྒྲ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པའམ།སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་དེ་འདོགས་པར་འགྱུར་ན་འདི་ནི་སྒྲའོ། །འདི་ནི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་དོ། གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་ དམ་བཅའ་སྟེ།དམིགས་པའི་དབང་གིས་དེ་ཡོད་པར་དམ་བཅའ་བར་ཟད་དོ། །ཕྱོགས་འདིས་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལས་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྔོན་པོ་ལས་སེར་པོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་སྔོན་པོ་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སེར་པོ་མི་དམིགས་སོ། །ཕྱིས་དམིགས་ པ་ནི་དམིགས་པ་གཞན་གྱིས་དམིགས་ཏེ་སེར་པོ་དེ་ཡང་སྔོན་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་གང་ཟག་ཀྱང་དམིགས་པ་གཞན་གྱིས་དམིགས་པས་གཟུགས་ལས་གཞན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གཞན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་སོ་ཞེ་ན་ནི། དུས་ཐ་དད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རྫ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་ལས་རྫ་རྔའི་སྒྲ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ གཞན་བཞིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་གོང་དུ་སྔོན་པོ་ལས་སེར་པོ་ལྟ་བུ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་སོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བས་ན་ཡུལ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ མ་ཡིན་པ་དུས་ཐ་དད་པར་དམིགས་པས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་གཟུགས་དང་གང་ཟག་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་གང་ཟག་དག་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་དག་དམིགས་པ་དག་ ཀྱང་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་ན་འོ་ན་ནི་དེས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་དམིགས་པ་འདུས་བྱས་དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ཟག་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདུས་བྱས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་འདི་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདི་གཟུགས་རྣམས་སམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་གསུངས་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པས་གང་ཟག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་དམིགས་ཏེ།དེའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་དྲི་བཞིན་ནོ།

如果不确定'这是补特伽罗'这样的判断，那么怎么能同时承许两者呢？应当只承许色法，因为它是可以被认知的。同样也应当说明直至诸法。
如何理解'也应当说明直至诸法'这句话呢？当说'依靠耳识所识别的声音而认知补特伽罗'这句话时，其含义是什么呢？是说声音是认知补特伽罗的因，还是说认知声音就是认知补特伽罗呢？
如果说声音是认知补特伽罗的因，而且离开这些声音就不能表述的话，那么声音也就不能离开耳根和作意等而表述，因为这些是认知声音的因。
如果说认知声音就是认知补特伽罗，那么是仅仅通过认知声音而认知，还是通过其他方式认知？如果说仅仅通过声音认知，那么补特伽罗与声音本质上就无差别，或者只是在声音上安立补特伽罗。那么'这是声音'、'这是补特伽罗'这样的区分又如何确定呢？
如果不这样确定，那么'色法存在，补特伽罗也存在'这样的承许又如何成立呢？这只是基于认知而承许其存在而已。这个道理也应当应用到其他诸法。
'如同从蓝色到黄色'是说当通过确定认知蓝色时就不认知黄色。后来认知是通过另一种认知来认知的，而且那个黄色也与蓝色不同，这是众所周知的。
同样，补特伽罗也是通过另一种认知来认知的，所以与色法不同。同样可以用刹那与另一刹那的差别作为比喻来说明。
如何理解'也应当说明直至诸法'这句话呢？如果说是通过其他方式认知，那么由于在不同时间认知，所以是不同的，就像大鼓的声音与小鼓的声音，以及一个刹那与另一个刹那的差别一样。
就像前面所说的'如同从蓝色到黄色'以及'一个刹那与另一个刹那的差别'一样。从'如果说是通过其他方式认知'开始，广泛地说明直至诸法，这只是通过对境的特征有差别与无差别在不同时间认知而显示其差异性而已。
'如同色法与补特伽罗'等广说，是说如果像色法与补特伽罗那样不能说是异不异，那么它们的认知也不能说是异不异，如果这样说的话，那么有为法也将不可言说。
它们的认知作为有为法也将不可言说，这样就违背了宗义。违背了'只有补特伽罗不可言说'这一宗义，因为有为法也变成不可言说了。
广说'如果有此'是说，如果这些色法等不可言说是或不是的话，那么为什么世尊说'色非我'乃至'识非我'呢？说这些话表明补特伽罗是可以言说的，而不是不可言说的。
'如同声音等'是说补特伽罗不能被色识所认知，因为它不是色识的所缘缘，如同声音一样。'等'字所包含的是如同香等。

།རོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་དགོད་པ་འདིས་ནི་དམ་བཅས་པ་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་ནི་མ་ གསུངས་པས་འདིས་ནི་མདོ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།དགེ་སློང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་ནི་མིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཉེ་བའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རིང་བ་ནི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའོ། །རྐྱེན་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཟག་གཟུགས་ལས་གཞན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་སྒྲ་ལས་གཞན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ ཕྱོགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གཟུགས་དང་སྒྲ་དག་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ནི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་འདི་དག་གི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཞར་ལ་བཤད་ པར་ཟད་ཀྱི་འདི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་དབང་པོ་འདི་དག་གི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མདོ་སྡེ་ཚད་མར་བྱ་ནའོ། །དེས་ན་ཅིར་ འགྱུར་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་གི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ན་འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མདོ་ལས་གཞན་གྱིས་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ ཡུལ་དང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་ཚད་མར་བྱས་ན་རང་གི་ཡུལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ།།རང་གི་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་ན་ཡང་གང་ཟག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་ཡིད་ ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།མདོ་ལས་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཅན་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགའ་ཞིག་གིས་སྲོག་ཆགས་དྲུག་པོ་ཁྱི་དང་བྱ་དང་ཝ་དང་ཆུ་སྲིན་བྱིས་པ་གསོད་དང་སྦྲུལ་དང་སྤྲེའུ་རྣམས་སྦྲེལ་ནས་བར་དུ་མདུད་པ་བོར་ཏེ། བོར་བ་དེ་དག་ གྲོང་དང་ནམ་མཁའ་དང་།དུར་ཁྲོད་དང་། ཆུའི་ནང་དང་གྲོག་མཁར་དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་ནང་འདོད་པའི་ཕྱིར་རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འདིར་དཔེ་ཙམ་དུ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མདོའི་ཚིག་ཡོད་ བཞིན་དུ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་རོ། །འཁྲུལ་ན་ནི་གང་ཟག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། །འདིར་དེ་ནི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལ་དབང་པོ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།སྲོག་ཆགས་དྲུག་པ་ལྟ་བུའི་མདོ་དེ་ལས་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལ་དབང་པོ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་སོ།

如'如石头'等语所说，同样地，这里应当说耳识等是不可得的，这是论题。应当了知，这个安立是从所立法的差别方面指出的过失。
'依于二者'是说依于二者而生起，并未说依于三者而生起，因此这与经典相违。
'比丘们，眼识生起的因是眼根'等广说中，近因即是因。远因即是缘。有些人说：生起者是因，缘仅仅是所缘而已。
其他人说这二者是同义词。
将导致人我异于色的论题，因为是耳识所了知的缘故，如同声音。同样地，将导致人我异于声的论题，因为是眼识的对境的缘故，如同色法。
同样地也应当配合其他的，即是说将导致人我异于色声的论题，因为是鼻识所了知的缘故，如同香气。这是为了配合而立的论题。
由于经中说'各自领受自己的境界'，所以解释说人我并非能领受者。
'意根是这些的所依'这句话只是附带说明，并非作为譬喻。
虽然如此，'意是这些根的所依'的意思是，依靠它的诸根是识生起的因。
或者说'人我将成为非境'是说如果以经典为量的话。那么将如何呢？如果说'假使是非境'，那么就不是所识知的对象了。因此说'五种'等将与自宗相违。
如果这样依据经典所说'他者不能领受他者的境界'，则眼等五根若作为量，于自境无错乱。若于自境无错乱，则人我不是眼识等所识知的。
如此则意根也将成为无错乱，因为经中广说'此六根有不同的行境'等。
有人将六种生命：狗、鸟、狐狸、鳄鱼、婴儿杀手、蛇和猴子系在一起中间打结，它们各自想去往村庄、天空、尸林、水中、蚁穴和森林，同样地，这六根也各自想要自己的境界，在这里仅作为比喻。
如果即便有经文，意根仍是错乱的话，那么眼等根也将成为错乱。若是错乱，则人我将成为眼识等所识知的。对此说'并非仅对根说是根'等广说，在如六种生命的经中，并非仅对眼等根说是根。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདི་དག་ལ་ མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་མི་སྲིད་དེ།གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ལ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་མི་སྲིད་ཅེ་ན། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་དབང་གིས་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ་དབང་པོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་མིག་གི་སྒོ་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་ན་གཞན་དུ་ན་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ ཞིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་དབང་འབའ་ཞིག་གིས་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་དྲངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་མི་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་ གི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གང་ཟག་ནི་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ གང་ཟག་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་གྱིས་ན་འདི་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ ཡུལ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་དོ། །བདག་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ལ་བརྟེན་པར་ གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་བརྟེན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ལ་བརྟེན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ལ་བརྟེན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བཏགས་པ་ལ་ལྷུང་བར་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཁོ་ན་ལ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་དུ་བདག་གོ་ཞེས་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་ཟད་དོ། །འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། འདི་ལ་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་དང་། གང་ཟག་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་མེད་དོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་པོའོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །འདིའི་སེམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་ནི་བཞི་པའོ།།འདིའི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །འོ་ན་ནི་དེ་དག་གི་སྟོན་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

为什么呢？因为不可能认为眼等五根有见等作用。如是，这些不可能被认为有见闻等作用，因为是色的自性。它们是识，眼识等也不可能被认为有见等作用。为什么这些不可能被认为有见闻等作用呢？因为无分别。
由它们所引生的意识被说为根，因为与根相似。怎么知道它是由它们所引生的呢？如果不是从眼门和耳等门生起眼识等，否则那具有分别的意识怎么会生起？因此知道是由它们所引生，意识如同眼根等，各自领受境界和对象，而且希求色等。
所谓'唯由意根所引生的意识'等广说，是指由意根所引生的意识，不会趣向其他眼等境界。那又如何？唯缘自境法处，因此如果这样，说'意根也将无错乱'这并无过失。
什么是'非补特伽罗'？是指应现证和应遍知。因此，这补特伽罗不是所识，实际上说明此非所现证和所遍知，而不是说非所识，不是吗？因此说'慧和识二者境相同'。
眼等不仅是所识，也是所现证。'无我'是指以眼，意即以眼识。
所说'依据了义经'是指：'比丘们，这四种是所依。何为四？依法不依人，依义不依语，依了义经不依不了义经，依智不依识'如是而说。
'堕于假立而已'是指唯于假立名言之义上执著为我。此处举例说：'此中无我亦无众生'以及'补特伽罗不可得'。'彼亦皆不可得'这也是举例，是说连修习空性的瑜伽师也不存在。
从'我见'到'命见'是第一过患。'与外道无别'是第二。'入邪道'是第三。从'此心不入空性'到'不得解脱'是第四。'此不能清净诸圣法'是第五。'则彼等之师亦非佛'是认为他们不以佛语为量。

།འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་འགའ་ཞིག་གིས་མདོ་སྡེ་རྣམས་སྒྲོ་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།སྡེ་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དམར་བའི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །མདོ་དང་མི་འགལ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་མི་འགལ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ ཆོས་ཉིད་དང་ངོ་།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་ཡང་བདག་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ནས། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལའོ། ། བདག་མེད་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན་རེ་ཞིག་སྔར་གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསལ་ཏེ། བདག་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བོར་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མེད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་ཏམ། རྗེས་སུ་དྲན་ནམ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་གྱི་གང ཟག་ནི་མ་ཡིན་ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་གཟུགས་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ལ་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །གང་ཟག་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་དག་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་ངོ་། །འདི་ལ་ནི་མ་ བཏོན་པ་ཁོ་ན་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་ཅེས་འདོན་པ་ཡིན་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མུ་ནི་ཉི་ཤུ་འབྱུང་སྟེ། བདག་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་ པ་དང་།གཟུགས་བདག་གི་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་བདག་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་དང་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིན་དང་རྒྱུན་བཞིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །སྐད་ཅིག་ མ་གཅིག་ལ་མང་པོ་རྣམས་འདུས་པ་ནི་ཕུང་པོའོ།།སྐད་ཅིག་མ་མང་པོ་ལ་འདུས་པ་དག་ནི་རྒྱུན་ནོ། །ཕུང་པོའི་དཔེ་ནི་ཆོས་མང་པོ་དག་ལ་གང་ཟག་འདོགས་པར་སྟོན་ཏོ། །རྒྱུན་གྱི་དཔེ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་རྒྱུན་མང་པོ་ཉིད་ཡོད་ན་གང་ཟག་འདོགས་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཇི་ ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་གང་དུ་བཞེད་པར་གཏད་པ་ཙམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཁྱེན་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའི་མཐུ་འདི་ཡོད་ཀྱི།གང་ཟག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྨྲས་པ། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་འདས་གང་ དག་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་ནས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་གང་ཟག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུའོ། །དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་ཁུར་ཡང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་ཁུར་ལེན་པ་དང་ཁུར་འདོར་བ་དང་ཁུར་ཁྱེར་ བ་ཡང་བསྟན་གྱི་དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ།།ཁུར་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཁུར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །ཁུར་འདོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་ སྲིད་པ་པའི་སྲེད་པ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་།སོ་སོར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་བར་གྱུར་པ་དང་། ཟད་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ནུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།

有人认为'这不是佛陀的教言'，是想着有人伪造了经典。'其他所有部派'是指红衣部等部派。'不违背经典'是指不与经典相违背。'也不违背法性'是指不违背缘起的法性。'一切法无我'是说它们既不是我的本性，也无我性，所以一切法都是无我的。'依靠二者'是指从眼和色等直至意和法。
如果说'无我是指蕴、处、界'的话，那么之前所说的'不应说是色，也不应说非色'就被否定了，因为是他法的缘故而应舍弃。因此，一切执我都是在无我上，这是因为除此之外别无他法。
如果这样的话'详细所说'是指：如果忆念时，是只忆念这五取蕴，还是也忆念补特伽罗？为什么说'我在过去时具有如是色'，因为说'我'，所以表明是指补特伽罗。应该理解为'那些以多种方式忆念补特伽罗的人们如是忆念'。
'在此唯有未说出的才是合适的'是说如果说出'无我'的话，就会导致执取身见的过失。身见有二十种：即认为我是色、我具有色、色是我所、我住于色等，乃至识亦如是。
'如同蕴和相续等'是指如同蕴和相续。'等'字包含饮食等。多个刹那聚集为一是蕴，多个刹那相续是相续。蕴的比喻显示在多法上假立补特伽罗。相续的比喻显示在色受等诸蕴的多个相续中假立补特伽罗。
'如何了知这个'是说在被称为佛的相续中，仅由所缘的意向就能生起无颠倒的智慧，这种力量是存在的，而补特伽罗则不然。
所说：因为说过去等，'过去诸正等觉'等广说后，因此总结说：唯在蕴的相续上称为佛陀，而不是在补特伽罗上。
'比丘们，我为你们说负担'等广说是：比丘们，我为你们说负担、取负担、舍负担和担负，因此你们要好好听闻、记住，我将为你们解说。什么是负担？即五取蕴。什么是取负担？即有爱、贪欲、处处欢喜。什么是舍负担？即是完全断除、各别出离、消失、灭尽、止息、寂静、息灭这种有爱、贪欲、处处欢喜。

།ཁུར་ཁྱེར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ། ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས། ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ཙམ ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཁུར་ཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ན་ཁུར་ཁྱེར་བ་སྟེ་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁུར་ཉིད་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡིན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལེན་པ་ཡང་ཕུང་པོས་མ་བསྡུས་པར་ཐལ་བར་ ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་བཞིན་དུ་ཕུང་པོས་མ་བསྡུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལེན་པ་བཞིན་གང་ཟག་ཕུང་པོ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁུར་ཁྱེར་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བརྗོད་ནས།གཞན་དུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་མདོ་དེ་ལས་ཁུར་ཁྱེར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཙམ་ཞིག་གསུངས་པར་འགྱུར་གྱི། ཡང་ ཚེ་དང་ལྡན་པ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཁྱད་པར་དུ་མཛད་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའི།གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་རྟག་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཕུང་པོ་གང་དག་གནོད་པ་བྱེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་ དག་ནི་ཁུར་ཞེས་བཤད་དོ།།ཕྱི་མ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་ བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་ཏེ།གང་ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གང་ཟག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདི་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གང་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ པ་དེ་ནི་བདེན་པ་དེ་མཐོང་བས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ལྟ་བ་ནི་ནམ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ དེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཏིལ་གཅིག་དང་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཕུང་པོ་གཅིག་དང་ཚིག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྫས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཡང་ཏིལ་གཅིག་དང་འབྲས་ཐུག་པོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་གཅིག་དང་ཚིག་གཅིག་ ཅེས་བྱ་བ་ལྟར་གང་ཟག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དེ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདུས་ བྱས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

什么是担负者？应当说是补特伽罗。具寿者，名字是这个，种姓是这个，家族是这个，食用这样的食物，感受这样的苦乐，寿命能活这么长，时间能住这么久，寿命的终点是这么长。
因为能担负重担所以称为担负者，这就是比喻。因此说'重担本身不应该是担负者'。如前所说具有这些特征的取蕴也将成为非蕴所摄，就像补特伽罗一样将成为非蕴所摄，但这是不能接受的。因此，如同取蕴一样，补特伽罗不能成为异于诸蕴的另一事物。
世尊详细说明了担负者的一切，说'不应该有其他理解'。如果补特伽罗实体存在的话，在那部经中就只会说'什么是担负者？是补特伽罗'这么简单的话，而不会从'具寿者，名字是这个'一直详细分别到'寿命的终点是这么长'。
这种特别的说明是为了让人知道补特伽罗是假有的。意思是要让人确实知道它只是假有，而不要以其他方式理解为补特伽罗实体存在或不可言说。
关于'前蕴'等广说，其中能造成伤害和作为痛苦因的那些蕴称为重担。后面将造成伤害的那些称为担负者。'有情生者'是因为庄严生。
'因为补特伽罗不属于诸谛的范畴'是说，如所遍计的补特伽罗不属于苦等的范畴，补特伽罗不是苦乃至道。因此，这种诽谤补特伽罗的邪见不是见谛所断，因为邪入某谛者是由见那个谛而断。
同样，因为补特伽罗不属于苦和集的范畴，所以也不是修断，因为修所断烦恼只缘于修所断的苦和集事。这样的话，它就不是修所断，因为补特伽罗不属于这两者的范畴，所以它不成为修所断。或者说，见解永远不是修所断，所以它不是修所断。
'如一粒芝麻和一把米，一蕴和一句'的意思是，就像虽然有八种实质，但说一粒芝麻和一把米，同样说一蕴和一句，说一补特伽罗也是如此。
'因为承认具有生'是说，因为说'生'，所以承认它具有生，因此你们必须说它是有为法。'因为取其他蕴'是想着它不会成为有为。

།དཔེར་ན་རིག་པ་བླངས་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འབྱུང་བའི་དོན་དུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོས་སུ་བརྡར་བཏགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལས་ནི་བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། གང་ཞིག་ཚེ་འདིའི་ཕུང་ པོ་རྣམས་འདོར་ཞིང་གཏོང་ལ་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཕུང་པོ་གཞན་དག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གནས་པའོ།།དབོ་ལས་སྐྱེས་ལེན་ཅེས་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ངས་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལེན་ཏོ་སྨྲས་ན། ཚིག་དེ་ཁྱོད་ལ་ལེགས་པར་འགྱུར་རམ། བཙུན་པ་མ་ ལགས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་འདོར་བར་བྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྔོན་མེད་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཉེ་བར་དགོད་པས་ནི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།ལུས་དང་རིག་པ་དང་རྟགས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིག་པ་དང་རྟགས་ནི་རིག་པ་དང་རྟགས་སོ། །ལུས་དང་རིག་པ་དང་རྟགས་ནི་ལུས་དང་རིག་པ་དང་རྟགས་དག་གོ། །དེ་དག་དང་འདྲ་བར་ཏེ་ལུས་དང་རིག་པ་དང་རྟགས་བཞིན་དུ་ ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་དག་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་བླང་བར་བྱ་བའི་རིག་པ་དང་རྟགས་ལས་ལུས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བླང་བར་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལས་ཀྱང་གང་ཟག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒ་བ་དང་ན་བ་ཡང་ལུས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ སྐབས་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་པ་སྟེ་དེ་ལ་རྒ་བ་སྐྱེས་སོ།།ན་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འོན་ཏེ་ཡང་ལུས་གནས་པ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་ལོག་ན་གནས་སྐབས་གཞན་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་གྲངས་ ཅན་པའི་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་དེ་ནི་མཛོད་གྱི་གནས་གོང་མར་བཀག་ཟིན་ཏོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན་གནས་པ་གང་ལ་ཆོས་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་རིགས་པ་འདི་ནི་སྔོན་ མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འབྱུང་བ་དག་ནི་བཞི་ཡིན། གཟུགས་ནི་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་འདི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།འབྱུང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་འོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་ལྷའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱི། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་འབྱུང་བ་དག་ལས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་ པོ་དག་ལས་གང་ཟག་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བོར་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་དེ་ཉིད་ལུས་ཡིན་པའམ་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་དེ་དག་གི་བསམ་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་ པོ་དག་ཁོ་ན་ལ་གང་ཟག་ཉེ་བར་འདོགས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཁོ་ན་སྲོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་བཤད་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ།།སྔ་མ་དག་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཀླུ་སྡེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །སྨྲ་བ་མང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅོར་པའོ། །ཕ་རོལ་པོས་གལ་ཏེ་གང་ཟག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་མ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་དེ་བསྟན་པ་ཡང་མི་བཟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་བསྟན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྔ་ནས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྨོངས་པས་སོ།

例如，说'为了获得智慧而生起供养'这句话，并非是为了表达生起的意思，与此相同，一切都应当如此理解。
所谓'除了法的假名安立'，是指除了缘起的特征之外，也就是'此有故'等等。
所说'作者不可得'详细解释是：业是作者不可得。那是什么样的呢？答：就是舍弃此世的诸蕴，取得后世其他诸蕴相续的实有存在者。
所说'不说从舍而生取'，是说如果我说'此取'这样的话，这句话对你合适吗？尊者，不是。因此，并没有任何取蕴和舍蕴的作者，如是而说。
所说'与此相同'，意思是每一刹那都是从前所未有中生起，这是其含义。如果说是人我，则说'彼不成立'等等，以此论述说明譬喻不成立。
关于'如同身体、认知和相状'，认知和相状就是认知和相状。身体、认知和相状就是身体、认知和相状。如同这些一样，蕴与补特伽罗是各自不同的。
认为如同所取的认知和相状与身体是不同的，同样，所取的蕴与补特伽罗也是不同的。
所说'衰老和疾病也只是另一个身体'，是指每一刹那的状态都是不同的，对此说'衰老生起，疾病生起'，这样的譬喻是不成立的。
如果认为身体存在时，一个状态消失另一个状态生起，这种数论派所说的变化论，在《俱舍论》上部已经破除。
怎么说呢？所要观察其他法差别的法体本身并不存在，说'此即是彼，然而又不是'，这个言语推理是前所未有的。
四大种是四，色是一，如果问什么是色，就是'四大种'等等。
所说'此说存在于某一方'，意思是此说存在于某些方面。
所说'仅在大种一方'，意思是存在于大德佛护的观点中，而不在我们的观点中。
所说'即便如此'，是说如同在唯大种一方认为色不异于大种一样，补特伽罗也不异于诸蕴，如果承认这点，就会舍弃自宗的观点。
关于'为何世尊不答命即是身或异于身'，他们的想法是：如果仅仅在蕴上假立补特伽罗，为何不直接说身体就是命？
所说'仅由前者们'，是指大德龙军等人。'多说'是指裸行外道。
对方说：如果补特伽罗不可言说，为何佛陀也不直接说完全不存在？
所说'彼不能忍受如此开示'，意思是不适合开示无我。
所说'先前愚痴'，是指具有萨迦耶见的愚痴。

།ཕྱིར་ཞིང་ཆེས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་གཞན་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་གི་བདག་སྔོན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལས་ད་ནི་བདག་གི་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་གྱིས་སོ། །ལྟ་བའི་མཆེ་བས་ སྨས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཉིད་མཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་དེས་སྨས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གཉེན་པོ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །ལས་རྣམས་འཇིག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ་བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་རྣམས་གཞན་དུ་ཡང་སྟོན་ པར་མཛད་དོ།།སྟག་མོས་ཕྲུ་གུ་ཁྱེར་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྟག་མོས་འདིའི་ལུས་མཆེ་བས་སྨོས་པར་འགྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་སོས་ཧ་ཅང་བག་མེད་པར་བཟུང་སྟེ་ཡང་ཕྲུ་གུ་མི་ཁྱེར་མི་ཁྲིད་ལ་འདིས་འདི་ལ་ལྷུང་སྟེ་སྣད་པར་གྱུར་དུ་འོང་ངོ་སྙམ་ནས་སོས་ཧ་ཅང་ལྷད་ ལྷོད་དུ་བཟུང་སྟེ།ཡང་དེ་མི་ཁྱེར་གྱི་རན་པར་བཟུང་སྟེ་ཁྱེར་བ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ནི་ཁྲིད་པ་ཞེས་འདོན་ཏེ་གནས་གཞན་ནས་ཁྲིད་ཅིང་སྤོག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་སྟོན་པ་ལ་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བའི་མཆེ་བས་ཞེས་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་སྙམ་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་སྟག་ གི་ཕྲུ་གུ་ལྟ་བུ་ཉམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།བཏགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་བཏགས་པ་སྟེ་ལ་ལ་གང་ཟག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་མི་གསུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ ཡོད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་མི་གསུང་།གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ་ནི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅེར་བུ་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱེའུ་བཟུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅེར་བུ་པའི་ཉན་ཐོས་ཤིག་གིས་བྱེའུ་གསོན་པོ་ཞིག་བཟུང་ནས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལ་བྱིའུ་འདི་གསོན་ནམ་མི་གསོན་ཞེས་དྲིས་སོ།།དེའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་གསོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན་ནི་དེས་དེ་བཙིར་ནས་བསད་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཤིའོ་ཞེས་གསུངས་ན་ནི་དེས་དེ་གསོན་པོ་ཁོ་ནར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་དེའི་བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི། འདི་གསོན་ནམ་མི་གསོན་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གསུངས་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་འདི་ཡང་ལུང་མ བསྟན་ཏོ།།བཞི་ཚན་འདི་ནི་དོན་མཐུན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཞི་ཚན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཞི་ཚན་འདི་དོན་གཅིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་ལུང་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་ རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་ཚན་གཅིག་གོ།།མཐའ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་ཚན་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཤི་ནས་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་ཚན་གསུམ་པའོ། །སྲོག་དེ་ལུས་དེ་ཡིན་པ་དང་། །སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཚན་ནོ། །བཞི་ཚན་གསུམ་དང་། གཉིས་ ཚན་གཅིག་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིའོ་ཞེ་ན།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡང་བཅུ་བཞི་ཉིད་སྲིད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་འདྲིའམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཞུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所谓'将再次更加广大'是指认为会产生与断见相应的其他见解。正因为如此，说'我的我先前存在，而今我的我也不存在'。所谓'此处说'是指尊者童受。所谓'被见解之牙所伤'是指见解即是牙，诸佛世尊观待其所伤而宣说无我法这一对治。观待诸业灭尽，即观待所作无果，也如实我存在般宣说其他。
所谓'如母虎衔幼崽'是指就像母虎认为若用牙齿咬伤其身体不妥，因此不会太过放纵地抓取，也不会带走幼崽，认为这样会使其受伤，因此也不会太过松懈地抓取，而是适度地抓取带走，这是其意思。其他人则读作'引导'，意思是从其他处所引导和夺取。
同样，为了显示说法的因由，广说'我确实存在'等，若入于我确实存在，则所化众生将被我见相的见解之牙所伤。所谓'未能了知世俗'是指不懂法的含义，认为无业果而损害如虎崽般的善法。
假立即是假名，有人执著补特伽罗即使在世俗谛中也不存在，因此也未说'不存在'。所谓'若有为何不说有'是指若补特伽罗真实存在，世尊为何不说补特伽罗存在？说色存在则无过失，因为它确实存在。
所谓'如裸形外道弟子抓鸟'是指一位裸形外道弟子抓住一只活鸟，问世尊这只鸟是活的还是死的。他的想法是：若沙门乔达摩说是活的，他就会将其捏死来显示；若世尊说它已死，他就会展示它还活着。他执著认为这样就能证明他不是一切智者。世尊知晓其心意后未作回答，只说'它是活是死只取决于你的心'，同样这里也未作回答。
所谓'此四组是同义'是指'世间常'、'世间无常'这四句，与'世间有边'、'世间无边'这四句是同义。若如此，为何成为十四无记事？'世间常'等是第一组四句，'有边'等是第二组四句，如是'来者死后存在'等是第三组四句，'命即是身'与'命异身异'是一组二句。三个四句组加上一个二句组成为十四无记事。以异门体性安立亦有十四之理，故无过失。所谓'以其他异门而问'即是问'有边'等。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཅི་ལགས། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ ཅད་ལམ་འདིས་ངེས་པར་འབྱུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་གཅིག་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྟག་པ་ཡང་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།གང་ཟག་གསོན་པོ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་འདི་ནི་ལུང་སྟོན་པ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུའི་ཚིག་གོ། ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལུང་སྟོན་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་གོ། །གཟིགས་སམ་མི་གཟིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟིགས་སོ། །མི་གཟིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས མི་བརྗོད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་མི་བརྗོད་པའོ།།རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཤཱཀྱ་བུའི་མཚུངས་པ་དག་རབ་ཏུ་འཁྲུག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་དང་གནས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟན་པའི་ངོ་བོར་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྟ་བའི་གནས་སུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གསུངས་སོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ཡང་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གནས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཕྱོགས་འདི་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། །མ་ཡིན་ཏེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མདོ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་དག་ནི་དཔེ་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་དོ།།རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གྲགས་ལ། དེ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོ་བ་ དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོའི་ཚོགས་འདི་ལ་སྲེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པ་སྲེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་འཁོར་རོ། །མིག་བཟངས་ཞེས་བྱ་བའི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་བདུན་འཆར་བའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡང་དྲང་ སྲོང་མིག་བཟངས་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཕུང་པོ་རྣམས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །རྒྱུད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མིག་བཟངས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་མི་དད་པར་ཉེ་བར་བཏགས་སོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་ཅུ་གཅིག་པ་སྟེ་ཐ་མའོ། །དཔེར་ན་སྔོན་མཐོང་བའི་མེ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲེག་ཅིང་འོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱུན་གྱི་འཇུག་པས་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ནི་དེ་དག གི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གི་བདག་དང་བདག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་འཆིང་བ་ཤིན་ཏུ་དམ་པོས་གླགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་བདག་གིར་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ནི་འཆིང་བ་ཡིན་པས་འཆིང་བ་དམ་པོ་ཅན་རྣམས་ལ་ཐར་པ་ཐག་རིང་བར་འགྱུར་ཏེ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་ བུ་རྣམས་སོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་སེམས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

怎么说呢？'世间一切是否都由此道而出'这个问题是在询问是否有边际以及是否恒常。
'或者是世间一方'这句话是说既有边际又无边际，既是恒常又是无常的第一个说法。
'活着的补特伽罗是存在的'这句话是说那补特伽罗既不能说是一也不能说是异，认为这是授记。
因为会导致恒常的过失，这是犊子部的说法。
那么为什么说这是授记呢？这详细的解释是论师的话。
'见或不见'这也是不应该说的，意思是不应该说'见'或'不见'。
'逐渐不要说'这是指不要说世尊是否是一切智。
说'逐渐逐渐'是为了避免释迦子的争论。
'真实和安住'是指坚固的本质。
'说是见处'是认为说是邪见处。
论师说'认为存在也说是见处'，意思是说是身见处。
'这方面已经回答过了'是怎么说的呢？不是的，因为已经遮止了。
从'世尊在胜义空性经中'到'这些都是不好的比喻'。
其他人解释说从'以因而言'这是什么开始。
为了显示依自宗如何轮回，所以详细说'如同火虽是刹那性'。
火是众所周知的刹那性，它以相续流向其他处所，同样，有爱取的众生，即这个蕴聚有爱取，为爱所取，虽是刹那性却轮回。
'善目仙人'这个导师，在七日出经中说：'世尊也曾为善目仙人'。
'因为诸蕴是他性'是认为因为是刹那性所以是他性。
'显示是一相续'是因为善目就是佛的相续，所以说'那就是我'，安立为无差别。
第六十一卷完。
比如说'以前见到的火来烧'这样，以相续流转说是同一个。
'那是他们的身见'是说那将成为如来们的我和我所相的身见。
'被我执和我所执这极强的束缚所系缚'是说，如果有我见和我所见，就会有我执和我所执。
因此身见是束缚，被强烈束缚者解脱遥远，实际上是不存在的，这是所想的。
'有些执著补特伽罗'是指犊子部。
'有些执著一切皆空'是指中观论者们，这是所想的。

།དྲན་པའི་ཡུལ་ལ་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དྲན་པའི་ཡུལ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་དེ་ ལ་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་ཡོད་པས་ན་དྲན་པའི་ཡུལ་ལ་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ།སེམས་འགའ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་དྲན་པའམ་ངོ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གཉི་ག་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ དང་།སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ལས་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་དེ་ལ་གཏད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དྲན་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་གཏད་པ་ནི་དེ་ལ་གཏད་པ་སྟེ། གང་ལ་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་ནི་དེ་ལ་གཏད་པ་དང་འདྲ་ བ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་སྨོན་པས་གཟས་པ་དང་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །འདི་དག་ལ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་མྱ་ངན་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་ན་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ དང་མྱ་ངན་དང་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དག་གི་མཐུ་མ་ཉམས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ་དེ་ཉིད་འདིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལས་དྲན་པའམ་ངོ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཏད་པ་དང་ ལྡན་པ་ལས་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་ན་འོ།།འདྲ་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ནི་གང་ལ་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་དྲན་པར་འབྱུང་བའོ། །འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ནི་གང་ལ་འདྲ་བ་མེད་ཀྱང་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལས་ དྲན་པར་འགྱུར་བའོ།།སྨོན་པས་གཟས་པ་དང་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ནི་གང་ལ་དུས་འདིའི་ཚེ་དྲན་པར་བྱའོ་སྙམ་པའམ། འདི་དེ་དྲན་པར་བྱ་བ་ལ་གོམས་པའོ། །རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པས་མཐུ་མ་ཉམས་པ་ཅན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མྱ་ངན་དང་བྱ་བ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་པས་སོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལས་དང་རིག་སྔགས་ལ་སོགས་པས་ཟིན་པ་བསྡུའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་གཏད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐུ་མ་ཉམས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་ཡུལ་ལ་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པའོ། །གཞན་ལྟ་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གཏད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདུ་ཤེས་ལ སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་མཐུ་མ་ཉམས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་སོ།།མ་ཡིན་ཏེ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སེམས་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་སེམས་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ འབྲེལ་པ་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སེམས་དག་ནི་དེ་ལྟར་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པས་འདིས་ནི་དཔེ་དང་དངོས་པོ་དག་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་འདི་སྐད་དུ་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སེམས་ཀྱིས་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དེའི་དྲན་པའི་སེམས་ཀྱིས་མི་དྲན་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སེམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་ན། དེའི་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་རང་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་ཕྱོགས་སྔ་མ་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བས་ཕྱོགས་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སེམས་དང་རྗེས་སུ དྲན་པའི་སེམས་དག་གཞན་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅའ་བ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་འདི་བརྗོད་ན་ནི་དེ་སུན་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བས་གནོད་པ་སུན་འབྱིན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'从忆念境上的想象之因所生的心的差别'这句话，忆念境是指已经体验过的对境。对于这个，由于有从对此想象之因所生的原因，所以是从忆念境上的想象之因所生的心的差别，即是某些心而非一切心的意思。由此产生忆念或认知。
如此两者都作了区分，对于'从什么样的心的差别'这个问题，详细说明'专注于彼等'。专注于所应忆念的对境即是专注于彼，凡是具有与彼相似和相关的想象等的，即是具有专注于彼及相似、相关的想象等的心的差别。
所说的'等'字是包含愿望所染著和串习等。由于这些具有所依的差别和忧愁、散乱等，所以是所依的差别和忧愁、散乱等。那些力量未减退的心的差别，即是此处所说的内容。从如此这般的心的差别中产生忆念或认知。
因此，这样解释：从具有专注于彼者，如果对彼作意的话。从具有相似想象等者，是从任何相似中也能生起忆念。从具有相关想象等者，是即使无相似，从见到烟等也能生起忆念。
从具有愿望所染著和串习等者，是想着'应当在这个时候忆念'或'此人习惯于忆念此事'。'从具有所依差别等力量未减退者'是指所依差别即疾病的特征、忧愁和散乱于其他事务。
'等'字所包含的是被业和明咒等所执持。'即使如此'等广说，是从'专注于彼'直到'具有想象等及力量未减退者'的意思。'非从彼因所生'是指非从忆念境上的想象之因所生的意思。'能生'即是产生。
'如其他'是指非具有从'专注于彼'直到'想象等及力量未减退者'。'非也，因为无关联'是指提婆达多和耶若达多的心执著为因果事物的意思。如同相续中的诸心因为成为因果而有关联一样，提婆达多和耶若达多的心并非如此关联，这是显示譬喻与事物不相同。
对此，如果对方这样说：'提婆达多所经验的心所经验的对境，不被他的忆念心所忆念，因为是他者的缘故，如同耶若达多的心'而作论证，其论证的因相对自身不确定，且前提与现量相违故有前提过失。
或者，如果对提婆达多所经验的心与随后忆念的心二者是他性的主张提出破斥，那不是破斥，因为以所见而破斥是不合理的。

།ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ཀྱང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་ནི་ དེའི་དྲན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དྲན་པར་འབྱུང་ངོ་།།སེམས་གཞན་གྱིས་མཐོང་ལ་སེམས་གཞན་གྱིས་དྲན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ན་ཞིག་གིས་དྲན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་སེམས་ལས་དྲན་པའི་སེམས་གཞན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།རྒྱུ་ས་བོན་ཡོད་པ་ལས་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དྲན་པ་ཁོ་ན་ལས་ངོ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཡོད་ན་ངོ་ཤེས་ཏེ་བདག་གིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གང་ནག་པས་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ ཁོ་ནས་དྲན་ན།འོ་ན་གང་ནག་པས་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་ངོ་། །དེ་ཡང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ནག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་དང་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་དང་འགྱུར་ བ་འབྱུང་བ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཡིན་ལ་བསམས་ནས་ཅི་ཞེ་ན།རྗེ་བོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་གང་ཟག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི་གང་ཟག་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་པུ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ཅེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སུ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདག་མེད་ན་སུ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས། རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཅི་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་འཛིན་པའོ། །ཅི་དེ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནམ།འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །གང་གིས་དེ་བྱེད་པ་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་དང་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་པར་དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོ་ན་གང་ནག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ནག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་དེ་ལས་དེ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ནས་སྨྲ་བར་ཟད་དོ། །བདག་ མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་སུའི་ཡིན།དྲུག་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། རྗེ་བོའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གང་གི་རྗེ་བོ་གང་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདིའི་རྗེ་བོ་བཙལ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ལའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱར་བར་བྱ། རྣམ་པར་ཤེས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཀྱེ་མ་དེ་ཉིད་དེའི་དོན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ། བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སམ། འོན་ཏེ་མངག་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འགྲོ་བ་མི་རུང་བས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ན་རྗེ་བོ་ཡིན་ ལ།འབྲས་བུ་ཁོ་ན་བྲན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་རྒྱས་པར་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ནག་པས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། རྒྱས་པར་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པ་རྗེ་བོའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སུ་ཞིག་གིས་ཚོར།སུའི་ཚོར་བ་ཡིན། སུ་ཞིག་གིས་འདུ་ཤེས། སུའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། གང་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། བརྡ་སྤྲོད་པ་པའོ། །དེ་ཡང་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་ཡང་དགོས་ཏེ།གང་ཟག་གོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲོའོ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མེ་འགྲོའོ།

从你的宗义来说，天授所经验的心所经验的义理，是由其回忆的心来忆念的。不说是由其他心见而由其他心忆念，这是认为不是由其他补特伽罗来忆念的意思。说'从见的心生起不同的忆念心'，是因为有因，如同从有种子因而生芽一样，这是其意思。说'唯从忆念也有认知'，是因为有忆念则能认知，因为能忆念'我所见的就是这个'。'那么为何说黑人忆念'，如果仅由心的差别而忆念，那么'为何说黑人忆念'这句话是从中引申的。'彼亦彼'广说为：所谓黑人是诸行蕴的相续，彼亦彼是指在其他处所生起和变化，考虑到在其他处所生起和变化是因的实相，若问为何？不过是说主人而已，并非补特伽罗，认为此种言说是依因果实相而言，并非依补特伽罗而言。正因如此，广说'一个也无'。
同样，广说'谁以识'等，是说若无我，谁如是了别？了别的含义是什么？是识取境。难道取境者是异于识的他者吗？若是如此则成能识。能作彼者已说过：识的因是根、境、作意等和心的差别，应当这样说，因为具有根等其他因。正因如此，说'随应是根、境、作意等'这是差别。
那么'黑人了别'是什么意思？仅仅是见到从名为黑人的相续中生起彼而说罢了。若无我，此识是谁的？此第六格的含义如何？是主人的意思。譬如从'某人是谁的主人'等广说，应当如何配合于识？即是寻求此识的主人，于所识知的义上。为何要配合？为了识知。唉！彼即配合于彼义，这是福德所生者们所善说。如何配合？是从生起门还是从差遣门？由于识不应趋入差遣门，故从生起门。
因此，唯因是主人，唯果是奴仆等，乃至广说彼唯是识因者的。又从'黑人'等乃至广说因此于彼亦除因的实相外无主人的实相为止。'等'字所摄的是'谁感受？是谁的感受？谁想？是谁的想？'等，这是一方。说'所作依赖作者'是声明论者。说'彼亦需要'是认为能识者也需要，即补特伽罗。'如说去、去者'是如说火去。

།སྒྲ་འགྲོའོ་ཞེས་འགྲོ་བ་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པའམ། དཔེར་ན་མེའི་འགྲོ་བའོ་སྒྲའི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་འགྲོ་ བའོ།།ལྷ་སྦྱིན་གྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེ་འདིས་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་བོ། །འདྲ་བར་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱུ་ལ་བྱེད་པ་པོའི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དྲིལ་བུ་ནི་སྒྲོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དྲིལ་བུས་སྒྲོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལྕེ་རྣམས་ཀྱི་ རྒྱུན་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ལ་དེ་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ།སྒྲོན་མ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཡུལ་དེ་དང་དེར་འགྲོའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ལ། རྣམ་ པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཡུལ་གཞན་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་གྱི་སྐྱེ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གཟུགས་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་པོ་གཟུགས་ ལས་འགྱུར་བ་དང་།གནས་པ་པོ་ལས་གནས་པ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱ་བ་ལོགས་ཤིག་ན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱ་བ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་སུན་དབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བདག་ལས་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ བདག་ལས་སྐྱེ་ན་ནི་དེའི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རིམ་པ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རིམ་པ་དང་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར། རིམ་པ་མ་ངེས་པར་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། བ་ལང་གི་བློའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བུད་མེད་ཀྱི་བློ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་བློ་ལས་མ་ཧེའི་བློ་སྐྱེ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཇུག་ཐོགས་སུ་བ་ལང་གི་སེམས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར། མྱུ་གུ་ལས་སྡོང་བུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡོམ་བུ་ལས་འདབ་མ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའམ། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་རོ། །བསམ་གཏན་རྫོགས་པ་ལས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྫོགས་ཤིང་མཐར་ཕྱིན་པས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་ལུས་དང་སེམས་འདྲ་བ་སྐྱེ་ནའོ། ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་མ་བརྩལ་བར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །རིམ་པ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡང་ངེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ནའོ། །རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ཏེ་བུད་མེད་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི མཇུག་ཐོགས་སུའོ།

说'声音行走'是以行走者的声音来表达，例如说'火的行走'、'声音的行走'，就像说'天授的行走'。'天授的行走'这种说法也是相同的，通过这个例子可以成立'天授认识'这种说法。
'因为获得相似的自性'是指因为获得与因相似的果的自性。'虽然丝毫也不作为'的意思是虽然完全不动摇的意思。
'即是它的行相'是指即是蓝色等境相的行相的意思。'因为成为识的因'是指识也是其他识的因，因此对于产生其他识来说称为'认识'。
'因为对因显示作者的声音'是指因为因成为作者，例如铃铛是发声的因，所以说'铃铛发声'，与此相似。
'因为是唯一的缘故说灯'是指对火焰相续施设名称，它在其他处所生起，即灯的相续体性在其他处所生起时，说它'往那些处所行走'。
同样，因为是唯一的缘故，对诸心相续施设识的名称，当识的相续体性在其他境上生起时称为'认识'，是考虑到识的相续生起而说'认识'。
或者，如'色变'等广说，就像变化者的变化不异于色，住者的住不异于住，对于识也是如此，因为不见有离开识者的识的别异作用，所以识者的识与作用无别。
或者是随顺毗婆沙师的教义而破斥。'若非从自'是说如果识不从自生，则因为识的特征因无差别，所以只会生起与彼相似的识。如果从自生，则由于其意乐差别而生起特殊的识，这是所考虑的。
'不会次第确定生起'是说为什么不会次第确定生起？非次第是不生的，为什么在牛的认知之后生起女人的认知，从女人的认知生起水牛的认知，而不像芽、茎、叶等那样依次生起牛的心？
就像从芽只生茎而不是叶等，从茎只生叶而不是花等或芽等那样。'对于圆满禅定的等持者们'是指对于禅定圆满究竟而入定的人们，身心相似生起时。
'自然'是指不需他人劝请的意思。如此，这就回答了为什么不总是只生起与彼相似的问题。
为了说明所问的'不会次第确定生起'，故说'诸心的次第也是确定的'，这只是主张。'由种类差别'是指由熏习的差别。'在女人心之后'等广说是指缘女人的心之后。

།བུད་མེད་ཀྱི་དེའི་ལུས་ནི་དེའི་ལུས་སོ། །གལ་ཏེ་བྲམ་ཟེ་འམ་གཞན་ཡང་རུང་དགེ་བ་ཞིག་ལ་དེའི་ལུས་སུན་འབྱིན་པ་བྱེད་པའི་སེམས་སམ། དེའི་ཁྱོའམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེའི་ཁྱོ་དང་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ནི་ཁྱོ་དང་བུ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེའམ་གཞན་ཞིག་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཕྱིས་དུས་གཞན་རྒྱུད་ལ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་ན་བུད་མེད་ཀྱི་ སེམས་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དེའི་ལུས་སུན་འབྱིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ།བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་སུན་འབྱིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ནུས་པའམ། དེའི་ཁྱོའམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལ་དེའི་ལུས་སུན་འབྱིན་པའི་སེམས་སམ། དེའི་ཁྱོའམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཡོད་པས་ན་དེའི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་སོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ རིགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ།།ཡང་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ལས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པར་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ལས་དེའི་ལུས་སུན་འབྱིན་པའི་སེམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དེ་ལས་དེའི་ཁྱོའི་སེམས་དང་། དེ་ལས་དེའི་བུའི་སེམས་དང་དེ་ཉིད་ལས་དེའི་ བུ་མོའི་སེམས་དང་དེ་ཉིད་ལས་ཡང་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དང་པོའི་སེམས་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་དེ་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སེམས་རྒྱུན་གྱིས་ཆེས་མང་བ་དང་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཆེས་གསལ་བ་དང་།ཆེས་ཉེ་བ་གང་ཡིན་ པའི་སེམས་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་དགོས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེས་མང་བའམ། ཆེས་གསལ་བའམ་ཆེས་ཉེ་བ་དེའི་དགོས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འདུས་པའི་ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེའི་དུས་ན་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་དེའི་འདུས་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །མ་གཏོགས་པ་ནི་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང་ལ་ལུས་སམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །བསྒོས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེས་མང་བ་དང་། ཆེས་གསལ་བ་དང ཆེས་ཉེ་བར་བསྒོས་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན།སེམས་དེ་མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་གྱིས་བརྒལ་བ་དང་། བཤད་པ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་བསྒོས་པ་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། བསྒོས་པ་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་སེམས་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྗེས་སུ མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་སྒྲ་གཅན་ཟིན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏེ་རྣམ་པ་ཀུན་རྨ་བྱའི་མདོངས་འདིའི་ཁ་དོག་དང་དགོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གི་། འདིས་ན་ཁ་དོག་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །དགོད་པ་ནི་འདྲ་བའོ། །འདི་ལྟར་ནི་འཚེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ཤེས་ཀུན་མཁྱེན་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་དེའི་རྒྱུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

女人的身体就是她的身体。如果婆罗门或其他善人生起损害她身体的心，或者对她的丈夫或儿子等人生起心，即她的丈夫和儿子等。'等'字所包含的是女儿等。
缘于他们的心即缘于丈夫和儿子的心。如果她或其他人在女人心之后生起的心，后来在其他时间相续转变而生起女人心的话，那么后来生起的女人心就是生起损害她身体的心，即能够生起损害女人身体的心，或者能够生起对她丈夫儿子等的心。
为什么呢？因为是那种类别的缘故。这里有损害她身体的心，或者有她的丈夫儿子等的种类，所以是那种类别的心。其本性就是如此。因此，也就是说因为与之同类的缘故。
若非如此，即不是那种类别。又从女人心依次而言，即不是同时而是依次从女人心中生起损害她身体的心，从此生起她丈夫的心，从此生起她儿子的心，从此生起她女儿的心，从此又转变而生起最初的心的话，那么从那女人心之后相续生起的诸心当中，应当生起的心相续最多、能力最明显、最接近的那个心才会生起。
因为其目的力量具足的缘故，即最多或最明显或最接近的目的力量具足的缘故。'她的聚集的身体'等广说，当时所依止的是她的聚集，即身体因缘的差别和外在因缘的差别。'除外'即'若无'的意思，即对于哪里有身体或外在因缘所依止，那个才会生起。
所熏习的那个即是具有法力，即所说的最多、最明显、最接近的熏习即是具有力量的，那么为什么不常常产生果报？那个心不生起并非如此，如他人质疑。解说住于其他转变性即是有为相的缘故，此相住于其他转变性的缘故，因此是住于其他转变相。
有为相的转变也是其他熏习的果报生起，即随顺其他熏习的果报其他心生起的缘故，所以不常常产生同样的果报。
所谓'如是说'是指长老罗睺罗所说。'一切种'即是一切方面，就像孔雀尾屏的颜色和排列等诸多方面那样，由此知道颜色是如此，排列是相似，如是闪耀等如此等类的方面是因，这是因这不是因，不能了知，非一切智者的声闻缘觉等不能了知。
了知彼即是一切智力，即意思是能了知其因者即是一切智者的力量。

།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་མི་ནུས་ན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་གང་ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་དང་ཕྲད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འདྲ་མོད་ཀྱི། བདག་རེས་འགའ་ཡིད་དང་འབྲེལ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་རྟག་ཏུ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་ངེས་པར་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་དང་ཡིད་དེ་དག་ལས་འབྲེལ་པ་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །འབྲེལ་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འབྲེལ་པ་ཁས་བླངས་ཀྱང་འབྲེལ་པ་ཅན་ འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཤིང་ངམ་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་རྒྱུད་ལས་ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཅི་ཞེ་ན་བདག་ ཡོངས་སུ་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།གང་ན་བདག་ཡོད་པ་དེ་ན་ཡིད་མེད་ལ་གང་ན་ཡིད་ཡོད་པ་དེ་ན་བདག་མེད་པས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཡིད་དང་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ལུང་གི་ཕྱོགས་པ་འདི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་ པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཅན་ནི་བདག་གོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་འཕོས་པ་ལས་བདག་འཕོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་ནི་མ་ཕྲད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡིད་འཕོས་པ་ལས་ཏེ་ཡིད་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དུ་འཕོ་བ་དེ་དང་དེ་ནས་བདག་འཕོ་ཞིང་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་སའི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དུ་འཕོ་བ་དེ་དང་དེ་ནས་ཉི་མ་འཕོས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་འདི་ནི་བྱ་ བ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་དམ་བཅས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཉམས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་དང་གང་དུ་ཡིད་འཕོ་བ་དེ་དང་དེར་བདག་འཇིག་པས་དེ་ཉིད་འདིར་དམ་བཅས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་ཕྲད་པའམ། བདག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིད་དང་ཕྲད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ན་ཡིད་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་ན་ཡོད་པའི་བདག་གི་ཕྱོགས་དང་ནི་ཡིད་མི་ཕྲད་ཀྱི། ཕྱོགས་ གཞན་དང་ནི་གློ་ནས་ཕྲད་དོ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྲད་པ་ནི་མ་ཕྲད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་བདག་གི་ཕྱོགས་མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་དང་ཡིད་དང་ཕྲད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ལ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། བདག་ གི་ཕྱོགས་ཀྱང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

所说'何况说无形的心的差别'是指：连色法的因也不能完全了知，何况说无形的诸法呢，这是其语义。
'某些外道'是指胜论派。
'如果说是因为依赖于与意的和合的差别'是指：如果认为心的生起虽然都是从自我生起，但由于自我有时与意结合的差别而生起，因此心不会总是相同地生起，也不会像芽、茎、叶等那样有确定的次第生起。
'因为不是其他的结合'是指：这并非如此。为什么呢？因为自我和意二者之外没有成立其他的结合，对我们来说并没有任何成立的所谓结合的事物。
'有结合者'等广说是指：即使承认有结合，世间所知的有结合者，无论是树木还是其他任何东西，都是因为断绝的缘故，也就是说因为见到处所断绝的缘故，这是其语义。
'因为解释了定义'是指：因为在胜论派的论典中说明了和合的定义。
那么如何呢？将导致自我断绝，因为在有自我之处无意，在有意之处无自我，将导致处所断绝的过失。
'自我与意和合'这句话表明这个推理和教证的论点会因法有法的特征而被驳斥。法有法是自我，其特征是遍一切处，与此相反则是遍一切处皆无。
'因此意转移时自我也将随之转移'是指：和合是以未和合为前提的和合这一定义的缘故。也就是说，意转移时，意转向身体的任何方位，自我也将转移并离开那些方位，就像人转向地面任何方位时，阳光也随之转移一样。
若是如此，这将违背无作用性，这正是其立宗的过失。
'毁坏'是与'自我'和'将导致'相连。意转向何处，自我就在何处毁坏，这正是此处立宗的过失，因为自我将成为无常。
'如果说是与一部分和合'是指：意与自我的一部分和合，或自我的一部分与意和合。如果主张：意并非与身体某处所存在的自我的那部分和合，而是从旁边与其他部分和合，因此虽然和合是以未和合为前提，但意只与自我未和合的部分和合。这是不对的，因为这与彼部分的属性不相应。因为自我既没有其他部分，自我的部分也不合理。

།ཕྲད་པ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕྲད་པ་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་རྟག་ཏུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕྲད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕྲད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་ དེ་སྐད་བཤད།གལ་ཏེ་བློའི་ཁྱད་པར་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བློའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཞེས་དེ་ཉིད་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་རྟག་ཏུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་མི་སྐྱེ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དུ་འདོད་དེ་དུང་དང་རྫ་རྔ་པ་ཊ་ཧ་ལ་ སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་བདག་དང་ཡིད་ཕྲད་པ་ལས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་དང་ཡིད་ནི་རྟག་ཏུ་ཁྱད་པར་མེད་མོད་ཀྱི་བདག་དང་ཡིད་སྦྱོར་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་བློའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བར་ འདོད་ནའོ།།འདི་སྐད་དུ་དགོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བདག་དང་ཡིད་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ལ། དེའི་ཁྱད་པར་ལས་བློའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ ཏེ།འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ནི་ཁོ་བོའི་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱང་ཡོད་ན། དགོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཁོ་བོ་ཅག་བག་ཆགས་དང་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་པས་བརྩད་པ་མེད་ཀྱི། དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་ནམ་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་ཞིག་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་བློའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ན། བདག་གམ་དེ་དང་ཕྲད་པར་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་ནུས་པ་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྨན་ པ་ངན་གཡོ་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་ནད་པ་འགའ་ཞིག་སྨན་བྱིན་ནས་བསམས་པ།སྨན་འདི་ནི་རྙེད་སླ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་འཁོར་དང་བཅས་པས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །སྨན་འདིས་ཀྱང་ནད་པ་འདིའི་ནད་ཞི་བར་ནི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་གཞན་ཡང་འདི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ནས་བདག་གིས་ནོར་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཕུ་སྭཱ་ཧཱ་ཕུ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་ནས་སྔགས་འདིས་ནི་སྨན་འདི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སྐྱེ་བོ་ལ་བསྟན་ན།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྨན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྨན་པ་ངན་པ་གཡོ་ཅན་གྱིས་ཕུ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་ཀྱི། སྨན་གྱི་ ནུས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་ལ་བདག་གི་ནུས་པ་མེད་ཀྱི་སེམས་ཁོ་ནའི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་སྲིད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་དང་སེམས་དེ་གཉིས་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། འདིར་སྨྲས་པའི་ ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འདི་ལ་རིགས་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ནི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ནའོ། །དཔེར་ན་གང་གི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཚོལ་བའོ། །འདི་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་མི་རིགས་པ་དེ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།འདུ་བྱེད་དང་སེམས་དེ་དག་ཀྱང་རི་མོ་དང་རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དེ་དཔེར་ན་རྩིག་པ་ལ་རི་མོ་དང་གཞོང་བུ་ལ་རྒྱ་ཤུག་བརྟེན་པ་ལྟར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྣོད་ལ་ཟས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ དང་སེམས་དེ་དག་ནི་རྟེན་བདག་དེ་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རྩིག་པ་དང་གཞོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དེ་ཡང་རྩིག་པ་ལྟ་བུ་དང་གཞོང་བུ་ལྟ་བུར་རྟེན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྣོད་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།

虽然承认有接触，但由于无变化，意识恒常无差别，如何能成为有差别的接触，如果接触成为有差别的，就这样说。如果说是依赖于意识的差别，就对'如何是意识的差别'这一点寻找过失。如果自我恒常无差别，为什么不只生起那样的呢？因为从因的差别产生果的差别，如同海螺、陶鼓、拍板等的声音。
如果说是依赖于行的差别而有自我和意的接触，这是说如果认为虽然自我和意恒常无差别，但由于依赖行的差别的自我和意的结合的差别而成为意识的差别。这样说是说由于需要差别的相而从行的差别成为自我和意结合的差别，从其差别成为意识的差别。
这里广说'只从依赖于行差别的心'。对此上师的意趣是，依我见，如果有心，也有以需要差别为相的行差别，即我们所说的习气和种子等的现行，由于确实存在，所以无可争议，只是在是否为他物这一点上有差别。因此，当从依赖于行差别的心产生意识差别时，何需观察自我或与其接触。
'自我的功能丝毫不可得'广说为：譬如某个不良欺诈医生给某病人药后想：'这药容易得到，他及其眷属也知道。这药也能治愈这病人的病。因此，如果贬低自己，别人也会这样做。那样我就得不到财物。'想到这里，念诵'pu svāhā pu svāhā'咒语，并向人们表示：'用这咒语能成就这药。'对此，如同完成药物功效时，不良欺诈医生的'pu svāhā'等咒语没有功能，而是药物的功能。同样，在产生意识差别时，不是自我的功能，而是唯心的功能。
如果说'若有自我则彼二者存在'，这是说如果认为若有自我则行和心二者存在，因此自我存在，这只是说说而已，对此毫无道理。如果说'彼是所依'，这是说如果认为彼是彼二者的所依。'如某物是某物的所依'是寻找所依体性的譬喻。
为显示这不合理作为所依，广说'彼等亦'。行和心彼等亦如绘画和酸枣等，譬如墙壁所依的绘画和钵所依的酸枣。'等'字包括从'器中食物'等。行和心彼等对所依自我不是那样，而且如同墙壁和钵等，不应理作为所依，自我也不应理如同墙壁和钵作为所依。'等'字包括器等。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐོགས་པ་ ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ཐོགས་པ་ཉིད་དུ་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་ ལྟར་རི་མོ་དང་རྒྱ་ཤུག་དག་དང་།རྩིག་པ་དང་གཞོང་བུ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ཐོགས་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་གཞན་མ་ཡིན་ པ་ལྟར་བློ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་བདག་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་སུ་ཞིག་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་གཞན་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། ས་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་ན་འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་ རེག་བྱ་དག་ལས་གཞན་པར་ནི་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་གཞན་པ་ཡིན་ན་སའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཏེ། ནག་པའི་ལ་བ་ཞེས་གཞན་གྱིས་གཞན་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མི་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། འདིར་སའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཅི་ནས་དེ་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་མ་གཏོགས་ པ་སའི་རྫས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཅི་ནས་ཀྱང་དྲི་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དེ་དག་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལས་གཞན་པ་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤིང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇི་བ་ལས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤིང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་ལ་ཤིང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་ དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་འགྱུར་བས་བྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་དང་ཡིད་ཕྲད་པའོ། །གང་ཞིག་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དག་ལ་བགེགས་བྱེད་དོ། །སྟོབས་ ཆེ་བ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་བཤད་པ་དེའི་ཚུལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་འཇིགས་པའམ་བགེགས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་ཅིང་དགོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་དོན་དུ་ དེར་བརྟག་གྲང་ན་འདུ་བྱེད་དེའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོས་པ་ཁོ་ནས་བྱེད་དོ།།དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་དྲན་པ་དང་འདུ་བྱེད་དང་འདོད་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། རྫས་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གྱི་རྫས་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་རྫས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ནི་མངོན་སུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ན་དེ་དག་གི་རྟེན་ས་ལ་སོགས་པའི་གཞན་ཡིན་པར་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་དག་ གི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན།མ་ཡིན་ཏེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་རྫས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་ཡིན་ནོ།

如果问为什么，说到'因为会成为有障碍和差别性的过失'，即因为会成为有障碍性的过失，以及会成为差别性的过失。因为会导致有障碍的结果，以及会导致境界差别的结果，这是其意思。就像绘画与墙壁、墙与容器等是所依与能依的本性，而且可见其有障碍性和差别性一样，如果这些也变得相似，但这是不可取的，因此我不是所依。
譬如香等与地非异，如是识等与我也非异。何等圣者会执著香等与地是异的？若问是何种地，如是不能说明其异于色、香、味、触等。若地与香等是异，为何安立'地之香'等言说？不见以他者安立他者之言说，如'黑人之牛'。
对此广说'所谓地之香等言说'。'为了区别'是指为了区别水等的意思。如何区别？以'如是自性'等广说来说明。'性'是为了遮遣地之实体不属于彼等，为了摄集香等。'彼等即彼'，应知如是为了区别而安立言说。'非他'是指不应了知为异于地之水等的意思。
'如木质身'是指为了区别于泥所造等其他，安立'木质身'之言说，而木质身也非他，此处也如是安立言说，因此也非异于香等。虽然是依于行的差别，但是我与意相遇。'某强力'是指行的差别，它障碍其他行的差别。
'为何强力不生果'是论师之语。其解释即是行的方式，若恐惧或障碍是由种子自性所熏习，则我执无义且无用，若为行而如是观察，则彼行之作用唯由熏习而作。
广说'念等'，若念、行、欲、嗔等是功德事物，而依于实体的功德是有功德者，如是已说其相，故功德之实体必定依于实体。其他由于非现量等原因，彼等所依不应是地等他者。
因此，此等所依即是我，故我是有，若如是认为，则不然，因为未成立。为什么？因为念等未成立为功德事物。'一切有皆是实体'是指从相的角度，凡是有者即是实体。

།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྫས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ། དྲུག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པས་རྫས་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྫས་ལ་བརྟེན་ པ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའོ།།རྟེན་གྱི་དོན་ནི་བརྟགས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གང་གི་རྟེན་གང་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཀྱང་རི་མོ་དང་རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་ཤམ་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པ་དག་གོ།།འདི་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་དེ་ཉིད་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། རྗེ་བོའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གང་གི་རྗེ་བོ་གང་ལྟ་བུ་ཡིན། དཔེར་ན་བའི་རྣམ་པ་ནག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཇི་ལྟར་དེའི་རྗེ་བོ་ཡིན། དེ་རྨོ་བ་དང་བཞོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བ་དེ་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་ནོ། །ངར་འཛིན་པ་གང་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདིའི་རྗེ་བོ་བཙལ། བདག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི དོན་ལའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱར་བར་བྱ། བདག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀྱེ་མ་དེ་ཉིད་དེའི་དོན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ། ཅི་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སམ། འོན་ཏེ་མ་དག་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་འགྲོ་ བ་མི་རུང་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ན་རྗེ་བོ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་བྲན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་དབང་བྱེད་ལ་འབྲས་བུས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ལྗོན་པའི་ མེ་ཏོག་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ལ་ཤིང་ལྗོན་པ་ཡན་ལག་ཅན་དུ་མི་འདོད་ཅིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རིགས་མི་མཐུན་པ་བཞིས་བརྩམས་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་ལ་དཔེ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་ཤིང་ལྗོན་པ་ཡན་ལག་ཅན་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་དཔེ་གཉིས་པ་ནགས་ ཚལ་འབྲས་བུ་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།།ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ནགས་ཚལ་གང་ལ་འབྲས་བུ་བྱུང་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གང་ལ་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་དེ་ལ་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་གྱུར་པ་ལས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཇི་ལྟར་བརྟེན་པ་དེ་ལྟར་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་དཔེར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་ པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི་བདག་ནི་མ་ཡིན་པས།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་པོ། །དེ་ལ་ཡང་རང་དབང་མེད་པར་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལས་འདི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །ལུས་ནི་སེམས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་སེམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ བཅུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཀྱང་ལུས་ལ་རང་གི་རྒྱུའི་དབང་གིས་འཇུག་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡང་རང་གི་རྒྱུའི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་པས་ལུས་སམ་སེམས་སམ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་འམ་གཞན་ཡང་ རུང་གང་ལ་ཡང་རང་དབང་མེད་ཀྱི།བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །གཞན་དག་གཉིས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྐྱེན་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་གོ། །བདག་ཀྱང་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་བློའི་ ཁྱད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་དུ་མི་འགྲུབ་བོ།

所谓'沙门果有六事'，即色蕴等五蕴是有为的沙门果，第六是无为，故为六事。
'彼等亦未成立为依于实物'，即念等。
'所依之义已经观察'，即如何者所依如何，彼等亦非如绘画及苹果等所依，如是广说。
'彼等行相'，即白衣等行相。
'此从诸蕴'，即我执。
'非我执'，即非如是'我'想之相的识，此为语义。
'此即彼义而来'，即第六之义如何，为主人之义。
譬如何者为何等主人，如黑色牛之相。
此如何为彼之主人，即依赖于耕种、挤奶等。
我执应当如何运用，即如是寻求此之主人，于我执之义。
为何运用，为我执故。
'呜呼彼义即为此而用'，即由福德所生者善说。
如何运用，是从生起门中抑或从不净门中，因我执而行不应理，故从所生门中。
若如是则唯因为主，唯果为奴，如是因于果有主权，果亦具因，故彼唯是我执之因。
'树木开花'，即于不许树木为有支分，不许由四大种异类所造之宗派为喻。
于有树木支分者，则第二喻为'林园结果'。
'林园'即毫无所有。
如林园中生果，说彼结果，如是于具六处相之所依生乐或苦，说为乐或苦。
'如是已说'，即'从彼转变故，所依为眼等'，如是已说六处如何所依。
'若五蕴'，即汝作喻，如是配合语境。
'彼即是作者'，即五蕴相即是作者而非我，故我方成立。
于彼亦无自在而依故，此业有三种，如是广说。
身随他心而转，因身业由心所驱使故。
心亦随身由自因而转，因作意等为他所转故。
彼亦如是，心相续亦随自因他转而行，故于身或心或心因或其他任何皆无自在，
'四生心及心所法，三生二等至，余从二生'，故一切法皆随缘他转。
我亦无所待，非为生起殊胜觉慧之因，因不许为因故不成立为自在。

།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་ནོ། །འོ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་གང་གི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཙོར་དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་བྱེད་པ་པོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་གཙོ་བོའི་ངོ་བོར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ལས་ནི་འདུན་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དང་པོར་དྲན་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་དྲན་པ་སྐྱེའོ། ། དྲན་པ་ལས་ནི་འདུན་པ་སྐྱེ་སྟེ་བྱེད་པར་འདོད་པའོ། །འདུན་པ་ལས་ནི་རྟོག་པ་སྟེ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་རམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་རྟོག་པའོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་རབ་ཏུ་འབད་པ་སྟེ་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །རབ་ཏུ་འབད་པ་ལས་རླུང་ངོ་། །དེ་ནས་རླུང་ལས་ནི་ལས་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་ན། འདི་ལ་བདག་ཅི་ཞིག་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ ཡིན་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་པར་ཟད་ཀྱི་བདག་གི་ནུས་པ་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ།སྨན་གྱི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་ལ་སྨན་པ་ངན་གཡོ་ཅན་གྱིས་ཕུ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་སྨྲས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་བདག་གི་ནུས་པ་བཀག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ ལྟར་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེར་གྱུར་པ་ལས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཚིག་གི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྟེན་གང་ལྟ་བུ། དེ་དག་ཀྱང་རི་མོ་དང་རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་ པ་ལྟ་བུར་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རྩིག་པ་དང་གཞོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྐྱེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ས་བོན་དེས་དེའི་ནུས་པ་བསྐྱེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ནི་གནས་བརྟན་སྒྲ་གཅན་ཟིན་གྱིས་སོ། །ཉེ་བ་གང་དང་གོམས་གང་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ལས་བཞི་པོ་ལྕི་བ་དང་ཉེ་བ་དང་གོམས་པ་དང་སྔོན་བྱས་པ་ ཡོད་པའི་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་ནང་ན་ལས་ལྕི་བ་སྔ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་གསུམ་པས་སྔར་སྨིན་ཏོ།།ཉེ་བ་དང་གོམས་པ་དང་སྔར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ཉེ་བ་སྔ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་གཉིས་པས་སྔར་སྨིན་ཏོ། །གོམས་པ་དང་སྔར་བྱས་པ་དག་ལ་ཡང་གོམས་པ་སྔ་མ་ཡིན་ པས་གཅིག་པས་སྔར་སྨིན་ཏོ།།དེ་དག་མེད་ན་ཚེ་སྔ་མ་ལ་བྱས་པ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་འདྲུལ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་ འབྲེལ་པ་ལས་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཕྲ་མོ་ནི་རྣམ་པར་འདྲུལ་བའོ།།དེའི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེའོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལས་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་འབྱུང་ བའི་རྣམ་པ་མྱུ་གུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མྱུ་གུ་དེའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ འབྲས་ཆན་འཚེད་དོ།

因此，所谓这样的特征就是具有自主性的作者。那么，作者是什么样的呢？所说的'某物是某事的主要原因，那就是它的作者'，是因为主要依靠它而产生的缘故。
所说的'它也不适合作为这样的作者'，意思是不适合作为主要原因的本质。为了说明它不是原因，详细地说'从忆念生起欲望'。首先对所忆念的对象生起忆念。从忆念生起欲望，即想要做的意愿。从欲望生起分别。
瑜伽行派的观点认为，有为法的特征是思心所的差别或智慧的差别。毗婆沙师的观点认为，是分别相的决定分别。从分别生起精进，即勤勉。从精进生起风。然后从风生起具有在其他境界中产生的特征的业，在这里我执能做什么呢？因为遮遣了识的功能。
所谓'遮遣了识的功能'是说，如果所缘即是识，那么仅仅是依赖于有为法差别的心而已，丝毫也不见我执的功能，就像庸医骗子说'pu svaha'（咒语）来完成药物的功效一样，这样遮遣了识中我执的功能。
所说的'如何是这样已经说过了'，是指'从彼转变故，所依是眼等'。'所依'是指依于我执。从文句的次第已经回答了'什么样的所依是什么样的'，它们也不像图画和柏树等那样依靠，那也不应该像墙壁和容器等作为所依，因为会有碍触和差别性的过失。
如果说'它不是那样的所依。那么是什么样的呢？'这是详细的内容。所说的'由它产生'，意思是由那个种子产生它的功能。如所说的'像这样'是指大德罗睺罗所说。'何者近及何者熟'等详细内容是说，在一个相续中有重业、近业、串习业和先作业这四种业，这四者中，重业是在前，所以它比其他三者先成熟。
在近业、串习业和先作业中，近业在前，所以它比其他两者先成熟。在串习业和先作业中，串习业在前，所以它比一者先成熟。如果没有这些，则前世所作在其他时候感受成熟。
所说的'非烦恼性的'是指善法和无覆无记法。'从变坏差别所生'是说，从地和水的关系中微细的果实变化是变坏，它的差别就是那个特殊性，从它生起变化的差别。从那里生起其他果实。
为了说明是从什么样的变化差别而有，所说'从它产生的形态能成就苗芽的，那就是它的种子'，是那个苗芽的种子。其他产生的形态则不是，意思是说不是前种子阶段的产生形态。所说的'以变化之名'是如同煮饭。

།ཕྱེ་འཐག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྒྱུན་སྔ་མ་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་མ་རུལ་བ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ། །འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་སྔ་མ་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ ཁྱད་པར་རྣམ་པར་འདྲུལ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་སྐྱེ་ བའམ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་སྐྱེ་ན།དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་སྐྱེའི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་མི་འབྱུང་གི་།འོ་ན་ཅི་ ཞེ་ན་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མི་འབྱུང་ངོ་།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྱུང་བས་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །འབྲས་བུའི་ནང་དུ་གེ་སར་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ནང་དུ་གང་ན་བི་ཛ་པུ་རའི་ཁུ་བ་སྐྱུར་བོ་ཡོད་པའི་ གེ་སར་རོ།།དེ་ལས་ནི་དེ་གཞན་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གེ་སར་དམར་པོ་དེ་ལས་ནི་ཡང་གེ་སར་དམར་པོ་དེ་མི་སྐྱེའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་གེ་སར་ཕལ་པ་དམར་པོ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱིས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བའི་མ་ཏུ་ལུང་གའི་ མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་གེ་སར་དམར་པོ་གཞན་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མི་སྐྱེའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། སེམས་འདི་ས་བོན་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་། །ས་བོན་དེ་ནི་རང་རྐྱེན་བྱུང་ན་སེམས་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར། ། དེ་རྒྱས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་རྙེད་ན་དུས་སུ་འབྲས་བུ་འགྲུབ། །མ་ཏུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་བསྐུས་ཚོན་དེ་ཡི་གེ་སར་བཞིན། །ཡང་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་རས་བལ་ས་བོན་དང་། །མ་ཏུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ། །རྒྱ་སྐྱེགས་བསྐུས་ན་དེ་ཞིག་ཀྱང་། །བསྒོས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་ཡིས། །རས་བལ་དང་ནི་གེ སར་ལ།།དམར་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟར། །ལས་རྣམས་ཞིག་ནའང་བསྒོས་པ་ནི། །དེ་ཉིད་དེ་ཡི་འབྲས་བུ་སྐྱེད། །ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ལ། དེ་བསྒོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པའོ། །བསྒོས་པ་དེའི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་དེའི་རྙེད་པ་སྟེ། །དེ་དང་འཇུག་པ་རྙེད་པ་དེ་ལས་འབྲས་ བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཞིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་དགའ་མགུར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དེའི་རྣམ་པ་ཀུན་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །དོན་གྱིས་ན་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནས་དེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐབས་རྫོགས་པའི་དོན་ཏམ་གོང་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ལམ་ལེགས་པར་གསུངས་པས་དག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་འདི་མཐོང་ནས་ཏེ་མཐོང་བར་གྱུར་ནས་སོ། །མུ་སྟེགས་དག་ནི་ཡང་དག པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་མེད་པས་ལོང་བ་དག་གོ།།ལྟ་ངན་ནི་ལྟ་བ་སྨད་པ་སྟེ། དེ་གཡོ་བའོ། །འདི་དག་ལ་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་གཡོ་བ་ཡོད་པས་ན་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་གཡོ་ཅན་དག་སྟེ། མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་མ་ཞུགས་པ་དང་ལོག་པ་ལ་ཞུགས་ པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མུ་སྟེགས་སེར་སྐྱ་བ་དང་འུག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་སམ། ལྟ་བ་སྤངས་ཤིང་བོར་ཏེ་འཁོར་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཁོང་ནས་དྲང་ངོ་། །སེམས་ཅན་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ མིག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ།།ཡང་ན་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལ་འགྲོ་སྟེ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

就像将来会磨面的东西被称为磨面一样，前相续中未腐烂的种子阶段也以将来会出现的名称称为种子。所谓'因为相似'是指前相续也是从变化差别和腐坏差别所生，因为与此相似故称为种子。
同样，这里详细所说'如果'是指，若从听闻正法和如理作意的殊胜缘起所生的有漏善心的变化生起，或从听闻非正法和非如理作意的殊胜缘起所生的不善心的变化生起，则从此生起其他形态，而不会以其他方式，所以这是相同的。
就像只从果实不会生出其他果实，而是从变化差别中产生；同样，也不会只从异熟生出其他异熟，而是从心的变化差别中产生，所以这是相同的。
所谓'果实中的红色花蕊'是指果实中含有酸性毕阇布拉汁液的花蕊。'从此不生其他'是指从那红色花蕊不会再生出红色花蕊，而只会生出非红色的普通花蕊，这是其含义。
这里举例说明：就像被蓝靛染色的茉莉花和果实的红色花蕊不会生出其他红色花蕊一样，从业所生的异熟也不会生出其他异熟。
这里说道：此心与无量种子俱时相续而生，当彼种子遇其缘时，则于心中增长，其增长次第获得趣入时，当得果实，如茉莉花染色时的花蕊。
又说：如同棉花种子，及茉莉花，涂以蓝靛虽已坏，但由熏习相续次第，于棉花与花蕊，生起红色一般，诸业虽已坏，然其熏习，能生其果。
关于'业和'等所有出现的内容，'彼熏习'是指被业熏习。熏习获得趣入是指获得彼，从彼与趣入获得中生果，就是这个意思。
除佛陀外，声闻等不能确定完全了知一切种类的欢喜满足的一切行相。实际上是说唯有佛陀完全了知其一切种类的一切行相。
'如是'等详细内容是指完结处的意义或上文所显示的意义。见到诸佛言教的法性以正理之道善说清净无过失后。外道因不能如实见故为盲者。恶见即是邪见，其动摇。因为他们有各种邪见动摇，故称为具有各种邪见动摇者，即未入天道与解脱道及入邪道者，这是其含义。
应当舍弃外道数论派、优婆离等如是彼等的宗规或见解，从轮回趣向涅槃，这是其隐含之义。彼等众生是谁呢？是具有圣者声闻智慧眼者。或者说，即趣入并修行彼言教法性，这是其含义。

།གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་འདིར་བདག་མེད་པའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གསུང་རབ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་ བཏགས་པའོ།།དེའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཉིད་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བབ་པ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་འབབ་པ་སྟེ།མངོན་པར་བརྗོད་པ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བདག་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་གནས་ཏེ། བདག་ཆད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ལོང་བ་ མ་ཡིན་པ་རྣམས་འགྲོའི།ལོང་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལོང་བ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པ་མ་མཐོང་བས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འཁྱམས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཉི་མ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་ མངོན་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་གསུང་དག་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་འོད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྣང་བ་དང་ལྡན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མའི་གསུང་འོད་ཀྱི་སྣང་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་གྲོང་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་གྲོང་ངོ་། །དེའི་ལམ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་གི་ལམ་གཅིག་པུ་སྟེ།ལམ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཕགས་པ་སྟོང་ཕྲག་གིས་བགྲོད་པས་ན་འཕགས་པ་སྟོང་གིས་བགྲོད་པའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་འདིའོ། །ཕྱེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་གི་ལམ་གཅིག་པུ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མའི་གསུང་གི་འོད་ཟེར་གྱི་སྣང་བ་དང་ལྡན་པའི་འདིའི་རྣམ་པ་ཕྱེ་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་ནམ་གནས་མའི་བུ་ཡང་རུང་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གསལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། མིག་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་སྦུབས་ཀྱིས་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་དམན་པའི་མིག་གིས་མི་མཐོང་ངོ་། ། འདིར་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་དང་གང་གིས་ན་བག་ཚ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ། སྡོང་དུམ་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་རྣལ་བའི་ཕྱིར་གང་གིས་ན་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲོ་བ་བགྲོད་ཅིང རྗེས་སུ་བགྲོད་པའོ།།བདག་མེད་པའི་ལམ་འདི་ཡང་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་བཞིས་ནི་ལམ་མི་མཐོང་སྟེ། མུན་པ་མུན་ནག་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། ཉི་མས་སྣང་བར་བྱས་ཀྱང་མ་བགྲོད་པ་ཉིད་དང་། མི་མང་པོས་བགྲོད་ཀྱང་བསྒྲིབས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱེ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་མིག་ དམན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་དག་ལས་འདིར་ལམ་འདི་མི་མཐོང་བའི་རྒྱུར་ནི་ལྟ་བ་པོའོ། །ཉེས་པ་ཁོ་ནས་ལམ་མ་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ཉེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་བཤད་དེ། འདིར་མིག་དམན་པ་དེས་འདི་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཕྱོགས་ ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ལ།དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །ཕྱོགས་ཉིད་ཕྱོགས་ཙམ་སྟེ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་ཕྱོགས་ཙམ་ཡོད་པས་ན་ཕྱོགས་ཙམ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ལས་ཉུང་ངུ་འདི་དག་གིས་བསྟན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།སུ་དག་ལ་ཞེ་ན་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དམ་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། རང་གི་མཐུ་ཡིས་རྣམ་འཕེལ་བའི། །དུག་ལ་རྨ་ཡི་ཕྱོགས་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གི་དུག་ནི་ནང་གི་མཐུས་རྨའི་ཕྱོགས་ཁྱབ་ནས་ཡན་ ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཇི་ལྟར་ན་འདི་འཕེལ་བར་འགྱུར་སྙམ་སྟེ།དེའི་རྨ་འབྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་མཐུས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་དུག་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།

经典的法性即是此处的无我，或者是随顺佛陀所教导的。其他人说经典是指经等十二分教。其法性是因为具有正理而善说，以及因为宣说涅槃而趣向涅槃。如说:'此等一切诸法皆趣向涅槃、倾向涅槃、流入涅槃，若加以宣说，唯是宣说涅槃'。
无我想安住于涅槃寂静想中，因为远离了我执断见。如是，非盲者得以前行，盲者则不然。盲者因为未见无我而在轮回大海中流转。为了说明这点，故说'如来'等。
如来即是日，如来因为显示甚深法故如同日。其言教即是光明。因具有彼等光明故称为如来日光明具足。涅槃即是城，故称涅槃城。所谓'唯一道路'即是涅槃城的唯一道路，意即非其他道路。因为千圣者所行故称千圣所行。'此'即是指此无我。'开显'是说无我是涅槃城的唯一道路，具足如来日光明照耀的此相虽已开显，但外道或尼干子等因无慧眼清净，或因眼为无明翳障所覆，以劣眼不能见。
此中道路功德有三，即：因到达所欲之处故是唯一行道，因无畏而行故具光明，因无树桩荆棘等障碍故易于行走。此无我道也应视为与此相顺。
由四因不见道：具黑暗、虽日照明而未行、虽众人行走而被遮蔽、虽开显而见者眼劣。其中此处不见此道的原因是见者的过失。唯以过失而不见道，非道之过失，此处应了知'以劣眼故不见此'。
如是'此仅是一分'等一切中，'如是'即如前所说。分即是分位，'仅'字是表示'即'的意思。或者说因为此有少分故称少分，意指此仅以少许宣说了对法大论的内容。对谁呢？对极为智者们，即对殊胜者们。
如何呢？故说:'如以自力增长的毒，如同伤口之处'。譬如某人想到毒以内在力量遍及伤处后会增长遍及一切肢节，思维此将如何增长而治疗其伤，如是极为智者以自力增长故如同毒。

།དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་མགོ་ སྨོས་པས་གོ་བ་ཤེས་རབ་ཅན་དེ་དག་ལ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ན་གཞུང་ཉུང་ངུས་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ཁ་ཆེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་གྲུབ་པ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་སྙམ་སྟེ་འདི་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་མེད་པར་དགག་པ་ འདི་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།བདག་གིས་མངོན་པའི་ཆོས་འདི་ཕལ་ཆེར་ནི། །ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲའི་ཚུལ་གྲུབ་པ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་བཤད་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པ་དང་འགྲེལ་པ་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ འདི་ཡང་རྫོགས་སོ།། །།ཆོས་མངོན་སྣ་ཚོགས་དོན་གྱི་ཟ་མ་ཏོག་།ཆོས་མངོན་མཛོད་འདི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡི། །དགེ་བ་བདག་གིས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་དེས། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་བདེ་བ་འབྱུང་གྱུར་ཅིག་།བསྟན་བཅོས་པདྨ་མཚོ་ལས་སྐྱེས་པ་གཙང་། །བདུད་རྩིའི་རོ་རྨད་བྱུང་བ་སྲེད་སེལ གནས་གྱུར་པ།།བདག་གི་བཤད་ཚིག་ཉི་ཟེར་དག་གིས་གསལ་བྱས་འདི། །སྐྱེ་བོ་མཁས་པའི་བུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟེན་པར་ཤོག་།གང་གིས་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་གྱུར་ནས། །མཁས་པའི་གྲགས་ཐོབ་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་དེས། །རྣམ་པར་བཤད་པ་གཞན་ལ་མ་མགུ་ ནས།།རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་བྱས་པ་ཡིན། །དེ་ཡིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི། །དཔལ་དང་ཚིག་གི་བདག་པོ་སྟེ། །དམ་པའི་དོན་ལུང་དོན་གཉེར་བ། །ལྷ་སྐུ་ལྷ་དང་འདྲ་ཕྱིར་བྱས། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་ བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་བི་ཤུདྡྷ་སིཾ་ཧ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། །འདི་ལ་ཤློཀ་ནི་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་ཡོད་དོ། །བམ་པོ་ནི་དྲུག་ཅུར་བྱས་སོ།

因此，对于那些极为聪慧、略说即可明了的智者们，我思考如何用简要的论述使他们从义理上理解迦湿弥罗说一切有部的大阿毗达磨论，于是宣说此论。
其他人说，所谓'这只是一部分'，是专门针对无我的否定而说的。因为'我所说的这阿毗达磨法，大部分是依据迦湿弥罗说一切有部的宗义而说'这句话已经说明了这个意思。
《俱舍论》第八品和注释《补特伽罗抉择》至此圆满。
阿毗达磨种种义理之藏，开启此阿毗达磨藏所获得的功德，愿以此使世间一切众生获得安乐。
此论典如莲花从海中生出清净，具有稀有甘露之味能除渴爱，已得转依。愿我的讲解之语如阳光般照亮此论，愿智者如蜜蜂般依止此论。
凡是通达一切论典，获得智者声誉的吉祥友，因不满意其他的解释，而作此解释。
他所作的这个解释，具有吉祥与词句的主权，为求圣义和经义者所作，因为天身与天相似而作。
《阿毗达磨俱舍论明义释》，由阿阇黎王子吉祥友所造圆满。
由印度堪布毗输陀僧诃与大译师班智达贤护译校并审定。
此论有一万八千颂，分为六十卷。


